Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 11 (σελ. 102) – ΞΥΛΟΓΛΥΠΤΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 11

Πλήρεις λύσεις των 5 ερωτήσεων του κεφαλαίου 11 — τα εννέα στάδια της ολόγλυφης τεχνικής με το χαρακτηριστικό διπλό ξεγύρισμα σε πλάγια όψη και πρόοψη, το ξεχόνδρισμα με φαρδιά σκαρπέλα από όλες τις πλευρές, οι απαιτήσεις του ξύλου (υγρασία 10%, χωρίς ρόζους, στεψοΐνια και ραγάδες· δρυς, καρυδιά, μαόνι), η στήριξη με ειδικό κοχλία και η προστασία των σκαλισμένων πλευρών στη μέγγενη, και η χρήση ολόκληρης της σειράς των εργαλείων. Όλες απαντώνται από το κείμενο της §11.1, με ASCII σκαριφήματα.

Τα στάδια της ολόγλυφης τεχνικής

Ερώτηση: Ποια στάδια ακολουθούμε κατά την ολόγλυφη τεχνική;

Απάντηση:

• Η προεργασία, πριν από κάθε στάδιο (σελ. 98): «Προϋπόθεση για την εφαρμογή της ολόγλυφης τεχνικής είναι η φωτογραφία του θέματος και κατασκευαστικά σχέδια στις τελικές διαστάσεις του θέματος, με όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες.» Το βιβλίο παραδειγματίζει με το θέμα κεφαλής αλόγου (Εικ. 11.2).
• ① - ④ ΤΟ ΔΙΠΛΟ ΞΕΓΥΡΙΣΜΑ (σελ. 98, αυτούσια):

   ① «Αποτυπώνουμε την ΠΛΑΓΙΑ ΟΨΗ του σχεδίου κεφαλής αλόγου σε ξύλο
      ανάλογων διαστάσεων.»
   ② «Ξεγυρίζουμε ΧΟΝΔΡΙΚΑ το σχέδιο στην ΚΟΡΔΕΛΑ.» (Εικ. 11.3)
   ③ «Αποτυπώνουμε την ΠΡΟΟΨΗ της κεφαλής αλόγου στο ΗΔΗ ΞΕΓΥΡΙΣΜΕΝΟ ξύλο.»
   ④ «Ξεγυρίζουμε το σχέδιο της πρόοψης. Μέχρι το στάδιο αυτό έχουμε
      ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙ ΤΟ ΘΕΜΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ.» (Εικ. 11.4)

  Η αρχή πίσω από τα δύο ξεγυρίσματα: δύο κοπές σε κάθετες μεταξύ τους όψεις παράγουν τον τρισδιάστατο όγκο — κάτι που καμία μονή κοπή δεν μπορεί να δώσει.

• ⑤ ΣΤΗΡΙΞΗ ΜΕ ΕΙΔΙΚΟ ΚΟΧΛΙΑ (Σχ. 11.2, σελ. 98-100): «Στηρίζουμε το τεμάχιο ξύλου επάνω στον πάγκο μας, χρησιμοποιώντας ειδικό κοχλία στήριξης… ανοίγουμε τρύπα σε κατάλληλο σημείο του τεμαχίου ξύλου με τρυπάνι διαμέτρου λίγο μικρότερης της διαμέτρου του κοχλία, στην οποία βιδώνουμε τον κοχλία. Περνάμε τον κοχλία σε τρύπα της τράπεζας εργασίας και σφίγγοντας με το παξιμάδι σταθεροποιούμε το τεμάχιο ξύλου.»
• ⑥ ΞΕΧΟΝΔΡΙΣΜΑ (Εικ. 11.5, σελ. 100): «Στο πρώτο στάδιο σκαλίσματος χρησιμοποιούμε τα φαρδιά σκαρπέλα, με τα οποία αφαιρούμε πολύ ξύλο από όλες τις πλευρές του σχεδίου. Με τον τρόπο αυτό αρχίζει το έργο να αποκτά μορφή.»
• ⑦ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΩΝ ΕΠΑΝΩ ΣΤΟ ΗΜΙΤΕΛΕΣ ΕΡΓΟ (Εικ. 11.6, σελ. 100): «σχεδιάζουμε επάνω στο ημιτελές έργο τις λεπτομέρειες του θέματος (μάτια, αυτιά, χαίτη κ.λπ.), στα χνάρια των οποίων θα σκαλίσουμε.» Και η προειδοποίηση: «Κατά τη σχεδίαση απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή για την απόδοση και την ακριβή αποτύπωση των λεπτομερειών.» ⚠️ Σημειώστε ότι η σχεδίαση γίνεται δεύτερη φορά — τώρα πάνω σε καμπύλη, τρισδιάστατη επιφάνεια, όχι σε επίπεδη σανίδα.
• ⑧ ΣΚΑΛΙΣΜΑ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΩΝ (σελ. 101): «Συνεχίζουμε το σκάλισμα στις λεπτομέρειες του θέματος χρησιμοποιώντας μικρά σκαρπέλα. Το στάδιο αυτό είναι το πιο καθοριστικό και χρονοβόρο, ενώ διαρκεί μέχρις ότου ολοκληρώσουμε το έργο.»
• ⑨ ΛΕΙΑΝΣΗ (Εικ. 11.7, σελ. 101): «Αποτελειώνουμε το έργο λειαίνοντας τις επιφάνειες με γυαλόχαρτο No 120.» ⚠️ Εξαίρεση: «Σε στρογγυλά ολόγλυφα θέματα, όπως πόδια επίπλων, κορμό ροτόντας κ.ά., αντί για ξεγύρισμα εφαρμόζουμε την τεχνική του τορναρίσματος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πριν από κάθε στάδιο απαιτούνται φωτογραφία του θέματος και κατασκευαστικά σχέδια στις τελικές διαστάσεις. Τα στάδια είναι: αποτύπωση της πλάγιας όψης σε ξύλο ανάλογων διαστάσεων· χονδρικό ξεγύρισμα στην κορδέλα· αποτύπωση της πρόοψης στο ήδη ξεγυρισμένο ξύλο· δεύτερο ξεγύρισμα, με το οποίο έχουμε πλέον προσεγγίσει το θέμα από τις τέσσερις πλευρές του· στήριξη του τεμαχίου με ειδικό κοχλία, που βιδώνεται σε τρύπα λίγο μικρότερης διαμέτρου, περνά σε τρύπα της τράπεζας εργασίας και σφίγγεται με παξιμάδι· ξεχόνδρισμα με φαρδιά σκαρπέλα, αφαιρώντας πολύ ξύλο από όλες τις πλευρές ώστε το έργο να αποκτήσει μορφή· σχεδίαση των λεπτομερειών, όπως μάτια, αυτιά και χαίτη, επάνω στο ημιτελές έργο· σκάλισμα των λεπτομερειών με μικρά σκαρπέλα, που είναι το πιο καθοριστικό και χρονοβόρο στάδιο· και τελικά λείανση με γυαλόχαρτο No 120. Σε στρογγυλά ολόγλυφα θέματα, αντί για ξεγύρισμα εφαρμόζεται το τορνάρισμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Το ξεχόνδρισμα στην ολόγλυφη τεχνική

Ερώτηση: Πώς γίνεται το ξεχόνδρισμα στην ολόγλυφη τεχνική;

Απάντηση:

• Η απάντηση, αυτούσια (σελ. 100, Εικ. 11.5): «Στο πρώτο στάδιο σκαλίσματος χρησιμοποιούμε τα ΦΑΡΔΙΑ ΣΚΑΡΠΕΛΑ, με τα οποία αφαιρούμε ΠΟΛΥ ΞΥΛΟ ΑΠΟ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ. Με τον τρόπο αυτό αρχίζει το έργο να αποκτά μορφή.»
• Ο ορισμός του ξεχονδρίσματος (Κεφ. 5, σελ. 70): «Ξεχόνδρισμα είναι η διαδικασία αφαίρεσης μεγάλης ποσότητας ξύλου με χρήση φαρδιών σκαρπέλων, για να αναδείξουμε το θέμα σκαλίσματος.»
• ⚠️ Η ιδιαιτερότητα στην ολόγλυφη: η φράση «από ΟΛΕΣ τις πλευρές». Στην ανάγλυφη τεχνική (κεφ. 10) το ξεχόνδρισμα αφορά το φόντο γύρω από το θέμα — δηλαδή δουλεύουμε από μία κατεύθυνση. Εδώ δεν υπάρχει φόντο· ο τεχνίτης γυρίζει το έργο και αφαιρεί υλικό περιμετρικά, ώστε να διαμορφωθεί ο τρισδιάστατος όγκος.

     ΑΝΑΓΛΥΦΗ                     ΟΛΟΓΛΥΦΗ
     ▔▔┌──────┐▔▔                    ↓
     ▁▁│ ΘΕΜΑ │▁▁              →   ╭────╮   ←
       └──────┘                    │ΕΡΓΟ│
     ξεχόνδρισμα ΜΟΝΟ                ╰────╯
     στο φόντο, από πάνω              ↑
                               ξεχόνδρισμα ΑΠΟ ΟΛΕΣ τις πλευρές

• Τι έχει προηγηθεί — το ξεχόνδρισμα δεν είναι το πρώτο βήμα αφαίρεσης υλικού. Έχουν ήδη γίνει δύο ξεγυρίσματα στην κορδέλα (πλάγια όψη και πρόοψη), οπότε «έχουμε προσεγγίσει το θέμα από τις τέσσερις πλευρές του» (σελ. 98). Το ξεγύρισμα δίνει το περίγραμμα· το ξεχόνδρισμα στρογγυλεύει και διαμορφώνει τον όγκο ανάμεσα στις τέσσερις όψεις.
• Η προϋπόθεση της στήριξης: για να δουλευτεί το τεμάχιο από όλες τις πλευρές, πρέπει πρώτα να στηριχθεί με τον ειδικό κοχλία (Σχ. 11.2) — και αργότερα, αν χρειαστεί, σε μέγγενη με μαλακά παρεμβύσματα.
• Τι ακολουθεί: μετά το ξεχόνδρισμα σχεδιάζονται οι λεπτομέρειες επάνω στο ημιτελές έργο και ακολουθεί το σκάλισμα με μικρά σκαρπέλα — ισχύει δηλαδή και εδώ η γενική αρχή «από τα φαρδιά/μεγάλα προς τα μικρά» εργαλεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο πρώτο στάδιο σκαλίσματος χρησιμοποιούμε τα φαρδιά σκαρπέλα, με τα οποία αφαιρούμε πολύ ξύλο από όλες τις πλευρές του σχεδίου, ώστε το έργο να αρχίσει να αποκτά μορφή. Η ιδιαιτερότητα στην ολόγλυφη τεχνική είναι ακριβώς ότι το ξεχόνδρισμα γίνεται περιμετρικά, από όλες τις κατευθύνσεις, και όχι μόνο στο φόντο όπως στην ανάγλυφη — γι' αυτό και προϋποθέτει τη σταθερή στήριξη του τεμαχίου με τον ειδικό κοχλία. Έχει προηγηθεί το διπλό ξεγύρισμα στην κορδέλα, που δίνει το περίγραμμα από τις τέσσερις πλευρές, ενώ το ξεχόνδρισμα διαμορφώνει τον όγκο ανάμεσά τους. Ακολουθεί η σχεδίαση και το σκάλισμα των λεπτομερειών με μικρά σκαρπέλα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα ξύλα της ολόγλυφης τεχνικής

Ερώτηση: Ποια ξύλα χρησιμοποιούμε στην ολόγλυφη τεχνική;

Απάντηση:

• Η απάντηση, αυτούσια (σελ. 98): «Το ξύλο πρέπει να έχει τις επιθυμητές διαστάσεις, να είναι καλής ποιότητας, χωρίς σφάλματα (ρόζοι, στεψοΐνια, ραγάδες) και να έχει υγρασία 10%. Μεταξύ των καλύτερων ξύλων από άποψη αισθητικής είναι: η δρυς, η καρυδιά, το μαόνι.»

• Οι τέσσερις απαιτήσεις:

   ① ΕΠΙΘΥΜΗΤΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ — το ολόγλυφο έργο δουλεύεται από όλες τις
      πλευρές, άρα χρειάζεται επαρκή όγκο και στις τρεις διαστάσεις
  
   ② ΚΑΛΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ, ΧΩΡΙΣ ΣΦΑΛΜΑΤΑ
      · ΡΟΖΟΙ       — σκληρά σημεία που εκτρέπουν το σκαρπέλο
      · ΣΤΕΨΟΪΝΙΑ   — ανώμαλες ίνες που σπάνε κατά το σκάλισμα
      · ΡΑΓΑΔΕΣ     — ρωγμές που μπορεί να ανοίξουν και να καταστρέψουν
                      το έργο σε προχωρημένο στάδιο
  
   ③ ΥΓΡΑΣΙΑ 10% — κρίσιμο: πιο υγρό ξύλο θα συρρικνωθεί και θα
      στρεβλώσει ή θα ραγίσει ΜΕΤΑ την ολοκλήρωση του έργου
  
   ④ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ — ΔΡΥΣ, ΚΑΡΥΔΙΑ, ΜΑΟΝΙ

• ⚠️ Γιατί οι απαιτήσεις είναι αυστηρότερες εδώ απ' ό,τι στις άλλες τεχνικές: στα εργαστηριακά μέρη των προηγούμενων κεφαλαίων το βιβλίο προτείνει φλαμούρι (π.χ. κεφ. 8, 9, 10, 13) — μαλακό, εύκολο στο σκάλισμα ξύλο για δοκίμια. Στην ολόγλυφη όμως:

    ● Το έργο είναι ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ και ΟΡΑΤΟ ΑΠΟ ΠΑΝΤΟΥ — δεν υπάρχει «πίσω
      πλευρά» να κρύψει ένα ελάττωμα
    ● Το σκάλισμα είναι «ΤΟ ΠΙΟ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΒΟΡΟ» στάδιο — ένα
      σφάλμα ξύλου σε προχωρημένο στάδιο καταστρέφει εβδομάδες δουλειάς
    ● Απαιτούνται ΛΕΠΤΕΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ (μάτια, αυτιά, χαίτη) που ένα
      ξύλο με κακή δομή δεν «κρατά»

• Η σύνδεση με το Κεφ. 3 (Πρώτες ύλες): τα ξύλα της ξυλογλυπτικής, κατά την εισαγωγή του βιβλίου (σελ. 11), πρέπει «να σκαλίζονται εύκολα, να έχουν μέτρια πυκνότητα και σκληρότητα, να μη σχίζονται και να μην παρουσιάζουν σφάλματα δομής». Η δρυς, η καρυδιά και το μαόνι επιλέγονται εδώ γιατί προσθέτουν σε αυτά και αισθητική αξία: όμορφα «νερά», σταθερό χρώμα και καλή συμπεριφορά στη λείανση.

• Η επιβεβαίωση από την Ανακεφαλαίωση (σελ. 102): «Η επιλογή του σωστού ξύλου, η ακριβής στήριξη του ξύλου και η μεγάλη πείρα είναι προϋποθέσεις επιτυχίας» — το ξύλο κατατάσσεται ρητά ως μία από τις τρεις προϋποθέσεις, όχι ως δευτερεύουσα επιλογή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το ξύλο πρέπει να έχει τις επιθυμητές διαστάσεις, να είναι καλής ποιότητας, χωρίς σφάλματα όπως ρόζους, στεψοΐνια και ραγάδες, και να έχει υγρασία 10%. Μεταξύ των καλύτερων ξύλων από άποψη αισθητικής είναι η δρυς, η καρυδιά και το μαόνι. Οι απαιτήσεις είναι αυστηρότερες από τις άλλες τεχνικές επειδή το ολόγλυφο έργο είναι αυτοτελές και ορατό από όλες τις πλευρές, δεν υπάρχει πίσω όψη για να κρυφτεί ένα ελάττωμα, το σκάλισμα των λεπτομερειών είναι το πιο χρονοβόρο στάδιο και ένα σφάλμα του ξύλου σε προχωρημένο στάδιο καταστρέφει όλη τη δουλειά. Η ανακεφαλαίωση του βιβλίου κατατάσσει την επιλογή του σωστού ξύλου ρητά ως μία από τις τρεις προϋποθέσεις επιτυχίας, μαζί με την ακριβή στήριξη και τη μεγάλη πείρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η στήριξη του ξύλου στην ολόγλυφη τεχνική

Ερώτηση: Πώς γίνεται η στήριξη του ξύλου στην ολόγλυφη τεχνική;

Απάντηση:

• Το πρόβλημα: το ολόγλυφο έργο δουλεύεται από όλες τις πλευρές, οπότε δεν μπορεί να ακουμπά επίπεδα στον πάγκο όπως ένα ανάγλυφο. Χρειάζεται στήριξη που αφήνει ελεύθερη την περίμετρο και αλλάζει θέση κατά τη διάρκεια της εργασίας.
• Α. Η ΚΥΡΙΑ ΣΤΗΡΙΞΗ — ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΟΧΛΙΑΣ (Σχ. 11.2, σελ. 98-100, αυτούσια): «Στηρίζουμε το τεμάχιο ξύλου επάνω στον πάγκο μας, χρησιμοποιώντας ειδικό κοχλία στήριξης… ανοίγουμε τρύπα σε κατάλληλο σημείο του τεμαχίου ξύλου με τρυπάνι διαμέτρου λίγο μικρότερης της διαμέτρου του κοχλία, στην οποία βιδώνουμε τον κοχλία. Περνάμε τον κοχλία σε τρύπα της τράπεζας εργασίας και σφίγγοντας με το παξιμάδι σταθεροποιούμε το τεμάχιο ξύλου.»

          ╭────────╮
          │  ΕΡΓΟ  │   ← ελεύθερο από όλες τις πλευρές
          ╰───┬────╯
              ║  ← κοχλίας βιδωμένος στο ξύλο
     ═════════╬═════════  τράπεζα εργασίας (με τρύπα)
              ▓  ← παξιμάδι που σφίγγει από κάτω

  ⚠️ Γιατί τρύπα μικρότερης διαμέτρου: για να πιάσει το σπείρωμα του κοχλία μέσα στο ξύλο. Αν η τρύπα ήταν ίση ή μεγαλύτερη, ο κοχλίας θα γύριζε στο κενό και δεν θα κρατούσε.

• Β. Η ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΣΤΗΡΙΞΗ — ΜΕΓΓΕΝΗ (σελ. 101, αυτούσια): «Κατά τη διάρκεια του σκαλίσματος είναι δυνατό να χρειαστεί στήριξη του ξύλου σε ΜΕΓΓΕΝΗ, για να έχουμε καλύτερη πρόσβαση σκαλίσματος.»
• ⚠️ Γ. Η ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΚΑΛΙΣΜΕΝΩΝ ΠΛΕΥΡΩΝ — το κρισιμότερο σημείο (σελ. 101, αυτούσια): «Κατά τη στήριξη απαιτείται ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΙΣ ΗΔΗ ΣΚΑΛΙΣΜΕΝΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ. Για να το πετύχουμε αυτό παρεμβάλλουμε στη μέγγενη ΜΑΛΑΚΟΤΕΡΑ ΥΛΙΚΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ, όπως ΤΣΟΧΑ, ΕΛΑΦΡΟΤΕΡΑ ΞΥΛΑ ή ΥΦΑΣΜΑ.»

     σιαγόνα μέγγενης
     ▓▓▓│ τσόχα │  ΕΡΓΟ  │ τσόχα │▓▓▓
        └───────┘        └───────┘
        ↑ μαλακό παρέμβυσμα προστατεύει τις σκαλισμένες λεπτομέρειες

  Είναι η ίδια αρχή που το βιβλίο διατυπώνει και στο Κεφ. 1 για τους σφιγκτήρες (σελ. 10): κάλυμμα από πλαστικό, φελλό ή παχιά τσόχα, ή τακάκια, «για να μη σημαδευτεί το ξύλο».

• Γιατί αλλάζει η στήριξη κατά τη διάρκεια: το ολόγλυφο απαιτεί πρόσβαση σε κάθε σημείο του έργου. Καμία μονή στήριξη δεν το επιτρέπει — ο τεχνίτης επανατοποθετεί το έργο όσες φορές χρειαστεί, και κάθε επανατοποθέτηση είναι ρίσκο για ό,τι έχει ήδη σκαλιστεί.
• Η θέση της στις προϋποθέσεις επιτυχίας (Ανακεφαλαίωση, σελ. 102): «Η επιλογή του σωστού ξύλου, η ακριβής στήριξη του ξύλου και η μεγάλη πείρα είναι προϋποθέσεις επιτυχίας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κύρια στήριξη γίνεται με ειδικό κοχλία: ανοίγουμε τρύπα σε κατάλληλο σημείο του τεμαχίου με τρυπάνι διαμέτρου λίγο μικρότερης από τη διάμετρο του κοχλία — ώστε να πιάσει το σπείρωμα — βιδώνουμε τον κοχλία, τον περνάμε σε τρύπα της τράπεζας εργασίας και σφίγγοντας με το παξιμάδι σταθεροποιούμε το ξύλο. Έτσι το έργο μένει ελεύθερο από όλες τις πλευρές. Κατά τη διάρκεια του σκαλίσματος μπορεί να χρειαστεί στήριξη σε μέγγενη, για καλύτερη πρόσβαση· τότε απαιτείται μεγάλη προσοχή στις ήδη σκαλισμένες πλευρές, και γι' αυτό παρεμβάλλουμε στη μέγγενη μαλακότερα υλικά στήριξης, όπως τσόχα, ελαφρότερα ξύλα ή ύφασμα. Η ακριβής στήριξη του ξύλου κατατάσσεται από το βιβλίο ως μία από τις τρεις προϋποθέσεις επιτυχίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα εργαλεία της ολόγλυφης τεχνικής

Ερώτηση: Ποια εργαλεία χρησιμοποιούμε στην ολόγλυφη τεχνική;

Απάντηση:

• Η απάντηση, αυτούσια (σελ. 98): «Στο ολόγλυφο σκάλισμα χρησιμοποιούμε ΟΛΗ ΤΗ ΣΕΙΡΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ, τα οποία πρέπει να είναι ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΥΝΤΗΡΗΜΕΝΑ.» Και η Ανακεφαλαίωση (σελ. 102): «Χρησιμοποιούμε όλα τα κοπτικά εργαλεία.»

• Γιατί όλα: επειδή, κατά τον ορισμό της τεχνικής, «συνδυάζονται όλες οι τεχνικές που αναλύσαμε σε προηγούμενα κεφάλαια, ανάλογα με τις επιμέρους λεπτομέρειες του θέματος». Κάθε τεχνική φέρνει μαζί της τα δικά της εργαλεία.

• Τα εργαλεία ανά στάδιο, όπως τα ονομάζει το ίδιο το κεφάλαιο:

   ΞΕΓΥΡΙΣΜΑ (στάδια 2 και 4)
      ΠΡΙΟΝΟΚΟΡΔΕΛΑ με στενό πριόνι (ξεγυριστάρι) ή ΣΕΓΑ
      — «Ξεγυρίζουμε χονδρικά το σχέδιο στην κορδέλα» (Εικ. 11.3)
  
   ΣΤΗΡΙΞΗ (στάδιο 5)
      ΕΙΔΙΚΟΣ ΚΟΧΛΙΑΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ + ΠΑΞΙΜΑΔΙ (Σχ. 11.2)
      ΤΡΥΠΑΝΙ διαμέτρου λίγο μικρότερης του κοχλία
      ΜΕΓΓΕΝΗ + μαλακά παρεμβύσματα (τσόχα, ελαφρότερα ξύλα, ύφασμα)
  
   ΞΕΧΟΝΔΡΙΣΜΑ (στάδιο 6)
      ΦΑΡΔΙΑ ΣΚΑΡΠΕΛΑ (Εικ. 11.5)
  
   ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΩΝ (στάδιο 7)
      όργανα σχεδίασης / μολύβι — επάνω στο ημιτελές έργο
  
   ΣΚΑΛΙΣΜΑ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΩΝ (στάδιο 8)
      ΜΙΚΡΑ ΣΚΑΡΠΕΛΑ
  
   ΛΕΙΑΝΣΗ (στάδιο 9)
      ΓΥΑΛΟΧΑΡΤΟ No 120
  
   ΕΞΑΙΡΕΣΗ — στρογγυλά θέματα
      ΤΟΡΝΟΣ (τεχνική του τορναρίσματος) αντί για ξεγύρισμα

• Η πλήρης σειρά, κατά το Κεφ. 1 — αυτό εννοεί το «όλη τη σειρά»:

   ΒΑΣΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΚΟΠΗΣ (τα πέντε είδη σκαρπέλων)
     ① ΙΣΙΑ            αρχικά στάδια, ίσιες γραμμές
     ② ΛΟΞΑ (~25°)     οξείες γωνίες, όπου δεν φτάνουν τα ίσια
     ③ ΚΥΡΤΑ/ΣΓΡΟΜΠΙΕΣ No 3 (ρηχή) έως No 9 (βαθιά)· κοιλότητες και
                        κάθετες τομές σε καμπύλα μοτίβα
          ΛΟΥΚΙΑ       οι σγρόμπιες No 5-9 (μισές σγρόμπιες)
     ④ ΤΡΙΓΩΝΑ         ακμή V σε 30°, 45°, 60°· τριγωνικά αυλάκια
     ⑤ ΕΙΔΙΚΗΣ ΜΟΡΦΗΣ  στραβά σκαρπέλα για δυσπρόσιτα σημεία
     (όλα σε πλάτη από 2 ως 25 mm)
  
   ΒΟΗΘΗΤΙΚΑ
     ΜΑΤΣΟΛΕΣ (στρογγυλές, για να μη σπάει η λαβή του σκαρπέλου)
     ΡΑΣΠΕΣ και ΛΙΜΕΣ (ρασπάρισμα/γαρμπάρισμα σε καμπύλες επιφάνειες)
     ΞΥΣΤΡΕΣ · ΠΡΙΟΝΙΑ · ΠΛΑΝΕΣ · ΠΑΣΤΡΑΓΚΟΥΛΟ
     ΣΦΙΓΚΤΗΡΕΣ, ΜΕΓΓΕΝΗ, ΝΤΑΒΙΔΙΑ, ΒΙΔΟΝΙΑ
     ΖΟΥΜΠΑΔΕΣ (άμμος, αστεράκι) — αν και εδώ δεν υπάρχει φόντο
     ΓΥΑΛΟΧΑΡΤΑ Νο80 έως Νο160

  ⚠️ Στην ολόγλυφη οι ράσπες και οι λίμες αποκτούν ιδιαίτερη αξία: το Κεφ. 1 (σελ. 19) τις ορίζει για «αφαίρεση ξύλου με τρίψιμο σε καμπύλες επιφάνειες του ξυλόγλυπτου» — και το ολόγλυφο έργο είναι εξ ολοκλήρου καμπύλες επιφάνειες.

• Η απαίτηση συντήρησης: «πρέπει να είναι ιδιαίτερα συντηρημένα». Συνδέεται με τον κανόνα του Κεφ. 1 (σελ. 13): τα καλής ποιότητας εργαλεία «είναι ακριβά και για τον λόγο αυτό πρέπει να τροχίζονται προσεκτικά, να συντηρούνται και να φυλάσσονται σε ειδικές θήκες» — και με ολόκληρο το Κεφ. 2 «Τρόχισμα και ακόνισμα των εργαλείων». Σε ένα χρονοβόρο ολόγλυφο έργο, ένα στομωμένο σκαρπέλο σκίζει αντί να κόβει και καταστρέφει λεπτομέρειες που δεν επανορθώνονται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο ολόγλυφο σκάλισμα χρησιμοποιούμε όλη τη σειρά των εργαλείων, τα οποία πρέπει να είναι ιδιαίτερα συντηρημένα — και, κατά την ανακεφαλαίωση, όλα τα κοπτικά εργαλεία. Ο λόγος είναι ότι η τεχνική συνδυάζει όλες τις προηγούμενες, ανάλογα με τις επιμέρους λεπτομέρειες του θέματος. Συγκεκριμένα: πριονοκορδέλα ή σέγα για τα δύο ξεγυρίσματα· ειδικός κοχλίας στήριξης με παξιμάδι, τρυπάνι και μέγγενη με μαλακά παρεμβύσματα για τη στήριξη· φαρδιά σκαρπέλα για το ξεχόνδρισμα· μικρά σκαρπέλα για τις λεπτομέρειες· και γυαλόχαρτο No 120 για τη λείανση. Από τη σειρά του κεφαλαίου 1 χρησιμοποιούνται και τα πέντε είδη σκαρπέλων — ίσια, λοξά, σγρόμπιες με τα λούκια, τρίγωνα και ειδικής μορφής — καθώς και τα βοηθητικά, με ιδιαίτερη αξία τις ράσπες και τις λίμες, αφού το ολόγλυφο έργο αποτελείται εξ ολοκλήρου από καμπύλες επιφάνειες. Σε στρογγυλά θέματα προστίθεται ο τόρνος.

Κριτήρια αξιολόγησης: