Λύσεις στις 23 ερωτήσεις του Κεφαλαίου 1: είδη αμαξωμάτων (αυτοφερόμενο, ημιαυτοφερόμενο, χωριστό από το πλαίσιο), κατηγορίες οχημάτων, συμπεριφορά σε σύγκρουση (ζώνες απορρόφησης ενέργειας, κελί επιβίωσης), πλαίσιο (ιδιότητες, είδη, δυνάμεις καταπόνησης), έλεγχος και ευθυγράμμιση αυτοφερόμενου αμαξώματος, αριθμός πλαισίου (Α.Π.) και τρόποι/μέτρα ασφαλείας ανύψωσης οχήματος.
Ερώτηση: Ποια είναι τα κύρια μέρη από τα οποία αποτελείται ένα όχημα;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κύρια μέρη (συστήματα) ενός οχήματος είναι: το αμάξωμα (άνετη/ασφαλής μεταφορά επιβατών-εμπορευμάτων), το σύστημα παραγωγής ισχύος (κινητήρας με τροφοδοσία, έναυση, ψύξη, λίπανση), το σύστημα μετάδοσης της κίνησης (συμπλέκτης, κιβώτιο ταχυτήτων, άξονες, διαφορικό), το σύστημα διεύθυνσης, το σύστημα ανάρτησης, το σύστημα πέδησης, το ηλεκτρικό σύστημα, το πλαίσιο (σασί) και τα βοηθητικά συστήματα (αερισμός-θέρμανση-κλιματισμός, παθητική ασφάλεια, αντικλεπτικά).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιες είναι οι κύριες και οι δευτερεύουσες κατηγορίες των οχημάτων;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα οχήματα, ανάλογα με το είδος του φορτίου που μεταφέρουν, ταξινομούνται σε δύο κύριες κατηγορίες: τα επιβατικά (που διακρίνονται σε κυρίως επιβατικά, λεωφορεία και ειδικά επιβατικά) και τα φορτηγά (που διακρίνονται σε φορτηγά γενικής χρήσης και φορτηγά ειδικής χρήσης).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια τα είδη των αμαξωμάτων;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα είδη αμαξωμάτων είναι τρία: το αμάξωμα χωριστό από το πλαίσιο (μη αυτοφερόμενο), το αυτοφερόμενο αμάξωμα και το ημιαυτοφερόμενο αμάξωμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Σε τι διαφέρει το αυτοφερόμενο αμάξωμα από το αμάξωμα με χωριστό πλαίσιο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο αμάξωμα με χωριστό πλαίσιο, το αμάξωμα είναι αυτόνομη κατασκευή που στηρίζεται πάνω σε ένα ξεχωριστό ισχυρό πλαίσιο, το οποίο παραλαμβάνει όλα τα φορτία και τις δυνάμεις. Στο αυτοφερόμενο αμάξωμα καταργείται το ξεχωριστό πλαίσιο· το ίδιο το αμάξωμα, κατασκευασμένο από λεπτά συγκολλημένα ελάσματα χάλυβα, γίνεται ένα ενιαίο μεταλλικό περίβλημα που παραλαμβάνει το ίδιο όλα τα φορτία, παίζοντας ταυτόχρονα και τον ρόλο του πλαισίου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια οχήματα χρησιμοποιούν αυτοφερόμενο αμάξωμα και ποια πλαίσιο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σχεδόν όλα τα επιβατικά και ελαφρά φορτηγά οχήματα σήμερα έχουν αυτοφερόμενο αμάξωμα. Το αμάξωμα χωριστό από το πλαίσιο χρησιμοποιείται κυρίως στα (βαρύτερα) φορτηγά, στα μεγάλα λεωφορεία και στα ρυμουλκούμενα οχήματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιες ιδιότητες πρέπει να έχει ένα πλαίσιο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα αξιόπιστο πλαίσιο πρέπει να είναι άκαμπτο (ώστε τα συστήματα πάνω του να διατηρούν τη θέση τους), να έχει μικρό βάρος (μείωση νεκρού βάρους, ειδικά στα ΙΧ), να συντελεί στην καλή πρόσφυση των τροχών στο έδαφος, να εξασφαλίζει μικρό συντελεστή αεροδυναμικής αντίστασης με το σχήμα του, και να εξασφαλίζει την ασφάλεια και την άνεση των επιβατών και του φορτίου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το αυτοφερόμενο αμάξωμα και από ποια κύρια μέρη αυτό αποτελείται;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το αυτοφερόμενο αμάξωμα είναι ένα ενιαίο μεταλλικό περίβλημα από λεπτά συγκολλημένα ελάσματα χάλυβα (0,6-0,85mm), χωρίς ξεχωριστό πλαίσιο. Αποτελείται από «φέροντα» τμήματα (πάτωμα, κολώνες, ράμφη), που δέχονται όλα τα φορτία, και «μη φέροντα» τμήματα (πόρτες, φτερά, καπό, πορτ μπαγκάζ, προφυλακτήρες), που καλύπτουν το αμάξωμα χωρίς να καταπονούνται άμεσα και στερεώνονται με βίδες ή συγκόλληση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα ενός αυτοφερόμενου αμαξώματος;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλεονεκτήματα: ελαφρύτερη κατασκευή (οικονομία καυσίμων), χαμηλότερο κέντρο βάρους (μεγαλύτερη ευστάθεια), καλύτερη παθητική ασφάλεια, περιορισμός θορύβου (λιγότερες κοχλιωτές συνδέσεις) και μικρότερος αριθμός εργατοωρών κατασκευής (μικρότερο κόστος). Μειονεκτήματα: δυσκολότερη επισκευή στρεβλωμένων επιφανειών (λεπτότερα ελάσματα) και μεγαλύτερο κόστος παραγωγής, επειδή απαιτεί ειδικές, ακριβές εγκαταστάσεις (πρέσες).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Από ποιες δυνάμεις καταπονείται ένα απλό πλαίσιο και ένα αυτοφερόμενο αμάξωμα;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Και τα δύο καταπονούνται από δυνάμεις κάμψης, που προκαλούνται από τα βάρη του αμαξώματος, του κινητήρα, των επιβατών και του φορτίου (ασκούνται κατακόρυφα, κυρίως στο κεντρικό τμήμα), και από δυνάμεις στρέψης, που αναπτύσσονται γύρω από τον διαμήκη άξονα του οχήματος κάθε φορά που διαταράσσεται ο παραλληλισμός των αξόνων λόγω ανωμαλιών του δρόμου, και μεταδίδονται μέσω του συστήματος ανάρτησης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι είναι πλαίσιο και ποια η γενική του διαμόρφωση;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πλαίσιο είναι μία στιβαρή μεταλλική κατασκευή που αποτελεί τη βάση επάνω στην οποία στηρίζονται όλα τα άλλα συστήματα και υποσυστήματα του οχήματος (κινητήρας, κιβώτιο ταχυτήτων, διαφορικό, δεξαμενή καυσίμου, ελατήρια ανάρτησης κ.λπ.). Το κλασικό πλαίσιο αποτελείται από δύο κύριες διαμήκεις πλευρικές δοκούς («μηκίδες»), συνδεδεμένες συνήθως με τρεις εγκάρσιες μικρότερες δοκούς («διαδοκίδες») — μία στο μέσον και μία σε κάθε άκρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Σε τι διαφέρει το ημιαυτοφερόμενο αμάξωμα από το αυτοφερόμενο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο αυτοφερόμενο αμάξωμα δεν υπάρχει καθόλου ξεχωριστό πλαίσιο· το ίδιο το αμάξωμα παραλαμβάνει όλα τα φορτία. Στο ημιαυτοφερόμενο αμάξωμα υπάρχει ένα ελαφρύ πλαίσιο (σχεδιασμένο ώστε το εμπρόσθιο μέρος να δέχεται τον κινητήρα και μέρος του συστήματος μετάδοσης, και το οπίσθιο την ανάρτηση), το οποίο συνδέεται με το αμάξωμα μέσω ελαστικών συνδέσμων που εξασφαλίζουν ηχομόνωση της καμπίνας — δηλαδή είναι ένας συνδυασμός των δύο άλλων τύπων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Από ποια μέρη αποτελείται το αμάξωμα των φορτηγών;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα φορτηγά, ως αμάξωμα θεωρείται τόσο η καμπίνα οδήγησης όσο και το πήγμα (καρότσα) όπου φορτώνεται το εμπόρευμα — και τα δύο στηρίζονται πάνω στο (συνήθως χωριστό) πλαίσιο του οχήματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Καθορίστε το αμάξωμα των επιβατικών οχημάτων, των λεωφορείων και των φορτηγών.
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα επιβατικά οχήματα το αμάξωμα είναι σχεδόν πάντα αυτοφερόμενο (ενιαίο μεταλλικό περίβλημα χωρίς ξεχωριστό πλαίσιο). Στα λεωφορεία χρησιμοποιείται σχεδόν καθολικά το ημιαυτοφερόμενο αμάξωμα (ελαφρύ πλαίσιο + αμάξωμα με ελαστικούς συνδέσμους). Στα φορτηγά το αμάξωμα (καμπίνα + πήγμα) είναι χωριστό από το πλαίσιο, το οποίο παραλαμβάνει τα φορτία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι ονομάζουμε καμπίνα ασφαλείας ή «κελί επιβίωσης» επιβατών σε ένα μικρό επιβατικό όχημα τριών όγκων και πώς αυτό συμπεριφέρεται στις διάφορες καταπονήσεις του οχήματος, σε περιπτώσεις συγκρούσεων;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα σύγχρονα επιβατικά οχήματα τριών όγκων, το τμήμα του αυτοφερόμενου αμαξώματος γύρω από τους επιβάτες είναι σχεδιασμένο ώστε να παραμένει πρακτικά απαραμόρφωτο, λειτουργώντας σαν «κλωβός ασφαλείας» ή «κελί επιβίωσης». Σε σύγκρουση εμπρός/πίσω, τα τμήματα εμπρός και πίσω από την καμπίνα παραμορφώνονται προοδευτικά (ζώνες απορρόφησης ενέργειας) ώστε η καμπίνα να μην παραμορφωθεί· σε πλευρική σύγκρουση η ενέργεια απορροφάται με πλευρική ολίσθηση του οχήματος και παραμόρφωση ελαστικών, ενώ σε ανατροπή (ντελαπάρισμα) κολώνες και τόξα γύρω από τον θάλαμο ενισχύουν την αντοχή της οροφής και προστατεύουν τους επιβάτες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι είναι «ζώνες απορρόφησης ενέργειας» σε ένα αμάξωμα, πώς λειτουργούν και ποιο σκοπό εξυπηρετούν;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Είναι τα τμήματα του αμαξώματος (εμπρός/πίσω από την καμπίνα επιβατών) στα οποία ο κατασκευαστής έχει προκαθορίσει να συγκεντρώνεται η παραμόρφωση σε περίπτωση σύγκρουσης — άλλα στοιχεία απλώς κάμπτονται και άλλα διπλώνουν σαν φυσαρμόνικα («τσαλακώνονται»), διοχετεύοντας εκεί το κύμα των δυνάμεων της κρούσης. Ο σκοπός τους είναι να απορροφούν σταδιακά ένα μεγάλο μέρος της κινητικής ενέργειας της σύγκρουσης, ώστε να μειώνονται οι δυνάμεις που φτάνουν τελικά στην καμπίνα («κελί επιβίωσης») και να προστατεύονται οι επιβάτες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι είναι τα «σημεία αναφοράς» ενός αμαξώματος και σε τι μας χρησιμεύουν;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Είναι σημεία επάνω στο αμάξωμα, καθορισμένα από τον κατασκευαστή, που βρίσκονται μέσα στο παραλληλεπίπεδο του αμαξώματος και χρησιμεύουν ως σύνδεσμος μεταξύ των μηχανικών συγκροτημάτων του οχήματος. Χρησιμεύουν στον έλεγχο του αμαξώματος μετά από σύγκρουση: όλες οι μεταβολές της ευθυγράμμισης ή οι αποκλίσεις των αποστάσεων μεταξύ αυτών των σημείων (σε σύγκριση με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή) αποδεικνύουν παραμόρφωση του αμαξώματος.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Να αναφέρετε τους βασικούς τρόπους ευθυγράμμισης ενός αυτοφερόμενου αμαξώματος και να τους περιγράψετε σε συντομία.
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ευθυγράμμιση γίνεται πάντα με έλξη (τράβηγμα) του αμαξώματος, με τη βοήθεια ειδικού υδραυλικού εξοπλισμού (μηχανές έλξης). Για μικρές παραμορφώσεις χρησιμοποιούνται κοινά εργαλεία φανοποιίας (σφυριά, λίμες, «κόντρες», τάκοι) με μεθόδους όπως η τοπική σφυρηλάτηση ή η τοπική θέρμανση σε συνδυασμό με σφυρηλάτηση. Για βαριές παραμορφώσεις χρησιμοποιούνται υδραυλικές πρέσες μεγάλης δύναμης, που ασκούν τις δυνάμεις τους απευθείας στην περιοχή της παραμόρφωσης, ώστε οι στρεβλωμένες επιφάνειες να επανέλθουν ελκόμενες παρά συμπιεσμένες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την ευθυγράμμιση ενός αυτοφερόμενου αμαξώματος;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ευθυγράμμιση είναι η διαδικασία εξάλειψης των παραμορφώσεων και επαναφοράς του αμαξώματος στην αρχική του κατάσταση μετά από τρακάρισμα, απαραίτητη για τη σωστή πρόσφυση του οχήματος στο δρόμο και την ασφάλεια των επιβατών. Στηρίζεται στην αρχή της Φυσικής ότι αν ασκηθούν σε ένα αντικείμενο δυνάμεις αντίθετες και ίσες με αυτές που προκάλεσαν την παραμόρφωσή του, αυτή εξαφανίζεται. Είναι επίπονη και δύσκολη εργασία που απαιτεί μεγάλη εμπειρία, ενώ πολλές φορές συνοδεύεται και από αντικατάσταση τμημάτων που έχουν υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει το πρόγραμμα εργασίας για την ευθυγράμμιση ενός αυτοφερόμενου αμαξώματος;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο τεχνίτης πρέπει να καθορίσει: τον αριθμό των έλξεων που απαιτούνται, την κατεύθυνση κάθε έλξης, τον τρόπο εργασίας ακολουθώντας την αντίστροφη πορεία από αυτή που προκάλεσε τη ζημιά, την επιλογή των κατάλληλων σημείων έλξης και την αντίστοιχη τοποθέτηση των σφιγκτήρων, και τα τμήματα του αμαξώματος που πρέπει να αφαιρεθούν για να πραγματοποιηθούν τα απαραίτητα «τραβήγματα».
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι είναι ο αριθμός πλαισίου, από πόσα στοιχεία αποτελείται, και τι συμβολίζει η κάθε μία από τις τρεις υποομάδες που τον συγκροτούν;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο αριθμός πλαισίου (Α.Π.) είναι η ταυτότητα κάθε οχήματος και ρυμουλκούμενου, που επιτρέπει την αποκλειστική αναγνώρισή του και του κατασκευαστή του. Κατά την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία (από το 1981) αποτελείται από 17 χαρακτήρες σε τρεις υποομάδες: η πρώτη (Α, 3 χαρακτήρες) δηλώνει τον κατασκευαστή (γεωγραφική ζώνη, αρχικό όνομα κατασκευαστή, περιοχή έδρας)· η δεύτερη (Β, 7 χαρακτήρες) δηλώνει τα γενικά τεχνικά χαρακτηριστικά του οχήματος, ειδικά κινητήρα και αμαξώματος· η τρίτη (Γ, 7 χαρακτήρες, οι 6 τελευταίοι υποχρεωτικά αριθμοί) δηλώνει τον αύξοντα αριθμό παραγωγής του οχήματος, από τον οποίο σε συνδυασμό με τις άλλες υποομάδες προσδιορίζονται το έτος κατασκευής και το εργοστάσιο παραγωγής.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια τα κύρια σημεία ανύψωσης ενός κλασσικού οχήματος και πού βρίσκονται αυτά;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα σημεία ανύψωσης είναι σταθερά σημεία, προβλεπόμενα από τον κατασκευαστή, πάνω στο πλαίσιο ή στο αμάξωμα (συνήθως κοντά στους εμπρόσθιους και οπίσθιους τροχούς, και σε ορισμένα σημεία των προφυλακτήρων), από τα οποία το όχημα μπορεί να ανυψωθεί με ασφάλεια με κατάλληλους ανυψωτικούς μηχανισμούς. Η ακριβής θέση τους ποικίλλει από κατασκευαστή σε κατασκευαστή, χωρίς μεγάλη διαφορά ως προς τη γενική τους θέση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιοι οι τρόποι ανύψωσης ενός οχήματος, με ποιο ειδικό εξοπλισμό γίνεται και ποιους λόγους εξυπηρετεί η κάθε μία μέθοδος;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) (α) Ανύψωση μετά από οδήγηση σε ανυψωτήρα τεσσάρων κολώνων: το όχημα οδηγείται σε δύο παράλληλες τροχιές και ανυψώνεται ολόκληρο — χρησιμεύει για αλλαγή λαδιών ή εργασίες στο κάτω μέρος κινητήρα/οχήματος. (β) Ανύψωση από το πλαίσιο, με ανυψωτήρα τεσσάρων βραχιόνων προσαρμοσμένων στα σημεία ανύψωσης — μένει αναρτημένο το σύστημα ανάρτησης, προσφέρεται για τις περισσότερες εργασίες. (γ) Ανύψωση από εμπρόσθιο/οπίσθιο άξονα, με ανυψωτήρα δύο βραχιόνων (κολώνων) — παρόμοιες εργασίες με του ανυψωτήρα πλαισίου. (δ) Ανύψωση από σημεία στους προφυλακτήρες, σπάνια πλέον, π.χ. για βαφή. Άλλος συναφής εξοπλισμός: υδραυλικός ανυψωτήρας εδάφους, γρύλος χειροκίνητος, τρίποδας στήριξης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια τα μέτρα ασφαλείας που πρέπει να λαμβάνουμε, κατά την ανύψωση ενός οχήματος;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ποτέ δεν εργαζόμαστε κάτω από όχημα που υποστηρίζεται μόνο από γρύλο εδάφους — πάντα τοποθετούμε σταθερούς τρίποδες στήριξης κάτω από τα κατάλληλα σημεία ανύψωσης του πλαισίου και χαμηλώνουμε το όχημα να στηριχθεί σ' αυτούς. Όταν χρησιμοποιούμε ανυψωτικά μηχανήματα, πρέπει να βρισκόμαστε μακριά από το όχημα/αντικείμενο που ανυψώνεται, ώστε να μην τραυματιστούμε αν αυτό γλιστρήσει ή αν το μηχάνημα πάθει βλάβη. Ποτέ δεν εργαζόμαστε κάτω από αιωρούμενα αντικείμενα· αυτά πρέπει να στηρίζονται σε πάγκο εργασίας ή σταθερές βάσεις (τρίποδες).
Κριτήρια αξιολόγησης: