Λύσεις — Κεφάλαιο 9 · Ωκεάνεια Ρεύματα (σελ. 122–123)
Απαντήσεις στις Ερωτήσεις Επανάληψης & στις Ασκήσεις-Εργασίες του βιβλίου.
Ρεύμα, επιφάνειας/βάθους, διεύθυνση/ένταση
Ερώτηση: Ερ.1–3. Τι είναι θαλάσσιο ρεύμα, επιφάνειας vs βάθους & ναυτιλία, ορισμός διεύθυνσης/έντασης & μονάδες.
Απάντηση:
- Θαλάσσιο ρεύμα: οριζόντια μετακίνηση θαλάσσιας μάζας. Επιφάνειας (τα ανώτερα στρώματα) & βάθους.
- Τη ναυτιλία επηρεάζουν κυρίως τα επιφανειακά ρεύματα, γιατί παρασύρουν το πλοίο & μεταβάλλουν την πραγματική πορεία & ταχύτητα (στίγμα).
- Διεύθυνση: προς πού πηγαίνει το ρεύμα (αντίθετα από τη σύμβαση του ανέμου). Ένταση: η ταχύτητά του, σε κόμβους (ή ν.μ./ημέρα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ρεύμα=οριζόντια μετακίνηση· επιφάνειας→ναυτιλία (παρασύρει πλοίο)· διεύθυνση=προς πού, ένταση σε κόμβους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ορισμός + ρόλος στη ναυτιλία + μονάδες.
Κατηγορίες ρευμάτων
Ερώτηση: Ερ.4–8. Ρεύμα/αντίρρευμα, ρεύματα ακτής/παρά/πέραν, μόνιμα-εποχικά-περιοδικά, ψυχρά/θερμά.
Απάντηση:
- Αντίρρευμα: ρεύμα αντίθετης φοράς δίπλα/κάτω από το κύριο ρεύμα (αντισταθμίζει τη μεταφορά).
- Ρεύματα ακτής / παρά την ακτή / πέραν της ακτής: ταξινόμηση ως προς τη θέση σε σχέση με την ακτογραμμή.
- Ως προς τον χρόνο: μόνιμα (σταθερά), εποχικά (αλλάζουν με τις εποχές/μουσώνες), περιοδικά (παλιρροϊκά).
- Θερμά: μεταφέρουν θερμό νερό (ισημερινός→πόλοι, «ζεσταίνουν»)· ψυχρά: ψυχρό νερό (πόλοι→ισημερινός).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντίρρευμα=αντίθετο· ταξινόμηση κατά θέση/χρόνο (μόνιμα/εποχικά/περιοδικά)/θερμοκρασία (θερμά-ψυχρά).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι κατηγορίες & τα κριτήριά τους.
Αίτια, άνεμος-Coriolis ΚΑΙ Ekman
Ερώτηση: Ερ.9–11. Αίτια & παράγοντες, μηχανισμός ρεύματος ανέμου με Coriolis, σπείρα Ekman.
Απάντηση:
- Αίτια: επίδραση ανέμου & διαφορές πυκνότητας (θερμοκρασία/αλατότητα)· παράγοντες: ένταση/διάρκεια ανέμου, μορφολογία ακτών/βυθού, Coriolis.
- Ρεύμα ανέμου: ο άνεμος με τριβή σέρνει το επιφανειακό νερό· η Coriolis το εκτρέπει (~45° δεξιά στο Β. ημισφ.).
- Σπείρα Ekman: με το βάθος κάθε στρώμα στρέφεται λίγο περισσότερο & εξασθενεί → η συνολική μεταφορά είναι ~90° ως προς τον άνεμο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αίτια: άνεμος & πυκνότητα· άνεμος+Coriolis→εκτροπή 45°· Ekman→συνολική μεταφορά 90°.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: αίτια + μηχανισμός Ekman.
Ωκεάνεια κυκλοφορία ΚΑΙ κλίμα
Ερώτηση: Ερ.12–13 & Ασκ. Στοιχεία ωκεάνειας κυκλοφορίας & επίδραση στο κλίμα· σημασία ρεύματος για το στίγμα.
Απάντηση:
- Ωκεάνεια κυκλοφορία: μεγάλοι στρόβιλοι (gyres) ρευμάτων — δεξιόστροφοι στο Β., αριστερόστροφοι στο Ν. ημισφαίριο (θερμά στα δυτικά, ψυχρά στα ανατολικά όρια των ωκεανών).
- Κλίμα: τα ρεύματα μεταφέρουν θερμότητα — π.χ. το Ρεύμα του Κόλπου / Β. Ατλαντικού κάνει το κλίμα της Δ. Ευρώπης ηπιότερο· τα ψυχρά ρεύματα δροσίζουν & ευνοούν ομίχλες/ξηρασία σε ακτές.
- Ναυτιλία: το ρεύμα προστίθεται διανυσματικά στην πορεία/ταχύτητα του πλοίου → πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό του πραγματικού στίγματος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Gyres (δεξιόστροφοι Β)· ρεύματα→κλίμα (Ρεύμα Κόλπου ζεσταίνει Ευρώπη)· ρεύμα επηρεάζει το στίγμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: κυκλοφορία + επίδραση κλίματος + σημασία στη ναυτιλία.