Πλήρεις λύσεις των 4 ερωτήσεων του κεφαλαίου 13 — ο συνδυασμός των έξι τεχνικών ανά θέμα: φύλλο φυτού (ανάγλυφη για τον όγκο + εσώγλυφη για τις νευρώσεις), άνθος (ανάγλυφη + εσώγλυφη, με εναλλακτικές την επιπεδόγλυφη, την ολόγλυφη και την ενθετική), ρόδακας (επιπεδόγλυφη = εσώγλυφη + εξώγλυφη) και το ξεγύρισμα των μοτίβων σε κάθε τεχνική, με την εξαίρεση του τορναρίσματος. Με ASCII σκαριφήματα και συγκριτικό πίνακα των έξι τεχνικών.
Ερώτηση: Με ποιες τεχνικές αποδίδουμε το φύλλο φυτού;
Απάντηση:
Η απάντηση, αυτούσια (σελ. 109): «Για παράδειγμα, το θέμα φύλλα φυτού… αποδίδεται καταρχήν με την ΑΝΑΓΛΥΦΗ τεχνική και στη συνέχεια οι λεπτομέρειες των ΝΕΥΡΩΣΕΩΝ αποδίδονται με ΑΒΑΘΕΙΣ ΧΑΡΑΚΙΕΣ ΕΣΩΓΛΥΦΗΣ τεχνικής.»
Τα δύο βήματα και το γιατί:
ΒΗΜΑ 1 — ΑΝΑΓΛΥΦΗ (κεφ. 10) → δίνει ΤΟΝ ΟΓΚΟ
Τα τέσσερα στάδια της ανάγλυφης:
① τάκιασμα περιγράμματος (κάθετη κοπή, καλέμι από την πλευρά
του φόντου)
② αφαίρεση φόντου σε ΜΕΓΑΛΟ βάθος
③ ξεχόνδρισμα του θέματος με φαρδιά σκαρπέλα
④ ρίξιμο — διαμόρφωση των καμπυλών
Αποτέλεσμα: το φύλλο ΣΗΚΩΝΕΤΑΙ από το φόντο και αποκτά
κυρτότητα — «γέρνει», «λυγίζει», έχει πάχος.
╭─────────╮
╱ ╲
│ ΦΥΛΛΟ │
╲___________╱
▓▓▓▓ φόντο ▓▓▓▓
ΒΗΜΑ 2 — ΕΣΩΓΛΥΦΗ (κεφ. 7) → δίνει ΤΙΣ ΝΕΥΡΩΣΕΙΣ
Με ΑΒΑΘΕΙΣ ΧΑΡΑΚΙΕΣ (τριγωνιές) που χαράσσονται ΜΕΣΑ στην ήδη
διαμορφωμένη επιφάνεια του φύλλου, με το ΤΡΙΓΩΝΟ ΣΚΑΡΠΕΛΟ.
╭─────────╮
╱ ╲ │ ╱ ╲ ← κεντρικό νεύρο + πλάγιες νευρώσεις
│ ╲ │ ╱ │
╲___╲│╱_____╱
▓▓▓▓ φόντο ▓▓▓▓
⚠️ Γιατί ΑΒΑΘΕΙΣ οι χαρακιές: το φύλλο έχει ήδη λεπτυνθεί από την ανάγλυφη διαμόρφωση. Βαθιά χάραξη θα διαπερνούσε ή θα αποδυνάμωνε το ήδη λεπτό σκαλισμένο τμήμα. Επιπλέον, οι νευρώσεις ενός πραγματικού φύλλου είναι επιφανειακές γραμμές, όχι αυλάκια.
⚠️ Γιατί ΑΥΤΗ Η ΣΕΙΡΑ και όχι η αντίστροφη: αν χαράσσαμε πρώτα τις νευρώσεις και μετά κάναμε το ρίξιμο της ανάγλυφης, οι χαρακιές θα εξαφανίζονταν καθώς αφαιρείται υλικό από την επιφάνεια. Ισχύει η γενική αρχή: πρώτα ο όγκος, μετά η λεπτομέρεια.
Ο ρόλος της εσώγλυφης γενικά (σελ. 109): «Η εσώγλυφη τεχνική εφαρμόζεται κυρίως με το τρίγωνο σκαρπέλο και αποτελεί τη βάση σε όλες τις άλλες τεχνικές, για να κόψουμε περιγράμματα και να τονίσουμε λεπτομέρειες.» Οι νευρώσεις του φύλλου είναι ακριβώς η δεύτερη περίπτωση: τόνισμα λεπτομερειών.
Το συμπέρασμα του κεφαλαίου (σελ. 110): «Η απόδοση συνθέτων θεμάτων απαιτεί συνδυασμό περισσοτέρων της μιας τεχνικών.» Το φύλλο είναι ακριβώς τέτοιο θέμα — γι' αυτό και το βιβλίο το επιλέγει ως το παράδειγμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το θέμα φύλλα φυτού αποδίδεται καταρχήν με την ανάγλυφη τεχνική και στη συνέχεια οι λεπτομέρειες των νευρώσεων αποδίδονται με αβαθείς χαρακιές εσώγλυφης τεχνικής. Η ανάγλυφη, με το τάκιασμα του περιγράμματος, την αφαίρεση του φόντου σε μεγάλο βάθος, το ξεχόνδρισμα και το ρίξιμο, δίνει στο φύλλο τον όγκο και τις καμπύλες του. Έπειτα το τρίγωνο σκαρπέλο της εσώγλυφης χαράσσει επιφανειακά το κεντρικό νεύρο και τις πλάγιες νευρώσεις. Οι χαρακιές πρέπει να είναι αβαθείς, γιατί το φύλλο έχει ήδη λεπτύνει και μια βαθιά χάραξη θα το αποδυνάμωνε, ενώ και στη φύση οι νευρώσεις είναι επιφανειακές γραμμές. Η σειρά είναι υποχρεωτική: αν οι νευρώσεις χαράσσονταν πρώτες, θα εξαφανίζονταν κατά το ρίξιμο — ισχύει η αρχή πρώτα ο όγκος και μετά η λεπτομέρεια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Με ποιες τεχνικές αποδίδουμε το άνθος φυτού;
Απάντηση:
Η κύρια απάντηση — ΑΝΑΓΛΥΦΗ: το ίδιο το βιβλίο τιτλοφορεί την Εικ. 10.1 του κεφαλαίου 10 «Ανάγλυφη παράσταση άνθους». Το άνθος είναι δηλαδή το εισαγωγικό παράδειγμα της ανάγλυφης τεχνικής.
Γιατί ανάγλυφη: το άνθος έχει πέταλα σε διαφορετικά επίπεδα — άλλα μπροστά, άλλα πίσω, άλλα ανασηκωμένα. Η ανάγλυφη είναι η τεχνική που, κατά το κεφ. 10, αφαιρεί το φόντο σε μεγάλο βάθος ώστε «να αναδειχθεί ο όγκος του θέματος» και επιτρέπει το ρίξιμο που δίνει τις καμπυλότητες.
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΑΔΙΑ (κεφ. 10) ΣΤΟ ΑΝΘΟΣ
① ΤΑΚΙΑΣΜΑ κάθετη κοπή στο περίγραμμα κάθε πετάλου
② ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΦΟΝΤΟΥ σε μεγάλο βάθος γύρω από το άνθος
③ ΞΕΧΟΝΔΡΙΣΜΑ φαρδιά σκαρπέλα — χοντρική μορφή των πετάλων
④ ΡΙΞΙΜΟ κοίλανση κάθε πετάλου, διαφορετικά ύψη
╭──╮ ╭──╮
╭─╯ ╲╱ ╰─╮ ← πέταλα σε διαφορετικά επίπεδα
│ ╭─╮ ╭─╮ │
╲ │ ● │ │ ╱ ● = καρδιά του άνθους, βαθύτερα
╰─┴───┴─┴╯
▓▓▓▓ φόντο ▓▓▓▓
Η συμπλήρωση — ΕΣΩΓΛΥΦΗ για τις λεπτομέρειες: κατά τη γενική αρχή της σελ. 109, η εσώγλυφη «αποτελεί τη βάση σε όλες τις άλλες τεχνικές, για να κόψουμε περιγράμματα και να τονίσουμε λεπτομέρειες». Στο άνθος αυτό σημαίνει: αβαθείς χαρακιές στα πέταλα (νευρώσεις πετάλων), οριοθέτηση του ενός πετάλου από το άλλο, τόνισμα των στημόνων και της καρδιάς.
Οι εναλλακτικές, ανάλογα με τη μορφή και τη θέση του άνθους:
● ΕΠΙΠΕΔΟΓΛΥΦΗ (κεφ. 9) — για ΑΠΛΟΠΟΙΗΜΕΝΟ, «χαμηλό ανάγλυφο» άνθος
σε διακοσμητική ζώνη. Συνδυασμός εσώγλυφης + εξώγλυφης.
Το ίδιο το βιβλίο δείχνει στην Εικ. 13.1 ρόδακα —
δηλαδή ΑΝΘΕΜΟΕΙΔΕΣ θέμα — με ακριβώς αυτή την τεχνική.
● ΟΛΟΓΛΥΦΗ (κεφ. 11) — για ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΟ, αυτοτελές άνθος, ορατό
από όλες τις πλευρές. Στην Εικ. 13.2 το βιβλίο δείχνει
ολόγλυφη βάση φωτιστικού με συνδυασμό ανάγλυφης + εσώγλυφης.
● ΕΝΘΕΤΙΚΗ (κεφ. 12) — όταν το άνθος πρόκειται να ΕΠΙΚΟΛΛΗΘΕΙ σε
έπιπλο. Η Εικ. 13.3 δείχνει ΑΝΘΟΔΕΣΜΗ με ενθετική τεχνική.
Το συμπέρασμα του κεφαλαίου (σελ. 110): «Η απόδοση συνθέτων θεμάτων απαιτεί συνδυασμό περισσοτέρων της μιας τεχνικών, ενώ για απλά θέματα μπορεί να εφαρμόσουμε και μία μέθοδο.» Το άνθος καλύπτει και τις δύο περιπτώσεις: ένα απλό στυλιζαρισμένο άνθος μπορεί να γίνει μόνο εσώγλυφα· ένα σύνθετο απαιτεί ανάγλυφη + εσώγλυφη ή και ολόγλυφη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το άνθος αποδίδεται κατά βάση με την ανάγλυφη τεχνική — η ίδια η Εικόνα 10.1 του βιβλίου τιτλοφορείται «Ανάγλυφη παράσταση άνθους». Με το τάκιασμα των περιγραμμάτων, την αφαίρεση του φόντου σε μεγάλο βάθος, το ξεχόνδρισμα και το ρίξιμο, τα πέταλα αποκτούν όγκο και τοποθετούνται σε διαφορετικά επίπεδα. Στη συνέχεια η εσώγλυφη τεχνική, με το τρίγωνο σκαρπέλο, τονίζει τις λεπτομέρειες: τις νευρώσεις των πετάλων, την οριοθέτηση του ενός πετάλου από το άλλο και την καρδιά του άνθους. Ανάλογα με τη μορφή και τη θέση του θέματος, ένα απλοποιημένο άνθος σε διακοσμητική ζώνη μπορεί να αποδοθεί επιπεδόγλυφα, δηλαδή με συνδυασμό εσώγλυφης και εξώγλυφης, ένα τρισδιάστατο αυτοτελές άνθος ολόγλυφα, και ένα άνθος που πρόκειται να επικολληθεί σε έπιπλο με την ενθετική τεχνική, όπως η ανθοδέσμη της Εικόνας 13.3.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Με ποιες τεχνικές αποδίδουμε το ρόδακα;
Απάντηση:
Η απάντηση: με την ΕΠΙΠΕΔΟΓΛΥΦΗ τεχνική, δηλαδή με συνδυασμό ΕΣΩΓΛΥΦΗΣ και ΕΞΩΓΛΥΦΗΣ. Το ίδιο το βιβλίο, στην Εικ. 13.1, δείχνει ρόδακα και τον χαρακτηρίζει ρητά ως συνδυασμό εσώγλυφης και εξώγλυφης τεχνικής (επιπεδόγλυφη).
Τι είναι ο ρόδακας: κυκλικό, ακτινωτά συμμετρικό διακοσμητικό μοτίβο, με πέταλα ή φύλλα που ξεκινούν από ένα κέντρο. Χαρακτηριστικό διακοσμητικό στοιχείο επίπλων, ταβανιών, θυρών.
╱│╲
╭─╯ │ ╰─╮
│ ╲ │ ╱ │
─┼───●●●───┼─ ● = κέντρο
│ ╱ │ ╲ │
╰─╮ │ ╭─╯
╲│╱
ακτινωτή συμμετρία γύρω από κέντρο
Γιατί επιπεδόγλυφη — η φύση της τεχνικής (κεφ. 9): «Η επιπεδόγλυφη τεχνική είναι ο ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ της ΕΞΩΓΛΥΦΗΣ και της ΕΣΩΓΛΥΦΗΣ… το αποτέλεσμα χαρακτηρίζεται ως ΧΑΜΗΛΟ ΑΝΑΓΛΥΦΟ.»
ΟΙ ΔΥΟ ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΣΤΟΝ ΡΟΔΑΚΑ
ΕΞΩΓΛΥΦΗ (κεφ. 8) → ΑΦΑΙΡΕΙ ΤΟ ΦΟΝΤΟ γύρω από τον ρόδακα
· ΤΑΚΙΑΣΜΑ: κάθετη κοπή στο περίγραμμα, καλέμι πάντα από
την πλευρά ΤΟΥ ΦΟΝΤΟΥ
· το φόντο χαμηλώνει ⇒ ο ρόδακας ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ
ΕΣΩΓΛΥΦΗ (κεφ. 7) → ΧΑΡΑΣΣΕΙ ΜΕΣΑ στον ρόδακα
· ΤΡΙΓΩΝΙΕΣ με το τρίγωνο σκαρπέλο
· χωρίζει τα πέταλα μεταξύ τους και δίνει τις νευρώσεις
ΤΟ ΡΙΞΙΜΟ (κεφ. 9) → με ΑΝΟΙΚΤΗ ΣΓΡΟΜΠΙΑ No 3-4
δίνει την ελαφριά κυρτότητα σε κάθε πέταλο
ΤΟΜΗ:
▔▔┌╱╲╱╲╱╲┐▔▔ ↑ χαμηλό ύψος — δεν είναι ανάγλυφο
└───────┘ └ χαρακιές μέσα στο θέμα
φόντο ΧΑΜΗΛΩΜΕΝΟ αλλά ΟΧΙ ΒΑΘΥ
⚠️ Γιατί όχι ανάγλυφη: ο ρόδακας είναι επίπεδο διακοσμητικό μοτίβο σε επιφάνεια επίπλου — δεν χρειάζεται τον μεγάλο όγκο που δίνει η ανάγλυφη (η οποία απαιτεί «αφαίρεση φόντου σε μεγάλο βάθος»). Το «χαμηλό ανάγλυφο» της επιπεδόγλυφης είναι ακριβώς η κατάλληλη ένταση.
Η ιδιαίτερη προσοχή στη συμμετρία: επειδή ο ρόδακας είναι ακτινωτά συμμετρικός, η ομοιομορφία όλων των πετάλων είναι κρίσιμη — κάθε απόκλιση γίνεται αμέσως ορατή. Γι' αυτό και τα στάδια εκτελούνται σε όλα τα πέταλα διαδοχικά: πρώτα όλα τα τακιάσματα, μετά όλο το φόντο, μετά όλες οι χαρακιές.
Η βελτίωση του φόντου (κεφ. 9): όπου το φόντο του ρόδακα χρειάζεται διαφοροποίηση, χρησιμοποιούνται κοφτό, ζουμπάδες (άμμος, αστεράκι) ή λοξά σκαρπέλα, ώστε να μη μοιάζει επίπεδο και άτονο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ρόδακας αποδίδεται με την επιπεδόγλυφη τεχνική, δηλαδή με συνδυασμό εσώγλυφης και εξώγλυφης — έτσι ακριβώς τον παρουσιάζει και η Εικόνα 13.1 του βιβλίου. Η εξώγλυφη συνιστώσα αφαιρεί το φόντο γύρω από το μοτίβο, με τάκιασμα του περιγράμματος κρατώντας το καλέμι πάντα από την πλευρά του φόντου, ώστε ο ρόδακας να ξεχωρίσει. Η εσώγλυφη συνιστώσα χαράσσει με το τρίγωνο σκαρπέλο τριγωνιές μέσα στο θέμα, χωρίζοντας τα πέταλα και δίνοντας τις νευρώσεις τους, ενώ το ρίξιμο με ανοικτή σγρόμπια No 3-4 δίνει την ελαφριά κυρτότητα. Το αποτέλεσμα χαρακτηρίζεται χαμηλό ανάγλυφο, κατάλληλο για επίπεδο διακοσμητικό μοτίβο σε επιφάνεια επίπλου, χωρίς τον μεγάλο όγκο και το βαθύ φόντο που απαιτεί η ανάγλυφη τεχνική. Επειδή ο ρόδακας είναι ακτινωτά συμμετρικός, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην ομοιομορφία των πετάλων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Πώς ξεγυρίζουμε τα μοτίβα;
Απάντηση:
Ο ορισμός (κεφ. 5, σελ. 70, αυτούσιος): «Ξεγύρισμα είναι η κοπή ξύλου σε ΠΡΙΟΝΟΚΟΡΔΕΛΛΑ με ΣΤΕΝΟ ΠΡΙΟΝΙ (ξεγυριστάρι), ή σε ΣΕΓΑ, με στόχο την παραγωγή ΚΑΜΠΥΛΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ επίπλων ή αντικειμένων.»
Γιατί ΣΤΕΝΟ πριόνι:
ΦΑΡΔΥ ΠΡΙΟΝΙ ΣΤΕΝΟ ΠΡΙΟΝΙ (ξεγυριστάρι)
──────────── ──────────────────────────
═══════════ ─────
κόβει μόνο ΕΥΘΕΙΑ στρίβει· ακολουθεί ΜΙΚΡΗΣ
— δεν στρίβει ΑΚΤΙΝΑΣ καμπύλες
Όσο στενότερη η λάμα, τόσο μικρότερη η ακτίνα
καμπυλότητας που μπορεί να κοπεί.
Η διαδικασία βήμα-βήμα:
① ΣΧΕΔΙΑΣΗ / ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
με ΚΑΡΜΠΟΝ ή χνάρι επάνω στο ξύλο (κεφ. 12)
② ΕΠΙΛΟΓΗ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΟΣ
ΠΡΙΟΝΟΚΟΡΔΕΛΛΑ με ξεγυριστάρι — για μεγαλύτερα/χοντρότερα
ΣΕΓΑ — για μικρότερα και λεπτότερα τεμάχια
③ ΚΟΠΗ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ
αφήνουμε περιθώριο· η ακριβής μορφή δίνεται μετά με το
σκάλισμα, τη ράσπα ή τη λίμα
④ ΤΕΛΙΚΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ
ρασπάρισμα/γαρμπάρισμα σε καμπύλες επιφάνειες, λείανση
Πού εφαρμόζεται — μία-μία οι τεχνικές:
ΑΝΑΓΛΥΦΗ (κεφ. 10)
«Σε περίπτωση που το θέμα ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΟΝΤΟ, αφαιρούμε ΟΛΙΚΑ
το φόντο με ΞΕΓΥΡΙΣΜΑ.»
⇒ αντί να σκαφτεί το φόντο, ΚΟΒΕΤΑΙ και φεύγει τελείως
ΟΛΟΓΛΥΦΗ (κεφ. 11) — η πιο σύνθετη χρήση: ΔΥΟ ξεγυρίσματα
① αποτύπωση ΠΛΑΓΙΑΣ ΟΨΗΣ → χονδρικό ξεγύρισμα στην ΚΟΡΔΕΛΑ
② αποτύπωση ΠΡΟΟΨΗΣ στο ΗΔΗ ΞΕΓΥΡΙΣΜΕΝΟ ξύλο → δεύτερο ξεγύρισμα
«Μέχρι το στάδιο αυτό έχουμε ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙ ΤΟ ΘΕΜΑ ΑΠΟ ΤΙΣ
ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΛΕΥΡΕΣ ΤΟΥ.»
πλάγια όψη πρόοψη αποτέλεσμα
╭───╮ ╭─╮ τρισδιάστατο
╱ ╲ │ │ περίγραμμα
│ │ │ │
╲ ╱ ╲ ╱
ΕΝΘΕΤΙΚΗ (κεφ. 12)
«Ξεγυρίζουμε το τεμάχιο ξύλου στη ΣΕΓΑ ή στην ΚΟΡΔΕΛΑ»
— ξύλο ΛΕΠΤΟΥ ΠΑΧΟΥΣ, από λίγα χιλιοστά έως και 2 cm
⚠️ Η εξαίρεση — ΤΟΡΝΑΡΙΣΜΑ (κεφ. 11, σελ. 101, αυτούσια): «Σε στρογγυλά ολόγλυφα θέματα, όπως πόδια επίπλων, κορμό ροτόντας κ.ά., αντί για ξεγύρισμα εφαρμόζουμε την ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥ ΤΟΡΝΑΡΙΣΜΑΤΟΣ.» Ο λόγος: το ξεγύρισμα κόβει επίπεδα περιγράμματα. Ένα σώμα εκ περιστροφής (κυκλική διατομή σε κάθε ύψος) παράγεται φυσικά στον τόρνο, όπου το ξύλο περιστρέφεται και το εργαλείο μένει σταθερό.
Πότε ΔΕΝ χρειάζεται ξεγύρισμα: στις τεχνικές που δουλεύουν επάνω σε υπάρχουσα επίπεδη επιφάνεια — εσώγλυφη, εξώγλυφη, επιπεδόγλυφη, και στην ανάγλυφη όταν το θέμα έχει φόντο. Εκεί το περίγραμμα δίνεται με τάκιασμα (κάθετη κοπή με σκαρπέλο), όχι με πριόνι.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ξεγύρισμα είναι η κοπή ξύλου σε πριονοκορδέλλα με στενό πριόνι, το ξεγυριστάρι, ή σε σέγα, με στόχο την παραγωγή καμπύλων στοιχείων επίπλων ή αντικειμένων. Το πριόνι είναι στενό ώστε να μπορεί να στρίβει και να ακολουθεί καμπύλες μικρής ακτίνας. Πρώτα σχεδιάζουμε ή αποτυπώνουμε με καρμπόν το περίγραμμα του μοτίβου στο ξύλο, μετά κόβουμε λίγο έξω από τη γραμμή αφήνοντας περιθώριο, και η ακριβής μορφή δίνεται στη συνέχεια με το σκάλισμα, τη ράσπα και τη λίμα. Στην ανάγλυφη τεχνική, όταν το θέμα δεν έχει φόντο, αφαιρούμε ολικά το φόντο με ξεγύρισμα. Στην ολόγλυφη γίνονται δύο διαδοχικά ξεγυρίσματα στην κορδέλα, πρώτα στην πλάγια όψη και έπειτα στην πρόοψη επάνω στο ήδη ξεγυρισμένο ξύλο, ώστε το θέμα να προσεγγιστεί από τις τέσσερις πλευρές του. Στην ενθετική ξεγυρίζουμε στη σέγα ή στην κορδέλα το τεμάχιο λεπτού πάχους, από λίγα χιλιοστά έως δύο εκατοστά. Εξαίρεση αποτελούν τα στρογγυλά ολόγλυφα θέματα, όπως τα πόδια επίπλων και ο κορμός ροτόντας, όπου αντί για ξεγύρισμα εφαρμόζουμε την τεχνική του τορναρίσματος.
Κριτήρια αξιολόγησης: