Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 228-229) – ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 228-229)

Απαντήσεις στις 8 ερωτήσεις του κεφαλαίου 8 (Q1, Q8 ερωτήσεις γνώμης — ενδεικτική σύνθεση).

Ερώτηση 1 — Ψυχικές διαταραχές που δυσκολεύουν την αποκατάσταση

Ερώτηση: Ποιες είναι, κατά τη γνώμη σας, οι ψυχικές διαταραχές των ηλικιωμένων που δημιουργούν πρόβλημα στο φυσικοθεραπευτή, όταν εκτελεί πρόγραμμα κινητικής αποκατάστασης;

Απάντηση:

• Οι συνηθέστερες ψυχικές διαταραχές της τρίτης ηλικίας (σελ. 205-207) και το πρόβλημα που δημιουργούν στο πρόγραμμα:
• • Μελαγχολία - αντιδραστική κατάθλιψη: ο ασθενής δεν έχει διάθεση για συναναστροφές, παραμένει αμίλητος, απαντά μονολεκτικά και κακόκεφα, παραμελεί τον εαυτό του, έχει διαταραχές ύπνου-τροφής → αρνείται ή εγκαταλείπει εύκολα το πρόγραμμα, δεν συνεργάζεται· σε βαριές μορφές τάσεις αυτοκτονίας.
  • Άγχος με νευροφυτικές διαταραχές: κρίσεις άγχους για ασθένειες και θάνατο, «σωματοποίηση» με μυϊκή αδυναμία-αρθραλγίες, προκάρδιο άλγος, στομαχικούς πόνους χωρίς οργανικό υπόβαθρο → φόβος για την άσκηση, παράπονα για συμπτώματα που δυσκολεύουν την εκτίμηση.
  • Άνοια (γεροντική, Alzheimer): διαταραχές λόγου, δυσπραξία, μεγάλη απώλεια πρόσφατης μνήμης → δεν θυμάται τις οδηγίες ή τις ασκήσεις, δεν κατανοεί τα παραγγέλματα, επιθετικότητα, ατυχήματα.
  • Οξύ ή χρόνιο οργανικό ψυχοσύνδρομο (μετά ΑΕΕ, διαβήτη-αρτηριοσκλήρυνση, όγκο, γενική νάρκωση): διέγερση, διαταραχές επαφής με το περιβάλλον, έμμονες ιδέες-παραλήρημα, αδυναμία οργάνωσης-έκφρασης σκέψης → αδύνατη η συνεργασία και η εκτέλεση ασκήσεων.
• Στις νευρολογικές παθήσεις συνυπάρχουν επίσης αφασίες, διαταραχές μνήμης και θυμικού (εκνευρισμός, απάθεια, αντιδραστική κατάθλιψη) που παρεμποδίζουν και καθυστερούν το πρόγραμμα (σελ. 224). Ο φυσικοθεραπευτής πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ανεπάρκειες όρασης, ακοής, αντίληψης παραγγελμάτων και μνήμης (σελ. 217).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μελαγχολία-κατάθλιψη (άρνηση, μη συνεργασία), άγχος με σωματοποίηση (φόβος άσκησης), άνοια (απώλεια μνήμης-κατανόησης οδηγιών), οργανικό ψυχοσύνδρομο (διέγερση, παραλήρημα)· και αφασίες-διαταραχές θυμικού σε νευρολογικές παθήσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Σ/Λ φράσεις

Ερώτηση: Να χαρακτηρίσετε σωστές ή λανθασμένες τις επόμενες φράσεις: α. Ένας καπνιστής ηλικιωμένος, κυρίως υποφέρει από καρδιακή ανεπάρκεια. β. Σε ηλικιωμένους η οστεοπόρωση αφορά κυρίως την Ο.Μ.Σ.Σ. γ. Ηλικιωμένος ασθενής με ημιπληγία είναι καταδικασμένος να μείνει για όλη του τη ζωή στο κρεβάτι. δ. Πρόγραμμα κινητικής αποκατάστασης στο σπίτι τους σε άτομα τρίτης ηλικίας δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί.

Απάντηση:

• α. ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ. Το κάπνισμα είναι κύριος παράγοντας της χρόνιας αναπνευστικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) - χρόνιας βρογχίτιδας (σελ. 211) και ένας από τους παράγοντες ισχαιμικής μυοκαρδιοπάθειας (σελ. 209)· ο καπνιστής υποφέρει κυρίως από αναπνευστικά προβλήματα, όχι ειδικά από καρδιακή ανεπάρκεια.
• β. ΣΩΣΤΗ (με διευκρίνιση). Η οστεοπόρωση προσβάλλει κυρίως τους σπονδύλους (Ο.Μ.Σ.Σ. - Θ.Μ.Σ.Σ.), το μηριαίο οστό και την κερκίδα (σελ. 213)· η Ο.Μ.Σ.Σ. αναφέρεται πρώτη μεταξύ των σπονδύλων, αν και η παραμόρφωση του σκελετού αφορά κυρίως τη Θ.Μ.Σ.Σ. (κύφωση, ελάττωση ύψους) και «στην οστεοπόρωση πάσχει κυρίως ο σκελετός του κορμού» (σελ. 222).
• γ. ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ. Το πρόγραμμα αποκατάστασης της ημιπληγίας (σελ. 224-226) περιλαμβάνει προοδευτική έγερση, επανεκπαίδευση ισορροπίας-βάδισης μέσα και έξω από δίζυγο, σκάλα, αυτοεξυπηρέτηση και κοινωνική επανένταξη· ο ηλικιωμένος ημιπληγικός μπορεί να κινητοποιηθεί.
• δ. ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ. Στους χώρους εφαρμογής προγραμμάτων φυσικοθεραπείας τρίτης ηλικίας περιλαμβάνεται ρητά «το σπίτι του ασθενούς» (σελ. 217)· απλώς, χωρίς υπεύθυνο ιατρό, η ευθύνη βαραίνει τον φυσικοθεραπευτή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α Λάθος (κάπνισμα → ΧΑΠ)· β Σωστή (σπόνδυλοι Ο.Μ.Σ.Σ.-Θ.Μ.Σ.Σ., μηριαίο, κερκίδα)· γ Λάθος (κινητοποιείται-επανεντάσσεται)· δ Λάθος (το σπίτι είναι χώρος εφαρμογής).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Αποτελέσματα ασκήσεων σε καρδιοπαθή

Ερώτηση: Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Τα αποτελέσματα του συστηματικού προγράμματος ασκήσεων σ’ έναν ηλικιωμένο καρδιοπαθή είναι: α. Αύξηση λειτουργικής ικανότητας β. Βελτίωση στη βάδιση γ. Βελτίωση αναπνευστικής λειτουργίας δ. Ψυχολογική βελτίωση ε. Σωματική βελτίωση στ. Κανένα από τα παραπάνω ζ. Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Τα αποτελέσματα του συστηματικού προγράμματος ασκήσεων σε ηλικιωμένο καρδιοπαθή είναι αναμφισβήτητα όσον αφορά (σελ. 210): την αύξηση λειτουργικής ικανότητας, την ψυχολογική βελτίωση, τη σωματική βελτίωση.
• Σωστές: α, δ, ε. Οι επιλογές β (βάδιση) και γ (αναπνευστική λειτουργία) δεν αναφέρονται ως τα ρητά αποτελέσματα του προγράμματος του καρδιοπαθή (αν και γενικά στόχος κάθε προγράμματος σε ηλικιωμένους είναι και η βελτίωση της αναπνευστικής ικανότητας, σελ. 228). Επομένως ούτε το «όλα τα παραπάνω» (ζ) ούτε το «κανένα» (στ) είναι σωστά με βάση το κείμενο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α, δ, ε (αύξηση λειτουργικής ικανότητας, ψυχολογική και σωματική βελτίωση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Οστεοπόρωση και εκφυλιστικές αρθροπάθειες — κενά

Ερώτηση: Να συμπληρώσετε τα κενά: α. Οστεοπόρωση είναι η …………………. της μάζας του οστού. β. Πρωτοπαθείς εκφυλιστικές αρθροπάθειες είναι οι …………….. αλλοιώσεις των αρθρώσεων που εμφανίζονται μετά την ηλικία των ………………..

Απάντηση:

• α. Οστεοπόρωση είναι η ελάττωση της μάζας του οστού (με οστικές δοκίδες φυσιολογικές αλλά λιγότερες σε αριθμό· νωρίτερα και συχνότερα στις γυναίκες) (σελ. 213).
• β. Πρωτοπαθείς εκφυλιστικές αρθροπάθειες είναι οι χρόνιες εκφυλιστικές αλλοιώσεις των αρθρώσεων που εμφανίζονται μετά την ηλικία των 40 ετών και κορυφώνονται στην τρίτη ηλικία με προοδευτική επιδείνωση (σελ. 212).

Σύνοψη: (ενδεικτική) α ελάττωση· β χρόνιες εκφυλιστικές … 40 ετών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Στόχος μετά από οξύ καρδιακό επεισόδιο

Ερώτηση: Ποιος είναι ο στόχος του προγράμματος αποκατάστασης μετά από οξύ καρδιακό επεισόδιο;

Απάντηση:

• Μετά από οξύ καρδιακό επεισόδιο (π.χ. έμφραγμα) που υποχρεώνει τον ηλικιωμένο να παραμείνει κλινήρης, η αποκατάσταση αρχίζει όταν το επιτρέψει ο θεράπων ιατρός. Στόχοι (σελ. 217-218):
• • Πρόληψη των αναπνευστικών επιπλοκών
  • Πρόληψη θρομβοφλεβίτιδας (κυρίως «εν τω βάθει»)
  • Πρόληψη μυϊκών ατροφιών
  • Διατήρηση του φυσιολογικού εύρους κίνησης των αρθρώσεων άνω και κάτω άκρων
  • Ψυχική χαλάρωση και ευεξία.
• Το πρόγραμμα εξελίσσεται επί κλίνης (αναπνευστική φυσικοθεραπεία, αλλαγές θέσεων, υποβοηθούμενη και ήπια ενεργητική κινησιοθεραπεία κάτω → άνω άκρων, προοδευτική έγερση καθιστός με περίδεση κάτω άκρων, ισορροπία κορμού), σε έγερση (ισορροπία όρθιος, βάδιση 10 → 20, 30, 50 μέτρα με διαλείμματα, ανώμαλο έδαφος, σκάλα, κεκλιμένο) και τέλος σε αεροβικές ασκήσεις και ήπιες δραστηριότητες (κηπουρική, ψάρεμα, γκολφ, κολύμπι, πεζοπορία). Απώτερος στόχος: η βελτίωση της φυσικής κατάστασης και η επιστροφή σε ενεργό ζωή χωρίς επιβάρυνση της κλινικής κατάστασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόληψη αναπνευστικών επιπλοκών, θρομβοφλεβίτιδας και μυϊκών ατροφιών, διατήρηση εύρους κίνησης αρθρώσεων, ψυχική χαλάρωση-ευεξία· προοδευτική επάνοδος σε ενεργό ζωή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Αθλήματα για ηλικιωμένο με αναπνευστικό πρόβλημα

Ερώτηση: Να επιλέξετε τη σωστή απάντηση. Τα αθλήματα με τα οποία είναι ικανός να ασχοληθεί ένας ηλικιωμένος με αναπνευστικό πρόβλημα είναι: α. Κωπηλασία β. Σκι στο βουνό γ. Πάλη δ. Ιστιοπλοΐα ε. Όλα τα παραπάνω στ. Κανένα από τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Τα αθλήματα που προτείνει το βιβλίο για ηλικιωμένους είναι σπορ χαμηλής και μέτριας έντασης: γκολφ, κολύμπι, πεζοπορία (σελ. 218), καθώς και ήπιες δραστηριότητες (κηπουρική, ψάρεμα). Η κωπηλασία, το σκι στο βουνό, η πάλη και η ιστιοπλοΐα είναι αθλήματα υψηλής έντασης ή απαιτήσεων (έντονη καρδιοαναπνευστική επιβάρυνση, υψόμετρο-κρύο, σωματική επαφή, δύσκολες συνθήκες) και δεν είναι κατάλληλα για ηλικιωμένο με αναπνευστικό πρόβλημα, ο οποίος έχει μειωμένη ζωτική χωρητικότητα και αντοχή στη φυσική δραστηριότητα.
• Σωστή απάντηση: στ — Κανένα από τα παραπάνω.

Σύνοψη: (ενδεικτική) στ (κανένα — κατάλληλα είναι γκολφ, κολύμπι, πεζοπορία).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Θεραπείες σε λουτρόπολη

Ερώτηση: Σε μια λουτρόπολη ποιες μορφές θεραπείας εφαρμόζονται;

Απάντηση:

• Στα πλαίσια πρόληψης-αποθεραπείας-αποκατάστασης ατόμων τρίτης ηλικίας, στις λουτροπόλεις της χώρας μας (Σαμοθράκη, Ελευθερές Καβάλας, Ξινό Νερό Φλώρινας, Καμμένα Βούρλα, Υπάτη και Αιδηψός Ευβοίας, Μέθανα κ.ά.) ή του εξωτερικού εφαρμόζονται (σελ. 226-227):
• • Υδροθεραπεία, που διακρίνεται σε:
    • Εσωτερική υδροθεραπεία: ποσιθεραπεία (πόση ιαματικού νερού) και εισπνοοθεραπεία.
    • Εξωτερική υδροθεραπεία: ιαματικά λουτρά και υδρομαλάξεις.
  • Πηλοθεραπεία ή αμμοθεραπεία: εμβάπτιση τμήματος ή ολόκληρου του σώματος σε πηλό ή άμμο αντίστοιχα.
  • Εισπνοοθεραπεία (αναφέρεται και αυτοτελώς).
• Η λουτροθεραπεία περιλαμβάνεται και στα προγράμματα οστεοαρθρίτιδας (αμμόλουτρα, ιαματικά λουτρά) και οστεοπόρωσης (σελ. 221-222), ενώ η λουτρόπολη είναι και χώρος εφαρμογής μηχανοθεραπείας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υδροθεραπεία εσωτερική (ποσιθεραπεία, εισπνοοθεραπεία) και εξωτερική (ιαματικά λουτρά, υδρομαλάξεις), πηλοθεραπεία-αμμοθεραπεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Ηλικιωμένος που αρνείται το πρόγραμμα

Ερώτηση: Κατά τη γνώμη σας, ο φυσικοθεραπευτής με ποιο τρόπο πρέπει να συμπεριφέρεται σε έναν ηλικιωμένο που αρνείται να εκτελέσει το πρόγραμμα αποκατάστασης;

Απάντηση:

• Ενδεικτική απάντηση με βάση τις αρχές του κεφαλαίου (σελ. 204-205, 210, 223, 226) και του κεφ. 7 (σελ. 181):
• • Να αναζητήσει την αιτία της άρνησης: ψυχική διαταραχή (μελαγχολία-κατάθλιψη, άγχος για την υγεία, άνοια με αδυναμία κατανόησης, οργανικό ψυχοσύνδρομο), πόνος, κόπωση, φόβος πτώσης, μονότονο πρόγραμμα ή ανεπάρκειες όρασης-ακοής-μνήμης· αν χρειάζεται, να ζητήσει τη γνώμη ειδικού (ψυχιάτρου, θεράποντος ιατρού).
  • Να συμπεριφέρεται ενθαρρυντικά, υπομονετικά, με αισθήματα που οι περιστάσεις απαιτούν και όχι με στεγνή επαγγελματική νοοτροπία· η φιλική, χαρούμενη, αισιόδοξη ατμόσφαιρα ενισχύει τη συνεργασία.
  • Να ενημερώσει αναλυτικά, με υπομονή και αγάπη, για τον στόχο του θεραπευτικού προγράμματος και τις πιθανές δυσκολίες, ώστε ο ηλικιωμένος να κατανοήσει το όφελος.
  • Να προσαρμόσει το πρόγραμμα: να μην πονάει και να μην κουράζεται, να μη βαριέται ή απογοητεύεται — ποικιλία ασκήσεων διαφορετικού βαθμού δυσκολίας, σύντομες συνεδρίες με διαλείμματα, ρεαλιστικοί και σταδιακοί στόχοι, επιβράβευση κάθε προσπάθειας.
  • Να εξασφαλίσει την ψυχολογική υποστήριξη (απαραίτητη για την ολοκλήρωση κάθε προγράμματος) και τη συνεργασία με το οικογενειακό περιβάλλον και τον ιατρό.
  • Να αξιοποιήσει την κοινωνική διάσταση (ομαδικά προγράμματα σε Κ.Α.Π.Η., γυμναστήρια, λουτροπόλεις) ως κίνητρο.
• Η επιτυχία της θεραπείας εξασφαλίζεται με τη στενή συνεργασία φυσικοθεραπευτή - ασθενούς - ιατρού· η επιβολή ή η αδιαφορία οδηγούν σε εγκατάλειψη της προσπάθειας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτικά: να εντοπίσει την αιτία (ψυχική διαταραχή, πόνος, φόβος, πλήξη), να είναι ενθαρρυντικός-υπομονετικός, να ενημερώνει με αγάπη για τον στόχο, να προσαρμόζει το πρόγραμμα (χωρίς πόνο-κόπωση, ποικιλία, μικροί στόχοι, επιβράβευση), ψυχολογική υποστήριξη, συνεργασία με οικογένεια-ιατρό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση γνώμης — ενδεικτική σύνθεση με βάση τις αρχές του κεφαλαίου (σελ. 204-205, 210, 223, 226) και της σελ. 181.