Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 3 (1-10) (σελ. 72-73) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 3 (1-10)

Πλήρεις λύσεις των 10 ερωτήσεων του κεφαλαίου 3 — αναγκαιότητα και αρχές οργάνωσης του χρόνου, ημερήσια προγράμματα ανά ηλικία, σχεδιασμός και εφαρμογή προγράμματος.

Ερώτηση 1 — Αναγκαιότητα οργάνωσης χρόνου

Ερώτηση: Για ποιους λόγους είναι αναγκαία η σωστή οργάνωση του χρόνου στο Βρεφονηπιακό Σταθμό;

Απάντηση:

• Ο χρόνος συνδέεται στενά με τον χώρο και αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διαμόρφωση θετικής παιδαγωγικής ατμόσφαιρας. Η σωστή οργάνωσή του είναι αναγκαία γιατί (σελ. 65-68):
  • Ο Σταθμός πρέπει να ακολουθεί οργανωμένο χρονικό πλαίσιο, ώστε να στηρίζεται το παιδί στην καλύτερη και οργανωμένη χρονικά ενέργεια και δράση του σε καθημερινή βάση.
  • Το παιδί σε μικρή ηλικία δεν έχει αντίληψη βασικών χωρο-χρονικών σχέσεων και εννοιών· μέσα από το πρόγραμμα επιδιώκεται η εκμάθηση εκείνων των ικανοτήτων που θα του επιτρέψουν μελλοντικά να ενταχθεί «ομαλά» στα δεδομένα του ευρύτερου κοινωνικού πλαισίου.
  • Κατά τον Piaget, το παιδί αναπτύσσει προοδευτικά την έννοια του χρόνου — οι δραστηριότητες του καθημερινού προγράμματος (συζήτηση για τον καιρό, τις ημέρες, την ημερομηνία, τις εποχές, χθεσινά-σημερινά γεγονότα) διευρύνουν τον χρονικό ορίζοντα μέσα από τις προσωπικές εμπειρίες του παιδιού.
  • Τα παιδιά χρειάζονται σταθερή δομή με σταθερά σημεία αναφοράς σε χρόνο και χώρο, ώστε να αντεπεξέρχονται στις ανάγκες της ημέρας.
  • Η οργάνωση καλύπτει τόσο τις ανάγκες κάθε παιδιού ξεχωριστά (ενδιαφέροντα, δραστηριότητες) όσο και τις ανάγκες όλης της ομάδας και της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
  • Η εναλλαγή ελεύθερων και οργανωμένων δραστηριοτήτων κρατά ζωντανό το ενδιαφέρον του παιδιού και το εισάγει στη συμβίωση με άλλα παιδιά και στην τήρηση βασικών κανόνων για την εύρυθμη λειτουργία του Σταθμού (σελ. 71).
  • Τέλος, ο χρόνος αντανακλά τη φιλοσοφία του προγράμματος κάθε εκπαιδευτικού και μαρτυρεί σε γονείς και συμβούλους τη χρήση, κατανομή και οργάνωση της παιδαγωγικής διαδικασίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για να έχει το παιδί οργανωμένη καθημερινή δράση με σταθερά σημεία αναφοράς· επειδή δεν έχει ακόμη αντίληψη χωρο-χρονικών εννοιών και τις αναπτύσσει προοδευτικά (Piaget) μέσα από τις δραστηριότητες του προγράμματος· για να καλύπτονται οι ανάγκες κάθε παιδιού και της ομάδας· γιατί η εναλλαγή ελεύθερων-οργανωμένων δραστηριοτήτων κρατά το ενδιαφέρον και μαθαίνει συμβίωση και κανόνες· και επειδή ο χρόνος αντανακλά τη φιλοσοφία του προγράμματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Διαμόρφωση ημερήσιου προγράμματος

Ερώτηση: Ποια είναι τα βασικά σημεία που θα πρέπει να προσέξει ο/η βρεφονηπιοκόμος στη διαμόρφωση ενός ημερήσιου προγράμματος;

Απάντηση:

• Ο/η βρεφονηπιοκόμος πρέπει να προσέξει (σελ. 66-68, 71):
  • Να διαμορφώσει το πρόγραμμα γνωρίζοντας τις ανάγκες των παιδιών αλλά και τις δυνατότητες του περιβάλλοντος και της καθημερινής πραγματικότητας, αποφεύγοντας να ακολουθεί ένα «τυποποιημένο» πρόγραμμα βάσει κάποιας ύλης που «οφείλει να καλύψει».
  • Να εξασφαλίσει σταθερή δομή με σταθερά σημεία αναφοράς σε χρόνο και χώρο.
  • Να συνδέσει το πρόγραμμα άμεσα με τον χώρο, αφού η λειτουργικότητα των γωνιών εξαρτάται από τις χρονικές δυνατότητες που έχει αναπτυξιακά το παιδί για να δράσει σε αυτές (ελεύθερα ή οργανωμένα).
  • Να διατηρεί δυνατότητα τροποποίησης του προγράμματος όταν χρειάζεται, με σωστή και έγκαιρη ενημέρωση όλων των παιδιών.
  • Να μην κάνει άκαμπτη τη χρονική διάρκεια κάθε δραστηριότητας: χρειάζεται ευχέρεια για αλλαγές ή αυθόρμητες τροποποιήσεις, π.χ. όταν τα παιδιά δεν δείχνουν ενδιαφέρον ή είναι κουρασμένα.
  • Να βασίζεται στους στόχους της Προσχολικής Αγωγής και στις θεματικές ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος: ψυχοκινητικός, νοητικός, αισθητικός, κοινωνικο-συναισθηματικός τομέας και τομέας δεξιοτήτων (προγραφικό, προαναγνωστικό, προμαθηματικό στάδιο).
  • Να φροντίζει για ποικιλία περιεχομένου και εναλλαγή ελεύθερων και οργανωμένων δραστηριοτήτων, ώστε να κρατιέται ζωντανό το ενδιαφέρον, και να τηρεί με συνέπεια το πρόγραμμα — ο σεβασμός του/της στο πρόγραμμα «αντικατοπτρίζεται στα ίδια τα παιδιά».
  • Να ακολουθεί το νομοθετικό πλαίσιο (κανονισμός λειτουργίας) προσθέτοντας τον προσωπικό του/της χαρακτήρα χωρίς παρέκκλιση από τα βασικά δεδομένα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Να ξέρει τις ανάγκες των παιδιών και τις δυνατότητες του περιβάλλοντος (όχι τυποποιημένο πρόγραμμα), να έχει σταθερή δομή με σημεία αναφοράς, να το συνδέσει με τον χώρο και τις γωνιές, να επιτρέπει τροποποιήσεις με έγκαιρη ενημέρωση, να μην είναι άκαμπτη η διάρκεια των δραστηριοτήτων, να βασίζεται στους στόχους και τους τομείς του Αναλυτικού Προγράμματος, να έχει ποικιλία και εναλλαγή ελεύθερων-οργανωμένων δραστηριοτήτων και να τηρείται με συνέπεια μέσα στο νομοθετικό πλαίσιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Βασικές αρχές οργάνωσης χρόνου

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές αρχές που θα πρέπει να ακολουθεί η οργάνωση του χρόνου στο Βρεφονηπιακό Σταθμό;

Απάντηση:

• Η οργάνωση του χρόνου γίνεται παράλληλα με την οργάνωση του χώρου και ακολουθεί τις ίδιες βασικές αρχές (σελ. 66-68):

  1. Τα παιδιά πρέπει να συνηθίσουν σε μια σταθερή δομή ημερήσιου προγράμματος, με σταθερά σημεία αναφοράς σε σχέση με τον χρόνο και τον χώρο.
  2. Το πρόγραμμα διαμορφώνεται σε άμεση σχέση με τον χώρο, γιατί η λειτουργικότητα των γωνιών εξαρτάται από τις χρονικές δυνατότητες που έχει αναπτυξιακά το παιδί για να δράσει σε αυτές.
  3. Υπάρχει δυνατότητα τροποποίησης, εφόσον είναι αναγκαία, με σωστή και έγκαιρη ενημέρωση όλων των παιδιών.
  4. Ο/η βρεφονηπιοκόμος κινείται στο πλαίσιο βασικών αρχών και ενεργειών που ο/η ίδιος/-α επιλέγει, διαμορφώνοντας το πρόγραμμα με βάση τις ανάγκες των παιδιών και τις δυνατότητες του περιβάλλοντος, χωρίς «τυποποιημένο» πρόγραμμα.
  5. Η χρονική διάρκεια κάθε δραστηριότητας δεν είναι άκαμπτη — επιτρέπονται αλλαγές ή αυθόρμητες τροποποιήσεις (έλλειψη ενδιαφέροντος, κούραση).
  6. Η οργάνωση βασίζεται στους στόχους της Προσχολικής Αγωγής και ακολουθεί τις θεματικές ενότητες του Αναλυτικού Προγράμματος: ψυχοκινητικός, νοητικός, αισθητικός, κοινωνικο-συναισθηματικός τομέας και τομέας δεξιοτήτων (προγραφικό, προαναγνωστικό, προμαθηματικό στάδιο).

  Τέλος, στο καθημερινό πρόγραμμα εντάσσονται δραστηριότητες που βοηθούν την κατανόηση της έννοιας του χρόνου (συζήτηση για καιρό, ημέρες, ημερομηνία, εποχές, χθεσινά-σημερινά γεγονότα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σταθερή δομή με σημεία αναφοράς· άμεση σχέση με τον χώρο και τις γωνιές· δυνατότητα τροποποίησης με έγκαιρη ενημέρωση· επιλογή αρχών από τον/την βρεφονηπιοκόμο με βάση τις ανάγκες των παιδιών (όχι τυποποίηση)· μη άκαμπτη διάρκεια δραστηριοτήτων· βάση οι στόχοι της Προσχολικής Αγωγής και οι πέντε τομείς του Αναλυτικού Προγράμματος· ένταξη δραστηριοτήτων που καλλιεργούν την έννοια του χρόνου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Πρόγραμμα βρεφών 8-18 μηνών

Ερώτηση: Ποιο είναι το ημερήσιο πρόγραμμα απασχόλησης βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας για βρέφη ηλικίας 8-18 μηνών;

Απάντηση:

• Για βρέφη 8 μηνών - 1:6 ετών (κανονισμός λειτουργίας Κρατικών Παιδικών και Βρεφονηπιακών Σταθμών, που ισχύει και για τους ιδιωτικούς — σελ. 68):

  Ώρα	Δραστηριότητα
  6:45 ή 7:00 - 9:00	Προσέλευση βρεφών· πρόγευμα (γάλα), αλλαγή πάνας, ανάπαυση ή ελεύθερη απασχόληση
  9:00 - 12:00	Ατομικά προγράμματα για την ενίσχυση της νοητικής, κινητικής, συναισθηματικής και κοινωνικής ανάπτυξης και την κατάκτηση της αυτονομίας
  12:00 - 13:00	Προετοιμασία - μεσημεριανό γεύμα
  13:00 - 14:30	Ανάπαυση
  14:30 - 15:15	Ελεύθερη απασχόληση βάσει των παραπάνω στόχων
  15:15 - 15:45	Απογευματινό
  15:45 - 16:00	Προετοιμασία - αποχώρηση

  Οι δραστηριότητες των ατομικών προγραμμάτων είναι ποικίλες και βασίζονται στο εκάστοτε αναπτυξιακό επίπεδο του βρέφους (σελ. 69).

Σύνοψη: (ενδεικτική) 6:45/7:00-9:00 προσέλευση, πρόγευμα (γάλα), αλλαγή πάνας, ανάπαυση ή ελεύθερη απασχόληση· 9:00-12:00 ατομικά προγράμματα (νοητική, κινητική, συναισθηματική, κοινωνική ανάπτυξη, αυτονομία)· 12:00-13:00 γεύμα· 13:00-14:30 ανάπαυση· 14:30-15:15 ελεύθερη απασχόληση· 15:15-15:45 απογευματινό· 15:45-16:00 αποχώρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Πρόγραμμα 1:6-3 ετών

Ερώτηση: Ποιο είναι το ημερήσιο πρόγραμμα απασχόλησης βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας για παιδιά ηλικίας 1:6-3 ετών;

Απάντηση:

• Για βρέφη 1:6 - 3 ετών (σελ. 69):

  Ώρα	Δραστηριότητα
  6:45 ή 7:00 - 9:00	Προσέλευση· πρόγευμα (γάλα, κρέμα ή κανονικό πρωινό), αλλαγή πάνας, εκπαίδευση στο δοχείο και στην ατομική καθαριότητα, ανάπαυση ή ελεύθερη απασχόληση
  9:00 - 12:00	Ατομικά προγράμματα για την ενίσχυση της νοητικής, κινητικής, γλωσσικής, συναισθηματικής και κοινωνικής ανάπτυξης και την κατάκτηση της αυτονομίας· απασχόληση σε γωνιές δραστηριοτήτων ανάλογα με την ηλικία
  12:00 - 13:00	Προετοιμασία - μεσημεριανό γεύμα
  13:00 - 14:30	Ανάπαυση
  14:30 - 15:15	Ελεύθερη απασχόληση βάσει των παραπάνω στόχων
  15:15 - 15:45	Απογευματινό
  15:45 - 16:00	Προετοιμασία - αποχώρηση

  Διαφορές από το πρόγραμμα των 8-18 μηνών: πλουσιότερο πρόγευμα, εκπαίδευση στο δοχείο και στην ατομική καθαριότητα, προσθήκη της γλωσσικής ανάπτυξης στους στόχους και απασχόληση στις γωνιές δραστηριοτήτων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ίδιο ωράριο 6:45/7:00-16:00 με πρόγευμα (γάλα, κρέμα ή κανονικό πρωινό), αλλαγή πάνας και εκπαίδευση στο δοχείο-ατομική καθαριότητα· 9:00-12:00 ατομικά προγράμματα (νοητική, κινητική, γλωσσική, συναισθηματική, κοινωνική ανάπτυξη, αυτονομία) και απασχόληση στις γωνιές· 12:00-13:00 γεύμα, 13:00-14:30 ανάπαυση, 14:30-15:15 ελεύθερη απασχόληση, 15:15-15:45 απογευματινό, 15:45-16:00 αποχώρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Πρόγραμμα 3-6 ετών

Ερώτηση: Ποιο είναι το ημερήσιο πρόγραμμα απασχόλησης βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας για παιδιά ηλικίας 3-6 ετών;

Απάντηση:

• Για νήπια 3 ετών μέχρι την εγγραφή τους στην Α΄ τάξη του Δημοτικού (σελ. 69-70):

  Ώρα	Δραστηριότητα
  6:45 ή 7:00 - 8:30	Υποδοχή - προσέλευση· τακτοποίηση προσωπικών ειδών· ελεύθερη απασχόληση στις γωνιές δραστηριοτήτων
  8:30 - 9:00	Τακτοποίηση του χώρου παιχνιδιού, καθαριότητα, προετοιμασία του χώρου για το πρόγευμα (γάλα, φέτα κέικ ή ψωμί με τυρί, αυγό)
  9:00 - 9:30	Προσευχή και πρόγευμα
  9:30 - 10:30	Καθαριότητα, τακτοποίηση της τάξης και συγκέντρωση στη γωνιά συζήτησης (ημερολόγιο, παρουσιολόγιο, καιρός)
  10:30 - 11:00	Οργανωμένη δραστηριότητα
  11:00 - 11:30	Καθημερινές δουλειές (περιποίηση φυτών, λουλουδιών ή ζώων του Σταθμού)
  11:30 - 12:00	Διάλειμμα - ελεύθερη απασχόληση
  12:00 - 12:30	Ψυχοκινητικές δραστηριότητες στην αίθουσα ή στην αυλή
  12:30 - 13:15	Προετοιμασία του χώρου για το φαγητό από τα ίδια τα παιδιά - γεύμα
  13:15 - 13:45	Τακτοποίηση, καθαριότητα, προετοιμασία για ανάπαυση, ώρα παραμυθιού
  13:45 - 15:15	Μεσημβρινή ανάπαυση· όσα δεν κοιμούνται απασχολούνται στη βιβλιοθήκη ή στη γωνιά παιδαγωγικού υλικού με επιτραπέζια παιδαγωγικά παιχνίδια
  15:15 - 15:45	Τακτοποίηση του χώρου - απογευματινό
  15:45 - 16:00	Προετοιμασία και αποχώρηση

Σύνοψη: (ενδεικτική) 6:45/7:00-8:30 υποδοχή, τακτοποίηση ειδών, ελεύθερη απασχόληση στις γωνιές· 8:30-9:00 τακτοποίηση-καθαριότητα-προετοιμασία προγεύματος· 9:00-9:30 προσευχή και πρόγευμα· 9:30-10:30 γωνιά συζήτησης (ημερολόγιο, παρουσιολόγιο, καιρός)· 10:30-11:00 οργανωμένη δραστηριότητα· 11:00-11:30 καθημερινές δουλειές· 11:30-12:00 διάλειμμα· 12:00-12:30 ψυχοκινητικές δραστηριότητες· 12:30-13:15 γεύμα· 13:15-13:45 τακτοποίηση και ώρα παραμυθιού· 13:45-15:15 ανάπαυση (ή βιβλιοθήκη/παιδαγωγικό υλικό)· 15:15-15:45 απογευματινό· 15:45-16:00 αποχώρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Σχεδιασμός ημερήσιου προγράμματος

Ερώτηση: Επιλέξτε μια ηλικιακή ομάδα παιδιών από τις 3 προαναφερόμενες και σχεδιάστε ένα ημερήσιο πρόγραμμα με συγκεκριμένες δραστηριότητες βάσει του σχεδίου που προτείνεται στο βιβλίο σας. Περιγράψτε αναλυτικά τις δραστηριότητες που θα επιλέξετε.

Απάντηση:

• Εργαστηριακή άσκηση σχεδιασμού — ενδεικτικό παράδειγμα για την ομάδα νηπίων 3-6 ετών, πάνω στον σκελετό του βιβλίου (σελ. 69-70), με στόχους από τους πέντε τομείς του Αναλυτικού Προγράμματος:

  Ώρα	Δραστηριότητα	Τομέας-στόχος
  7:00-8:30	Υποδοχή, τακτοποίηση προσωπικών ειδών, ελεύθερο παιχνίδι στις γωνιές (κουκλόσπιτο, οικοδομικό υλικό, βιβλιοθήκη)	κοινωνικο-συναισθηματικός, αυτονομία
  8:30-9:30	Τακτοποίηση-καθαριότητα, πρόγευμα με αυτοεξυπηρέτηση (σερβίρισμα, μάζεμα πιάτου)	αυτονομία, δεξιότητες
  9:30-10:30	Γωνιά συζήτησης: ημερολόγιο, παρουσιολόγιο, καιρός· κουβέντα «τι κάναμε χθες - τι θα κάνουμε σήμερα»	γλωσσικός, έννοια χρόνου
  10:30-11:00	Οργανωμένη δραστηριότητα με θέμα «Το φθινόπωρο»: παρατήρηση φύλλων που μάζεψαν τα παιδιά, ταξινόμηση κατά μέγεθος-χρώμα, δημιουργία κολάζ	νοητικός (ταξινόμηση), αισθητικός
  11:00-11:30	Καθημερινές δουλειές: πότισμα φυτών, φροντίδα της γωνιάς φύσης, τακτοποίηση υλικών	κοινωνικο-συναισθηματικός, υπευθυνότητα
  11:30-12:00	Διάλειμμα - ελεύθερο παιχνίδι στην αυλή	αδρή κινητικότητα
  12:00-12:30	Ψυχοκινητική: διαδρομή με στεφάνια και δοκό ισορροπίας, παιχνίδι «αγαλματάκια» με ταμπουρίνο	ψυχοκινητικός (ισορροπία, ρυθμός)
  12:30-13:15	Προετοιμασία τραπεζιού από τα παιδιά - γεύμα	αυτονομία, συνεργασία
  13:15-13:45	Τακτοποίηση, ώρα παραμυθιού («Ο μικρός πρίγκιπας των φύλλων»)	γλωσσικός, αισθητικός
  13:45-15:15	Μεσημβρινή ανάπαυση· όσα δεν κοιμούνται: βιβλιοθήκη ή επιτραπέζια στη γωνιά παιδαγωγικού υλικού	ανάπαυση, ήρεμη απασχόληση
  15:15-15:45	Τακτοποίηση - απογευματινό	αυτονομία
  15:45-16:00	Προετοιμασία - αποχώρηση, σύντομος απολογισμός ημέρας	γλωσσικός

  Τι πρέπει να τεκμηριώνει η εργασία: στόχο ανά δραστηριότητα, υλικά, οργάνωση χώρου (γωνιά/αυλή), διάρκεια προσαρμοσμένη στην ηλικία, εναλλαγή έντονης κίνησης και ηρεμίας, και ευελιξία (τι αλλάζει αν τα παιδιά κουραστούν ή αν ο καιρός δεν επιτρέπει την αυλή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άσκηση σχεδιασμού: πάνω στον σκελετό του κανονισμού για την επιλεγμένη ηλικία (π.χ. νήπια 3-6 ετών) συμπληρώνουμε συγκεκριμένες δραστηριότητες με στόχο ανά τομέα (γωνιές, γωνιά συζήτησης με ημερολόγιο-καιρό, οργανωμένη δραστηριότητα π.χ. ταξινόμηση φύλλων, καθημερινές δουλειές, διάλειμμα, ψυχοκινητική, γεύμα με αυτοεξυπηρέτηση, παραμύθι, ανάπαυση, απογευματινό), δηλώνοντας υλικά, χώρο, διάρκεια, εναλλαγή κίνησης-ηρεμίας και εναλλακτικές λύσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Εφαρμογή προγράμματος

Ερώτηση: Εφαρμόστε το πρόγραμμα που σχεδιάσατε στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση. Περιγράψτε τη διαδικασία που θα ακολουθήσατε, τις δυσκολίες που συναντήσατε και πώς τις επιλύσατε.

Απάντηση:

• Εργαστηριακή εφαρμογή — ενδεικτικός οδηγός αναφοράς.

  1. Διαδικασία

  • Προετοιμασία: συνεννόηση με τον/την υπεύθυνο/-η βρεφονηπιοκόμο, έλεγχος του υπάρχοντος προγράμματος του Σταθμού, προσαρμογή του δικού μας ώστε να μη διαταραχθούν τα σταθερά σημεία (πρόγευμα, γεύμα, ανάπαυση, αποχώρηση), συγκέντρωση υλικών από πριν και διαμόρφωση του χώρου (γωνιά, τραπέζια, αυλή).
  • Ενημέρωση των παιδιών για ό,τι αλλάζει — η έγκαιρη ενημέρωση είναι αρχή του βιβλίου (σελ. 66).
  • Υλοποίηση με τη σειρά των ζωνών ώρας, τηρώντας την εναλλαγή έντονης κίνησης και ηρεμίας.
  • Καταγραφή κατά την εφαρμογή: πραγματική διάρκεια κάθε δραστηριότητας, συμμετοχή και ενδιαφέρον των παιδιών, στιγμές κόπωσης ή έντασης.

  2. Δυσκολίες που συνήθως εμφανίζονται και αντιμετώπιση

  Δυσκολία	Αντιμετώπιση
  Η δραστηριότητα κράτησε περισσότερο/λιγότερο από το προβλεπόμενο	Η διάρκεια δεν είναι άκαμπτη — σύντμηση ή επέκταση, μεταφορά μέρους σε άλλη ώρα
  Τα παιδιά κουράστηκαν ή έχασαν το ενδιαφέρον	Αυθόρμητη τροποποίηση: αλλαγή σε κινητική ή ήρεμη δραστηριότητα
  Μεγάλος αριθμός παιδιών σε μία γωνιά	Εργασία σε μικρές ομάδες με εναλλαγή, πρόβλεψη αρκετού υλικού
  Κακοκαιρία (δεν βγαίνουμε στην αυλή)	Μεταφορά της ψυχοκινητικής στην αίθουσα ή στον στεγασμένο υπαίθριο χώρο
  Έλλειψη υλικού	Χρήση άχρηστου-φυσικού υλικού ή υλικού που φέρνουν τα παιδιά
  Παιδί που δεν συμμετέχει	Ατομική ενθάρρυνση, εναλλακτική δραστηριότητα στην ίδια θεματική

  3. Απολογισμός: τι πέτυχε, τι θα άλλαζα, ποιοι στόχοι επιτεύχθηκαν — με σύγκριση της προγραμματισμένης και της πραγματικής ροής της ημέρας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άσκηση εφαρμογής: προετοιμασία σε συνεννόηση με τον Σταθμό και προσαρμογή στα σταθερά σημεία, ενημέρωση των παιδιών, υλοποίηση με εναλλαγή κίνησης-ηρεμίας και καταγραφή διάρκειας-συμμετοχής· συνήθεις δυσκολίες (χρόνος, κόπωση, πολλά παιδιά σε μία γωνιά, κακοκαιρία, έλλειψη υλικού, παιδί που δεν συμμετέχει) και αντιμετώπισή τους με ευελιξία, μικρές ομάδες, εναλλακτικούς χώρους και άχρηστο υλικό· τέλος απολογισμός προγραμματισμένης-πραγματικής ροής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Δεύτερο πρόγραμμα και βιντεοσκόπηση

Ερώτηση: Επιλέξτε μια διαφορετική ηλικιακή ομάδα παιδιών από αυτή που είχατε επιλέξει για τις προηγούμενες ασκήσεις, από τις 3 προαναφερόμενες, και σχεδιάστε ένα ημερήσιο πρόγραμμα με συγκεκριμένες δραστηριότητες βάσει του σχεδίου που προτείνεται στο βιβλίο σας. Περιγράψτε αναλυτικά τις δραστηριότητες που θα επιλέξετε. Εφαρμόστε το ημερήσιο αυτό πρόγραμμα στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση και βιντεοσκοπήστε τις διάφορες δραστηριότητες που έχετε προτείνει. Φέρτε τη βιντεοκασέτα και επιδείξτε την στη τάξη.

Απάντηση:

• Εργαστηριακή άσκηση — ενδεικτικός οδηγός (αν στην προηγούμενη άσκηση επιλέχθηκαν τα νήπια, εδώ επιλέγουμε βρέφη 1:6-3 ετών):

  Ώρα	Δραστηριότητα	Στόχος
  7:00-9:00	Προσέλευση, πρόγευμα, αλλαγή πάνας, εκπαίδευση στο δοχείο και στην ατομική καθαριότητα, ελεύθερη απασχόληση	αυτονομία, καθαριότητα
  9:00-10:00	Αισθητηριακό τραπέζι (ζυμάρι, νερό, υφάσματα διαφορετικής υφής) σε μικρές ομάδες	αφή, λεπτή κινητικότητα
  10:00-10:45	Κίνηση στον χώρο: τούνελ, στρώματα, μεγάλα μαξιλάρια, μπάλες	αδρή κινητικότητα
  10:45-11:30	Γλωσσική δραστηριότητα: εικονογραφημένο βιβλίο, ονομασία αντικειμένων, τραγουδάκια με κινήσεις	γλωσσική ανάπτυξη
  11:30-12:00	Απασχόληση σε γωνιές (κουκλάκια, οικοδομικό υλικό)	κοινωνική ανάπτυξη
  12:00-13:00	Προετοιμασία - γεύμα	αυτονομία
  13:00-14:30	Ανάπαυση (χαλαρωτική μουσική, σκίαση)	ανάπαυση
  14:30-15:15	Ελεύθερη απασχόληση με μουσικά όργανα και ηχητικά παιχνίδια	ρυθμός, κοινωνικο-συναισθηματική
  15:15-16:00	Απογευματινό, τακτοποίηση, αποχώρηση	αυτονομία

  Ως προς τη βιντεοσκόπηση: απαιτείται έγγραφη άδεια των γονέων και του Σταθμού για τη λήψη και προβολή εικόνας των παιδιών· η λήψη γίνεται διακριτικά, ώστε να μη διαταράσσεται η δραστηριότητα. Στην παρουσίαση στην τάξη σχολιάζονται: η ανταπόκριση των παιδιών ανά δραστηριότητα, η καταλληλότητα της διάρκειας, η οργάνωση του χώρου και του υλικού, οι δυσκολίες και οι προτεινόμενες βελτιώσεις, με σύγκριση ανάμεσα στις δύο ηλικιακές ομάδες που δούλεψε ο/η μαθητής/-τρια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άσκηση σχεδιασμού-εφαρμογής για δεύτερη ηλικιακή ομάδα (π.χ. βρέφη 1:6-3 ετών): πρόγραμμα με αισθητηριακές, κινητικές, γλωσσικές δραστηριότητες και απασχόληση σε γωνιές πάνω στον σκελετό του κανονισμού· η βιντεοσκόπηση απαιτεί άδεια γονέων και διακριτική λήψη, και η παρουσίαση στην τάξη σχολιάζει ανταπόκριση, διάρκεια, οργάνωση υλικού, δυσκολίες και σύγκριση με την προηγούμενη ηλικιακή ομάδα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Παρατήρηση εφαρμοζόμενου προγράμματος

Ερώτηση: Στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση παρατηρήστε και περιγράψτε αναλυτικά το ημερήσιο πρόγραμμα απασχόλησης που εφαρμόζεται. Συμβαδίζει με όσα έχουν αναφερθεί στην τάξη; Ανταποκρίνεται στην ηλικία, τις ανάγκες και τις ικανότητες των παιδιών; Να προτείνετε πιθανές τροποποιήσεις, αν χρειάζεται, σύμφωνα με όσα έχουν αναφερθεί στο θεωρητικό μέρος.

Απάντηση:

• Άσκηση παρατήρησης — ενδεικτικός οδηγός.

  1. Καταγραφή: σημειώνουμε ώρα-ώρα τι γίνεται στο τμήμα (προσέλευση, πρόγευμα, ελεύθερη/οργανωμένη δραστηριότητα, γωνιά συζήτησης, διάλειμμα, ψυχοκινητικές, γεύμα, ανάπαυση, απογευματινό, αποχώρηση), ποιος την οργανώνει, πού γίνεται και πόσα παιδιά συμμετέχουν.

  2. Σύγκριση με το πρόγραμμα του κανονισμού (σελ. 68-70) για την αντίστοιχη ηλικία: υπάρχουν όλες οι ζώνες (πρόγευμα, ατομικά ή οργανωμένα προγράμματα, γεύμα, ανάπαυση, απογευματινό); Τηρούνται οι ώρες;

  3. Σύγκριση με τις αρχές του κεφαλαίου: υπάρχει σταθερή δομή με σημεία αναφοράς; Είναι το πρόγραμμα συνδεδεμένο με τον χώρο και τις γωνιές; Υπάρχει ευελιξία στη διάρκεια και έγκαιρη ενημέρωση για τις αλλαγές; Υπάρχει εναλλαγή ελεύθερων και οργανωμένων δραστηριοτήτων και ισορροπία κίνησης-ηρεμίας; Καλύπτονται οι πέντε τομείς του Αναλυτικού Προγράμματος (ψυχοκινητικός, νοητικός, αισθητικός, κοινωνικο-συναισθηματικός, δεξιοτήτων); Αποφεύγεται το «τυποποιημένο» πρόγραμμα;

  4. Ανταπόκριση στην ηλικία και τις ικανότητες: είναι η διάρκεια των δραστηριοτήτων ανάλογη της ηλικίας; Δίνονται ευκαιρίες αυτονομίας (αυτοεξυπηρέτηση στο φαγητό, τακτοποίηση υλικών); Υπάρχει χρόνος για προσωπικό ρυθμό;

  5. Ενδεικτικές προτάσεις τροποποίησης: μεγαλύτερος χρόνος ελεύθερης απασχόλησης στις γωνιές το πρωί, προσθήκη γωνιάς συζήτησης με ημερολόγιο-καιρό, μετακίνηση της ψυχοκινητικής πριν από το γεύμα, μείωση της διάρκειας μιας μακράς οργανωμένης δραστηριότητας, ένταξη καθημερινών δουλειών (φυτά, τακτοποίηση) για υπευθυνότητα, καλύτερη προετοιμασία της ανάπαυσης (παραμύθι, χαμηλός φωτισμός).

  Η αναφορά κλείνει με τεκμηρίωση κάθε πρότασης με παραπομπή στις αρχές του βιβλίου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άσκηση παρατήρησης: καταγράφουμε ώρα-ώρα το πρόγραμμα που εφαρμόζεται, το συγκρίνουμε με τον κανονισμό για την αντίστοιχη ηλικία και με τις αρχές του κεφαλαίου (σταθερή δομή, σύνδεση με τον χώρο, ευελιξία, εναλλαγή ελεύθερων-οργανωμένων, κάλυψη των πέντε τομέων), ελέγχουμε την ανταπόκριση σε ηλικία-ανάγκες-ικανότητες (διάρκεια, αυτονομία, προσωπικός ρυθμός) και προτείνουμε τεκμηριωμένες τροποποιήσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης: