Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 129) – ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 129)

Απαντήσεις στις 12 ερωτήσεις του κεφαλαίου 4.

Ερώτηση 1 — Ορισμός και χρήση διάτασης

Ερώτηση: Τι είναι διάταση και πού χρησιμοποιείται;

Απάντηση:

• Ο όρος διάταση χρησιμοποιείται ευρύτατα για να περιγράψει ένα σύνολο χειρισμών, θεραπευτικών και μη, που έχει σαν σκοπό την επιμήκυνση των βραχυσμένων μυών και των μαλακών μορίων (σελ. 102).
• Πού χρησιμοποιείται:
  • Στην πρόληψη, θεραπεία και νοσηλευτική, γιατί συντελεί στην καλύτερη κινητικότητα των αρθρώσεων και στη λειτουργία των κινητικών μηχανισμών.
  • Στον αθλητισμό: ελαττώνει τον κίνδυνο μυϊκών κακώσεων και αυξάνει την απόδοση.
  • Από φυσιολογικά άτομα για καλύτερη μυϊκή συστολή, έλεγχο του μυϊκού συστήματος, καλύτερη κυκλοφορία (λύση κραμπών), αποφυγή μικροτραυματισμών, σωστή όρθια στάση, βελτίωση αναπνευστικής λειτουργίας.
  • Στην αποκατάσταση για την επανάκτηση της κινητικότητας μιας άρθρωσης — διατήρηση ή επαναφορά του μήκους του μυός στο φυσιολογικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύνολο χειρισμών για επιμήκυνση βραχυσμένων μυών-μαλακών μορίων· στην πρόληψη-θεραπεία, στον αθλητισμό, σε φυσιολογικά άτομα και στην αποκατάσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Σκοποί μυϊκών διατάσεων

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι σκοποί των μυϊκών διατάσεων;

Απάντηση:

• Σκοποί των μυϊκών διατάσεων (σελ. 103):
• • Να επαναποκτηθεί ή να διατηρηθεί το φυσιολογικό εύρος της τροχιάς μιας άρθρωσης.
  • Να αυξηθεί η κινητικότητα ακόμη περισσότερο για τις ειδικές απαιτήσεις των αθλημάτων.
  • Να βελτιωθεί η ικανότητα απόδοσης (δύναμη-ταχύτητα εξαρτώνται από κινήσεις στις ακραίες θέσεις χωρίς βράχυνση μυών-συνδέσμων, π.χ. οπίσθιοι μηριαίοι — έκταση γόνατος).
  • Να ελαττωθεί η μυϊκή ένταση (π.χ. κράμπες γαστροκνημίου — η διάταση προκαλεί αγγειοδιαστολή).
  • Να διατηρηθεί η ευκαμψία και η ελαστικότητα των μυών και των μαλακών μορίων γύρω από την άρθρωση → πρόληψη κακώσεων σε ακραίες θέσεις.
  • Να βελτιωθεί ο συντονισμός των κινήσεων για αποφυγή μικροτραυματισμών, βραχύνσεων, πόνου και εκφυλιστικών διαταραχών.
  • Να αυξηθεί η μυϊκή αίσθηση, ώστε οι κινήσεις του σώματος να γίνονται καλύτερα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυσιολογικό εύρος τροχιάς, αύξηση κινητικότητας για αθλήματα, βελτίωση απόδοσης, ελάττωση μυϊκής έντασης, ευκαμψία-ελαστικότητα, συντονισμός, μυϊκή αίσθηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ενδείξεις διατάσεων

Ερώτηση: Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Οι ενδείξεις των διατάσεων είναι: α. όταν υπάρχει διαφορά στο μήκος των αγωνιστών και των ανταγωνιστών μυών μιας άρθρωσης β. όταν το εύρος κίνησης μιας άρθρωσης είναι περιορισμένο γ. όταν μια άρθρωση έχει μόνιμο περιορισμό στο εύρος κίνησης δ. όλα τα παραπάνω ε. κανένα από τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Οι ενδείξεις των μυϊκών διατάσεων (σελ. 103-104) είναι: όταν υπάρχει διαφορά στο μήκος αγωνιστών-ανταγωνιστών μιας άρθρωσης, όταν το εύρος κίνησης είναι περιορισμένο (αναστρέψιμη, δύσκολα αναστρέψιμη ή μη αναστρέψιμη αιτία), όταν μια άρθρωση έχει μόνιμο περιορισμό (διατείνονται και οι μύες των γειτονικών αρθρώσεων) και όταν προθερμαίνονται οι αθλητές.
• Σωστή απάντηση: δ — όλα τα παραπάνω.

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ (όλα τα παραπάνω).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Αντενδείξεις διατάσεων

Ερώτηση: Ποιες είναι οι αντενδείξεις των διατάσεων;

Απάντηση:

• Οι μυϊκές διατάσεις αντενδείκνυνται (σελ. 104):
• • Όταν υπάρχει φλεγμονή στην άρθρωση.
  • Όταν υπάρχει οστικός περιορισμός στην άρθρωση.
  • Όταν υπάρχει αιμάτωμα ή τραυματισμός μαλακών μορίων της περιοχής.
  • Όταν υπάρχει πόνος κατά την κίνηση της άρθρωσης ή της διάτασης.
  • Όταν υπάρχει κάταγμα που δεν έχει πορωθεί τελείως.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φλεγμονή άρθρωσης, οστικός περιορισμός, αιμάτωμα-τραυματισμός μαλακών μορίων, πόνος στην κίνηση-διάταση, μη πορωμένο κάταγμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Φαινόμενο ερπυσμού

Ερώτηση: Τι είναι το φαινόμενο ερπυσμού; Αναφέρατε παράδειγμα.

Απάντηση:

• Τα βιολογικά υλικά του σώματος (σύνδεσμοι, θύλακες, τένοντες, οστά, χόνδροι, μύες) είναι γλοιοελαστικά — η συμπεριφορά τους εξαρτάται από το χρόνο εφαρμογής ενός σταθερού φορτίου. Στις φορτίσεις μεγάλης χρονικής διάρκειας παρουσιάζουν δύο φαινόμενα· το πρώτο είναι το φαινόμενο ερπυσμού (creep): η συνεχιζόμενη παραμόρφωση που παρουσιάζει ένα γλοιοελαστικό υλικό με την πάροδο του χρόνου, όταν φορτιστεί με σταθερό φορτίο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο ερπυσμός είναι χρονοεξαρτώμενος, αρχίζει στα πρώτα 20 λεπτά και ολοκληρώνεται σε 3 ώρες (σελ. 105-106).
• Παράδειγμα: η διαφορά ύψους του ανθρώπινου σώματος το πρωί και το βράδυ. Το πρωί το ύψος είναι μεγαλύτερο, γιατί οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι, όλη την ημέρα που ο άνθρωπος στέκεται όρθιος, δέχονται συνεχές φορτίο από το υπερκείμενο βάρος και παραμορφώνονται· κατά τον ύπνο αποφορτίζονται και επανέρχονται στις αρχικές τους διαστάσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συνεχιζόμενη παραμόρφωση γλοιοελαστικού υλικού υπό σταθερό φορτίο για μεγάλο χρόνο (20 λεπτά → 3 ώρες)· π.χ. ύψος μεγαλύτερο το πρωί από το βράδυ (μεσοσπονδύλιοι δίσκοι).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Χαλάρωση φορτίου

Ερώτηση: Τι είναι η χαλάρωση φορτίου; Αναφέρατε παράδειγμα.

Απάντηση:

• Χαλάρωση φορτίου (stress relaxation): όταν ένα γλοιοελαστικό υλικό διαταθεί και παραμείνει σε κάποιο μήκος, τότε μειώνεται σιγά-σιγά η τάση στο συγκεκριμένο μήκος μέχρι να μηδενιστεί. Έτσι θα μπορεί να παραμείνει στη θέση αυτή με την εφαρμογή μικρότερου φορτίου από το αρχικό — με σταθερή την παραμόρφωση, το αρχικό μέγεθος του φορτίου είναι μεγάλο και με την πάροδο του χρόνου μειώνεται και μηδενίζεται (σελ. 106).
• Παράδειγμα: ένα δέντρο του οποίου η κορυφή είναι λυγισμένη και δεμένη στο έδαφος. Τις πρώτες μέρες η δύναμη του σχοινιού είναι πολύ μεγάλη, αλλά με τον χρόνο μειώνεται· μετά από μερικούς μήνες το σχοινί είναι τελείως χαλαρό και, ακόμη κι αν αφαιρεθεί, το δέντρο παραμένει κυρτωμένο στη νέα του θέση (συνδυασμός ερπυσμού και χαλάρωσης φορτίου).
• Συμπέρασμα: η αντίδραση των βιολογικών υλικών στη φόρτιση είναι χρονοεξαρτώμενη· για να αυξηθεί το μήκος ενός μυός η διάταση πρέπει να έχει χρονική διάρκεια και να γίνεται σιγά-σιγά, αλλιώς ο κολλαγόνος ιστός αντιστέκεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε υλικό που διατείνεται και μένει σε σταθερό μήκος η τάση μειώνεται προοδευτικά ως το μηδέν· π.χ. λυγισμένο δεμένο δέντρο που μένει κυρτωμένο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Τεχνικές διατάσεων — Σ/Λ

Ερώτηση: Να χαρακτηρίσετε σωστή ή λάθος την επόμενη φράση. Οι κυριότερες τεχνικές των διατάσεων είναι: α. η Βαλλιστική τεχνική, β. η Στατική τεχνική, γ. η PNF τεχνική.

Απάντηση:

• ΣΩΣΤΗ. Σύμφωνα με την ενότητα 4.3 (σελ. 107) και την Ανακεφαλαίωση (σελ. 128), οι κυριότερες τεχνικές διατάσεων είναι: η Βαλλιστική τεχνική, η Στατική τεχνική και η PNF τεχνική (ιδιοδεκτική νευρομυϊκή διευκόλυνση).
• Βαλλιστική: επαναλαμβανόμενες γρήγορες δυναμικές κινήσεις μέχρι το όριο του εύρους· στατική: παθητική τοποθέτηση στο όριο της τροχιάς για ≥ 6 δευτερόλεπτα· PNF: για νευρομυϊκές διαταραχές και αθλητισμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή (βαλλιστική, στατική, PNF).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Βαλλιστική vs στατική διάταση

Ερώτηση: Ποιες είναι οι διαφορές της βαλλιστικής με τη στατική διάταση;

Απάντηση:

• Βαλλιστική διάταση (σελ. 107): πραγματοποιείται με επαναλαμβανόμενες, γρήγορες και δυναμικές κινήσεις του μέλους μέχρι τα όρια του εύρους κίνησης και χαλάρωση· είναι ενεργητική — συστολή του πρωταγωνιστή για διάταση του ανταγωνιστή (π.χ. συσπάσεις ορθού μηριαίου για διάταση οπισθίων μηριαίων). Πλεονεκτήματα: γίνεται ομαδικά στην προθέρμανση, δεν είναι βαρετή, βοηθά την ευκαμψία. Μειονεκτήματα: αμφισβητείται η ασφάλειά της (ανεξέλεγκτες τάσεις που ξεπερνούν τα όρια ελαστικότητας → μικροτραυματισμοί-πόνος), οι κολλαγόνοι ιστοί απαιτούν βαθμιαία προσαρμογή, δεν αφήνει περιθώριο νευρολογικής προσαρμογής.
• Στατική διάταση (σελ. 107-108): είναι παθητική — το μέλος τοποθετείται σχεδόν στο όριο της τροχιάς και παραμένει εκεί για αρκετό χρόνο (τουλάχιστον 6 δευτερόλεπτα· προθέρμανση 6-10, αγκυλώσεις-συμφύσεις > 20, ελαφρά βραχυσμένος μυς 45-60), με τη βοήθεια του φυσικοθεραπευτή ή με το βάρος του σώματος. Μεγαλύτερο πλεονέκτημα η ασφάλεια: μικρή πιθανότητα να ξεπεραστούν τα όρια ελαστικότητας και να προκληθούν τραυματισμοί.
• Διαφορές συνοπτικά: γρήγορη-δυναμική-επαναλαμβανόμενη vs αργή-σταθερή-παρατεταμένη· ενεργητική vs παθητική· ομαδική-ευχάριστη αλλά επικίνδυνη vs ασφαλής· χωρίς χρόνο προσαρμογής vs με χρόνο για τα γλοιοελαστικά υλικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βαλλιστική: γρήγορες επαναλαμβανόμενες ενεργητικές κινήσεις, ομαδική, αμφίβολη ασφάλεια· στατική: παθητική παραμονή στο όριο ≥ 6 δευτ., ασφαλής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Πλεονεκτήματα PNF

Ερώτηση: Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Τα πλεονεκτήματα της PNF τεχνικής είναι: α. δύναμη β. ισορροπία σε μια άρθρωση γ. σταθερότητα δ. αυξημένος συντονισμός ε. όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Πολλοί ερευνητές, αναφερόμενοι στα πλεονεκτήματα του PNF, υποστηρίζουν ότι από την εφαρμογή του προκύπτει (σελ. 108): δύναμη, ισορροπία σε μια άρθρωση, σταθερότητα, αυξημένος συντονισμός, ευκολία στην παθητική κίνηση.
• Σωστή απάντηση: ε — όλα τα παραπάνω. (Άλλοι ερευνητές θεωρούν ότι προκαλεί πόνο, απαιτεί άτομα με κάποια κινητικότητα και είναι πιο επικίνδυνη από τη στατική.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) ε (όλα τα παραπάνω).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Τεχνικές ενεργητικών διατάσεων

Ερώτηση: Ποιες είναι οι τεχνικές των ενεργητικών διατάσεων; Περιγράψτε τις με λίγα λόγια.

Απάντηση:

• Στην ενεργητική διάταση ο ασθενής συμμετέχει ενεργητικά χρησιμοποιώντας μία από τις παρακάτω τεχνικές (σελ. 109-110):
• 1. Τεχνική «συστολή - χαλάρωση»: στηρίζεται στο ότι μετά από μέγιστη ισομετρική συστολή ενός μυός ακολουθεί σύντομη αντανακλαστική χαλάρωση (διέγερση τενόντιων οργάνων Golgi). Ο βραχυσμένος μυς τοποθετείται στη θέση μεγαλύτερης επιμήκυνσης, ο ασθενής τον συσπά ισομετρικά για 5-10 δευτερόλεπτα μέχρι να κουραστεί, χαλαρώνει, και ο φυσικοθεραπευτής κάνει παθητική επιμήκυνση μέχρι τα όρια του πόνου· επανάληψη μετά από ανάπαυση. Παραγγέλματα: «σφίξε - χαλάρωσε» ή «κράτα - χαλάρωσε».
• 2. Τεχνική «συστολή - χαλάρωση - συστολή»: ίδια με την προηγούμενη ως προς θέση, χρόνο συστολής και χαλάρωση, αλλά η διάταση γίνεται ενεργητικά από τον ασθενή στο εύρος που αποκτήθηκε, με τη συστολή των ανταγωνιστών μυών, χωρίς τη βοήθεια του φυσικοθεραπευτή. Παραγγέλματα: «σφίξε - χαλάρωσε - σφίξε».
• 3. Τεχνική «αμοιβαίας χαλάρωσης»: όταν ένας μυς συσπάται ισοτονικά με μικρή αντίσταση, οι ανταγωνιστές του χαλαρώνουν. Ο βραχυσμένος μυς τοποθετείται σε επιμήκυνση, ο ασθενής συσπά τον ανταγωνιστή του με μικρή αντίσταση και ο βραχυσμένος χαλαρώνει-επιμηκύνεται ενώ συνεχίζεται η κίνηση (π.χ. βραχυσμένοι προσαγωγοί ισχίου → ισοτονικές συστολές απαγωγών). Ιδιαίτερα χρήσιμη σε μυϊκό σπασμό και σε μετεγχειρητικούς ασθενείς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συστολή-χαλάρωση (ισομετρική 5-10 δευτ. → παθητική επιμήκυνση)· συστολή-χαλάρωση-συστολή (η διάταση ενεργητικά με ανταγωνιστές)· αμοιβαίας χαλάρωσης (ισοτονική συστολή ανταγωνιστή με μικρή αντίσταση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Παθητική διάταση και κατηγορίες

Ερώτηση: Τι είναι παθητική διάταση και σε ποιες κατηγορίες χωρίζεται;

Απάντηση:

• Παθητική διάταση είναι η κίνηση η οποία γίνεται πέρα από τα όρια της ενεργητικής κίνησης (σελ. 110). Οι παθητικές διατάσεις χωρίζονται σε:
• 1. Παθητική διάταση με τα χέρια του φυσικοθεραπευτή: ο φυσικοθεραπευτής εφαρμόζει τη δική του δύναμη και ελέγχει την κατεύθυνση, την ταχύτητα, την ένταση και τη διάρκεια της τάσης στους μαλακούς ιστούς· οι ιστοί επιμηκύνονται πέρα από το μήκος ηρεμίας. Ένταση-διάρκεια εξαρτώνται από την αντοχή του ασθενούς και τη δύναμη-αντοχή του φυσικοθεραπευτή· η χαμηλή τάση για μεγάλο χρόνο είναι πιο ανεκτή.
• 2. Παρατεταμένη μηχανική παθητική διάταση: εξωτερική δύναμη χαμηλής έντασης (3-8 κιλά) για μακρύ χρόνο με μηχανικό μέσο — 15-30 λεπτά ή μέρες-εβδομάδες, με έλξη σε σύστημα τροχαλίας-βάρους ή με διαδοχικούς νάρθηκες· ο ασθενής όσο πιο χαλαρός. Χρησιμοποιείται για τους συρρικνωμένους κολλαγόνους ιστούς, που διατείνονται μόνο παθητικά.
• 3. Διάταση από το ίδιο το άτομο (αυτοδιάταση): παθητική διάταση με το βάρος του σώματος του ασθενούς (ή και ενεργητικά μετά από χαλάρωση).
• Προηγείται εκτίμηση (αίτια περιορισμού μυϊκά ή αρθρικά, δύναμη μυών) και προετοιμασία (επιλογή μεθόδου, εξήγηση, αναπαυτική θέση, χαλάρωση, θερμότητα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κίνηση πέρα από τα όρια της ενεργητικής· κατηγορίες: με τα χέρια του φυσικοθεραπευτή, παρατεταμένη μηχανική (3-8 kg, 15-30 λεπτά ή μέρες), αυτοδιάταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Αυτοδιάταση

Ερώτηση: Τι είναι αυτοδιάταση και ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της;

Απάντηση:

• Αυτοδιάταση είναι η διάταση που ασκείται από το ίδιο το άτομο: παθητική διάταση που πραγματοποιεί ο ίδιος ο ασθενής με το βάρος του σώματός του (καλό να προηγείται μια μορφή χαλάρωσης)· μπορεί να εφαρμοστεί και ενεργητικά, όταν αρχικά χαλαρώσει και κατόπιν προσπαθήσει να επιμηκύνει τους συσπασμένους μυς (σελ. 113). Παράδειγμα: αυτοδιάταση του μείζονα θωρακικού όρθιος στη γωνία δύο τοίχων (σελ. 118).
• Πλεονεκτήματα:
  • Γίνεται από το ίδιο το άτομο, χωρίς τη βοήθεια κάποιου άλλου.
  • Γίνεται σε οποιονδήποτε χώρο.
• Μειονεκτήματα:
  • Μερικές φορές είναι δύσκολο να απομονωθεί επακριβώς το στοιχείο που πρέπει να διαταθεί.
  • Μπορεί να γίνει με λάθος τεχνική από τον ίδιο τον ασθενή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διάταση από τον ίδιο τον ασθενή με το βάρος του σώματος· + χωρίς βοήθεια, οπουδήποτε· − δύσκολη απομόνωση του στοιχείου, κίνδυνος λάθος τεχνικής.

Κριτήρια αξιολόγησης: