Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 175-176) – ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 175-176)

Απαντήσεις στις 11 ερωτήσεις του κεφαλαίου 6.

Ερώτηση 1 — Ορισμός και χαρακτηριστικά ισοκίνησης

Ερώτηση: Τι είναι η ισοκίνηση και από τι χαρακτηρίζεται;

Απάντηση:

• Ισοκίνηση είναι η κίνηση η οποία εκτελείται με μια σταθερή ταχύτητα, που έχει επιλεγεί από πριν στο ισοκινητικό μηχάνημα (π.χ. 30°/sec ή 60°/sec) και με αντίσταση η οποία ποικίλλει, ώστε να ανταποκρίνεται ακριβώς στη δύναμη που εφαρμόζει ο ασκούμενος σε κάθε σημείο της τροχιάς (σελ. 165). Όταν ο ασκούμενος σπρώξει πιο δυνατά, το μηχάνημα αυξάνει την αντίσταση· αν κουραστεί, την μειώνει.
• Χαρακτηρίζεται από (σελ. 166-167):
  • Η ταχύτητα της κίνησης είναι ελεγχόμενη μεταβλητή (κάτι που δεν συμβαίνει στην ισομετρική ή την ισοτονική άσκηση) και προκαθορίζεται, ενώ η αντίσταση μεταβάλλεται — προσαρμόζεται αυτόματα σε κάθε μοίρα της τροχιάς ανάλογα με την ασκούμενη δύναμη.
  • Επιτρέπει τη μέγιστη φόρτιση του μυός σε όλο το εύρος της τροχιάς — η μεγαλύτερη δυνατή αντίσταση και στο πιο δυνατό και στο πιο αδύνατο σημείο.
  • Η ισοκινητική συστολή συνεπάγεται τη μέγιστη σύσπαση της μυϊκής ομάδας με σταθερή ταχύτητα σε ολόκληρο το εύρος κίνησης.
  • Τα αποτελέσματα καταγράφονται άμεσα από Η/Υ → άμεση ανατροφοδότηση.
  • Δεν επιτρέπει επιτάχυνση (η ταχύτητα είναι σταθερή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κίνηση με προεπιλεγμένη σταθερή ταχύτητα και μεταβαλλόμενη αντίσταση ανάλογη της δύναμης σε κάθε σημείο της τροχιάς· μέγιστη φόρτιση σε όλο το εύρος, άμεση καταγραφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Επιλογή ταχύτητας

Ερώτηση: Πώς ο φυσικοθεραπευτής επιλέγει την ταχύτητα;

Απάντηση:

• Η ταχύτητα επιλέγεται από τον φυσικοθεραπευτή σε σχέση με το επιθυμητό αποτέλεσμα (σελ. 166-167):
• • Αν θέλει να αυξήσει τη μυϊκή δύναμη, βάζει μικρή ταχύτητα και μεγάλη αντίσταση και δίνει λίγες επαναλήψεις με μεγάλα διαλείμματα.
  • Αν θέλει να αυξήσει την αντοχή, βάζει μεγάλη ταχύτητα και μικρή αντίσταση και δίνει πολλές επαναλήψεις με μικρά διαλείμματα.
  • Αν θέλει να αυξήσει την εκρηκτικότητα, βάζει μεγάλη ταχύτητα και πολύ μικρή αντίσταση, αλλά δίνει περισσότερες επαναλήψεις στη μονάδα του χρόνου.
• Στην αποκατάσταση η επιλογή εξαρτάται επίσης από το τι πρέπει να αξιολογηθεί, τις λειτουργικές ανάγκες του ατόμου (άθληση) και τους περιορισμούς φόρτισης της πάθησης (σελ. 171). Οι υψηλές ταχύτητες φορτίζουν λιγότερο την άρθρωση και ευνοούν την αναερόβια εκτέλεση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανάλογα με τον στόχο: δύναμη → μικρή ταχύτητα-μεγάλη αντίσταση-λίγες επαναλήψεις· αντοχή → μεγάλη ταχύτητα-μικρή αντίσταση-πολλές επαναλήψεις· εκρηκτικότητα → μεγάλη ταχύτητα-πολύ μικρή αντίσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Φυσικά μεγέθη — Σ/Λ

Ερώτηση: Να χαρακτηρίσετε σωστή ή λανθασμένη την παρακάτω φράση: Τα φυσικά μεγέθη που προσδιορίζουν την ισοκίνηση είναι: η ροπή, το έργο, η ισχύς, η ταχύτητα και η τροχιά.

Απάντηση:

• ΣΩΣΤΗ. Σύμφωνα με την ενότητα 6.2 (σελ. 167), η ισοκίνηση καταγράφει: ροπή, έργο, ισχύ, ταχύτητα, τροχιά. Η Ανακεφαλαίωση (σελ. 175) αναφέρει: «τα φυσικά μεγέθη που προσδιορίζουν την ισοκίνηση είναι η ροπή, το έργο, η ισχύς, η γωνιακή ταχύτητα, η τροχιά κίνησης και ο χρόνος».
• Ορισμοί: ροπή — δύναμη κάθετη στον άξονα περιστροφής· έργο — γινόμενο δύναμης επί απόσταση μετατόπισης· ισχύς — ρυθμός εκτελούμενου έργου· μέγιστη ροπή — κορυφή της καμπύλης· ταχύτητα — ανυσματικό μέγεθος μετατόπισης-χρόνου· γωνιακή ταχύτητα — γωνία που διαγράφει το κινητό σε 1 δευτερόλεπτο (ακτίνια ή μοίρες/sec)· τροχιά — σύνολο διαδοχικών θέσεων του μέλους· χρόνος — από την έναρξη της κίνησης μέχρι την ανάπτυξη της ροπής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή (ροπή, έργο, ισχύς, ταχύτητα, τροχιά — και ο χρόνος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Ισοκινητική vs ισοτονική vs ισομετρική

Ερώτηση: Ποια η διαφορά της ισοκινητικής άσκησης με την ισοτονική και την ισομετρική;

Απάντηση:

• Η πιο σημαντική διαφορά (σελ. 169): στην ισοκινητική άσκηση προκαθορίζεται η ταχύτητα της κίνησης, ενώ η αντίσταση μεταβάλλεται. Αντίθετα, στην ισοτονική και στην ισομετρική άσκηση προκαθορίζεται η αντίσταση, η οποία παραμένει σταθερή, και μεταβάλλεται η ταχύτητα της κίνησης.
• Ισοκινητική vs ισοτονική (σελ. 168-169): στην ισοτονική η δύναμη που αντιμετωπίζει ο μυς είναι σταθερή· η σταθερή αντίσταση συνεπάγεται μικρή επιβάρυνση στα δυνατά τμήματα της τροχιάς (π.χ. αρχή) και μεγάλη στα αδύνατα (επώδυνες τροχιές, τέλος). Στην ισοκινητική η αντίσταση είναι ανάλογη της δύναμης του μυός και προσαρμόζεται σε κάθε μοίρα.
• Ισοκινητική vs ισομετρική (σελ. 169): με την ισομετρική άσκηση η δύναμη αυξάνεται μόνο στις μοίρες όπου εφαρμόζεται η αντίσταση (π.χ. 90° έκτασης γόνατος) και μειώνεται στις υπόλοιπες· για να αποφευχθεί χρειάζεται πολυγωνική ισομετρική άσκηση. Η ισοκινητική φορτίζει όλες τις μοίρες.
• Η ισοκινητική εκγύμναση παράγει μεγαλύτερη μυϊκή δύναμη από την ισοτονική ή την ισομετρική, γιατί εφαρμόζει τη μέγιστη αντίσταση σε κάθε μοίρα της τροχιάς, ενεργοποιώντας όλες τις μυϊκές ίνες ταυτόχρονα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ισοκινητική: προκαθορισμένη ταχύτητα, μεταβλητή αντίσταση, μέγιστη φόρτιση σε όλη την τροχιά· ισοτονική-ισομετρική: σταθερή αντίσταση, μεταβλητή ταχύτητα (ισοτονική επιβαρύνει τα αδύνατα σημεία, ισομετρική μόνο στις μοίρες εφαρμογής).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Τρόποι εφαρμογής ισοκίνησης

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι τρόποι εφαρμογής της ισοκίνησης;

Απάντηση:

• Κατά την εφαρμογή της ισοκίνησης (σελ. 169-170) πρέπει:
• 1. Να γίνεται σωστή σταθεροποίηση των ατόμων με ιμάντες, γιατί έτσι αυξάνεται η δύναμη που παράγει η μυϊκή ομάδα (ιδιαίτερα στις υψηλές ταχύτητες) και αποκλείεται η ενεργοποίηση άλλων μυϊκών ομάδων. Χρησιμοποιούνται ιμάντες διαφόρων μεγεθών — π.χ. στην ενδυνάμωση του γόνατος φαρδύς ιμάντας στη λεκάνη, λεπτότερος στον μηρό, ιμάντας στην ποδοκνημική πάνω στον μοχλό (μαξιλαράκι αντίστασης)· ο ασκούμενος σταθεροποιεί μόνος τον κορμό.
  2. Να γίνεται ευθυγράμμιση των αξόνων, γιατί στην ισοκίνηση μετριέται μόνο μία κίνηση σε ένα επίπεδο (η ανατομική)· η άρθρωση και τα οστά της τοποθετούνται σε σωστή ανατομική θέση.
  3. Να ρυθμίζεται το μήκος του μοχλοβραχίονα (απόσταση άξονα περιστροφής — σημείου εφαρμογής της αντίστασης): η αλλαγή του διευκολύνει ή δυσκολεύει την κίνηση· μαξιλαράκι πιο κοντά στην άρθρωση = ευκολότερη άσκηση.
• Επιπλέον, τα ισοκινητικά δυναμόμετρα παρέχουν τρεις δυνατότητες εφαρμογής (σελ. 171): παθητική κίνηση, ισομετρικές συστολές σε διάφορα σημεία της τροχιάς (ανά 20°) και ισοκινητική άσκηση (σε όλη την τροχιά ή σε μέρος της).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σταθεροποίηση με ιμάντες, ευθυγράμμιση αξόνων (ανατομική θέση), ρύθμιση μοχλοβραχίονα· δυνατότητες: παθητική κίνηση, ισομετρικές συστολές ανά 20°, ισοκινητική άσκηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Μοχλοβραχίονας αντίστασης

Ερώτηση: Να συμπληρώσετε το κενό: Μοχλοβραχίονες αντίστασης είναι ………………………….. του σημείου εφαρμογής της αντίστασης από τον άξονα κίνησης.

Απάντηση:

• Μοχλοβραχίονας αντίστασης είναι η κάθετη απόσταση του σημείου εφαρμογής της αντίστασης από τον άξονα κίνησης (σελ. 170).
• Το μήκος του μοχλοβραχίονα είναι η απόσταση του άξονα περιστροφής από το σημείο εφαρμογής της αντίστασης από το μηχάνημα· η αλλαγή του δίνει τη δυνατότητα να διευκολυνθεί ή να δυσκολέψει η κίνηση. Παράδειγμα: αν το μαξιλαράκι της αντίστασης τοποθετηθεί πιο κοντά στην άρθρωση, η άσκηση γίνεται πιο εύκολη, γιατί μικραίνει ο μοχλοβραχίονας αντίστασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) …η κάθετη απόσταση…

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Πλεονεκτήματα ισοκινητικών ασκήσεων

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των ισοκινητικών ασκήσεων;

Απάντηση:

• Πλεονεκτήματα των ισοκινητικών ασκήσεων (σελ. 170):
• • Ο μυς δέχεται μεγάλο φορτίο καθ' όλη την τροχιά της κίνησης και ενεργοποιεί όλες τις μυϊκές ίνες.
  • Η αντίσταση παραμένει ακόμη και στο αδύνατο σημείο της τροχιάς.
  • Είναι ασφαλής, γιατί η αντίσταση σταματάει όταν σταματάει η κίνηση.
  • Δε συμπιέζεται η άρθρωση σε υψηλές ταχύτητες.
  • Συγκεντρώνονται αντικειμενικές πληροφορίες — η μυϊκή δύναμη μετριέται με ακρίβεια και καταγράφεται σε διάγραμμα.
  • Ενισχύεται το ηθικό του ατόμου, που βλέπει μόνο του τα αποτελέσματα.
  • Το μηχάνημα δουλεύει και αντίθετα, μετρώντας τους ανταγωνιστές (αντίσταση στην έκταση και μετά στην κάμψη).
  • Προσφέρει άμεση ανατροφοδότηση.
  • Παρέχει δυνατότητα αξιόπιστης επαναξιολόγησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεγάλο φορτίο σε όλη την τροχιά, αντίσταση και στο αδύνατο σημείο, ασφάλεια, χωρίς συμπίεση άρθρωσης, αντικειμενική μέτρηση-διάγραμμα, ηθικό, μέτρηση ανταγωνιστών, άμεση ανατροφοδότηση, αξιόπιστη επαναξιολόγηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Μειονεκτήματα ισοκινητικών ασκήσεων

Ερώτηση: Ποια είναι τα μειονεκτήματα των ισοκινητικών ασκήσεων;

Απάντηση:

• Μειονεκτήματα των ισοκινητικών ασκήσεων (σελ. 171):
• • Στα περισσότερα ισοκινητικά μηχανήματα δε μετριέται η πλειομετρική συστολή.
  • Ο εξοπλισμός είναι ακριβός, δε μετακινείται εύκολα και απαιτεί ειδική διαδικασία εφαρμογής.
  • Χρειάζεται συχνό σέρβις.
  • Απαιτείται εξειδικευμένος φυσικοθεραπευτής για τον χειρισμό.
  • Εφαρμόζεται κυρίως σε αθλητές.
  • Δεν επιτρέπει λειτουργικές κινήσεις (μόνο μία κίνηση μπορεί να γίνεται).
• Επίσης (σελ. 172): τα μηχανήματα δεν πετυχαίνουν τις ταχύτητες των καθημερινών δραστηριοτήτων (έως 300°/sec) και ο αθλητής που ασκείται σε μικρότερες ταχύτητες από το άθλημά του κινδυνεύει από επανατραυματισμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι πλειομετρική συστολή, ακριβός-μη μετακινούμενος εξοπλισμός, συχνό σέρβις, εξειδικευμένος φυσικοθεραπευτής, κυρίως αθλητές, όχι λειτουργικές κινήσεις (μία κίνηση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Ισοκίνηση στην αποκατάσταση

Ερώτηση: Πότε χρησιμοποιείται η ισοκίνηση στην αποκατάσταση;

Απάντηση:

• Τα ισοκινητικά δυναμόμετρα παρέχουν τη δυνατότητα παθητικής κίνησης (κυρίως στο αρχικό στάδιο της αποκατάστασης), ισομετρικών συστολών σε διάφορα σημεία της τροχιάς (στη φάση όπου είναι αδύνατη η ισοτονική ή ισοκινητική άσκηση· συνήθως ανά 20°, μέγιστες ή μικρότερες) και ισοκινητικής άσκησης (σελ. 171).
• Η ισοκίνηση χρησιμοποιείται είτε στην αρχή ενός προγράμματος αποκατάστασης, αν το επιτρέπει η κατάσταση του ασθενούς, είτε στο στάδιο μετά την παθητική και ισομετρική άσκηση. Οι μύες ασκούνται ισοκινητικά σε όλη την τροχιά ή σε μέρος της. Η επιλογή της ταχύτητας εξαρτάται από το τι πρέπει να αξιολογηθεί (εκρηκτικότητα, δύναμη, αντοχή), τις ειδικές λειτουργικές ανάγκες (άθληση) και τους περιορισμούς φόρτισης της πάθησης. Οι υψηλές ταχύτητες φορτίζουν λιγότερο την άρθρωση (ασθενείς που δεν ανέχονται συστολές υψηλής τάσης) και χρησιμοποιούνται για βελτίωση της αναερόβιας εκτέλεσης. Χρησιμοποιείται επίσης στην αθλητική επανεκπαίδευση-αποκατάσταση, ανάλογα με την κρίση του φυσικοθεραπευτή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην αρχή του προγράμματος (αν το επιτρέπει η κατάσταση) ή μετά το στάδιο παθητικής-ισομετρικής άσκησης· σε όλη ή μέρος της τροχιάς, με ταχύτητα ανάλογη του στόχου· και στην αθλητική επανεκπαίδευση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Παράγοντες επιλογής ταχύτητας — Σ/Λ

Ερώτηση: Να χαρακτηρίσετε σωστές ή λανθασμένες τις επόμενες επιλογές. Οι παράγοντες σύμφωνα με τους οποίους επιλέγεται η ταχύτητα στην αποκατάσταση είναι: α. Τι ακριβώς πρέπει να αξιολογηθεί ή να μετρηθεί β. Οι ειδικές λειτουργικές ανάγκες του ατόμου γ. Οι περιορισμοί στη φόρτιση που βάζει η συγκεκριμένη πάθηση δ. Όλοι οι παραπάνω.

Απάντηση:

• Η επιλογή της ταχύτητας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες (σελ. 171): από το τι ακριβώς πρέπει να αξιολογηθεί ή να μετρηθεί (εκρηκτικότητα, δύναμη, αντοχή), από τις ειδικές λειτουργικές ανάγκες του ατόμου (π.χ. άθληση) και από τους περιορισμούς στη φόρτιση που βάζει η συγκεκριμένη πάθηση.
• α. Σωστή — β. Σωστή — γ. Σωστή — δ. Σωστή (όλοι οι παραπάνω).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α, β, γ σωστές → δ σωστή (όλοι οι παραπάνω).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Αύξηση μυϊκής δύναμης — τι λαμβάνεται υπόψη

Ερώτηση: Τι θα λάβει υπόψη του ο φυσικοθεραπευτής αν θέλει να αυξήσει τη μυϊκή δύναμη;

Απάντηση:

• Για τον σχεδιασμό προγράμματος αποκατάστασης πρέπει να έχει υπόψη τους στόχους κάθε προβλήματος και τα πλεονεκτήματα της ισοκίνησης. Αν θέλει να αυξήσει τη μυϊκή δύναμη, θα λάβει υπόψη του (σελ. 172-173):
• • Τη σωστή θέση του μέλους και την ιδανικότερη ταχύτητα για το συγκεκριμένο άθλημα.
  • Τον τύπο της συστολής που κυριαρχεί στο άθλημα, ώστε να επιλεχτεί πλειομετρική ή μειομετρική άσκηση.
  • Τον τύπο του αθλήματος: αερόβιο (παραγωγή ενέργειας με O₂, π.χ. δρόμοι αντοχής) ή αναερόβιο (χωρίς O₂, π.χ. ρίψεις). Π.χ. σε αερόβια άσκηση επιλέγεται ταχύτητα 120°/sec με μεγάλη διάρκεια και μικρό διάλειμμα· σε αναερόβια 180°/sec, μικρή διάρκεια, πολλές επαναλήψεις, διάλειμμα για ανάπαυση.
• Γενικός κανόνας (σελ. 166): για δύναμη μικρή ταχύτητα, μεγάλη αντίσταση, λίγες επαναλήψεις, μεγάλα διαλείμματα. Ενδεικτικό πρόγραμμα γόνατος: 60°/sec, 3 sets, 6 επαναλήψεις, με σωστή σταθεροποίηση και 3 δοκιμαστικές επαναλήψεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή θέση μέλους και ιδανική ταχύτητα για το άθλημα, τύπο συστολής (πλειομετρική/μειομετρική), τύπο αθλήματος (αερόβιο 120°/sec, αναερόβιο 180°/sec)· γενικά μικρή ταχύτητα-μεγάλη αντίσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης: