Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 6 (1-5) (σελ. 190) – ΑΚΤΙΝΟΑΝΑΤΟΜΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 6 (1-5)

Πλήρεις λύσεις των 5 ερωτήσεων του κεφαλαίου 6 — τα μέρη του Κ.Ν.Σ., η λοξή προβολή που αναδεικνύει τα δεξιά αυχενικά τρήματα, η συμπροβολή των τρημάτων στην πλάγια Ο.Μ.Σ.Σ., τα ευρήματα της αξονικής εγκεφάλου και η υπεροχή της μαγνητικής τομογραφίας.

Ερώτηση 1 — Τα μέρη του Κ.Ν.Σ.

Ερώτηση: Το κεντρικό νευρικό σύστημα αποτελείται από:

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. Τον εγκέφαλο — Β. Το νωτιαίο μυελό — Γ. Τα Α και Β μαζί — Δ. Κανένα από τα παραπάνω.

  Σωστή απάντηση: Γ. Τα Α και Β μαζί.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 183): το Κ.Ν.Σ. αποτελείται από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.

  Πού εντάσσεται το Κ.Ν.Σ. | Επίπεδο | Διαίρεση | |---|---| | Νευρικό σύστημα | εγκεφαλονωτιαίο (ζωικό) · αυτόνομο (φυτικό) | | Εγκεφαλονωτιαίο | κεντρικό (Κ.Ν.Σ.) · περιφερικό | | Κ.Ν.Σ. | εγκέφαλος · νωτιαίος μυελός | | Περιφερικό | εγκεφαλικά νεύρα (12 συζυγίες) · νωτιαία νεύρα |

  Τα δύο συστατικά του Κ.Ν.Σ.

  • Ο εγκέφαλος διαιρείται σε 3 μέρη: τα δύο ημισφαίρια (αριστερό και δεξιό), το στέλεχος (μέσος εγκέφαλος, γέφυρα, προμήκης μυελός) και την παρεγκεφαλίδα.
  • Ο νωτιαίος μυελός αποτελεί τη συνέχεια του εγκεφάλου και βρίσκεται μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα· χωρίζεται σε πέντε μοίρες (αυχενική, θωρακική, οσφυϊκή, ιερή και κοκκυγική).

  Το κοινό τους γνώρισμα: και τα δύο περιβάλλονται από τις τρεις μήνιγγες, οι οποίες από έξω προς τα μέσα είναι η σκληρή, η αραχνοειδής και η χοριοειδής.

  Γιατί όχι τα Α ή Β μόνα τους: καθένα από τα δύο είναι μόνο το μισό του Κ.Ν.Σ. — οι μεμονωμένες επιλογές είναι σωστές αλλά ελλιπείς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γ. Τα Α και Β μαζί. Το κεντρικό νευρικό σύστημα αποτελείται από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό, και τα δύο περιβαλλόμενα από τις τρεις μήνιγγες. Ο εγκέφαλος διαιρείται στα δύο ημισφαίρια, το στέλεχος και την παρεγκεφαλίδα, ενώ ο νωτιαίος μυελός αποτελεί τη συνέχειά του μέσα στον σπονδυλικό σωλήνα και χωρίζεται σε πέντε μοίρες. Οι μεμονωμένες επιλογές Α και Β είναι σωστές αλλά ελλιπείς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Πού φαίνονται τα δεξιά τρήματα της Α.Μ.Σ.Σ.

Ερώτηση: Τα δεξιά μεσοσπονδύλια τρήματα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης απεικονίζονται στην ... ακτινογραφία Α.Μ.Σ.Σ.

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. Δεξιά πλάγια — Β. Αριστερή πλάγια — Γ. Δεξιά οπίσθια λοξή — Δ. Αριστερή οπίσθια λοξή.

  Σωστή απάντηση: Δ. Αριστερή οπίσθια λοξή.

  Ο κανόνας (σελ. 184-185): με τις λοξές ακτινογραφίες Α.Μ.Σ.Σ. απεικονίζονται τα μεσοσπονδύλια τρήματα της αυχενικής μοίρας· συνήθως γίνονται δύο οπίσθιες λοξές προβολές Α.Μ.Σ.Σ. (δεξιά και αριστερή), όπου απεικονίζονται τα μεσοσπονδύλια τρήματα της αφιστάμενης πλευράς, ως στρογγυλές διαυγάσεις.

  Τι σημαίνει «αφιστάμενη πλευρά»: η πλευρά που απομακρύνεται από το φιλμ — αυτό δηλώνει ρητά και η λεζάντα της Εικόνας 6.2 (Δεξιά οπίσθια λοξή προβολή Α.Μ.Σ.Σ.): 4. Μεσοσπονδύλιο τρήμα (αφιστάμενο του φιλμ), 5. Μεσοσπονδύλια άρθρωση (αφισταμένη του φιλμ).

  Η εφαρμογή του κανόνα | Προβολή | Πλευρά στο φιλμ | Τρήματα που φαίνονται | |---|---|---| | Δεξιά οπίσθια λοξή | η δεξιά | τα ΑΡΙΣΤΕΡΑ | | Αριστερή οπίσθια λοξή | η αριστερή | τα ΔΕΞΙΑ |

  Άρα για να απεικονιστούν τα ΔΕΞΙΑ τρήματα χρειάζεται η ΑΡΙΣΤΕΡΗ οπίσθια λοξή προβολή.

  Γιατί όχι οι πλάγιες (Α, Β): στην πλάγια προβολή οι δύο πλευρές συμπροβάλλονται — αυτό ισχύει και για την οσφυϊκή μοίρα, όπου τα δεξιά τρήματα συμπροβάλλονται με τα αριστερά, άρα δεν διαχωρίζονται δεξιά από αριστερά.

  Η κλινική σημασία: από τα τρήματα εξέρχονται αυχενικά νεύρα και όταν υπάρχει στένωση μεσοσπονδύλιου τρήματος, πιέζεται το αντίστοιχο νεύρο και προκαλούνται νευρολογικά συμπτώματα — γι' αυτό λαμβάνονται και οι δύο λοξές προβολές, ώστε να ελεγχθούν και οι δύο πλευρές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δ. Αριστερή οπίσθια λοξή. Στις οπίσθιες λοξές προβολές της Α.Μ.Σ.Σ. απεικονίζονται τα μεσοσπονδύλια τρήματα της αφιστάμενης από το φιλμ πλευράς, όπως δηλώνει και η λεζάντα της δεξιάς οπίσθιας λοξής, όπου το τρήμα σημειώνεται ως αφιστάμενο του φιλμ. Επομένως η δεξιά οπίσθια λοξή δείχνει τα αριστερά τρήματα και η αριστερή οπίσθια λοξή τα δεξιά. Γι' αυτό λαμβάνονται και οι δύο λοξές προβολές, ώστε να ελεγχθούν αμφότερες οι πλευρές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Τα τρήματα στην πλάγια Ο.Μ.Σ.Σ.

Ερώτηση: Στην δεξιά πλάγια ακτινογραφία Ο.Μ.Σ.Σ. απεικονίζονται τα ... μεσοσπονδύλια τρήματα

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. Δεξιά — Β. Αριστερά — Γ. Δεξιά και αριστερά — Δ. Τίποτα από τα παραπάνω.

  Σωστή απάντηση: Γ. Δεξιά και αριστερά.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 185): στην πλάγια ακτινογραφία οσφυϊκής μοίρας απεικονίζονται τα μεσοσπονδύλια τρήματα της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ως στρογγυλές διαυγάσεις· τα δεξιά τρήματα συμπροβάλλονται με τα αριστερά.

  Η διαφορά από την αυχενική μοίρα | Μοίρα | Προβολή | Τρήματα | |---|---|---| | Αυχενική (Α.Μ.Σ.Σ.) | οπίσθιες λοξές (δεξιά και αριστερή) | μόνο της αφιστάμενης πλευράς κάθε φορά | | Οσφυϊκή (Ο.Μ.Σ.Σ.) | πλάγια | δεξιά και αριστερά μαζί, συμπροβαλλόμενα |

  Γιατί συμβαίνει αυτό: τα οσφυϊκά μεσοσπονδύλια τρήματα βλέπουν προς τα πλάγια, οπότε μια πλάγια λήψη τα «κοιτάζει» κατά μέτωπο και από τις δύο πλευρές ταυτόχρονα — γι' αυτό δεν χρειάζονται λοξές προβολές, όπως στην αυχενική μοίρα.

  Η συνέπεια για τη διάγνωση: επειδή τα δύο τρήματα κάθε επιπέδου συμπροβάλλονται, μια δεξιά πλάγια δεν διαχωρίζει τη δεξιά από την αριστερή πλευρά — αν τα μεσοσπονδύλια τρήματα είναι στενωμένα, πιέζονται τα αντίστοιχα νεύρα, και ο ακριβής εντοπισμός γίνεται με τομογραφικές μεθόδους: ο νωτιαίος μυελός και τα νωτιαία νεύρα ελέγχονται με την αξονική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης, με τη χρήση παράθυρου μαλακών μορίων (σελ. 186), όπου στην Εικόνα 6.6 σημειώνονται το νωτιαίο νεύρο, ο νωτιαίος σωλήνας και το μεσοσπονδύλιο τρήμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γ. Δεξιά και αριστερά. Στην πλάγια ακτινογραφία της οσφυϊκής μοίρας τα μεσοσπονδύλια τρήματα απεικονίζονται ως στρογγυλές διαυγάσεις και τα δεξιά συμπροβάλλονται με τα αριστερά. Αυτό διαφέρει από την αυχενική μοίρα, όπου κάθε οπίσθια λοξή δείχνει μόνο τα τρήματα της αφιστάμενης πλευράς. Επειδή τα δύο τρήματα κάθε επιπέδου συμπίπτουν, η πλευρά της στένωσης εντοπίζεται με αξονική τομογραφία της σπονδυλικής στήλης σε παράθυρο μαλακών μορίων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Τι δείχνει η αξονική εγκεφάλου

Ερώτηση: Στην αξονική τομογραφία εγκεφάλου με εγκάρσιες τομές απεικονίζονται:

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. Τα δύο ημισφαίρια — Β. Η παρεγκεφαλίδα — Γ. Οι κοιλίες του εγκεφάλου — Δ. Όλα τα παραπάνω.

  Σωστή απάντηση: Δ. Όλα τα παραπάνω.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 186): με την υπολογιστική τομογραφία εγκεφάλου αναδεικνύονται σε εγκάρσιες τομές τα δύο ημισφαίρια, η παρεγκεφαλίδα, το στέλεχος, οι κοιλίες του εγκεφάλου και διακρίνονται η λευκή από τη φαιά ουσία.

  Η πρόταση καλύπτει και τις τρεις επιλογές — και προσθέτει δύο ακόμη ευρήματα: το στέλεχος και τον διαχωρισμό λευκής από φαιά ουσία.

  Επιβεβαίωση από τις εικόνες

  • Εικόνα 6.4 (Αξονική τομογραφία εγκεφάλου - παράθυρο μαλακών μορίων): δεξιά και αριστερή πλάγια κοιλία, δεξιό εγκεφαλικό ημισφαίριο, επιμήκης σχισμή εγκεφάλου, μαζί με μετωπιαίο, ινιακό, βρεγματικό και κροταφικό οστό.
  • Εικόνα 6.5: κροταφικός λοβός εγκεφάλου και παρεγκεφαλίδα, μαζί με οφθαλμικό κόγχο, σφηνοειδή κόλπο, έξω ακουστικό πόρο και ζυγωματικό.

  Τι διαγιγνώσκεται: η υπολογιστική τομογραφία του εγκεφάλου συμβάλλει στη διάγνωση συγγενών ανωμαλιών (π.χ. υδροκεφαλία), στην ανίχνευση πρωτοπαθών όγκων και μεταστάσεων, στην ανάδειξη αιματωμάτων, στη διερεύνηση αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων κτλ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δ. Όλα τα παραπάνω. Με την υπολογιστική τομογραφία εγκεφάλου αναδεικνύονται σε εγκάρσιες τομές τα δύο ημισφαίρια, η παρεγκεφαλίδα, το στέλεχος και οι κοιλίες του εγκεφάλου, ενώ διακρίνεται και η λευκή από τη φαιά ουσία. Οι εικόνες του βιβλίου το επιβεβαιώνουν, με τις πλάγιες κοιλίες, το εγκεφαλικό ημισφαίριο, τον κροταφικό λοβό και την παρεγκεφαλίδα. Η μέθοδος συμβάλλει στη διάγνωση συγγενών ανωμαλιών, όγκων, αιματωμάτων και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Η λεπτομερής απεικόνιση του εγκεφάλου

Ερώτηση: Λεπτομερής απεικόνιση του εγκεφάλου σε όλα τα επίπεδα γίνεται καλύτερα με:

Απάντηση:

• Οι επιλογές: Α. Μαγνητική τομογραφία — Β. Αξονική τομογραφία — Γ. Σπινθηρογράφημα εγκεφάλου — Δ. Κανένα από τα παραπάνω.

  Σωστή απάντηση: Α. Μαγνητική τομογραφία.

  Η τεκμηρίωση (σελ. 187): η απεικόνιση του εγκεφάλου είναι λεπτομερής, λόγω των διαφόρων ακολουθιών που χρησιμοποιούνται, καθώς και της δυνατότητας απεικόνισης σε όλα τα επίπεδα· έτσι λαμβάνονται εικόνες που δίνουν τη δυνατότητα ανάδειξης παθήσεων, οι οποίες με άλλες διαγνωστικές μεθόδους δε θα μπορούσαν να εντοπισθούν.

  Τα δύο πλεονεκτήματα που ζητά η ερώτηση | Ζητούμενο | Μαγνητική | Αξονική | |---|---|---| | «σε όλα τα επίπεδα» | ναι — εγκάρσιο, στεφανιαίο, οβελιαίο | εγκάρσιες τομές | | «λεπτομερής» | ναι — διάφορες ακολουθίες, καλύτερη σκιαγραφική αντίθεση | μικρότερη αντίθεση μαλακών μορίων |

  Η υπεροχή της μαγνητικής: μικροί όγκοι είναι δυνατό να αναδειχθούν στη μαγνητική τομογραφία, λόγω της καλύτερης σκιαγραφικής αντίθεσης, νωρίτερα απ' ό,τι στην αξονική τομογραφία, ενώ παθήσεις όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας ελέγχονται μόνο με τη μαγνητική τομογραφία· για τις παθήσεις του νωτιαίου μυελού η μαγνητική τομογραφία είναι η μέθοδος εκλογής.

  Οι εικόνες του βιβλίου: Εικόνα 6.8 και 6.9 (εγκάρσιες τομές) με οφθαλμικό βολβό, ημισφαίριο, γέφυρα στελέχους, παρεγκεφαλίδα και Εικόνα 6.10 (οβελιαίο επίπεδο) με μετωπιαίο, βρεγματικό και ινιακό λοβό, μετωπιαίο και σφηνοειδή κόλπο, υπόφυση, στέλεχος και παρεγκεφαλίδα — δηλαδή η ίδια περιοχή σε δύο διαφορετικά επίπεδα.

  Γιατί όχι η αξονική (Β): παραμένει σημαντική — έδωσε μεγάλη ώθηση στη διάγνωση των παθήσεων του νευρικού συστήματος — αλλά δίνει εγκάρσιες τομές, όχι απεικόνιση σε όλα τα επίπεδα με την ίδια λεπτομέρεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Α. Μαγνητική τομογραφία. Η απεικόνιση του εγκεφάλου με μαγνητική τομογραφία είναι λεπτομερής χάρη στις διάφορες ακολουθίες και στη δυνατότητα απεικόνισης σε όλα τα επίπεδα, ώστε να αναδεικνύονται παθήσεις που άλλες μέθοδοι δεν θα εντόπιζαν. Μικροί όγκοι φαίνονται νωρίτερα απ' ό,τι στην αξονική λόγω καλύτερης σκιαγραφικής αντίθεσης και η σκλήρυνση κατά πλάκας ελέγχεται μόνο με αυτήν. Η αξονική τομογραφία παραμένει σημαντική, αλλά δίνει εγκάρσιες τομές.

Κριτήρια αξιολόγησης: