Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 2 (1-5) (σελ. 82) – ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 2 (1-5)

Πλήρεις λύσεις των 5 ερωτήσεων του κεφαλαίου 2 — το μεσοθωράκιο, η συμπροβολή των κλειδών με τις κορυφές, ο αεροθάλαμος του στομάχου κάτω από το αριστερό ημιδιάφραγμα, η θέση του οπισθοστερνικού χώρου στην πλάγια προβολή και η σχέση τραχείας-οισοφάγου στην εγκάρσια τομή.

Ερώτηση 1 — Ο χώρος ανάμεσα στους πνεύμονες

Ερώτηση: Ο χώρος που σχηματίζεται ανάμεσα στους πνεύμονες λέγεται ...

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. υπεζωκοτική κοιλότητα — Β. οπισθοκαρδιακός χώρος — Γ. οπισθοστερνικός χώρος — Δ. μεσοθωράκιο.

  Σωστή απάντηση: Δ. μεσοθωράκιο.

  Η τεκμηρίωση

  • Ανατομικά (σελ. 74): οι πνεύμονες καλύπτονται προς τα έξω από τον υπεζωκότα, ο οποίος είναι ένας υμένας με δύο πέταλα, ενώ ανάμεσα στους δύο πνεύμονες βρίσκεται το μεσοθωράκιο.
  • Ακτινολογικά (σελ. 74): στην Ο-Π προβολή θώρακα — ο χώρος που βρίσκεται ανάμεσα στους δύο πνεύμονες ονομάζεται μεσοθωράκιο.

  Τι περιέχει: στην αξονική τομογραφία με παράθυρο μαλακών μορίων απεικονίζονται τα όργανα του μεσοθωρακίου, όπως η τραχεία, οι κύριοι βρόγχοι, ο οισοφάγος, τα μεγάλα αγγεία και η καρδιά (σελ. 78).

  Γιατί όχι οι άλλες

  • Α. Υπεζωκοτική κοιλότητα: ο υπεζωκότας είναι ο υμένας με τα δύο πέταλα που καλύπτει τους πνεύμονες προς τα έξω — η κοιλότητά του βρίσκεται ανάμεσα στα δύο πέταλα, όχι ανάμεσα στους πνεύμονες.
  • Β. Οπισθοκαρδιακός χώρος: η διαυγαστική περιοχή πίσω από την καρδιά και μπροστά από τη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, όρος της πλάγιας προβολής (σελ. 76).
  • Γ. Οπισθοστερνικός χώρος: η διαυγαστική περιοχή μπροστά από την καρδιά και την αορτή και πίσω από το στέρνο, επίσης της πλάγιας προβολής.

  Στην πλάγια προβολή: απεικονίζεται το πνευμονικό παρέγχυμα από τις κορυφές μέχρι τις πλευροδιαφραγματικές γωνίες καθώς και το μεσοθωράκιο σε πλάγια θέση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δ. Μεσοθωράκιο. Ανάμεσα στους δύο πνεύμονες βρίσκεται το μεσοθωράκιο, ενώ οι πνεύμονες καλύπτονται προς τα έξω από τον υπεζωκότα, υμένα με δύο πέταλα. Στο μεσοθωράκιο περιέχονται η τραχεία, οι κύριοι βρόγχοι, ο οισοφάγος, τα μεγάλα αγγεία και η καρδιά, όπως φαίνεται στην αξονική τομογραφία με παράθυρο μαλακών μορίων. Ο οπισθοστερνικός και ο οπισθοκαρδιακός χώρος είναι διαυγαστικές περιοχές της πλάγιας προβολής, μπροστά και πίσω από την καρδιά αντίστοιχα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Οι κλείδες στην Ο-Π θώρακα

Ερώτηση: Σε μια 0-Π ακτινογραφία θώρακα οι κλείδες συμπροβάλλονται με τις

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. πλευροδιαφραγματικές γωνίες — Β. κορυφές — Γ. βάσεις — Δ. πύλες.

  Σωστή απάντηση: Β. κορυφές.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 75): οι πλευρές συμπροβάλλονται με τους πνεύμονες και αναγνωρίζονται ως επιμήκεις σκιάσεις μέσα στο πνευμονικό παρέγχυμα, οι κλείδες συμπροβάλλονται κατά το έσω τριτημόριό τους με τις κορυφές των πνευμόνων, και το στέρνο συμπροβάλλεται με την καρδιαγγειακή σκιά και τη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης.

  Ορολογία (σελ. 75): τα ανώτερα τμήματα των πνευμόνων αποτελούν τις κορυφές τους και τα κατώτερα είναι γνωστά ως βάσεις των πνευμόνων.

  Η πρακτική συνέπεια: επειδή οι κλείδες κρύβουν μέρος των κορυφών, χρησιμοποιείται η Π-Ο προβολή κορυφών θώρακα, στην οποία απεικονίζονται οι κορυφές των πνευμόνων σε κατά μέτωπο προβολή, χωρίς συμπροβολές με τις κλείδες, οι οποίες αναδεικνύονται πάνω από το πνευμονικό παρέγχυμα (σελ. 77)· γι' αυτό και η ακτινογραφία κορυφών δίνει τη δυνατότητα ανάδειξης των κορυφών των πνευμόνων, χωρίς συμπροβολές με τις κλείδες (Ανακεφαλαίωση, σελ. 81).

  Γιατί όχι οι άλλες

  • Α. Πλευροδιαφραγματικές γωνίες και Γ. βάσεις: βρίσκονται στο κατώτερο τμήμα του θώρακα, μακριά από τις κλείδες — στις βάσεις αναγνωρίζονται τέσσερις γωνίες, οι δύο πλευροδιαφραγματικές και οι δύο καρδιοφρενικές.
  • Δ. Πύλες: αναδεικνύονται στη μεσότητα περίπου των πνευμόνων και στο όριό τους με την καρδιαγγειακή σκιά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Β. Με τις κορυφές. Στην Ο-Π ακτινογραφία θώρακα οι κλείδες συμπροβάλλονται κατά το έσω τριτημόριό τους με τις κορυφές των πνευμόνων, όπως οι πλευρές συμπροβάλλονται με το πνευμονικό παρέγχυμα και το στέρνο με την καρδιαγγειακή σκιά και τη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ακριβώς γι' αυτό χρησιμοποιείται η Π-Ο προβολή κορυφών, στην οποία οι κορυφές απεικονίζονται χωρίς συμπροβολές με τις κλείδες, καθώς εκείνες αναδεικνύονται πάνω από το πνευμονικό παρέγχυμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Κάτω από το αριστερό ημιδιάφραγμα

Ερώτηση: Στην 0-Π ακτινογραφία θώρακα, κάτω από το αριστερό ημιδιάφραγμα απεικονίζεται

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. το ήπαρ — Β. ο σπλήνας — Γ. ο αεροθάλαμος του στομάχου — Δ. το πάγκρεας.

  Σωστή απάντηση: Γ. ο αεροθάλαμος του στομάχου.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 75): το δεξιό ημιδιάφραγμα προβάλλεται, τις περισσότερες φορές, πιο πάνω από το αριστερό — αυτό οφείλεται στο ήπαρ, αλλά και στο ότι η καρδιά απωθεί το αριστερό ημιδιάφραγμα προς τα κάτω· κάτω από το αριστερό ημιδιάφραγμα απεικονίζεται συχνά μια διαυγαστική περιοχή που αντιστοιχεί στον αεροθάλαμο του στομάχου.

  Γιατί είναι ορατός: περιέχει αέρα, άρα απεικονίζεται ως διαυγαστική περιοχή — σε αντίθεση με συμπαγή όργανα όπως το ήπαρ, ο σπλήνας και το πάγκρεας, που στην απλή ακτινογραφία δεν διαχωρίζονται από τα γειτονικά μαλακά μόρια και ελέγχονται με αξονική ή μαγνητική τομογραφία.

  Η διαγνωστική χρησιμότητα: το εύρημα αυτό βοηθά στην αναγνώριση του αριστερού ημιδιαφράγματος και στην πλάγια προβολή: αναγνωρίζουμε το αριστερό ημιδιάφραγμα από τη σκιά της καρδιάς με την οποία βρίσκεται σε άμεση επαφή καθώς επίσης και από την παρουσία του αεροθαλάμου του στομάχου που διαυγάζει κάτω από αυτό (σελ. 76)· στην Εικόνα 2.3 (πλάγια προβολή θώρακα) σημειώνεται ρητά ο αεροθάλαμος στομάχου.

  Σημείωση: το ήπαρ βρίσκεται κάτω από το ΔΕΞΙΟ ημιδιάφραγμα και είναι ο βασικός λόγος που εκείνο προβάλλεται ψηλότερα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γ. Ο αεροθάλαμος του στομάχου. Κάτω από το αριστερό ημιδιάφραγμα απεικονίζεται συχνά μια διαυγαστική περιοχή που αντιστοιχεί στον αεροθάλαμο του στομάχου, γιατί περιέχει αέρα· τα συμπαγή όργανα, όπως το ήπαρ, ο σπλήνας και το πάγκρεας, δεν διαχωρίζονται στην απλή ακτινογραφία. Το εύρημα αυτό βοηθά και στην αναγνώριση του αριστερού ημιδιαφράγματος στην πλάγια προβολή, μαζί με την άμεση επαφή του με τη σκιά της καρδιάς. Το ήπαρ, αντίθετα, βρίσκεται κάτω από το δεξιό ημιδιάφραγμα και είναι ο βασικός λόγος που εκείνο προβάλλεται ψηλότερα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Ο οπισθοστερνικός χώρος στην πλάγια

Ερώτηση: Σε μια πλάγια ακτινογραφία θώρακα, ο οπισθοστερνικός χώρος απεικονίζεται ... από την καρδιαγγειακή σκιά

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. μπροστά — Β. πάνω — Γ. πίσω — Δ. κάτω.

  Σωστή απάντηση: Α. μπροστά.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 76): μπροστά από την καρδιά και την αορτή και πίσω από το στέρνο ορίζεται διαυγαστική περιοχή που ονομάζεται οπισθοστερνικός χώρος, ενώ η διαυγαστική περιοχή πίσω από την καρδιά και μπροστά από τη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης ονομάζεται οπισθοκαρδιακός χώρος.

  Πώς τους ξεχωρίζουμε | Χώρος | Θέση ως προς την καρδιαγγειακή σκιά | Όριο | |---|---|---| | Οπισθοστερνικός | μπροστά | πίσω από το στέρνο | | Οπισθοκαρδιακός | πίσω | μπροστά από τη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης |

  Η ονομασία εξηγεί τη θέση: «οπισθο-στερνικός» = πίσω από το στέρνο, άρα μπροστά από την καρδιά· «οπισθο-καρδιακός» = πίσω από την καρδιά.

  Το πλαίσιο της πλάγιας προβολής: στο πρόσθιο μέρος της ακτινογραφίας αναδεικνύεται το στέρνο σε όλο του το μήκος, ενώ στο οπίσθιο βρίσκεται η θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης· πίσω από το στέρνο απεικονίζεται η καρδιά σαν ωοειδής σκίαση και πάνω από τη σκιά της καρδιάς διακρίνεται η ανιούσα αορτή και το αορτικό τόξο.

  Κλινική σημασία: και οι δύο χώροι είναι διαυγαστικές περιοχές — η μείωση της διαύγασής τους υποδηλώνει παθολογία (π.χ. μάζα του πρόσθιου ή του οπίσθιου μεσοθωρακίου), γι' αυτό και ελέγχονται συστηματικά στην πλάγια λήψη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Α. Μπροστά. Ο οπισθοστερνικός χώρος είναι η διαυγαστική περιοχή που ορίζεται μπροστά από την καρδιά και την αορτή και πίσω από το στέρνο, ενώ ο οπισθοκαρδιακός χώρος είναι η διαυγαστική περιοχή πίσω από την καρδιά και μπροστά από τη θωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Η ίδια η ονομασία δηλώνει τη θέση: «οπισθοστερνικός» σημαίνει πίσω από το στέρνο, άρα μπροστά από την καρδιαγγειακή σκιά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Τραχεία και οισοφάγος σε εγκάρσια τομή

Ερώτηση: Σε μια εγκάρσια τομή θώρακα, η τραχεία απεικονίζεται ... από τον οισοφάγο.

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. δεξιά — Β. μπροστά — Γ. αριστερά — Δ. πίσω.

  Σωστή απάντηση: Β. μπροστά.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 73): η τραχεία πορεύεται μπροστά από τον οισοφάγο και αποτελείται από δύο μέρη, το τραχηλικό και το θωρακικό.

  Στην αξονική τομογραφία (σελ. 78-79): με το παράθυρο μαλακών μορίων απεικονίζονται τα όργανα του μεσοθωρακίου, όπως η τραχεία, οι κύριοι βρόγχοι, ο οισοφάγος, τα μεγάλα αγγεία και η καρδιά — στις εικόνες 2.7 και 2.8 (αξονική τομογραφία θώρακα, παράθυρο μαλακών μορίων) σημειώνονται ο οισοφάγος, ο δεξιός κύριος βρόγχος, η κατιούσα αορτή, η πλευρά, η ωμοπλάτη και ο θωρακικός σπόνδυλος.

  Η χωροταξία στο εγκάρσιο επίπεδο (από εμπρός προς τα πίσω, στη μέση γραμμή): στέρνο → μεγάλα αγγεία → τραχεία → οισοφάγος → θωρακικός σπόνδυλος· έτσι η τραχεία βρίσκεται μπροστά από τον οισοφάγο και πίσω από τα μεγάλα αγγεία, ενώ ο οισοφάγος βρίσκεται μπροστά από τη σπονδυλική στήλη.

  Γιατί αναγνωρίζεται εύκολα η τραχεία στην τομή: περιέχει αέρα, άρα εμφανίζεται ως έντονα διαυγαστική, στρογγυλή ή πεταλοειδής δομή· στην απλή ακτινογραφία θώρακα αναγνωρίζεται αντίστοιχα ως επιμήκης διαύγαση στη μέση γραμμή, που συμπροβάλλεται με τους ανώτερους θωρακικούς σπονδύλους και διχάζεται στο ύψος του 4ου-5ου θωρακικού σπονδύλου στους δύο κύριους βρόγχους (σελ. 75).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Β. Μπροστά. Η τραχεία πορεύεται μπροστά από τον οισοφάγο και αποτελείται από δύο μέρη, το τραχηλικό και το θωρακικό. Στην εγκάρσια τομή, η διάταξη από εμπρός προς τα πίσω στη μέση γραμμή είναι: στέρνο, μεγάλα αγγεία, τραχεία, οισοφάγος, θωρακικός σπόνδυλος. Η τραχεία αναγνωρίζεται εύκολα επειδή περιέχει αέρα και εμφανίζεται έντονα διαυγαστική, όπως και στην απλή ακτινογραφία, όπου φαίνεται ως επιμήκης διαύγαση στη μέση γραμμή και διχάζεται στο ύψος του 4ου-5ου θωρακικού σπονδύλου.

Κριτήρια αξιολόγησης: