Λύσεις στις 12 ερωτήσεις του κεφαλαίου: φορτηγά, ρυμουλκούμενα, ημιρυμουλκούμενα, πέμπτος τροχός, συμβατότητα ρυμουλκού-ρυμουλκούμενου.
Ερώτηση: Ποιο όχημα ονομάζουμε ρυμουλκό και ποιο ρυμουλκούμενο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ρυμουλκό (ή ελκυστήρας ή κεφαλή) ονομάζεται το φορτηγό όχημα που είναι ειδικά κατασκευασμένο ώστε, εκτός από τη δυνατότητα να μεταφέρει το δικό του φορτίο, να μπορεί επίσης να «τραβά» (ρυμουλκεί) και άλλο φορτίο που βρίσκεται πάνω σε ρυμουλκούμενο. Ρυμουλκούμενο, αντίθετα, ονομάζεται το φορτηγό όχημα το οποίο δεν διαθέτει δική του κινητήρια δύναμη, αλλά ρυμουλκείται από άλλο, ειδικά κατασκευασμένο για τον σκοπό αυτό, αυτοκίνητο όχημα (το ρυμουλκό). Τα ρυμουλκούμενα είναι πολύ χρήσιμα οχήματα για μεταφορές φορτίων, επειδή μπορούν να παραμένουν στις θέσεις φόρτωσης και εκφόρτωσης, όσο το ρυμουλκό τους ρυμουλκεί άλλα φορτία σε άλλες μετακινήσεις.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα ρυμουλκούμενα, ανάλογα με τον τρόπο υποστήριξης του βάρους τους;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανάλογα με τον τρόπο υποστήριξης του βάρους τους, τα ρυμουλκούμενα διακρίνονται σε τρεις γενικούς τύπους: (1) Τα ημιρυμουλκούμενα, στα οποία ένα μεγάλο μέρος του βάρους στηρίζεται στο σημείο σύνδεσης με το ρυμουλκό, ενώ το υπόλοιπο στηρίζεται στους τροχούς του ίδιου του ημιρυμουλκούμενου. (2) Τα ρυμουλκούμενα «τριών τετάρτων» (3/4), στα οποία το βάρος του ρυμουλκούμενου ζυγοσταθμείται και στηρίζεται στους δικούς του τροχούς, ενώ το κάθε αζυγοστάθμιστο μέρος του βάρους στηρίζεται στο σημείο σύνδεσης με το ρυμουλκό. (3) Τα «πλήρως ρυμουλκούμενα», στα οποία ολόκληρο το βάρος του ρυμουλκούμενου στηρίζεται αποκλειστικά στους δικούς του τροχούς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Με ποια μέσα πραγματοποιείται η πέδηση στα φορτηγά; Περιγράψτε τα με συντομία.
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η πέδηση στα φορτηγά πραγματοποιείται με τρία μέσα: (1) Με τα κύρια φρένα, τα οποία πρέπει να ενεργούν προοδευτικά και ταυτόχρονα σε όλους τους τροχούς, αποτελούμενα από δύο τελείως ανεξάρτητα κυκλώματα (το ένα ενεργεί στον έναν ή και στους δύο πίσω άξονες, το άλλο στον εμπρόσθιο). (2) Με τα βοηθητικά φρένα, τα οποία ενεργούν προοδευτικά και ελεγχόμενα με σκοπό να ανακουφίζουν προσωρινά τυχόν εξασθένηση των κύριων φρένων· πρέπει να εξασφαλίζουν τουλάχιστον το 30% της αποτελεσματικότητας των κύριων φρένων, και ο χειρισμός τους μπορεί να είναι ανεξάρτητος ή να συνδυάζεται με τα φρένα στάθμευσης. (3) Με τα φρένα στάθμευσης, τα οποία εξασφαλίζουν τη διατήρηση σε θέση στάσης ενός οχήματος που είναι ήδη ακίνητο, με τα εξαρτήματα του συστήματος μετάδοσης να διατηρούνται σε σύσφιγξη από καθαρά μηχανικό μηχανισμό· πρέπει να είναι ανεξάρτητα από τα κύρια φρένα, αλλά μπορούν να συνδυάζονται με τα βοηθητικά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Εάν αποσυνδεθούν οι συζευκτήρες ενός ρυμουλκού και ενός ρυμουλκούμενου, τι θα συμβεί με τα φρένα του ρυμουλκούμενου;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύστημα πέδησης του ρυμουλκούμενου είναι σχεδιασμένο με τέτοιον τρόπο ώστε, εάν αποσυνδεθούν οι συζευκτήρες (εύκαμπτοι ελαστικοί σωλήνες και καλώδια) που το συνδέουν με το αντίστοιχο σύστημα πέδησης του ρυμουλκού, τα φρένα του ρυμουλκούμενου να ενεργοποιούνται αυτόματα και να το κρατούν ακινητοποιημένο. Ωστόσο, όταν το ρυμουλκούμενο αποσυνδεθεί τελείως από το ρυμουλκό, τα φρένα του είναι σε θέση να συγκρατήσουν το όχημα μόνο για ένα μικρό χρονικό διάστημα. Για τον λόγο αυτόν, εάν το ρυμουλκούμενο πρόκειται να παραμείνει ακίνητο για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, γίνεται χρήση σφηνών (τάκων), οι οποίες τοποθετούνται και από τις δύο πλευρές των τροχών και κρατούν το όχημα ακίνητο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι προβλέπει για το σύστημα πέδησης των φορτηγών η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει τα εξής σχετικά με την πέδηση των φορτηγών: την ύπαρξη ενός διπλού κυκλώματος φρένων στα αυτοκινούμενα οχήματα· την παρουσία τουλάχιστον δύο ανεξάρτητων συστημάτων χειρισμού των φρένων· ότι ο χειρισμός των κύριων φρένων πρέπει να είναι ανεξάρτητος από αυτόν των φρένων στάθμευσης· τη δυνατότητα ενεργοποίησης των φρένων στάθμευσης ενώ το όχημα βρίσκεται σε κίνηση, διαδικασία που πραγματοποιείται όταν τα βοηθητικά και τα κύρια φρένα έχουν το ίδιο σύστημα χειρισμού· ότι τα κυκλώματα πρέπει να προστατεύονται το ένα σε σχέση με το άλλο, με δυνατότητα ενεργοποίησης εκείνου του κυκλώματος που δεν είναι εξασθενημένο (π.χ. πρέπει να προβλέπεται ένα δοχείο πεπιεσμένου αέρα, ανεξάρτητο για κάθε κύκλωμα)· και ότι τα φρένα στάθμευσης πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν το όχημα ακίνητο σε μια κλίση δρόμου 18%.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια είδη συστημάτων πέδησης μπορεί να έχει ένα ρυμουλκούμενο; Πρέπει αυτά να ταυτίζονται με το αντίστοιχο σύστημα πέδησης του ρυμουλκού και γιατί;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σύστημα πέδησης ενός ρυμουλκούμενου μπορεί να λειτουργεί με πεπιεσμένο αέρα (αερόφρενα), με υποπίεση ή με ηλεκτρισμό. Ναι, το σύστημα πέδησης του ρυμουλκούμενου πρέπει οπωσδήποτε να ταυτίζεται (να είναι συμβατό) με το αντίστοιχο σύστημα πέδησης του ρυμουλκού: εάν το ρυμουλκό έχει σύστημα με αερόφρενα, το ίδιο σύστημα πρέπει να έχει και το ρυμουλκούμενο, ενώ εάν το ρυμουλκό έχει σύστημα φρένων με υποπίεση ή ηλεκτρικά φρένα, τότε και το ρυμουλκούμενο πρέπει να έχει το ίδιο σύστημα. Αυτή η συμβατότητα είναι απαραίτητη ώστε να εξασφαλίζονται συνθήκες απόλυτης ασφάλειας, αφού τα δύο συστήματα συνδέονται μεταξύ τους με εύκαμπτους σωλήνες/καλώδια και πρέπει να λειτουργούν αρμονικά· διαφορετικά συστήματα δεν θα μπορούσαν να συνεργαστούν σωστά, θέτοντας σε κίνδυνο την αποτελεσματική πέδηση του συνόλου ρυμουλκού-ρυμουλκούμενου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Το φορτίο του ρυμουλκούμενου, πού υποβαστάζεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος του: σε ένα ημιρυμουλκούμενο, σε ένα ρυμουλκούμενο τριών τετάρτων ή σε ένα πλήρως ρυμουλκούμενο όχημα;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο ημιρυμουλκούμενο, ένα μεγάλο μέρος του βάρους του φορτίου υποβαστάζεται στο σημείο σύνδεσης με το ρυμουλκό (μέσω του πέμπτου τροχού), ενώ το υπόλοιπο στηρίζεται στους τροχούς του ίδιου του ημιρυμουλκούμενου. Στο ρυμουλκούμενο «τριών τετάρτων», το βάρος του φορτίου ζυγοσταθμείται και στηρίζεται κατά κύριο λόγο στους δικούς του τροχούς, ενώ το κάθε αζυγοστάθμιστο μέρος στηρίζεται στο σημείο σύνδεσης με το ρυμουλκό. Στο πλήρως ρυμουλκούμενο, τέλος, ολόκληρο το βάρος του φορτίου στηρίζεται αποκλειστικά στους δικούς του τροχούς, χωρίς κανένα μέρος του να επιβαρύνει το σημείο σύνδεσης με το ρυμουλκό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Πώς γίνεται η σύνδεση ρυμουλκού με ημιρυμουλκούμενο;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σύνδεση ρυμουλκού με ημιρυμουλκούμενο γίνεται με τη χρήση του «πέμπτου τροχού»: μια βαριά χαλύβδινη πλάκα (η «πλάκα του πέμπτου τροχού»), στερεωμένη με ασφάλεια στην κάτω πλευρά του εμπρόσθιου μέρους του πλαισίου του ημιρυμουλκούμενου, χρησιμεύει ως υποστήριγμά του όταν αυτό είναι συνδεδεμένο με το ρυμουλκό. Το εμπρός άκρο της πλάκας αυτής έχει κλίση περίπου 45 μοιρών προς τα επάνω, πράγμα που της επιτρέπει να ολισθαίνει επάνω στο κάτω μέρος αντίστοιχης πλάκας του πέμπτου τροχού, τοποθετημένης στο ρυμουλκό, όταν το ημιρυμουλκούμενο συνδέεται με αυτό. Στο κέντρο της άνω πλάκας είναι μόνιμα στερεωμένος ο «βασιλικός πείρος» (κεντρικός πείρος), με τον οποίο το ρυμουλκό σύρει (τραβά) το ημιρυμουλκούμενο. Το κάτω τμήμα του πέμπτου τροχού, στο ρυμουλκό, περιλαμβάνει τα κινητά μέρη του συγκροτήματος και δέχεται και μεταφέρει στο ρυμουλκό τις δυνάμεις που προέρχονται από το ημιρυμουλκούμενο και το φορτίο του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Πώς γίνεται η σύνδεση ρυμουλκού με ρυμουλκούμενο «τριών τετάρτων» ή «πλήρως ρυμουλκούμενο»;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σύνδεση του ρυμουλκού με το ρυμουλκούμενο «τριών τετάρτων» ή με το «πλήρως ρυμουλκούμενο» γίνεται με τη σύνδεση του κρίκου, τον οποίο φέρει το ρυμουλκούμενο, στο άγκιστρο ρυμούλκησης που φέρει το ρυμουλκό στο πίσω μέρος του. Επίσης, για λόγους ασφαλείας, το ρυμουλκό συνδέεται με το ρυμουλκούμενο και με μια αλυσίδα ασφαλείας, η οποία, σε περίπτωση τυχόν αποσύνδεσης του άγκιστρου ρυμούλκησης, δεν επιτρέπει στο ρυμουλκούμενο να αποσπασθεί εντελώς από το ρυμουλκό. Παράλληλα, τα καλώδια των πίσω φώτων του ρυμουλκούμενου συνδέονται με το ηλεκτρικό σύστημα του ρυμουλκού οχήματος, ενώ, στην περίπτωση που το ρυμουλκούμενο διαθέτει αερόφρενα, οι αντίστοιχοι αγωγοί αέρα του συστήματος πέδησής του συνδέονται επίσης με το σύστημα πέδησης του ρυμουλκού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποιος ο σκοπός του «πέμπτου τροχού» σε ένα ημιρυμουλκούμενο; Περιγράψτε τη λειτουργία του.
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο σκοπός του «πέμπτου τροχού» είναι να εξασφαλίζει τη σύνδεση του ημιρυμουλκούμενου με το ρυμουλκό, ώστε το ρυμουλκό να μπορεί να το σύρει (τραβά), δεχόμενο και μεταφέροντας παράλληλα τις δυνάμεις που προέρχονται από το ημιρυμουλκούμενο και το φορτίο του. Η λειτουργία του βασίζεται σε δύο συνεργαζόμενες πλάκες: η «πλάκα του πέμπτου τροχού» είναι στερεωμένη στην κάτω πλευρά του εμπρόσθιου μέρους του πλαισίου του ημιρυμουλκούμενου, με το εμπρός άκρο της να έχει κλίση περίπου 45 μοιρών· αυτή ολισθαίνει επάνω στο κάτω μέρος αντίστοιχης πλάκας του πέμπτου τροχού, τοποθετημένης στο ρυμουλκό, κατά τη σύνδεση. Στο κέντρο της άνω πλάκας είναι μόνιμα στερεωμένος ο «βασιλικός πείρος», με τον οποίο το ρυμουλκό τραβά το ημιρυμουλκούμενο. Υπάρχουν τρεις μορφές σύνδεσης: η μόνιμη (ο κεντρικός πείρος αποτελεί μέρος της κάτω πλάκας, το ρυμουλκό τραβά πάντα το ίδιο ημιρυμουλκούμενο), η ημιαυτόματη (ο πείρος βρίσκεται στην άνω πλάκα, ασφαλίζεται με ελατηριωτό δακτυλίδι που χειρίζεται χειρομοχλός) και η αυτόματη (ίδια αρχή, αλλά η ασφάλιση ελέγχεται από το διαμέρισμα του οδηγού). Οι κυκλικές αυλακώσεις στο επάνω μέρος του πέμπτου τροχού συγκρατούν λίπος για τη λίπανση των επιφανειών τριβής, ενώ οι δύο προεξοχές με κλίση βοηθούν στην προσαρμογή της άνω πλάκας και οδηγούν τον κεντρικό πείρο στη θέση του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Πώς πρέπει να γίνεται η σύνδεση και η αποσύνδεση ενός ημιρυμουλκούμενου; Τι πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά τη σύνδεση και αποσύνδεση του ημιρυμουλκούμενου οχήματος, μεγάλο ρόλο παίζει ο συντονισμός ανάμεσα στο σύστημα στήριξης και στο ασφάλιστρο του πέμπτου τροχού. Πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα ότι, εάν ο μηχανισμός στήριξης ανυψωθεί πριν από την πλήρη ασφάλιση του πέμπτου τροχού σύνδεσης, τότε, όταν το ρυμουλκό ξεκινήσει, το εμπρόσθιο μέρος του ημιρυμουλκούμενου θα πέσει στο έδαφος και θα προξενηθούν ζημιές τόσο στο φορτίο όσο και στο ίδιο το ημιρυμουλκούμενο. Επιπλέον, πριν από την αποσύνδεση του ημιρυμουλκούμενου, πρέπει πρώτα να αποσυνδέονται οι αγωγοί του συστήματος πέδησης, ώστε να εφαρμόζονται τα φρένα τα οποία θα κρατήσουν το ημιρυμουλκούμενο ακίνητο στο ίδιο μέρος. Μερικές φορές χρησιμοποιούνται και αυτόματοι μηχανισμοί ελέγχου για τον συντονισμό των δύο αυτών συστημάτων (στήριξης και ασφάλισης πέμπτου τροχού), ώστε να αποφεύγονται λάθη χειρισμού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Τι εννοούμε όταν λέμε, ότι για να γίνει σύνδεση ρυμουλκού με ρυμουλκούμενο, πρέπει να υπάρχει ταίριασμα (συμβατότητα) μεταξύ τους;
Απάντηση:
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όταν λέμε ότι πρέπει να υπάρχει ταίριασμα (συμβατότητα) μεταξύ ρυμουλκού και ρυμουλκούμενου, εννοούμε ότι τα τεχνικά χαρακτηριστικά και των δύο οχημάτων πρέπει να συμπίπτουν σε τρεις βασικούς τομείς, ώστε να είναι δυνατή η σύνδεσή τους και να υπάρχει αρμονική λειτουργία μεταξύ τους. Πρώτον, πρέπει να υπάρχει συμβατότητα ηλεκτρικών συστημάτων: τα δύο οχήματα να έχουν ηλεκτρικά συστήματα της ίδιας τάσης, ώστε να μη καίγονται τα φώτα του οχήματος με τη μικρότερη τάση και να μην είναι ανεπαρκής ο φωτισμός στην αντίθετη περίπτωση. Δεύτερον, πρέπει να υπάρχει συμβατότητα συστημάτων πέδησης: το σύστημα φρένων του ρυμουλκούμενου (αερόφρενα, υποπίεση ή ηλεκτρικά φρένα) πρέπει να ταιριάζει με το αντίστοιχο σύστημα του ρυμουλκού, ώστε να εξασφαλίζονται συνθήκες απόλυτης ασφάλειας. Τρίτον, πρέπει να υπάρχει συμβατότητα φορτίου και επιδόσεων: το φορτίο του ρυμουλκούμενου δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερο από εκείνο για το οποίο είναι σχεδιασμένο να ρυμουλκήσει το ρυμουλκό, όπως αναγράφεται στο βιβλίο τεχνικών δεδομένων του, ώστε να αποφεύγεται η υπερφόρτωσή του για λόγους ασφαλείας.
Κριτήρια αξιολόγησης: