Λύσεις — Κεφάλαιο IV · Απεικόνιση της επιφάνειας της Γης (σελ. 90) – ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο IV · Απεικόνιση της επιφάνειας της Γης (σελ. 90)

Απαντήσεις στις Ερωτήσεις & Άσκηση του βιβλίου.

Μέθοδοι αναγλύφου

Ερώτηση: 1. Περιγράψτε τις μεθόδους απόδοσης του αναγλύφου της ΦΓΕ.

Απάντηση:

• Παλαιότερες μέθοδοι (έχουν εγκαταλειφθεί, γιατί δεν δίνουν υψομετρικές πληροφορίες, π.χ. την κλίση του εδάφους):
• Χρωματική απεικόνιση: σε χάρτες μικρών κλιμάκων, άλλο χρώμα για κάθε φάσμα υψομέτρων· δείχνει χονδρικά μόνο τη μεταβολή των υψομέτρων.
• Μορφολογικές γραμμές: καμπύλες χωρίς ακριβή υψομετρική αντιστοιχία· δίνουν γενική ιδέα της μορφολογίας (πρόχειροι χάρτες).
• Φωτοσκίαση: σκιά από φανταστική πρόσπτωση του φωτός κατά δεδομένη διεύθυνση· η κλίση αποδίδεται με την πυκνότητα του τόνου της σκιάς (στην Ελλάδα ως το 1930· απαιτεί υπερβολικό χρόνο και κόστος).
• Γραμμοσκίαση: χρησιμοποιήθηκε τον 18ο αιώνα· δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε διαγράμματα.
• Σύγχρονος τρόπος: οι ισοϋψείς (υψομετρικές) καμπύλες — ο απλούστερος και ορθότερος τρόπος περιγραφής του αναγλύφου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παλαιότερες: χρωματική απεικόνιση, μορφολογικές γραμμές, φωτοσκίαση, γραμμοσκίαση· σύγχρονη: ισοϋψείς καμπύλες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: οι τέσσερις παλαιότερες μέθοδοι και η μέθοδος των ισοϋψών, με σύντομη περιγραφή.

Ισοϋψείς, ισοδιάσταση ΚΑΙ ισοκλινής

Ερώτηση: 2. Τι είναι η ισοϋψής καμπύλη; 3. Τι είναι η ισοδιάσταση; 4. Εξηγήστε γιατί δυο ισοϋψείς καμπύλες δεν τέμνονται. 5. Δώστε τον ορισμό της ισοκλινούς γραμμής.

Απάντηση:

• 2. Ισοϋψής (υψομετρική) καμπύλη: φανταστική γραμμή (δεν υπάρχει στο έδαφος), της οποίας όλα τα σημεία έχουν το ίδιο υψόμετρο Η· προκύπτει ως τομή του εδάφους με οριζόντιο επίπεδο σε υψόμετρο Η.
• 3. Ισοδιάσταση (ισαποχή): η υψομετρική διαφορά δύο διαδοχικών ισοϋψών καμπυλών, δηλαδή η απόσταση των διαδοχικών οριζόντιων επιπέδων.
• 4. Δεν τέμνονται: κάθε ισοϋψής αντιστοιχεί σε διαφορετικό υψόμετρο, ενώ κάθε σημείο του εδάφους έχει ένα μόνο υψόμετρο· ένα κοινό σημείο θα είχε ταυτόχρονα δύο υψόμετρα. Εξαίρεση: σε τοίχο, κατακόρυφο πρανές, λατομείο ή βράχο οι ισοϋψείς σταματούν στα όριά τους, και σε απότομη προεξοχή του εδάφους μπορούν να διασταυρωθούν.
• 5. Ισοκλινής γραμμή: τεθλασμένη γραμμή που χαράσσεται πάνω στο τοπογραφικό διάγραμμα και αποτελείται από ευθύγραμμα τμήματα με σταθερή κλίση στον χώρο· αποτελεί τον σκελετό για τη χάραξη του άξονα μιας οδού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ισοϋψής = γραμμή σημείων ίδιου υψομέτρου· ισοδιάσταση = υψομετρική διαφορά διαδοχικών ισοϋψών· δεν τέμνονται γιατί κάθε σημείο έχει ένα υψόμετρο· ισοκλινής = τεθλασμένη γραμμή σταθερής κλίσης, σκελετός χάραξης οδού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: και οι 4 ορισμοί/εξηγήσεις.

Άσκηση: θέση ισοϋψούς

Ερώτηση: Άσκηση. Δίνονται δύο σημεία Α και Β πάνω σε ένα χάρτη κλίμακας 1:10000 τα οποία απέχουν μεταξύ τους 18mm. Τα υψόμετρά τους είναι αντιστοίχως 220m και 305m. Να υπολογίσετε σε ποια απόσταση από το Α, επί του τμήματος ΑΒ, θα διέρχεται η ισοϋψής καμπύλη των 250 m.

Απάντηση:

• Πραγματική απόσταση ΑΒ: \( D = d \times K = 18\,mm \times 10000 = 180000\,mm = 180\,m \).
• Υψομετρικές διαφορές: \( ΔH_{ΑΒ} = 305 - 220 = 85\,m \) και ως την ισοϋψή: \( ΔH_{Αx} = 250 - 220 = 30\,m \).
• Γραμμική παρεμβολή (η κλίση μεταξύ Α και Β θεωρείται σταθερή): \( x = D \cdot \dfrac{ΔH_{Αx}}{ΔH_{ΑΒ}} = 180 \cdot \dfrac{30}{85} \approx 63.53\,m \), δηλαδή στον χάρτη \( 18 \cdot \dfrac{30}{85} \approx 6.35\,mm \) από το Α.

Σύνοψη: ≈ 63.53 m από το Α (≈ 6.35 mm στον χάρτη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κριτήριο: πραγματική ΑΒ (180 m) + γραμμική παρεμβολή.
• Η αναλογία μπορεί να γίνει και απευθείας στα mm του χάρτη και μετά να μετατραπεί με την κλίμακα.