Λύσεις — Κεφάλαιο 10 (Ερωτήσεις σελ. 167) – ΑΚΙΝΗΤΗ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΡΣΕΛΑΝΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 10 (Ερωτήσεις σελ. 167)

Απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις του κεφαλαίου 10.

Ερώτηση 1 — Τι πετυχαίνουμε με λείανση-στίλβωση

Ερώτηση: Τι πετυχαίνουμε με τη λείανση και στίλβωση του μεταλλικού σκελετού;

Απάντηση:

• Η λείανση και στίλβωση των μεταλλικών μερών είναι το τελευταίο στάδιο πριν η εργασία σταλεί για συγκόλληση. Μαζί με τη χρώση και εφυάλωση της πορσελάνης είναι αυτή που δίνει στην εργασία την τελική μορφή και ζωντάνια· οι απειροελάχιστες τελευταίες αλλαγές στο σχήμα και στην υφή μετατρέπουν μια μέτρια σε μια υψηλής ποιότητας μεταλλοκεραμική εργασία (αισθητικοί λόγοι). Κατά τη λείανση και στίλβωση εξομαλύνονται και αφαιρούνται και οι παραμικρές ανωμαλίες και περίσσειες (αγωγοί, οξειδώσεις, αύλακες). Βιολογικοί λόγοι: μια αδρή επιφάνεια καθαρίζεται δύσκολα και μπορεί να προκαλέσει περιοδοντικά προβλήματα (κατακράτηση πλάκας-τρυγίας)· άλλωστε η διάβρωση των μετάλλων στο στοματικό περιβάλλον είναι ταχύτερη σε αδρές επιφάνειες παρά σε λείες (σελ. 161). Έτσι επιτυγχάνεται υψηλή στιλπνότητα, καλή ανοχή από τους ιστούς, μικρότερη διάβρωση-αμαύρωση και άνεση του ασθενή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Την τελική μορφή και ζωντάνια της εργασίας (αισθητική) και λείες επιφάνειες χωρίς ανωμαλίες-περίσσειες που καθαρίζονται εύκολα, δεν προκαλούν περιοδοντικά προβλήματα και διαβρώνονται λιγότερο (βιολογικοί λόγοι).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Απαραίτητα εργαλεία

Ερώτηση: Ποια θεωρείτε απαραίτητα εργαλεία για τη διαδικασία;

Απάντηση:

• Για το τελικό αυτό στάδιο απαιτούνται μόνο λίγα βασικά υλικά και εργαλεία (σελ. 161-163, Ανακεφαλαίωση): 1. Μια μεγεθυντική συσκευή — αν όχι εργαστηριακό μικροσκόπιο — ώστε η διαδικασία να γίνεται με ακρίβεια και ασφάλεια, εξοικονομώντας χρόνο (εικ. 10.1). 2. Χειρολαβή προσαρμοσμένη σε μοτέρ χαμηλών ταχυτήτων (ως 50.000 rpm) με αυξομείωση στροφών (εικ. 10.2). 3. Μεγάλη ποικιλία περιστροφικών εγγλυφίδων (φρεζών) λείανσης: για την αδρή λείανση διαμάντι ή αδρόκοκκος τροχόλιθος (χαμηλές-μέσες στροφές)· διαμαντένιοι δίσκοι μονής ή διπλής όψης σε μαντρέλ (σκελετοί γεφυρών)· μέτριας αδρότητας, λεπτόκοκκες και υπερλεπτόκοκκες φρέζες· γυαλόχαρτα σε περιστροφικά στελέχη. 4. Για τη στίλβωση περιστροφικά λαστιχένια εργαλεία (δίσκοι, κύλινδροι) και τρίχινη και πάνινη βούρτσα (ρουσέτο). 5. Μέσα-πάστες λείανσης: νερό ή γλυκερίνη με κονίες (Al₂O₃, ασβεστόλιθος, Tripoli, SnO₂, Ρουζ). Όλα καθαρά και προορισμένα μόνο για μέταλλο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεγεθυντική συσκευή/μικροσκόπιο, μοτέρ χαμηλών ταχυτήτων (ως 50.000 rpm) με χειρολαβή, ποικιλία φρεζών (διαμάντια, τροχόλιθοι, διαμαντένιοι δίσκοι, λεπτόκοκκες-υπερλεπτόκοκκες, γυαλόχαρτα), λαστιχένια εργαλεία, τρίχινη-πάνινη βούρτσα, αποτριπτικές πάστες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ουσίες αποτριπτικών παστών

Ερώτηση: Ποιες ουσίες χρησιμοποιούμε κυρίως, για να κατασκευάσουμε αποτριπτικές πάστες;

Απάντηση:

• Τα περιστροφικά εργαλεία συνδυάζονται με ένα μέσο: νερό ή γλυκερίνη ή η ανάμιξή τους με κονίες για την παρασκευή πάστας λείανσης· η γλυκερίνη είναι προτιμότερη, αφού δεν εξατμίζεται και συνεπώς δεν μεταβάλλεται η πυκνότητα της πάστας κατά την εργασία (σελ. 164). Οι κονίες που χρησιμοποιούνται συνήθως: • Οξείδιο αργιλίου (Al₂O₃) — αποτριπτικό μέσο που παράγεται από τον βωξίτη. • Ασβεστόλιθος (CaCO₃) — κονία ασβεστόλιθου ως αποτριπτικό, εμπεριέχεται και στις οδοντόκρεμες. • Tripoli — στιλβωτική κονία που εξάγεται από ορυκτά. • Διοξείδιο κασσιτέρου (SnO₂) — λευκή κονία που, σε μίξη με οινόπνευμα, νερό ή γλυκερίνη, χρησιμεύει για την τελική στίλβωση. • Ρουζ — υπερλεπτόκοκκη ερυθρή κονία οξειδίου σιδήρου (Fe₂O₃), εξαιρετικό στιλβωτικό για οδοντιατρικά κράματα (τελική στίλβωση με πάνινη βούρτσα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μέσο: νερό ή (προτιμότερα) γλυκερίνη· κονίες: οξείδιο αργιλίου Al₂O₃ (βωξίτης), ασβεστόλιθος CaCO₃, Tripoli, διοξείδιο κασσιτέρου SnO₂ (τελική στίλβωση), Ρουζ (Fe₂O₃, υπερλεπτόκοκκο για κράματα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Διαφορετικές φρέζες για πορσελάνη

Ερώτηση: Γιατί χρησιμοποιούμε διαφορετικές φρέζες για τη λείανση της πορσελάνης από αυτές για το μέταλλο;

Απάντηση:

• Ανεξάρτητα από το είδος των εργαλείων, πρέπει να διατηρούνται καθαρά και προορισμένα μόνο για χρήση πάνω σε μέταλλο. Έτσι αποφεύγεται η χρήση τους για λείανση της κεραμικής μάζας. Διαφορετικά, ρινίσματα μετάλλου που έχουν εγκατασταθεί στις κεφαλές των φρεζών θα αποχρωματίσουν την επιφάνεια της πορσελάνης (σελ. 164) — τα μεταλλικά σωματίδια ενσωματώνονται στην αδρή/μη εφυαλωμένη πορσελάνη και δίνουν γκρίζες-σκούρες κηλίδες που δεν αφαιρούνται. Με το ίδιο σκεπτικό, κατά την εργασία πάνω στο μέταλλο προσέχουμε να μην επεκταθούμε από λάθος στην κεραμική επίστρωση (ούτε τα εργαλεία στίλβωσης να την αγγίξουν — Ανακεφαλαίωση). Επιπλέον, η πορσελάνη απαιτεί δικά της κοπτικά (διαμάντια, carbides πυριτίου, ειδικούς τροχίσκους), γιατί οι τραχείς τροχόλιθοι του μετάλλου δημιουργούν στην πορσελάνη αποτριβές που δύσκολα αφαιρούνται (κεφ. 8).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί ρινίσματα μετάλλου που μένουν στις κεφαλές των φρεζών θα αποχρωμάτιζαν την πορσελάνη· τα εργαλεία μετάλλου μένουν καθαρά και μόνο για μέταλλο, και προσέχουμε να μην επεκταθούμε στην κεραμική επίστρωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Λείανση ένωσης πριν την εφυάλωση

Ερώτηση: Γιατί η λείανση της ένωσης μετάλλου-πορσελάνης γίνεται πριν από την εφυάλωση της κεραμικής μάζας;

Απάντηση:

• Η λείανση της ένωσης πορσελάνης-μετάλλου γίνεται πριν από την εφυάλωση της πορσελάνης. Η ένωση αυτή παρουσιάζει συνήθως αδρότητα και ενοχλεί μέσα στο στόμα· γι' αυτό αφαιρούνται τυχόν υπερεκτάσεις της πορσελάνης με λεπτόκοκκο τροχόλιθο. Εάν η ένωση δεν λειανθεί πριν από την εφυάλωση, τότε είναι σχεδόν βέβαιο πως η πορσελάνη θα «τελειωθεί» κατά την τελική στίλβωση· τότε θα αποκαλυφθεί κατά τόπους μη εφυαλωμένη κεραμική μάζα, η οποία και αδρή θα είναι, αλλά και πιθανώς θα αποχρωματιστεί από μεταλλικά ρινίσματα (σελ. 164-165). Δηλαδή: αν τροχίσουμε την ένωση μετά το γλασάρισμα, καταστρέφουμε το εφυάλωμα στο όριο — η πορσελάνη μένει πορώδης-αδρή (κατακράτηση πλάκας, ενόχληση) και λερώνεται από τα ρινίσματα των φρεζών του μετάλλου· αν λειανθεί πριν, το γλάσο θα καλύψει και το λειασμένο όριο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί η ένωση είναι αδρή και θέλει τρόχισμα (υπερεκτάσεις πορσελάνης με λεπτόκοκκο τροχόλιθο)· αν γίνει μετά την εφυάλωση, καταστρέφεται τοπικά το εφυάλωμα και αποκαλύπτεται μη εφυαλωμένη, αδρή κεραμική μάζα που αποχρωματίζεται από μεταλλικά ρινίσματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Διαδικασία λείανσης-στίλβωσης

Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία της λείανσης και στίλβωσης των μεταλλικών μερών μιας μεταλλοκεραμικής εργασίας.

Απάντηση:

• Η διαδικασία δεν διαφέρει σημαντικά από αυτή της ολικής χυτής στεφάνης, με εργαλεία καθαρά και μόνο για μέταλλο, χωρίς να αγγίζεται η πορσελάνη (η ένωση έχει λειανθεί πριν την εφυάλωση) (σελ. 164-165). Α. Αρχική λείανση: χωρίς να επέμβουμε στο σχήμα της εργασίας, κόβουμε τους αγωγούς χύτευσης με λεπτό δίσκο διαχωρισμού· λειαίνουμε την περιοχή αποκοπής με τροχόλιθο και στη συνέχεια με γυαλόχαρτο, μέχρι το επιθυμητό σχήμα· ακολουθεί επεξεργασία με λαστιχένια φρέζα· τέλος, με τροχίσκο λείανσης πορσελάνης αφαιρούνται τυχόν αύλακες, ανωμαλίες και οξειδώσεις — οι μεταλλικές επιφάνειες πρέπει τώρα να παρουσιάζουν ικανοποιητική ανταύγεια. Β. Προκαταρκτική στίλβωση: με τρίχινη ψήκτρα (βούρτσα) σε συνδυασμό με αποτριπτική πάστα (περιστρέφοντας ελαφρά τη βούρτσα μέσα στη μάζα της κονίας παίρνουμε την ποσότητα) στιλβώνουμε σε υψηλότερο βαθμό τον σκελετό, με ελαφριά πίεση και χαμηλές στροφές, χωρίς να ενοχλήσουμε την πορσελάνη· αφαιρούμε τις περίσσειες με ψεκασμό νερού. Γ. Τελική στίλβωση: το υψηλότερο επίπεδο στίλβωσης επιτυγχάνεται με μαλακή πάνινη βούρτσα σε συνδυασμό με υπερλεπτόκοκκη αποτριπτική πάστα (Ρουζ). Η διαδοχική χρήση των εργαλείων από αδρόκοκκα σε υπερλεπτόκοκκα με αποτριπτικές ουσίες προσδίδει υψηλή στιλπνότητα· όλοι οι χειρισμοί με εξαιρετική προσοχή (μεγεθυντική συσκευή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αρχική λείανση: κοπή αγωγών με λεπτό δίσκο, τροχόλιθος, γυαλόχαρτο, λαστιχένια φρέζα, τροχίσκος για αύλακες-οξειδώσεις (ανταύγεια)· προκαταρκτική στίλβωση: τρίχινη ψήκτρα + αποτριπτική πάστα, χαμηλές στροφές, ψεκασμός νερού· τελική στίλβωση: μαλακή πάνινη βούρτσα + Ρουζ· εργαλεία μόνο για μέταλλο, χωρίς επαφή με την πορσελάνη.

Κριτήρια αξιολόγησης: