Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (υποκεφάλαια 7.1-7.2) (σελ. 271-273) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (υποκεφάλαια 7.1-7.2) (σελ. 271-273) – ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΒΡΕΦΟΝΗΠΙΑΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (υποκεφάλαια 7.1-7.2)

Πλήρεις λύσεις των 31 ερωτήσεων του κεφαλαίου 7 — διαρρύθμιση και εξοπλισμός του εξωτερικού χώρου ανά ηλικία, γωνιές νερού, άμμου, κήπου και μικρών ζώων στην αυλή, οργάνωση εργαστηρίων σε ανοιχτούς χώρους και σύνδεση εσωτερικού-εξωτερικού χώρου.

Ερώτηση 7.1.1 — Κριτήρια διαμόρφωσης και εξοπλισμού

Ερώτηση: Τι θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το προσωπικό για τη διαμόρφωση και τον εξοπλισμό του εξωτερικού χώρου;

Απάντηση:

Γενικές αρχές (σελ. 245-246):
- Ο εξωτερικός χώρος οφείλει να είναι κατάλληλα διαμορφωμένος ώστε να προσελκύει το παιδί, να αντανακλά τη ζεστή ατμόσφαιρα του εσωτερικού χώρου και να εμπνέει ασφάλεια και σιγουριά, καθώς αποτελεί την πρώτη εικόνα και επαφή του παιδιού με τον Βρεφονηπιακό Σταθμό· η σχέση εσωτερικού-εξωτερικού πρέπει να είναι άμεση, με κοινούς χώρους άμεσης μετάβασης.
- Είναι λάθος να εξομαλύνεται το έδαφος: κάποιες ανωμαλίες επιβάλλεται να διατηρηθούν, γιατί προκαλούν ενδιαφέρον και επιτρέπουν σωματικές ασκήσεις χωρίς εξειδικευμένο υλικό.
- Η αυλή πρέπει να έχει πράσινο (αν δεν υπάρχει, το διαμορφώνει το προσωπικό με συνεργασία γονέων και συμμετοχή των παιδιών) και να είναι ευρύχωρη.
Ειδικότερα, για τη διαμόρφωση και τον εξοπλισμό λαμβάνονται υπόψη (σελ. 246-247):
- Γύρω από τα διάφορα παιχνίδια (κούνιες, όργανα αναρρίχησης κτλ.) πρέπει να υπάρχει ο αντίστοιχος χώρος ασφαλείας.
- Τα κινητά αντικείμενα (καροτσάκια, ποδήλατα) φυλάσσονται σε αποθήκη, ώστε να μην είναι σκόρπια.
- Τα παιχνίδια να είναι από ανθεκτικά υλικά και ασφαλή, αφήνοντας συγχρόνως ελευθερία στο παιδί για προσωπική δημιουργία και φαντασία.
- Να υπάρχουν γωνιές και εργαστήρια, καθώς και χώρος για υπαίθριες εκδηλώσεις, ή τουλάχιστον να είναι σχετικά εύκολη η διαμόρφωσή του όταν χρειαστεί.
Πρόσθετα στοιχεία (σελ. 249-252): αυλή 500 τ.μ., περιφραγμένη με κάγκελα και καγκελόπορτα με χαρούμενα χρώματα, δεντροφυτεμένη, με πεζούλια/πέτρινα δρομάκια και ξύλινους κορμούς-παγκάκια· βεράντα με μοκέτα-γκαζόν μπροστά στο βρεφικό τμήμα· πρόγραμμα κατανομής του χρόνου παραμονής των τμημάτων στην αυλή· καλάθια σκουπιδιών και κάδοι ανακύκλωσης· χωρισμός της αυλής σε χώρους διαφορετικού μεγέθους και σχήματος με διαβάθμιση, αντί για σκόρπιες μεμονωμένες κατασκευές· υπόστεγο για τις βροχερές μέρες. Πρώτο στάδιο του σχεδιασμού είναι η ανάλυση του χώρου για τον προσδιορισμό προβλημάτων και ευκαιριών, με παράγοντες τον προσανατολισμό, τις θέες και τις επιθυμητές συνδέσεις και διαχωρισμούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ότι ο χώρος πρέπει να προσελκύει το παιδί, να αντανακλά τη ζεστασιά του εσωτερικού και να εμπνέει ασφάλεια, με άμεση σύνδεση εσωτερικού-εξωτερικού, διατήρηση κάποιων ανωμαλιών του εδάφους, πράσινο και ευρυχωρία· ειδικότερα: χώρος ασφαλείας γύρω από τα παιχνίδια, φύλαξη των κινητών αντικειμένων σε αποθήκη, παιχνίδια από ανθεκτικά και ασφαλή υλικά που αφήνουν ελευθερία δημιουργίας, ύπαρξη γωνιών-εργαστηρίων και χώρου για υπαίθριες εκδηλώσεις — μαζί με περίφραξη, δέντρα, βεράντα για τα βρέφη, πρόγραμμα κατανομής χρόνου, κάδους, χωρισμό σε επιμέρους χώρους, υπόστεγο και προηγούμενη ανάλυση του χώρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.1.2 — Εξοπλισμός αυλής για βρέφη

Ερώτηση: Ποια είδη εξοπλισμού χρειάζονται στην αυλή για τα μικρότερα παιδιά (1-2:6 ετών);

Απάντηση:

Είδη εξοπλισμού για την οργάνωση του εξωτερικού χώρου για βρέφη (1-2:6 ετών) (σελ. 247):
- Κούνιες με προστατευτικούς ιμάντες, κατάλληλες και ασφαλείς για παιδιά μικρής ηλικίας.
- Πλαστικές χαμηλές τσουλήθρες για παιδιά μικρής ηλικίας.
- Ντουλάπια/αποθήκη για τη φύλαξη του υλικού.
- Χαμηλή πλαστική πισίνα.
- Τούνελ από ύφασμα ή από μη τοξικό πλαστικό.
- Αμμοδόχος/κουβαδάκια/φτυαράκια/φόρμες κτλ.
- Ποδήλατα μικρά / αυτοκινητάκια που μπορεί να μπαίνουν μέσα και να οδηγούν με τα πετάλια / συρόμενα παιχνίδια.
Επιπλέον (σελ. 250): στο βρεφικό τμήμα πρέπει να υπάρχει μπροστά μπαλκόνι/βεράντα για να βγαίνουν τα καροτσάκια ή τα ρηλάξ με τα βρέφη, με το έδαφος στρωμένο με μοκέτα-γκαζόν, για να μπορούν να μπουσουλάνε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κούνιες με προστατευτικούς ιμάντες, χαμηλές πλαστικές τσουλήθρες, ντουλάπια/αποθήκη για τη φύλαξη του υλικού, χαμηλή πλαστική πισίνα, τούνελ από ύφασμα ή μη τοξικό πλαστικό, αμμοδόχος με κουβαδάκια-φτυαράκια-φόρμες και μικρά ποδήλατα, αυτοκινητάκια με πετάλια ή συρόμενα παιχνίδια — μαζί με βεράντα στρωμένη με μοκέτα-γκαζόν μπροστά στο βρεφικό τμήμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.1.3 — Εξοπλισμός αυλής για νήπια

Ερώτηση: Ποια είδη εξοπλισμού χρειάζονται στην αυλή για τα μεγαλύτερα παιδιά (2:6-6 ετών);

Απάντηση:

Είδη εξοπλισμού για την οργάνωση του εξωτερικού χώρου για νήπια (2:6-6 ετών) (σελ. 248):
- Ξύλινα παγκάκια/πάγκοι.
- Κούνιες/τσουλήθρες/τραμπάλες.
- Ξύλινη ή πλαστική κατασκευή με τσουλήθρα ή και σπιτάκι.
- Ξύλινο τρενάκι/κουνιστό αλογάκι/κουνιστό παπάκι.
- Ντουλάπια/αποθήκη.
- Τρέιλερ/μικρή πισίνα.
- Ξύλινα κουτιά.
- Ξύλινα βαρέλια σε διάφορα μεγέθη/πλαστικοί κύλινδροι.
- Ανεμόσκαλες/όργανα αναρρίχησης/γέφυρα έλξεων/κορμοί ισορροπίας.
- Αμμοδόχος/κουβαδάκια/φτυαράκια/φόρμες κτλ.
- Ποδηλατάκια/αυτοκινητάκια/καρότσια κούκλας.
Γύρω από τα παιχνίδια πρέπει πάντα να υπάρχει ο αντίστοιχος χώρος ασφαλείας, ενώ κάτω από τα δέντρα προτείνονται ξύλινοι κορμοί/παγκάκια (σελ. 246, 249).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ξύλινα παγκάκια-πάγκοι, κούνιες, τσουλήθρες και τραμπάλες, ξύλινη ή πλαστική κατασκευή με τσουλήθρα ή σπιτάκι, ξύλινο τρενάκι και κουνιστό αλογάκι-παπάκι, ντουλάπια/αποθήκη, τρέιλερ ή μικρή πισίνα, ξύλινα κουτιά, ξύλινα βαρέλια και πλαστικοί κύλινδροι, ανεμόσκαλες, όργανα αναρρίχησης, γέφυρα έλξεων και κορμοί ισορροπίας, αμμοδόχος με εργαλεία και ποδηλατάκια-αυτοκινητάκια-καρότσια κούκλας — πάντα με τον αντίστοιχο χώρο ασφαλείας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.1.4 — Καταγραφή εξωτερικού χώρου στην πρακτική άσκηση

Ερώτηση: Παρατηρήστε και καταγράψτε τον εξοπλισμό και τη διαρρύθμιση του Βρεφονηπιακού Σταθμού που κάνετε πρακτική άσκηση όσον αφορά τον εξωτερικό χώρο (αυλή). Ανταποκρίνεται στην ηλικία, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών, σύμφωνα με τα όσα έχουν αναφερθεί στη θεωρία; Συζητήστε στην τάξη τις παρατηρήσεις σας.

Απάντηση:

Άσκηση παρατήρησης — ενδεικτική πορεία.

1. Σχεδιάγραμμα της αυλής με τις ζώνες, τα όργανα, το πράσινο, τις εισόδους και τη σύνδεση με τον εσωτερικό χώρο.

2. Φύλλο καταγραφής με βάση τη θεωρία (σελ. 245-252):
- Γενικά: έκταση (προτεινόμενα 500 τ.μ.), περίφραξη με κάγκελα και καγκελόπορτα, πράσινο και δέντρα, πεζούλια/δρομάκια, ξύλινοι κορμοί-παγκάκια κάτω από τα δέντρα, υπόστεγο, καλάθια σκουπιδιών και κάδοι ανακύκλωσης, αποθήκη για τα κινητά αντικείμενα.
- Έδαφος: υπάρχουν ανωμαλίες που έχουν διατηρηθεί ή έχει εξομαλυνθεί εντελώς;
- Εξοπλισμός για βρέφη: κούνιες με ιμάντες, χαμηλές τσουλήθρες, τούνελ, χαμηλή πισίνα, αμμοδόχος, μικρά ποδήλατα/συρόμενα, βεράντα με μοκέτα-γκαζόν.
- Εξοπλισμός για νήπια: παγκάκια, κούνιες-τσουλήθρες-τραμπάλες, κατασκευή με τσουλήθρα/σπιτάκι, τρενάκι-κουνιστά, τρέιλερ/πισίνα, ξύλινα κουτιά και βαρέλια, ανεμόσκαλες-όργανα αναρρίχησης-γέφυρα-κορμοί ισορροπίας, αμμοδόχος, ποδηλατάκια-καρότσια.
- Ασφάλεια: χώρος ασφαλείας γύρω από κάθε όργανο, ανθεκτικά και ασφαλή υλικά, κατάσταση συντήρησης.
- Οργάνωση: χωρισμός σε χώρους διαφορετικού μεγέθους και σχήματος ή σκόρπιες κατασκευές; υπάρχουν γωνιές και εργαστήρια και χώρος για υπαίθριες εκδηλώσεις;
- Πρόγραμμα: υπάρχει κατανομή του χρόνου παραμονής ανά τμήμα ή βγαίνουν όλα μαζί;
3. Αξιολόγηση της ανταπόκρισης στην ηλικία, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα: επάρκεια και καταλληλότητα του εξοπλισμού ανά ηλικιακή ομάδα, δυνατότητα κινητικού, κοινωνικού και γνωστικού παιχνιδιού στον παιχνιδότοπο, ύπαρξη ήσυχων και δραστήριων ζωνών.

Ενδεικτικά ευρήματα: εξοπλισμός σχεδιασμένος μόνο για νήπια, με τα βρέφη να χρησιμοποιούν ακατάλληλες κούνιες· απουσία αμμοδόχου ή σκάμμα χωρίς σκέπασμα· λίγο πράσινο· έλλειψη υπόστεγου και αποθήκης· όλα τα τμήματα στην αυλή ταυτόχρονα.

4. Συζήτηση στην τάξη: σύγκριση των ευρημάτων μεταξύ των Σταθμών, εντοπισμός κοινών ελλείψεων και καλών πρακτικών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: σχεδιάγραμμα της αυλής και φύλλο καταγραφής με τα κριτήρια του βιβλίου (έκταση, περίφραξη, πράσινο, υπόστεγο, αποθήκη, κάδοι, διατήρηση ανωμαλιών του εδάφους, εξοπλισμός ανά ηλικία, χώροι ασφαλείας, χωρισμός σε ζώνες, γωνιές-εργαστήρια, πρόγραμμα κατανομής χρόνου), αξιολόγηση της ανταπόκρισης στην ηλικία, τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών με ενδεικτικά ευρήματα (εξοπλισμός μόνο για νήπια, ελλείψεις σε αμμοδόχο, πράσινο, υπόστεγο, ταυτόχρονη παρουσία όλων των τμημάτων) και συζήτηση-σύγκριση στην τάξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.1.5 — Προτάσεις για τη διαρρύθμιση του εξωτερικού χώρου

Ερώτηση: Σε συνέχεια της προηγούμενης εργασίας και βάσει των όσων έχουν αναφερθεί στη θεωρία, κάντε τις δικές σας προτάσεις για την καλύτερη διαρρύθμιση του εξωτερικού χώρου.

Απάντηση:

Άσκηση προτάσεων — ενδεικτικές προτάσεις με βάση τη θεωρία (σελ. 245-252):

1. Ζώνες αντί για σκόρπιες κατασκευές: χωρισμός της αυλής σε χώρους διαφορετικού μεγέθους και σχήματος που εξυπηρετούν διαφορετικές λειτουργίες, με διαβάθμιση ώστε να ελέγχεται ο βαθμός ελευθερίας και δυσκολίας κάθε δραστηριότητας: ζώνη κίνησης (όργανα, ποδήλατα), ζώνη ήσυχων δραστηριοτήτων (ανάγνωση, ζωγραφική, μουσική), ζώνη νερού-άμμου, ζώνη κήπου και μικρών ζώων, χώρος υπαίθριων εκδηλώσεων.

2. Ασφάλεια: χώρος ασφαλείας γύρω από κάθε όργανο, μαλακό δάπεδο κάτω από κούνιες και αναρρίχηση, έλεγχος και συντήρηση, απομάκρυνση φθαρμένων παιχνιδιών.

3. Διατήρηση των ανωμαλιών του εδάφους — και αξιοποίησή τους για σωματικές ασκήσεις χωρίς εξειδικευμένο υλικό.

4. Πράσινο: φύτευση δέντρων και λουλουδιών με τη συνεργασία των γονέων και τη συμμετοχή των παιδιών, στα οποία ανατίθεται η φροντίδα και η περιποίηση· ξύλινοι κορμοί-παγκάκια κάτω από τα δέντρα, πέτρινα δρομάκια ανάμεσα στο γκαζόν.

5. Αποθήκη/ντουλάπια για τα κινητά αντικείμενα (καροτσάκια, ποδήλατα) και για τα υλικά των γωνιών, ώστε να μην είναι σκόρπια.

6. Υπόστεγο για τις βροχερές μέρες, με δυνατότητα ψυχοκινητικής και φυσικής αγωγής.

7. Βρεφικό τμήμα: βεράντα με μοκέτα-γκαζόν για καροτσάκια και μπουσούλημα, και ξεχωριστός, προστατευμένος χώρος παιχνιδιού για τα βρέφη.

8. Πρόγραμμα κατανομής του χρόνου παραμονής ανά τμήμα, ώστε να μη βγαίνουν όλα τα τμήματα μαζί — για ασφάλεια, ελευθερία κινήσεων και επαρκή επίβλεψη.

9. Περιβαλλοντική εκπαίδευση: καλάθια σκουπιδιών σε διάφορα σημεία και κάδοι ανακύκλωσης χαρτιού και γυαλιού σε απόμακρο σημείο.

10. Αισθητική και ταυτότητα: καγκελόπορτα και πεζούλι περίφραξης βαμμένα με χαρούμενα χρώματα, ζωγραφισμένα από τα ίδια τα παιδιά, ώστε ο χώρος να προσελκύει και να εμπνέει ασφάλεια.

11. Σύνδεση εσωτερικού-εξωτερικού: κοινοί χώροι άμεσης μετάβασης και μεταφορά δραστηριοτήτων από την τάξη στην αυλή και αντίστροφα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτικές προτάσεις: χωρισμός της αυλής σε λειτουργικές ζώνες με διαβάθμιση αντί για σκόρπιες κατασκευές, χώροι ασφαλείας και συντήρηση των οργάνων, διατήρηση και αξιοποίηση των ανωμαλιών του εδάφους, φύτευση πρασίνου με γονείς και παιδιά, αποθήκη για τα κινητά αντικείμενα, υπόστεγο για τις βροχερές μέρες, βεράντα και προστατευμένος χώρος για τα βρέφη, πρόγραμμα κατανομής του χρόνου παραμονής ανά τμήμα, καλάθια και κάδοι ανακύκλωσης, χαρούμενα χρώματα ζωγραφισμένα από τα παιδιά και άμεση σύνδεση εσωτερικού-εξωτερικού χώρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.1 — Γωνιές στον εξωτερικό χώρο

Ερώτηση: Ποιες γωνιές μπορούν να διαμορφωθούν στον εξωτερικό χώρο ενός Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Επειδή στη χώρα μας, λόγω των κλιματολογικών συνθηκών, τα παιδιά μπορούν να παίζουν στην αυλή τις περισσότερες μέρες του χρόνου, δεν αφήνουμε ανεκμετάλλευτους τους εξωτερικούς χώρους αλλά τους διαμορφώνουμε κατάλληλα, ώστε να προσφέρουμε ποικίλα ερεθίσματα και δυνατότητες για αυθόρμητες δραστηριότητες (σελ. 253).

Είναι επιθυμητή η διαμόρφωση του εξωτερικού χώρου σε γωνιές και εργαστήρια που περιγράφηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια. Οι γωνιές που μπορούν να οργανωθούν είναι (σελ. 254-265):
- Γωνιά νερού (7.2.1.1).
- Γωνιά άμμου (7.2.1.2).
- Γωνιά κήπου (7.2.1.3).
- Γωνιά μικρών ζώων (7.2.1.4).
Ιδιαίτερα σημαντική για τον εξωτερικό χώρο είναι επίσης η ύπαρξη του παιχνιδότοπου, όπου λαμβάνει χώρα το κινητικό, το κοινωνικό και το γνωστικό παιχνίδι — παιχνίδια αναρρίχησης και εξάσκησης της δύναμης και της αντοχής, όπου το παιδί εξασκείται στην επίλυση προβλημάτων και οδηγείται στην εξερεύνηση και ανακάλυψη του γύρω κόσμου· για την αποφυγή ατυχημάτων απαιτείται σωστή μελέτη και οργάνωση του χώρου (σελ. 253).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γωνιά νερού, η γωνιά άμμου, η γωνιά κήπου και η γωνιά των μικρών ζώων — μαζί με τον παιχνιδότοπο, όπου γίνεται το κινητικό, κοινωνικό και γνωστικό παιχνίδι και ο οποίος απαιτεί σωστή μελέτη και οργάνωση για την αποφυγή ατυχημάτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.2 — Εργαστήρια στον εξωτερικό χώρο

Ερώτηση: Ποια εργαστήρια μπορούν να διαμορφωθούν στον εξωτερικό χώρο ενός Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Σχεδόν όλα τα εργαστήρια που πραγματοποιούμε στον εσωτερικό χώρο του Βρεφονηπιακού Σταθμού μπορούν να γίνουν και στην αυλή, με τη βοήθεια των παιδιών για τη μεταφορά του απαραίτητου υλικού από την τάξη (σελ. 265). Οργανώνονται κυρίως για τα νήπια (2:6-6 ετών), εφόσον τα μικρότερα παιδιά δεν μπορούν ακόμη να ακολουθήσουν κατευθυνόμενες και οργανωμένες δραστηριότητες λόγω των βιολογικών περιορισμών της ηλικίας τους (σελ. 266).

Παραδείγματα (σελ. 266-268):
- Εργαστήρι εικαστικών στο ύπαιθρο: μεταφέρουμε καβαλέτα, μπογιές και πινέλα — τα παιδιά έχουν πολλά καινούργια και διαφορετικά θέματα να αποτυπώσουν· επίσης πηλό για πήλινες γλάστρες.
- Εργαστήρι θεατρικού παιχνιδιού: θεατρικό παιχνίδι ή σκετς στην αυλή.
- Εργαστήριο τεχνολογίας: μικροσκόπιο και μεγεθυντικοί φακοί για παρατήρηση της φύσης.
- Εργαστήρι γραφισμού και ανάγνωσης: κώδικες-σύμβολα για να ξέρουμε πότε τα φυτά χρειάζονται πότισμα.
- Εργαστήριο μαθηματικών εννοιών: συστήματα μέτρησης και καταγραφής της ανάπτυξης των φυτών.
- Εργαστήρι μαγειρικής: υπαίθριο πάρτυ με τοστ και πορτοκαλάδα.
- Κινητικές, ψυχοκινητικές και ρυθμικές δραστηριότητες, αθλοπαιδιές και ομαδικά παιχνίδια άμιλλας και συναγωνισμού — με ξέχωρο υλικό για τον εξωτερικό χώρο, ώστε να μη λερώνεται το υλικό του εσωτερικού.
- Παιχνίδια διαδρομών και το παιχνίδι του κρυμμένου θησαυρού, που βοηθούν το παιδί να ασχοληθεί με μαθηματικές σχέσεις και έννοιες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σχεδόν όλα τα εσωτερικά εργαστήρια, κυρίως για νήπια 2:6-6 ετών, με τα παιδιά να μεταφέρουν το υλικό: εικαστικών (καβαλέτα, μπογιές, πινέλα, πηλός), θεατρικού παιχνιδιού, τεχνολογίας (μικροσκόπιο και φακοί για παρατήρηση της φύσης), γραφισμού-ανάγνωσης (κώδικες ποτίσματος), μαθηματικών εννοιών (μέτρηση της ανάπτυξης των φυτών) και μαγειρικής (υπαίθριο πάρτυ), καθώς και κινητικές-ψυχοκινητικές-ρυθμικές δραστηριότητες, αθλοπαιδιές και παιχνίδια διαδρομών ή κρυμμένου θησαυρού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.3 — Στόχοι γωνιάς νερού στην αυλή

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι στόχοι που επιτυγχάνονται με την οργάνωση μιας γωνιάς νερού στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Στόχοι της γωνιάς νερού (σελ. 255):
- Επαφή και παιχνίδι με το νερό.
- Ανακάλυψη ιδιοτήτων του νερού.
- Χαλάρωση, ηρεμία, διασκέδαση.
- Γνωριμία με προμαθηματικές έννοιες.
- Άσκηση οπτικοκινητικού συντονισμού και λεπτών κινήσεων.
Για τους στόχους, την οργάνωση, τον εξοπλισμό και τη λειτουργία ισχύουν όλα όσα έχουν αναφερθεί για τη γωνιά αυτή στον εσωτερικό χώρο (σελ. 256).

Ειδικά στον εξωτερικό χώρο: το νερό αποτελεί πολύ ελκυστικό και δυναμικό στοιχείο του τοπίου· η ήρεμη επιφάνεια προσφέρει δροσιά και ηρεμία, ανακλά το φως και τις φιγούρες μεγεθύνοντας τον χώρο, ενώ το νερό σε κίνηση παρέχει, εκτός από την οπτική απόλαυση και τη δροσιά, και ηχητική απόλαυση, ικανοποιώντας συγχρόνως περισσότερες από μία αισθήσεις. Επιπλέον, στην αυλή τα παιδιά παίζουν ανενόχλητα, χωρίς τον φόβο να λερώσουν ή να ρίξουν νερά στο πάτωμα. Μέσα από το παιχνίδι τονώνεται η αυτοπεποίθησή τους και μειώνονται τυχόν φόβοι για την επαφή με το νερό (σελ. 256).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επαφή και παιχνίδι με το νερό, ανακάλυψη των ιδιοτήτων του, χαλάρωση-ηρεμία-διασκέδαση, γνωριμία με προμαθηματικές έννοιες και άσκηση του οπτικοκινητικού συντονισμού και των λεπτών κινήσεων — με τα πρόσθετα πλεονεκτήματα του εξωτερικού χώρου: δροσιά, οπτική και ηχητική απόλαυση, ελεύθερο παιχνίδι χωρίς φόβο για λέρωμα, τόνωση της αυτοπεποίθησης και μείωση των φόβων για το νερό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.4 — Γωνιά νερού για βρέφη

Ερώτηση: Πώς μπορεί να οργανωθεί μια γωνιά νερού στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού για βρέφη;

Απάντηση:

Οργάνωση γωνιάς νερού για βρέφη (1-2:6 ετών) (σελ. 256-257):
- Στόχος είναι να έχουν τα βρέφη μια πρώτη επαφή με το υγρό στοιχείο.
- Τους ζεστούς μήνες πολύ ευχάριστη δραστηριότητα είναι το παιχνίδι με το νερό σε μια χαμηλή μικρή πισίνα· ακόμα και μια φαρδιά πλαστική λεκάνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μικρή πισίνα.
- Έτσι το βρέφος γνωρίζει το νερό με όλο του το σώμα και τις αισθήσεις του: ακούει τους παφλασμούς, δοκιμάζει τη γεύση του, αισθάνεται την υφή του και βλέπει τη διαφάνειά του.
- Μέσα από το παιχνίδι εξοικειώνεται με το νερό και ξεπερνάει τυχόν φόβους που μπορεί να έχει γι' αυτό.
- Υλικά: πλαστικά παιχνίδια που επιπλέουν, μικρά πλαστικά δοχεία διαφορετικού μεγέθους, κόσκινα κτλ.
- Τα αφήνουμε να ανακαλύψουν μόνα τους τις ιδιότητες και τις σχέσεις μεταξύ των αντικειμένων, αλλά παραμένουμε πάντα σε κοντινή απόσταση και τα επιβλέπουμε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με μια χαμηλή μικρή πισίνα ή ακόμη και μια φαρδιά πλαστική λεκάνη τους ζεστούς μήνες, ώστε το βρέφος να γνωρίσει το νερό με όλο του το σώμα και τις αισθήσεις (παφλασμοί, γεύση, υφή, διαφάνεια) και να ξεπεράσει τυχόν φόβους· με υλικά πλαστικά παιχνίδια που επιπλέουν, μικρά δοχεία διαφορετικού μεγέθους και κόσκινα, αφήνοντάς τα να ανακαλύπτουν μόνα τους τις ιδιότητες και τις σχέσεις των αντικειμένων, πάντα όμως υπό στενή επίβλεψη από κοντινή απόσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.5 — Γωνιά νερού για νήπια

Ερώτηση: Πως μπορεί να οργανωθεί μια γωνιά νερού στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού για νήπια;

Απάντηση:

Οργάνωση γωνιάς νερού για νήπια (σελ. 256):
- Για τους στόχους, την οργάνωση, τον εξοπλισμό και τη λειτουργία ισχύουν όλα όσα έχουν αναφερθεί για τη διαμόρφωση της γωνιάς αυτής στον εσωτερικό χώρο (πλαστική λεκάνη σε βάση στο ύψος των παιδιών, έπιπλο με ράφια, σταδιακή προσφορά υλικού).
- Τα σκεύη και τα υλικά μεταφέρονται εύκολα στον εξωτερικό χώρο, ώστε τα παιδιά να παίζουν ανενόχλητα, χωρίς τον φόβο να λερώσουν ή να ρίξουν νερά στο πάτωμα.
- Υλικό: διάφορα αντικείμενα για άδειασμα και γέμισμα (κουβάδες, ποτιστήρια), αντικείμενα που επιπλέουν (φελλοί, πλαστικά παιχνίδια κτλ.) και ό,τι άλλο μπορεί να ενισχύσει το παιδί στο συμβολικό παιχνίδι (καραβάκια, νερόμυλοι, κούκλες).
- Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες μπορούμε να προσθέσουμε μια παιδική πλαστική στρογγυλή πισίνα, που θα προσφέρει διασκέδαση και αγαλλίαση. Δίνουμε πλαστικά παιχνίδια και κουβαδάκια και τα αφήνουμε να παίξουν και να γνωρίσουν τις ιδιότητες του υγρού στοιχείου· μέσα από το παιχνίδι και τον ενθουσιασμό τονώνεται η αυτοπεποίθησή τους και μειώνονται τυχόν φόβοι.
- Όσο διαρκεί το παιχνίδι στην πισίνα πρέπει να βρισκόμαστε σε κοντινή απόσταση και να επιβλέπουμε τα παιδιά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ισχύουν όσα και για την εσωτερική γωνιά νερού, με τα σκεύη να μεταφέρονται εύκολα έξω ώστε τα παιδιά να παίζουν ανενόχλητα· υλικό είναι αντικείμενα για άδειασμα και γέμισμα (κουβάδες, ποτιστήρια), αντικείμενα που επιπλέουν και υλικά που ενισχύουν το συμβολικό παιχνίδι (καραβάκια, νερόμυλοι, κούκλες), ενώ το καλοκαίρι προστίθεται παιδική πλαστική στρογγυλή πισίνα με πλαστικά παιχνίδια και κουβαδάκια — πάντα με επίβλεψη από κοντινή απόσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.6 — Οργάνωση γωνιάς νερού για βρέφη στην πράξη

Ερώτηση: Στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση οργανώστε μια γωνιά νερού για βρέφη. Καταγράψτε τη διαδικασία οργάνωσης και τα βήματα που ακολουθήσατε. Περιγράψτε τα υλικά που θα χρησιμοποιήσετε και τις πηγές προέλευσής τους.

Απάντηση:

Άσκηση πρακτικής άσκησης — ενδεικτική πορεία.

Βήμα 1 — Εποχή και ώρα: ζεστοί μήνες και ώρες χωρίς έντονη ηλιοφάνεια, με σκιά ή τέντα.

Βήμα 2 — Θέση: κοντά στο βρεφικό τμήμα και στη βεράντα, σε επίπεδο, αντιολισθητικό σημείο, μακριά από τα όργανα των μεγαλύτερων παιδιών, με βρύση κοντά και με χώρο επίβλεψης από κοντινή απόσταση.

Βήμα 3 — «Πισίνα»: χαμηλή μικρή πλαστική πισίνα ή φαρδιά πλαστική λεκάνη — και τα δύο τα ορίζει το βιβλίο (σελ. 256-257)· έλεγχος για ρωγμές και αιχμηρά σημεία, λίγο νερό και έλεγχος θερμοκρασίας.

Βήμα 4 — Υλικά και πηγές προέλευσης:
- Από τη γωνιά νερού του εσωτερικού χώρου: πλαστικά δοχεία διαφορετικού μεγέθους, κουβαδάκια, ποτιστήρια, κόσκινα, σουρωτήρια, χωνιά, πλαστικά παιχνίδια που επιπλέουν.
- Από τη γωνιά κουκλόσπιτου/παιχνιδιών: πλαστικά ζωάκια, καραβάκια.
- Από τους γονείς και από άχρηστο υλικό: πλαστικά μπουκάλια κομμένα (με στρογγυλεμένα άκρα), κεσέδες, καπάκια, σφουγγάρια.
- Από την αποθήκη της αυλής: πετσέτες, αδιάβροχες ποδιές, μουσαμάς, ρεζέρβα ρούχων.
Βήμα 5 — Κανόνες και ασφάλεια: μικρή ομάδα βρεφών, αφαίρεση μικροαντικειμένων που μπορούν να καταποθούν, συνεχής παρουσία ενήλικα δίπλα στην πισίνα, ουδέποτε αφήνουμε βρέφος μόνο του με νερό, άδειασμα του νερού αμέσως μετά.

Βήμα 6 — Λειτουργία: αφήνουμε τα βρέφη να ανακαλύψουν μόνα τους τις ιδιότητες και τις σχέσεις των αντικειμένων, ενώ ονομάζουμε λεκτικά ό,τι κάνουν (εμπλουτισμός λεξιλογίου).

Βήμα 7 — Υγιεινή: καθαρό νερό κάθε φορά, πλύσιμο και στέγνωμα των παιχνιδιών, στέγνωμα και αλλαγή των παιδιών αμέσως μετά.

Ενδεικτικές παρατηρήσεις: μεγάλη χαρά και παρατεταμένη ενασχόληση· κάποια βρέφη διστάζουν αρχικά και εξοικειώνονται σταδιακά, ξεπερνώντας τον φόβο τους· τα παιχνίδια που επιπλέουν προσελκύουν περισσότερο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: επιλογή ζεστής εποχής και σκιερής, ασφαλούς θέσης κοντά στο βρεφικό τμήμα, χρήση χαμηλής μικρής πισίνας ή φαρδιάς πλαστικής λεκάνης με λίγο νερό, υλικά από την εσωτερική γωνιά νερού (δοχεία, κουβαδάκια, κόσκινα, παιχνίδια που επιπλέουν), από τη γωνιά παιχνιδιών, από άχρηστο υλικό και από τους γονείς, με ποδιές και πετσέτες από την αποθήκη· κανόνες ασφάλειας με μικρή ομάδα, αφαίρεση μικροαντικειμένων και συνεχή παρουσία ενήλικα, ελεύθερη ανακάλυψη με λεκτική συνοδεία και τήρηση κανόνων υγιεινής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.7 — Στόχοι γωνιάς άμμου

Ερώτηση: Ποιοι στόχοι επιτυγχάνονται με την οργάνωση μιας γωνιάς άμμου στον εξωτερικό χώρο του Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Στόχοι της γωνιάς άμμου (σελ. 257):
- Επαφή και παιχνίδι με την άμμο.
- Ανακάλυψη ιδιοτήτων της άμμου.
- Χαλάρωση, ηρεμία, διασκέδαση.
- Γνωριμία με προμαθηματικές έννοιες.
- Άσκηση οπτικοκινητικού συντονισμού και λεπτών κινήσεων.
Γιατί η άμμος: αποτελεί πολύ καλό υλικό για τους πρώτους πειραματισμούς του παιδιού — από τη μια ρέει σαν υγρό και από την άλλη, αν τα παιδιά της προσθέσουν νερό, την πλάθουν και φτιάχνουν ό,τι σχήματα θέλουν.

Σύμφωνα με την Dora Kalff (1989): «Το παιχνίδι με την άμμο προσφέρει στα παιδιά αυτοπεποίθηση και σιγουριά, καλλιεργεί τη φαντασία τους, βοηθάει στην ανάπτυξη της λογικομαθηματικής σκέψης και της γλώσσας και επιπλέον έχει διαπιστωθεί ότι βοηθάει στην ψυχική ισορροπία και έχει θεραπευτικές επιδράσεις σε παιδιά με διάφορα προβλήματα συμπεριφοράς».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επαφή και παιχνίδι με την άμμο, ανακάλυψη των ιδιοτήτων της, χαλάρωση-ηρεμία-διασκέδαση, γνωριμία με προμαθηματικές έννοιες και άσκηση του οπτικοκινητικού συντονισμού και των λεπτών κινήσεων· κατά την Dora Kalff το παιχνίδι με την άμμο προσφέρει επιπλέον αυτοπεποίθηση και σιγουριά, καλλιεργεί τη φαντασία, βοηθά τη λογικομαθηματική σκέψη και τη γλώσσα και έχει θεραπευτικές επιδράσεις σε παιδιά με προβλήματα συμπεριφοράς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.8 — Οργάνωση γωνιάς άμμου, υλικά και εργαλεία

Ερώτηση: Πώς μπορεί να οργανωθεί μια γωνιά άμμου στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού; Τι υλικά και τι εργαλεία θα χρειαστούν;

Απάντηση:

Οργάνωση (σελ. 258):
- Μπορούμε να κατασκευάσουμε ένα σκάμμα στην αυλή, το οποίο όμως θα πρέπει να έχει σκέπασμα, για να μην πηγαίνουν οι γάτες όταν ο Βρεφονηπιακός Σταθμός είναι κλειστός.
- Αντί για σκάμμα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μια λεκάνη παρόμοια με αυτήν της γωνιάς νερού, γεμισμένη με άμμο (αμμοδόχος) ή ακόμη και με άλλο υλικό, όπως ρύζι, πριονίδια κτλ.
- Στο εμπόριο κυκλοφορούν και λεκάνες με ενδιάμεσο χώρισμα, ώστε να μπορούμε να βάλουμε άμμο από τη μια μεριά και νερό από την άλλη.
- Δεν χρειάζεται περίφραξη με διαχωριστικό και δεν ενοχλεί αν βρίσκεται δίπλα σε άλλες θορυβώδεις γωνιές, καθώς τα παιδιά παραμένουν προσηλωμένα στο παιχνίδι (σελ. 259).
Υλικά και εργαλεία (σελ. 258): κουβαδάκια, φτυάρια, σκουπάκια, τσουγκράνα, φορμάκια, κουπ-πατ, ανατρεπόμενα φορτηγά για τη μεταφορά της άμμου, κόσκινα, κουτάλες, ποτιστήρια, σπάτουλες, σουρωτήρια, χωνιά. Επίσης τα παιδιά μπορούν να φέρνουν από την τάξη διάφορα πλαστικά παιχνίδια (ζώα, αυτοκίνητα, δεντράκια, ανθρώπους κτλ.) ανάλογα με το τι θέλουν να φτιάξουν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με σκάμμα στην αυλή που πρέπει να έχει σκέπασμα για τις γάτες, ή με λεκάνη-αμμοδόχο σαν της γωνιάς νερού γεμισμένη με άμμο ή ακόμη και με ρύζι ή πριονίδια, ενώ υπάρχουν και λεκάνες με ενδιάμεσο χώρισμα για άμμο και νερό· δεν χρειάζεται διαχωριστικό ούτε ενοχλείται από γειτονικές θορυβώδεις γωνιές. Υλικά-εργαλεία: κουβαδάκια, φτυάρια, σκουπάκια, τσουγκράνα, φορμάκια, κουπ-πατ, ανατρεπόμενα φορτηγά, κόσκινα, κουτάλες, ποτιστήρια, σπάτουλες, σουρωτήρια, χωνιά και πλαστικά παιχνίδια που φέρνουν τα παιδιά από την τάξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.9 — Γωνιά άμμου και ηλικία των παιδιών

Ερώτηση: Διαφέρει η οργάνωση και ο εξοπλισμός της γωνιάς άμμου σε σχέση με την ηλικία των παιδιών;

Απάντηση:

Όχι. Στη γωνιά της άμμου μπορούν να παίξουν και τα βρέφη και τα νήπια και η οργάνωση, ο εξοπλισμός και οι προτεινόμενες δραστηριότητες δε διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία των παιδιών (σελ. 258).

Γιατί:
- Το παιχνίδι εδώ είναι τελείως ελεύθερο και τα παιδιά πειραματίζονται και αυτοσχεδιάζουν μόνα τους.
- Δεν υπάρχουν αναπτυξιακοί περιορισμοί που να εμποδίζουν τα βρέφη από το παιχνίδι τους με την άμμο — κάτι που κατανοούμε εύκολα αν φέρουμε στο μυαλό μας εικόνες από παιχνίδια παιδιών το καλοκαίρι στην παραλία.
(Σε αντίθεση, π.χ., με τη γωνιά κήπου και τη γωνιά μικρών ζώων, που χρησιμοποιούνται από τα νήπια, τα οποία είναι υπεύθυνα και για τη φροντίδα και τη συντήρησή τους, ενώ τα βρέφη απλώς τις επισκέπτονται — σελ. 264.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι: στη γωνιά της άμμου παίζουν και τα βρέφη και τα νήπια και η οργάνωση, ο εξοπλισμός και οι δραστηριότητες δεν διαφοροποιούνται ανάλογα με την ηλικία, γιατί το παιχνίδι είναι τελείως ελεύθερο, τα παιδιά πειραματίζονται και αυτοσχεδιάζουν μόνα τους και δεν υπάρχουν αναπτυξιακοί περιορισμοί που να εμποδίζουν τα βρέφη — σε αντίθεση με τις γωνιές κήπου και μικρών ζώων, που είναι για τα νήπια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.10 — Γωνιά άμμου με άχρηστο υλικό

Ερώτηση: Σκεφτείτε και σχεδιάστε την οργάνωση μιας γωνιάς άμμου με άχρηστο υλικό. Πώς θα την οργανώσετε, τι βήματα θα ακολουθήσετε, τι υλικά θα χρησιμοποιήσετε και από πού θα τα προμηθευτείτε. Συλλέξτε το υλικό που θεωρείτε απαραίτητο και παρουσιάστε το στην τάξη.

Απάντηση:

Άσκηση σχεδιασμού — ενδεικτική πορεία.

Βήμα 1 — «Αμμοδόχος» από άχρηστο υλικό: μεγάλη πλαστική λεκάνη πλυσίματος ή παλιά μπανιέρα, ξύλινο τελάρο επενδυμένο με αδιάβροχο μουσαμά, ή σκάμμα οριοθετημένο με κορμούς και ξύλινα καδρόνια· σκέπασμα από κόντρα πλακέ ή αδιάβροχο πανί, για να μην πηγαίνουν οι γάτες όταν ο Σταθμός είναι κλειστός (σελ. 258).

Βήμα 2 — Γέμισμα: άμμος θαλάσσης ή οικοδομής, καλά πλυμένη και κοσκινισμένη· εναλλακτικά, όπως επιτρέπει το βιβλίο, ρύζι ή πριονίδια.

Βήμα 3 — Εργαλεία από άχρηστο υλικό:
- Κουβαδάκια: κουτιά από γιαούρτι, παγωτό και απορρυπαντικά (κομμένα και στρογγυλεμένα), με σχοινί ως χερούλι.
- Φτυάρια και σπάτουλες: κομμένα πλαστικά μπουκάλια, ξύλινες κουτάλες, παλιές σπάτουλες κουζίνας.
- Κόσκινα και σουρωτήρια: παλιά σουρωτήρια, διάτρητα καπάκια, κεσέδες με τρύπες.
- Χωνιά: κομμένα πλαστικά μπουκάλια από τον λαιμό.
- Φορμάκια: καπάκια, χάρτινες αυγοθήκες, φορμάκια ζαχαροπλαστικής.
- Ανατρεπόμενα φορτηγά και πλαστικά παιχνίδια: παλιά παιχνίδια από την τάξη ή δωρεές γονέων.
- Ποτιστήρια: μπουκάλια με τρυπημένο καπάκι.
Βήμα 4 — Πηγές προμήθειας: γονείς (ανακοίνωση με συγκεκριμένη λίστα), αποθήκη και κουζίνα του Σταθμού, γωνιά εικαστικών (άχρηστο υλικό), τοπικά καταστήματα για τελάρα και κουτιά.

Βήμα 5 — Ασφάλεια και υγιεινή: πλύσιμο και απολύμανση, στρογγύλεμα των κομμένων άκρων και επικάλυψη με ταινία, απόρριψη αιχμηρών ή σπασμένων, αποφυγή πολύ μικρών αντικειμένων στα τμήματα των βρεφών, σκέπασμα και περιοδική ανανέωση της άμμου.

Βήμα 6 — Οργάνωση του χώρου: θέση με σκιά, κοντά σε βρύση (για το βρέξιμο της άμμου), δίπλα και σε θορυβώδεις γωνιές δεν υπάρχει πρόβλημα και δεν χρειάζεται διαχωριστικό· κουτί εργαλείων δίπλα, με εικονογραφημένη ετικέτα.

Βήμα 7 — Παρουσίαση στην τάξη: τα υλικά, η αντιστοίχισή τους με τα εργαλεία που ορίζει το βιβλίο, μια ζωντανή δοκιμή (πιτάκια, κοσκίνισμα, αποτύπωμα παλάμης) και τα σημεία ασφάλειας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: αμμοδόχος από λεκάνη, παλιά μπανιέρα ή ξύλινο τελάρο με μουσαμά και υποχρεωτικό σκέπασμα για τις γάτες, γέμισμα με πλυμένη άμμο (ή ρύζι-πριονίδια), εργαλεία από άχρηστο υλικό (κουτιά ως κουβαδάκια, κομμένα μπουκάλια ως φτυάρια και χωνιά, διάτρητα καπάκια ως κόσκινα, μπουκάλια-ποτιστήρια, καπάκια και αυγοθήκες ως φορμάκια), προμήθεια από γονείς, αποθήκη, κουζίνα και γωνιά εικαστικών, έλεγχος ασφάλειας-υγιεινής με στρογγύλεμα άκρων και αποφυγή μικροαντικειμένων, θέση με σκιά κοντά σε βρύση χωρίς ανάγκη διαχωριστικού, και παρουσίαση με ζωντανή δοκιμή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.11 — Οργάνωση γωνιάς άμμου στην πράξη

Ερώτηση: Στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση οργανώστε μια γωνιά άμμου. Καταγράψτε τη διαδικασία οργάνωσης και τα βήματα που ακολουθήσατε. Περιγράψτε τα υλικά που θα χρησιμοποιήσετε και τις πηγές προέλευσής τους.

Απάντηση:

Άσκηση πρακτικής άσκησης — ενδεικτική πορεία.

Βήμα 1 — Θέση: σημείο της αυλής με σκιά και κοντά σε βρύση, ώστε να βρέχεται η άμμος και να πλένονται τα χέρια· δεν χρειάζεται διαχωριστικό και δεν ενοχλείται από γειτονικές θορυβώδεις γωνιές (σελ. 259).

Βήμα 2 — Κατασκευή: σκάμμα με σκέπασμα (υποχρεωτικό, για τις γάτες) ή λεκάνη-αμμοδόχος· εναλλακτικά λεκάνη με ενδιάμεσο χώρισμα για άμμο και νερό.

Βήμα 3 — Άμμος: καθαρή, κοσκινισμένη, σε επαρκές βάθος· εναλλακτικό υλικό ρύζι ή πριονίδια για μικρότερη αμμοδόχο εσωτερικού χώρου.

Βήμα 4 — Υλικά και πηγές προέλευσης:
- Αγορά ή αποθήκη του Σταθμού: κουβαδάκια, φτυάρια, σκουπάκια, τσουγκράνα, φορμάκια, κουπ-πατ, ανατρεπόμενα φορτηγά, κόσκινα, κουτάλες, ποτιστήρια, σπάτουλες, σουρωτήρια, χωνιά.
- Από την τάξη: πλαστικά παιχνίδια (ζώα, αυτοκίνητα, δεντράκια, ανθρώπους) που φέρνουν τα ίδια τα παιδιά ανάλογα με το τι θέλουν να φτιάξουν.
- Από τους γονείς και από άχρηστο υλικό: κεσέδες, κομμένα μπουκάλια, καπάκια, χάρτινες αυγοθήκες.
- Από την κουζίνα: παλιά σουρωτήρια και κουτάλες.
Βήμα 5 — Κανόνες: η άμμος μένει μέσα στην αμμοδόχο, δεν την πετάμε, πλένουμε τα χέρια μετά, τακτοποιούμε τα εργαλεία, σκεπάζουμε στο τέλος.

Βήμα 6 — Λειτουργία: τελείως ελεύθερο παιχνίδι για βρέφη και νήπια, με τις προτεινόμενες δραστηριότητες: ανακάλυψη των ιδιοτήτων (ρέει από τα κόσκινα όταν είναι στεγνή, πλάθεται όταν βραχεί → «πιτάκια»), κατασκευές (κάστρα, σπίτια, βουνά, λίμνες) με πλαστικά παιχνίδια → συμβολικό παιχνίδι, αποτύπωμα παλάμης σε ελαφρά βρεγμένη άμμο και σύγκριση, σκάψιμο και λιμνούλες, ρόδα νερόμυλου που γυρίζει με στεγνή άμμο (σελ. 259-260).

Βήμα 7 — Συντήρηση: κοσκίνισμα και ανανέωση της άμμου, καθημερινό σκέπασμα, έλεγχος για ξένα αντικείμενα.

Ενδεικτικές παρατηρήσεις: πολύ μεγάλη προσήλωση και διάρκεια παιχνιδιού· αυθόρμητη συνεργασία στις κατασκευές· ανάγκη για νερό δίπλα· τα βρέφη ενδιαφέρονται κυρίως για το γέμισμα-άδειασμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: θέση με σκιά κοντά σε βρύση χωρίς ανάγκη διαχωριστικού, κατασκευή σκάμματος με υποχρεωτικό σκέπασμα ή λεκάνης-αμμοδόχου (ή λεκάνης με χώρισμα για άμμο και νερό), καθαρή κοσκινισμένη άμμος, εργαλεία από την αποθήκη ή αγορά (κουβαδάκια, φτυάρια, τσουγκράνα, φορμάκια, κόσκινα, ποτιστήρια, χωνιά) και πλαστικά παιχνίδια που φέρνουν τα παιδιά από την τάξη, με συμπλήρωση από άχρηστο υλικό και δωρεές γονέων· κανόνες χρήσης, ελεύθερο παιχνίδι με τις προτεινόμενες δραστηριότητες του βιβλίου και τακτική συντήρηση-σκέπασμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.12 — Στόχοι γωνιάς κήπου

Ερώτηση: Ποιοι στόχοι επιδιώκονται με την οργάνωση μιας γωνιάς κήπου στον εξωτερικό χώρο του Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Στόχοι της γωνιάς του κήπου (σελ. 260):
- Παρατήρηση μεταβολών της φύσης.
- Ανάπτυξη υπευθυνότητας και πρωτοβουλίας.
- Εμπλουτισμός γνώσεων και λεξιλογίου.
- Εισαγωγή σε μαθηματικές, γραφικές και αναγνωστικές έννοιες.
- Καλλιέργεια σεβασμού και αγάπης για το φυσικό περιβάλλον.
- Ευαισθητοποίηση των παιδιών στην περιβαλλοντική εκπαίδευση.
Αναλυτικά (σελ. 260-261): στη γωνιά αυτή απασχολούνται τα νήπια, τα οποία συμμετέχουν και φροντίζουν υπεύθυνα τα φυτά, παρατηρώντας τις μεταβολές της φύσης στις διάφορες εποχές του χρόνου. Έτσι εμπλουτίζονται οι γνώσεις και το λεξιλόγιό τους, νιώθουν υπευθυνότητα αλλά και ικανοποίηση για το μεγάλωμα των φυτών, έρχονται σε επαφή με προμαθηματικές, προγραφικές και προαναγνωστικές έννοιες και αποκτούν σεβασμό για το φυσικό περιβάλλον. Τα βρέφη επισκέπτονται τη γωνιά, χωρίς να αναλαμβάνουν τη φροντίδα της (σελ. 264).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παρατήρηση των μεταβολών της φύσης, ανάπτυξη υπευθυνότητας και πρωτοβουλίας, εμπλουτισμός γνώσεων και λεξιλογίου, εισαγωγή σε μαθηματικές, γραφικές και αναγνωστικές έννοιες, καλλιέργεια σεβασμού και αγάπης για το φυσικό περιβάλλον και ευαισθητοποίηση στην περιβαλλοντική εκπαίδευση — με τα νήπια να φροντίζουν υπεύθυνα τα φυτά και τα βρέφη απλώς να επισκέπτονται τη γωνιά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.13 — Οργάνωση γωνιάς κήπου

Ερώτηση: Πώς μπορεί να οργανωθεί μια γωνιά κήπου στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού; Τι βήματα θα ακολουθηθούν; Ποια υλικά και εργαλεία θα χρησιμοποιηθούν;

Απάντηση:

Οργάνωση (σελ. 261-262):
- Η γωνιά μπορεί να οργανωθεί σε ένα τμήμα της αυλής, όπου τα παιδιά θα φυτεύουν και θα παρατηρούν την ανάπτυξη των φυτών και θα συνειδητοποιούν τις ανάγκες τους σε φως, νερό και θερμοκρασία.
Βήματα:
1. Πρώτο βήμα: η βελτίωση της δομής, της υφής και της γονιμότητας του εδάφους, που ενισχύεται με το σκάλισμα του χώματος και τον εμπλουτισμό του, αν χρειάζεται, με χώμα του εμπορίου.
2. Δεύτερο βήμα: η διαμόρφωση του χώρου και το σχέδιο που θα δώσουμε στον κήπο. Ενώ οι ενήλικες προτιμάμε έναν δομημένο γεωμετρικά χώρο, τα παιδιά τον προτιμούν πιο ελεύθερο — χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα είναι όλα σκόρπια.
3. Προτεινόμενο σχέδιο: το σχήμα του σταυρόλεξου με δρομάκια στο ενδιάμεσο, ώστε να έχουν παντού πρόσβαση τα παιδιά και, καθώς είναι χωρισμένο σε τεμάχια, κάθε ομάδα παιδιών να είναι υπεύθυνη για ένα τεμάχιο. Σε κάθε τεμάχιο μπορούν να καλλιεργηθούν διαφορετικά είδη φυτών (λαχανικά, λουλούδια, αρωματικά φυτά).
Υλικά και εργαλεία:
- Γλάστρες σε διάφορα μεγέθη και σχήματα.
- Πλαστικά μπουκάλια ή λεκάνες που θα χρησιμεύσουν ως γλάστρες.
- Σύνεργα κηπουρικής: φτυάρι, σκαλιστήρι, τσάπα, ποτιστήρι, ψεκαστήρι.
- Σπόρους, κουκούτσια φρούτων, βολβούς, όσπρια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε ένα τμήμα της αυλής, με πρώτο βήμα τη βελτίωση της δομής, υφής και γονιμότητας του εδάφους (σκάλισμα και εμπλουτισμός με χώμα του εμπορίου) και δεύτερο τη διαμόρφωση και το σχέδιο του κήπου — πιο ελεύθερο, όπως το προτιμούν τα παιδιά, με προτεινόμενο το σχήμα σταυρόλεξου με δρομάκια, ώστε κάθε ομάδα να είναι υπεύθυνη για ένα τεμάχιο με διαφορετικά είδη φυτών· υλικά και εργαλεία: γλάστρες διαφόρων μεγεθών, πλαστικά μπουκάλια ή λεκάνες ως γλάστρες, σύνεργα κηπουρικής (φτυάρι, σκαλιστήρι, τσάπα, ποτιστήρι, ψεκαστήρι) και σπόροι, κουκούτσια, βολβοί, όσπρια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.14 — Γωνιά κήπου με τη συνεργασία των γονέων

Ερώτηση: Στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση οργανώστε μια γωνιά κήπου με τη συνεργασία των γονέων. Καταγράψτε τη διαδικασία οργάνωσης και τα βήματα που ακολουθήσατε. Περιγράψτε τις δυσκολίες που συναντήσατε και πώς τις αντιμετωπίσατε.

Απάντηση:

Άσκηση πρακτικής άσκησης — ενδεικτική πορεία.

Βήμα 1 — Επιλογή θέσης: τμήμα της αυλής με επαρκή ηλιοφάνεια, κοντά σε βρύση, μακριά από τους διαδρόμους κυκλοφορίας και τα όργανα.

Βήμα 2 — Ενημέρωση και συνεργασία με τους γονείς: ανακοίνωση με τους στόχους της γωνιάς και συγκεκριμένη λίστα: χώμα, γλάστρες, πλαστικά μπουκάλια και λεκάνες, σύνεργα κηπουρικής (φτυάρι, σκαλιστήρι, τσάπα, ποτιστήρι, ψεκαστήρι), σπόροι, κουκούτσια, βολβοί, όσπρια· πρόσκληση γονέα με σχετική εμπειρία και γνώσεις για τη διαμόρφωση του πρασίνου, όπως προτείνει το βιβλίο (σελ. 246), και ένα απόγευμα εθελοντικής εργασίας.

Βήμα 3 — Προετοιμασία του εδάφους: σκάλισμα του χώματος και εμπλουτισμός με χώμα του εμπορίου, για τη βελτίωση της δομής, της υφής και της γονιμότητας.

Βήμα 4 — Σχέδιο: σχήμα σταυρόλεξου με δρομάκια, ώστε τα παιδιά να έχουν παντού πρόσβαση και κάθε ομάδα να είναι υπεύθυνη για ένα τεμάχιο (λαχανικά, λουλούδια, αρωματικά φυτά).

Βήμα 5 — Φύτευση με τα παιδιά: φυτά με γρήγορη ανάπτυξη (αναρριχητικά, ηλίανθος) και βρώσιμα (φασόλια, φράουλες, ντομάτες), καθώς και κουκούτσια από φρούτα που φάγαμε.

Βήμα 6 — Ανάθεση ευθυνών: πρόγραμμα ποτίσματος και φροντίδας ανά ομάδα, με κώδικες-σύμβολα από το εργαστήρι γραφισμού για το πότε ποτίσαμε.

Βήμα 7 — Παρακολούθηση και σύνδεση με άλλες δραστηριότητες: μετρήσεις ανάπτυξης (εργαστήριο μαθηματικών εννοιών), συζήτηση στη γωνιά συζήτησης, ζωγραφική των φυτών.

Ενδεικτικές δυσκολίες και αντιμετώπιση: φτωχό ή σκληρό έδαφος → βαθύ σκάλισμα και προσθήκη χώματος-κομπόστ, ή καλλιέργεια σε παρτέρια-γλάστρες από λεκάνες και μπουκάλια· περιορισμένη ανταπόκριση γονέων → ονομαστικός κατάλογος εθελοντών ανά υλικό και εργασία· ξεχασμένο πότισμα και ξεραμένα φυτά → πίνακας ευθυνών με φωτογραφίες και κώδικες, και πρόγραμμα φιλοξενίας γλαστρών στα σπίτια τις διακοπές· τα παιδιά ξεριζώνουν τα φυτά για να δουν τις ρίζες → μία «γλάστρα παρατήρησης» διάφανη, ελεύθερη για εξερεύνηση· γάτες και ζώα στον κήπο → χαμηλή περίφραξη· ανυπομονησία για καρπούς → φυτά γρήγορης ανάπτυξης παράλληλα με τα αργά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: επιλογή ηλιόλουστης θέσης κοντά σε βρύση, ενημέρωση των γονέων με συγκεκριμένη λίστα υλικών και πρόσκληση γονέα με σχετική εμπειρία, βελτίωση του εδάφους με σκάλισμα και χώμα του εμπορίου, σχέδιο σε σχήμα σταυρόλεξου με δρομάκια και τεμάχια ανά ομάδα, φύτευση φυτών γρήγορης ανάπτυξης και βρώσιμων μαζί με τα παιδιά, ανάθεση ευθυνών με κώδικες ποτίσματος και σύνδεση με άλλα εργαστήρια· δυσκολίες (φτωχό έδαφος, ανταπόκριση γονέων, ξεχασμένο πότισμα, ξερίζωμα φυτών, ζώα, ανυπομονησία) και οι λύσεις τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.15 — Υλοποίηση δραστηριότητας στη γωνιά κήπου

Ερώτηση: Εφόσον έχετε οργανώσει μια γωνιά κήπου στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού που κάνετε την πρακτική σας άσκηση, επιλέξτε μία από τις προτεινόμενες δραστηριότητες και πραγματοποιήστε τη στη γωνιά. Καταγράψτε τα βήματα και τη διαδικασία που θα ακολουθήσετε.

Απάντηση:

Άσκηση εφαρμογής — ενδεικτική επιλογή: ο πειραματισμός με το φως (σελ. 262).

Η δραστηριότητα όπως τη δίνει το βιβλίο: «Παίρνουμε γλάστρες με φυτά στο ίδιο στάδιο ανάπτυξης και καλύπτουμε τη μία γλάστρα, ώστε το φυτό να μη το βλέπει ήλιος και φως. Μετά από λίγες μέρες… συγκρίνουμε το ένα φυτό με το άλλο.» Τέτοιοι πειραματισμοί προσφέρουν κατάλληλες ευκαιρίες για συζητήσεις σχετικά με την αναπνοή, τη φωτοσύνθεση και τις ανάγκες των φυτών.

Βήματα:
1. Επιλογή δύο γλαστρών με φυτά στο ίδιο στάδιο ανάπτυξης και τοποθέτησή τους δίπλα-δίπλα.
2. Πρόβλεψη: ρωτάμε τα παιδιά τι νομίζουν ότι θα συμβεί αν ένα φυτό δεν βλέπει φως· καταγράφουμε τις προβλέψεις με ζωγραφιές ή κώδικες.
3. Κάλυψη της μίας γλάστρας (χαρτόκουτο), ενώ και τα δύο φυτά ποτίζονται κανονικά από τα παιδιά.
4. Παρατήρηση κάθε δύο ημέρες και καταγραφή στο «ημερολόγιο του φυτού» (ζωγραφιά, ύψος με κορδέλα ή μεζούρα — σύνδεση με το εργαστήριο μαθηματικών εννοιών).
5. Σύγκριση μετά από λίγες μέρες: χρώμα, ύψος, στάση των φύλλων.
6. Συζήτηση για την ανάγκη των φυτών σε φως, νερό και θερμοκρασία, με απλή γλώσσα — αναπνοή και φωτοσύνθεση σε επίπεδο κατανοητό για την ηλικία.
7. Αποκατάσταση: αφαιρούμε το κάλυμμα και παρατηρούμε αν το φυτό ανακάμπτει.
Ενδεικτικές παρατηρήσεις: τα παιδιά εντυπωσιάζονται με την αλλαγή χρώματος του καλυμμένου φυτού και θυμούνται τις προβλέψεις τους· η καθημερινή παρατήρηση συντηρεί το ενδιαφέρον· η ανάληψη ευθύνης για το πότισμα λειτουργεί πολύ θετικά.

Ενδεικτικές δυσκολίες: ανυπομονησία → παράλληλη φύτευση σπόρων σε βαμβάκι για γρήγορο αποτέλεσμα· κάποιο παιδί σηκώνει το κουτί → κανόνας και ένα «παράθυρο» παρατήρησης που ανοίγει μόνο τη στιγμή της καταγραφής· υπερπότισμα → ποτιστήρι με σημάδι ή ψεκαστήρι.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: υλοποίηση του πειραματισμού με το φως — δύο γλάστρες με φυτά στο ίδιο στάδιο, καταγραφή των προβλέψεων των παιδιών, κάλυψη της μίας με κανονικό πότισμα και για τις δύο, παρατήρηση και καταγραφή σε ημερολόγιο ανά δύο ημέρες με μετρήσεις ύψους, σύγκριση μετά από λίγες μέρες και συζήτηση με απλή γλώσσα για τις ανάγκες των φυτών σε φως, νερό και θερμοκρασία, και τελική αποκατάσταση· παρατηρήσεις και δυσκολίες (ανυπομονησία, παραβίαση του καλύμματος, υπερπότισμα) με τις λύσεις τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.16 — Στόχοι γωνιάς μικρών ζώων

Ερώτηση: Ποιοι στόχοι επιδιώκονται με την οργάνωση μιας γωνιάς μικρών ζώων στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Στόχοι της γωνιάς μικρών ζώων (σελ. 263):
- Εμπλουτισμός γνώσεων και λεξιλογίου.
- Ανάπτυξη υπευθυνότητας και αυτοπεποίθησης.
- Θετική συναισθηματική ανάπτυξη.
- Χαλάρωση και ηρεμία.
Αναλυτικά (σελ. 263): τα παιδιά αγαπούν πολύ τα κατοικίδια ζώα και μαθαίνουν πολλά μέσα από τη φροντίδα και την παρατήρησή τους. Νιώθουν ότι υπάρχουν και άλλοι οργανισμοί, οι οποίοι χρειάζονται αγάπη, προστασία και φροντίδα για να ζήσουν· έτσι αναπτύσσεται το αίσθημα της υπευθυνότητας και τονώνεται η αυτοπεποίθησή τους, καθώς έχουν την αίσθηση ότι καταφέρνουν και φροντίζουν άλλους αδύναμους ζωντανούς οργανισμούς. Επιπλέον εμπλουτίζουν τις γνώσεις, το λεξιλόγιο και τις εμπειρίες τους, μαθαίνοντας για τη συμπεριφορά, τις συνήθειες και τις ανάγκες των μικρών φίλων τους (τι τρώνε και πόσο, πότε τρώνε, πότε κοιμούνται, πώς τα καθαρίζουμε). Τέλος, η επαφή με τα ζώα βοηθάει πολύ τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και τους προσφέρει χαλάρωση και ηρεμία.

Η γωνιά οργανώνεται για ελεύθερες και οργανωμένες δραστηριότητες των νηπίων και ως χώρος επίσκεψης και γνωριμίας με τη φύση για τα βρέφη, εφόσον τα βρέφη δεν μπορούν ακόμη να αναλάβουν τη φροντίδα και την περιποίηση άλλων ζωντανών οργανισμών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εμπλουτισμός γνώσεων και λεξιλογίου, ανάπτυξη υπευθυνότητας και αυτοπεποίθησης, θετική συναισθηματική ανάπτυξη και χαλάρωση-ηρεμία: τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από τη φροντίδα και την παρατήρηση των ζώων ότι υπάρχουν και άλλοι οργανισμοί που χρειάζονται αγάπη, προστασία και φροντίδα, γνωρίζουν τη συμπεριφορά, τις συνήθειες και τις ανάγκες τους και τονώνεται η αυτοπεποίθησή τους — με τα νήπια να αναλαμβάνουν τη φροντίδα και τα βρέφη απλώς να επισκέπτονται τη γωνιά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.17 — Οργάνωση γωνιάς μικρών ζώων

Ερώτηση: Πώς θα οργανωθεί μια γωνιά μικρών ζώων στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Οργάνωση (σελ. 263-264):
- Αν το επιτρέπει η έκταση του χώρου, διαμορφώνουμε τη γωνιά σε ένα τμήμα της αυλής.
- Η οργάνωση και ο εξοπλισμός εξαρτώνται από τα ζώα που θα έχουμε: π.χ. αν έχουμε σκύλο, χρειάζεται το σπιτάκι του· αν έχουμε κουνέλια ή χάμστερ, κατάλληλα κλουβιά κ.ο.κ.
- Προσοχή: τα «σπίτια» των ζώων πρέπει να μπορούν να μετακινούνται εύκολα σε περίπτωση βροχής.
- Εργαλεία και υλικά: οι τροφές τους, το νερό τους, κατάλληλα δοχεία και σκεύη για νερό και τροφή, παιχνίδια για ζώα, βούρτσες για χτένισμα, ροκανίδι για τα χάμστερ, δοχείο με άμμο για τις γάτες.
- Υγειονομικοί όροι: τα ζώα πρέπει να είναι εμβολιασμένα και να παρακολουθούνται από κτηνίατρο· επίσης τα παιδιά πρέπει να εκπαιδευτούν στους κανόνες υγιεινής που ακολουθούν την επαφή με τα ζώα (πλύσιμο χεριών), για να αποφευχθούν τυχόν ασθένειες.
- Χρήση: η γωνιά χρησιμοποιείται από τα νήπια, τα οποία είναι υπεύθυνα και για τη φροντίδα και τη συντήρησή της, ενώ τα βρέφη την επισκέπτονται, αποκτώντας αντίληψη του υλικού της αυλής και γνωριμία με τα στοιχεία της φύσης.
- Δραστηριότητες: μικρός ζωολογικός κήπος όπου τα παιδιά αναλαμβάνουν υπεύθυνα το τάισμα και το πότισμα, παρατηρούν τι και πότε τρώνε τα ζώα και καταγράφουν με κώδικα πότε τα τάισαν· εκμάθηση συμπεριφοράς απέναντι στα ζώα (δεν τα ενοχλούμε όταν τρώνε ή κοιμούνται, δεν είναι παιχνίδια, έχουν και αυτά προτιμήσεις)· επίδειξη και ανάθεση της καθαριότητας των ζώων στα μεγαλύτερα παιδιά, με επίβλεψη και βοήθεια όποτε τη ζητήσουν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σε τμήμα της αυλής, αν το επιτρέπει η έκταση, με οργάνωση και εξοπλισμό που εξαρτώνται από τα ζώα (σπιτάκι για σκύλο, κλουβιά για κουνέλια ή χάμστερ) και με «σπίτια» που μετακινούνται εύκολα σε περίπτωση βροχής· υλικά: τροφές, νερό, κατάλληλα δοχεία και σκεύη, παιχνίδια, βούρτσες, ροκανίδι για τα χάμστερ και δοχείο με άμμο για τις γάτες· τα ζώα πρέπει να είναι εμβολιασμένα και να παρακολουθούνται από κτηνίατρο και τα παιδιά να εκπαιδεύονται στους κανόνες υγιεινής, με τα νήπια υπεύθυνα για τη φροντίδα και τα βρέφη επισκέπτες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.18 — Σχεδιασμός γωνιάς μικρών ζώων

Ερώτηση: Σκεφτείτε και σχεδιάστε μια γωνιά μικρών ζώων που θα σας άρεσε για την αυλή ενός Βρεφονηπιακού Σταθμού. Καταγράψτε τα βήματα που θα ακολουθήσετε και τη διαδικασία οργάνωσης. Ποια ζώα θα συμπεριλάβετε; Τι υλικά και εργαλεία θα χρησιμοποιήσετε σύμφωνα με τα είδη των ζώων και τα όσα έχουν αναφερθεί στη θεωρία;

Απάντηση:

Άσκηση σχεδιασμού — ενδεικτική πρόταση.

Βήμα 1 — Έλεγχος προϋποθέσεων: επαρκής έκταση αυλής, σκιερό και προστατευμένο σημείο, μακριά από τα όργανα και τη ζώνη τρεξίματος, με δυνατότητα μετακίνησης των «σπιτιών» σε περίπτωση βροχής· έλεγχος αλλεργιών και ενημέρωση των γονέων.

Βήμα 2 — Επιλογή ζώων (μικρά, ήρεμα, εύκολα στη φροντίδα, όπως αναφέρει η θεωρία — κουνέλια, χάμστερ, γάτα, σκύλος, και χελώνες ή ψάρια από τη φυσική γωνιά): ενδεικτικά δύο κουνέλια, ένα ζευγάρι χάμστερ, χελώνα και καναρίνια — αποφεύγοντας ζώα επιθετικά ή απαιτητικά.

Βήμα 3 — Καταλύματα ανά είδος (σελ. 263): κλουβί με σκεπή και αυλή για τα κουνέλια, κλουβί με ροκανίδι για τα χάμστερ, προστατευμένος περίβολος για τη χελώνα, κλουβί με προστασία από τον ήλιο για τα πουλιά· όλα μετακινούμενα.

Βήμα 4 — Υλικά και εργαλεία: τροφές, νερό, κατάλληλα δοχεία και σκεύη για νερό και τροφή, παιχνίδια για ζώα, βούρτσες για χτένισμα, ροκανίδι για τα χάμστερ, δοχείο με άμμο για τις γάτες, καθώς και σκούπα-φαράσι, γάντια και σακούλες για την καθαριότητα και νιπτήρας ή δοχείο με νερό και σαπούνι για το πλύσιμο των χεριών.

Βήμα 5 — Υγεία και ασφάλεια: εμβολιασμός και τακτική παρακολούθηση από κτηνίατρο, εκπαίδευση των παιδιών στους κανόνες υγιεινής (πλύσιμο χεριών), κανόνες προσέγγισης των ζώων.

Βήμα 6 — Οργάνωση της φροντίδας: τα νήπια αναλαμβάνουν υπεύθυνα το τάισμα και το πότισμα, παρατηρούν τι και πότε τρώνε τα ζώα και καταγράφουν με κώδικα πότε τα τάισαν· πρόγραμμα ευθυνών ανά ομάδα και πρόγραμμα φιλοξενίας στις διακοπές.

Βήμα 7 — Εκπαίδευση στη συμπεριφορά προς τα ζώα: τα πολύ μικρά παιδιά μεταχειρίζονται συχνά τα ζώα σαν παιχνίδι, με αποτέλεσμα να τα πονούν και να δαγκώνονται· διδάσκουμε ότι τα ζώα έχουν τις προτιμήσεις τους, δεν έχουν συνέχεια όρεξη για παιχνίδι και δεν θέλουν να τα ενοχλούμε όταν τρώνε ή κοιμούνται — έτσι το παιδί μαθαίνει να τα σέβεται.

Βήμα 8 — Επισκέψεις των βρεφών στη γωνιά, ως χώρο γνωριμίας με τη φύση, χωρίς ανάληψη φροντίδας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: έλεγχος έκτασης, θέσης, αλλεργιών και δυνατότητας μετακίνησης των καταλυμάτων, επιλογή μικρών ήρεμων ζώων (κουνέλια, χάμστερ, χελώνα, καναρίνια), κατάλληλα μετακινούμενα «σπίτια» ανά είδος, υλικά και εργαλεία (τροφές, νερό, δοχεία και σκεύη, παιχνίδια, βούρτσες, ροκανίδι, δοχείο με άμμο, μέσα καθαριότητας και πλυσίματος χεριών), εμβολιασμός και κτηνιατρική παρακολούθηση με εκπαίδευση των παιδιών στην υγιεινή, ανάθεση ταΐσματος-ποτίσματος με κωδικοποιημένη καταγραφή στα νήπια, εκμάθηση σεβασμού προς τα ζώα και επισκέψεις των βρεφών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.19 — Γωνιά μικρών ζώων με τους γονείς

Ερώτηση: Στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση οργανώστε μια γωνιά μικρών ζώων με τη συνεργασία των γονέων. Καταγράψτε τη διαδικασία οργάνωσης και τα βήματα που ακολουθήσατε. Περιγράψτε τις δυσκολίες που συναντήσατε και πώς τις αντιμετωπίσατε.

Απάντηση:

Άσκηση πρακτικής άσκησης — ενδεικτική πορεία.

Βήμα 1 — Προκαταρκτικός έλεγχος: έκταση της αυλής, θέση με σκιά και προστασία, έγκριση της διεύθυνσης, καταγραφή αλλεργιών και φόβων των παιδιών.

Βήμα 2 — Ενημέρωση των γονέων: συνάντηση όπου εξηγούνται οι στόχοι της γωνιάς (υπευθυνότητα, αυτοπεποίθηση, γνώσεις-λεξιλόγιο, συναισθηματική ανάπτυξη, χαλάρωση) και ζητούνται: υλικά (κλουβιά, σπιτάκι, δοχεία τροφής και νερού, ροκανίδι, βούρτσες, παιχνίδια για ζώα), χρόνος (απόγευμα τοποθέτησης), φιλοξενία των ζώων στις διακοπές, και πρόσκληση γονέα κτηνιάτρου ή με σχετική εμπειρία.

Βήμα 3 — Επιλογή ζώων μαζί με τους γονείς, με κριτήρια μέγεθος, ηρεμία, ευκολία φροντίδας και τον περιορισμό των αλλεργιών.

Βήμα 4 — Τοποθέτηση: μετακινούμενα καταλύματα για τις βροχερές μέρες, σε σημείο ορατό αλλά όχι στη διαδρομή τρεξίματος.

Βήμα 5 — Υγειονομικό πλαίσιο: εμβολιασμός και παρακολούθηση από κτηνίατρο, βιβλιάριο υγείας για κάθε ζώο, κανόνες υγιεινής για τα παιδιά (πλύσιμο χεριών), σημείο πλυσίματος δίπλα στη γωνιά.

Βήμα 6 — Πρόγραμμα φροντίδας: ομάδες νηπίων με ευθύνη ταΐσματος και ποτίσματος, κωδικοποιημένη καταγραφή, εβδομαδιαία καθαριότητα με επίδειξη και επίβλεψη.

Βήμα 7 — Κανόνες συμπεριφοράς και επισκέψεις των βρεφών.

Ενδεικτικές δυσκολίες και αντιμετώπιση: αλλεργίες παιδιών → επιλογή ζώων χωρίς τρίχωμα (χελώνα, ψάρια) ή τοποθέτηση σε απόσταση με επίβλεψη· επιφυλάξεις γονέων για την υγιεινή → γραπτό πρωτόκολλο καθαριότητας, βιβλιάρια εμβολιασμών και συνεργασία με κτηνίατρο· φροντίδα τα Σαββατοκύριακα και τις διακοπές → πρόγραμμα φιλοξενίας με εθελοντές γονείς· παιδιά που φοβούνται → σταδιακή προσέγγιση, πρώτα παρατήρηση από απόσταση· παιδιά που μεταχειρίζονται τα ζώα σαν παιχνίδι → διδασκαλία ότι τα ζώα έχουν προτιμήσεις, δεν θέλουν να τα ενοχλούμε όταν τρώνε ή κοιμούνται και δεν έχουν πάντα όρεξη για παιχνίδι· κόστος συντήρησης → μοιρασμένες προμήθειες ανά μήνα μεταξύ των οικογενειών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: προκαταρκτικός έλεγχος χώρου, έγκρισης και αλλεργιών, ενημέρωση των γονέων με τους στόχους και συγκεκριμένα αιτήματα υλικών, χρόνου και φιλοξενίας στις διακοπές, κοινή επιλογή μικρών ήρεμων ζώων, τοποθέτηση μετακινούμενων καταλυμάτων, υγειονομικό πλαίσιο με εμβολιασμούς, κτηνίατρο και κανόνες υγιεινής, πρόγραμμα φροντίδας με ευθύνες και κωδικοποιημένη καταγραφή, κανόνες συμπεριφοράς και επισκέψεις των βρεφών· δυσκολίες (αλλεργίες, υγιεινή, διακοπές, φόβος, κακομεταχείριση, κόστος) και οι λύσεις τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.20 — Στόχοι εργαστηρίων στην αυλή

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι στόχοι που επιδιώκονται με την οργάνωση εργαστηρίων στην αυλή ενός Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Ο βασικός στόχος της οργάνωσης εργαστηρίων στον εξωτερικό χώρο είναι το παιδί να διευρύνει τη σκέψη του, καθώς καλείται να λάβει υπόψη του περισσότερα ερεθίσματα από το περιβάλλον, αλλά και να το βοηθήσει να αντιληφθεί σιγά σιγά τις διαστάσεις που μπορεί να πάρει ο κόσμος γύρω του και τι ρόλο μπορεί να παίξει το ίδιο στη διαμόρφωσή του (σελ. 265-266).

Επιπλέον (σελ. 253, 266-269):
- Αξιοποίηση των εξωτερικών χώρων, ώστε τα παιδιά να απασχολούνται εποικοδομητικά και δημιουργικά τις ώρες που βρίσκονται εκεί, με ποικίλα ερεθίσματα και δυνατότητες για αυθόρμητες δραστηριότητες.
- Νέα και διαφορετικά θέματα για τις δραστηριότητες (π.χ. στο εργαστήρι εικαστικών στο ύπαιθρο).
- Άμεση επαφή με τη φύση (παρατήρηση με μικροσκόπιο και φακούς, φροντίδα και μέτρηση των φυτών).
- Κίνηση: ο εξωτερικός χώρος ενδείκνυται για κίνηση, οπότε πραγματοποιούνται κινητικές, ψυχοκινητικές και ρυθμικές δραστηριότητες, αθλοπαιδιές και ομαδικά παιχνίδια άμιλλας και συναγωνισμού.
- Μαθηματικές σχέσεις και έννοιες μέσα από παιχνίδια διαδρομών και το παιχνίδι του κρυμμένου θησαυρού.
- Συμμετοχή και υπευθυνότητα: η προετοιμασία, η μεταφορά των υλικών και η τακτοποίηση γίνονται από τα παιδιά, που χαίρονται να συμμετέχουν και να βοηθάνε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βασικός στόχος είναι το παιδί να διευρύνει τη σκέψη του λαμβάνοντας υπόψη περισσότερα ερεθίσματα από το περιβάλλον και να αντιληφθεί σταδιακά τις διαστάσεις του κόσμου γύρω του και τον ρόλο του στη διαμόρφωσή του· επιπλέον, αξιοποιείται ο εξωτερικός χώρος για εποικοδομητική και δημιουργική απασχόληση, προσφέρονται νέα θέματα και άμεση επαφή με τη φύση, ευνοούνται οι κινητικές, ψυχοκινητικές και ρυθμικές δραστηριότητες και τα παιχνίδια διαδρομών με μαθηματικές έννοιες, ενώ τα παιδιά συμμετέχουν στη μεταφορά και την τακτοποίηση του υλικού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.21 — Οργάνωση εργαστηρίων στον εξωτερικό χώρο

Ερώτηση: Πώς μπορούν να οργανωθούν εργαστήρια στον εξωτερικό χώρο του Βρεφονηπιακού Σταθμού;

Απάντηση:

Γενική αρχή (σελ. 265-266): με τη βοήθεια των παιδιών για τη μεταφορά του απαραίτητου υλικού από την τάξη μπορούμε να οργανώνουμε διάφορα εργαστήρια στην αυλή· σχεδόν όλα τα εργαστήρια που πραγματοποιούμε στον εσωτερικό χώρο μπορούν να γίνουν και στην αυλή. Οργανώνονται κυρίως για τα νήπια (2:6-6 ετών), εφόσον τα μικρότερα παιδιά δεν μπορούν ακόμη να ακολουθήσουν κατευθυνόμενες και οργανωμένες δραστηριότητες λόγω των βιολογικών περιορισμών της ηλικίας τους.

Συγκεκριμένα μπορούμε (σελ. 266-268):
- Να μεταφέρουμε καβαλέτα, μπογιές και πινέλα και να δημιουργήσουμε εργαστήρι εικαστικών στο ύπαιθρο, όπου τα παιδιά έχουν πολλά καινούργια και διαφορετικά θέματα να αποτυπώσουν· επίσης να πάρουμε πηλό και να φτιάξουμε πήλινες γλάστρες για τα φυτά.
- Να παίξουμε ένα θεατρικό παιχνίδι ή ένα σκετς έξω στην αυλή.
- Να πάρουμε μικροσκόπιο και μεγεθυντικούς φακούς από το εργαστήριο τεχνολογίας και να παρατηρήσουμε τη φύση.
- Να φτιάξουμε κώδικες-σύμβολα στο εργαστήρι γραφισμού και ανάγνωσης, για να ξέρουμε πότε τα φυτά μας χρειάζονται πότισμα.
- Να σχεδιάσουμε συστήματα μέτρησης και καταγραφής της ανάπτυξης των φυτών, οργανώνοντας εργαστήριο μαθηματικών εννοιών.
- Να διοργανώσουμε υπαίθριο πάρτυ, παίρνοντας υλικά και εργαλεία από το εργαστήρι μαγειρικής για τοστ και πορτοκαλάδα.
- Να πραγματοποιήσουμε κινητικές, ψυχοκινητικές και ρυθμικές δραστηριότητες, αθλοπαιδιές και ομαδικά παιχνίδια άμιλλας και συναγωνισμού — καλό είναι να υπάρχει ξέχωρο υλικό για τον εξωτερικό χώρο, για να μη λερώνεται το υλικό του εσωτερικού.
- Να οργανώσουμε παιχνίδια διαδρομών και το παιχνίδι του κρυμμένου θησαυρού, που βοηθούν το παιδί να ασχοληθεί με μαθηματικές σχέσεις και έννοιες.
Πάντα: η προετοιμασία, η μεταφορά των απαραίτητων υλικών και εργαλείων, καθώς και η τακτοποίηση και η φύλαξη των υλικών θα πρέπει να γίνεται από τα παιδιά (σελ. 268).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με μεταφορά του απαραίτητου υλικού από την τάξη με τη βοήθεια των παιδιών, αφού σχεδόν όλα τα εσωτερικά εργαστήρια μπορούν να γίνουν και στην αυλή, κυρίως για νήπια 2:6-6 ετών: εικαστικά στο ύπαιθρο με καβαλέτα και πηλό, θεατρικό παιχνίδι ή σκετς, παρατήρηση της φύσης με μικροσκόπιο και φακούς, κώδικες ποτίσματος στο εργαστήρι γραφισμού-ανάγνωσης, συστήματα μέτρησης της ανάπτυξης των φυτών στο εργαστήριο μαθηματικών εννοιών, υπαίθριο πάρτυ από τη μαγειρική, κινητικές-ψυχοκινητικές-ρυθμικές δραστηριότητες με ξέχωρο υλικό και παιχνίδια διαδρομών ή κρυμμένου θησαυρού — με την προετοιμασία, τη μεταφορά και την τακτοποίηση να γίνονται από τα παιδιά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.22 — Σχέση δραστηριοτήτων εσωτερικού και εξωτερικού χώρου

Ερώτηση: Υπάρχει σχέση μεταξύ των δραστηριοτήτων του εσωτερικού χώρου του Βρεφονηπιακού Σταθμού και των δραστηριοτήτων του εξωτερικού χώρου;

Απάντηση:

Ναι. Έχει ήδη αναφερθεί η άμεση σχέση και επαφή που θα πρέπει να έχουν ο εσωτερικός με τον εξωτερικό χώρο, όχι μόνο όσον αφορά τη διαρρύθμιση και τη λειτουργικότητά τους, αλλά και όσον αφορά το πλαίσιο των δραστηριοτήτων (σελ. 268· πρβλ. σελ. 246: η σχέση πρέπει να είναι άμεση, με κοινούς χώρους άμεσης μετάβασης).

Παραδείγματα σύνδεσης:
- Παρατηρώντας τα παιδιά τις αλλαγές της φύσης στον κήπο τους, μπορούν να συζητήσουν στη γωνιά της συζήτησης το θέμα αυτό, ενισχύοντας τον προφορικό λόγο και εμπλουτίζοντας το λεξιλόγιό τους.
- Εκτελώντας μια διαδρομή στον εξωτερικό χώρο, μπορούν, εφόσον υπάρχει μακέτα, να την αναπαραστήσουν σε άλλο επίπεδο και στη συνέχεια σε φύλλο εργασίας (σύνδεση με το εργαστήρι γραφισμού).
- Τα εργαστήρια της τάξης μεταφέρονται στην αυλή (εικαστικά, τεχνολογία, γραφισμός-ανάγνωση, μαθηματικές έννοιες, μαγειρική, θεατρικό παιχνίδι) με το υλικό τους.
- Οι γωνιές του εξωτερικού χώρου (νερού, άμμου, κήπου, μικρών ζώων) δανείζονται σκεύη και υλικά από τις αντίστοιχες γωνιές του εσωτερικού και τα παιδιά φέρνουν πλαστικά παιχνίδια από την τάξη.
- Πολλές φορές ο/η βρεφονηπιοκόμος, παρατηρώντας τα παιδιά να παίζουν στον εξωτερικό χώρο, παίρνει ιδέες για την εφαρμογή κάποιων εργαστηρίων βάσει των αναγκών και των δυνατοτήτων τους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι: η σχέση εσωτερικού και εξωτερικού χώρου πρέπει να είναι άμεση όχι μόνο στη διαρρύθμιση αλλά και στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων — η παρατήρηση στον κήπο συνεχίζεται ως συζήτηση στη γωνιά συζήτησης, μια διαδρομή στην αυλή αναπαρίσταται σε μακέτα και σε φύλλο εργασίας, τα εργαστήρια και τα υλικά μετακινούνται από την τάξη στην αυλή και αντίστροφα, ενώ ο/η βρεφονηπιοκόμος παίρνει ιδέες για νέα εργαστήρια παρατηρώντας τα παιδιά να παίζουν έξω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.23 — Συμμετοχή στην προετοιμασία και τακτοποίηση

Ερώτηση: Ποιοι συμμετέχουν στην προετοιμασία, οργάνωση και τακτοποίηση των εργαστηρίων;

Απάντηση:

Τα ίδια τα παιδιά. Όπως ορίζει το βιβλίο (σελ. 268): «Κάθε φορά που οργανώνουμε ένα εργαστήριο στην αυλή, η προετοιμασία, η μεταφορά των απαραίτητων υλικών και εργαλείων καθώς και η τακτοποίηση και η φύλαξη των υλικών θα πρέπει να γίνεται από τα παιδιά.»

Γιατί:
- Από τη μία τα παιδιά χαίρονται να συμμετέχουν και να βοηθάνε στην οργάνωση.
- Από την άλλη αποτελεί πολύ μεγάλη διευκόλυνση στη διεξαγωγή αυτών των δραστηριοτήτων.
Το ίδιο ισχύει και για τον εσωτερικό χώρο: τα εργαστήρια οργανώνονται και κατευθύνονται από τον/τη βρεφονηπιοκόμο, αλλά τα παιδιά προετοιμάζουν τον χώρο και τακτοποιούν τα υλικά (σελ. 133, 157, 160), ενώ στη γωνιά μικρών ζώων και κήπου τα νήπια είναι υπεύθυνα και για τη φροντίδα και τη συντήρησή τους (σελ. 264).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα ίδια τα παιδιά: κάθε φορά που οργανώνεται ένα εργαστήριο στην αυλή, η προετοιμασία, η μεταφορά των υλικών και εργαλείων και η τακτοποίηση-φύλαξή τους γίνονται από τα παιδιά, γιατί από τη μια χαίρονται να συμμετέχουν και να βοηθούν και από την άλλη αυτό διευκολύνει πολύ τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων — με τον/την βρεφονηπιοκόμο να οργανώνει και να κατευθύνει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.24 — Εργαστήριο στην αυλή με άχρηστο υλικό

Ερώτηση: Επιλέξτε ένα εργαστήριο από αυτά που έχουν αναφερθεί στο σχετικό κεφάλαιο και σκεφτείτε πώς θα το οργανώσετε στην αυλή με άχρηστο υλικό. Συλλέξτε το υλικό που θεωρείτε απαραίτητο. Καταγράψτε τα βήματα και τη διαδικασία που θα ακολουθήσετε. Φέρτε μαζί σας το υλικό και παρουσιάστε στην τάξη την εργασία σας

Απάντηση:

Άσκηση σχεδιασμού — ενδεικτική επιλογή: εργαστήρι εικαστικών στο ύπαιθρο με άχρηστο υλικό.

Βήμα 1 — Επιλογή και αιτιολόγηση: το εργαστήρι εικαστικών μεταφέρεται εύκολα στην αυλή (καβαλέτα, μπογιές, πινέλα) και εκεί τα παιδιά έχουν πολλά καινούργια και διαφορετικά θέματα να αποτυπώσουν στο χαρτί (σελ. 266)· ταιριάζει και με την έμφαση στον εφοδιασμό με άχρηστο υλικό που ζητά το βιβλίο (σελ. 193).

Βήμα 2 — Αυτοσχέδιος εξοπλισμός:
- Καβαλέτα: χαρτόκουτα ή ξύλινες παλέτες στηριγμένες στην περίφραξη, ή σχοινί με μανταλάκια ανάμεσα σε δύο δέντρα, όπου κρεμιέται το χαρτί.
- Επιφάνειες: χασαπόχαρτο, εφημερίδες, χαρτόκουτα ανοιγμένα, χαρτί περιτυλίγματος.
- Δοχεία χρωμάτων: κεσέδες γιαουρτιού, αυγοθήκες, κομμένα μπουκάλια.
- Εργαλεία: σφουγγάρια, οδοντόβουρτσες, καλαμάκια (για ζωγραφική με φύσημα), πατάτες για αποτυπώματα, φύλλα και ανάγλυφα αντικείμενα για ξεπατίκωμα, ξυλάκια από παγωτό ως σπάτουλες, κουβαρίστρες και καπάκια ως σφραγίδες.
- Ποδιές: παλιά μπλουζάκια ή πλαστικές σακούλες με ανοίγματα.
- Άχρηστο υλικό για κατασκευές: κουτιά, φελιζόλ, σπάγκος, υφάσματα, κοχύλια, βότσαλα, ξερά φύλλα, κουμπιά (μακριά από τα μικρότερα).
Βήμα 3 — Πηγές προμήθειας: γονείς με συγκεκριμένη λίστα, αποθήκη και κουζίνα του Σταθμού, γωνιά εικαστικών, φυσικά υλικά από την ίδια την αυλή.

Βήμα 4 — Ασφάλεια και καθαριότητα: πλύσιμο και απολύμανση, στρογγύλεμα κομμένων άκρων, μη τοξικά χρώματα, αποφυγή μικροαντικειμένων στα μικρότερα τμήματα.

Βήμα 5 — Οργάνωση στον χώρο: σκιερό σημείο, μουσαμάς ή χασαπόχαρτο στο έδαφος, κουτιά με εικονογραφημένες ετικέτες, σχοινί στεγνώματος, κάδος και νερό για το πλύσιμο· τα παιδιά μεταφέρουν το υλικό και το τακτοποιούν στο τέλος.

Βήμα 6 — Δραστηριότητα: ελεύθερη δημιουργία με θέμα τη φύση της αυλής — τα παιδιά διδάσκονται μόνο τις τεχνικές και δεν δίνονται πρότυπα ή στερεότυπα.

Βήμα 7 — Παρουσίαση στην τάξη: τα υλικά, η αντιστοίχισή τους με τον κανονικό εξοπλισμό, μια ζωντανή δοκιμή τεχνικής και τα σημεία ασφάλειας και τακτοποίησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: εργαστήρι εικαστικών στην αυλή με αυτοσχέδιο εξοπλισμό από άχρηστο υλικό — χαρτόκουτα ή σχοινί με μανταλάκια ως καβαλέτα, χασαπόχαρτο και ανοιγμένα κουτιά ως επιφάνειες, κεσέδες και αυγοθήκες ως δοχεία χρωμάτων, σφουγγάρια, οδοντόβουρτσες, καλαμάκια, πατάτες και ανάγλυφα αντικείμενα ως εργαλεία, παλιά ρούχα ως ποδιές και ποικίλο άχρηστο υλικό για κατασκευές, με προμήθεια από γονείς, αποθήκη και την ίδια την αυλή· έλεγχος ασφάλειας, οργάνωση σε σκιερό σημείο με ετικέτες και σχοινί στεγνώματος, ελεύθερη δημιουργία χωρίς πρότυπα και παρουσίαση με ζωντανή δοκιμή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.25 — Εργαστήριο στην αυλή με τους γονείς

Ερώτηση: Επιλέξτε ένα εργαστήριο από αυτά που έχουν αναφερθεί στο σχετικό κεφάλαιο και σκεφτείτε πως θα το οργανώσετε στην αυλή του Βρεφονηπιακού Σταθμού που κάνετε πρακτική άσκηση με τη συνεργασία των γονέων. Καταγράψτε τα βήματα και τη διαδικασία που θα ακολουθήσετε, τις δυσκολίες που συναντήσατε και πώς τις αντιμετωπίσατε.

Απάντηση:

Άσκηση πρακτικής άσκησης — ενδεικτική επιλογή: υπαίθριο εργαστήρι μαγειρικής (υπαίθριο πάρτυ με τοστ και πορτοκαλάδα) (σελ. 267).

Βήμα 1 — Αφορμή και στόχοι: γιορτή λήξης της χρονιάς ή γιορτή της άνοιξης· στόχοι του εργαστηρίου μαγειρικής (δεξιότητες καθημερινής διαβίωσης, λογικομαθηματική σκέψη, προφορικός λόγος, κοινωνικότητα-συνεργασία, δημιουργικότητα) και ο βασικός στόχος των υπαίθριων εργαστηρίων — διεύρυνση της σκέψης με περισσότερα ερεθίσματα από το περιβάλλον.

Βήμα 2 — Ενημέρωση των γονέων: ανακοίνωση και σύντομη συνάντηση· ζητούνται υλικά (ψωμί του τοστ, τυρί, πορτοκάλια, ποτήρια, χαρτοπετσέτες, τραπεζομάντηλα), εξοπλισμός (φορητή τοστιέρα ή μπάρμπεκιου, στίφτες, κανάτες, τραπέζια πτυσσόμενα), χρόνος (συνοδεία και βοήθεια στην ημέρα του πάρτυ).

Βήμα 3 — Σχεδιασμός με τα παιδιά: «γράφουμε» τη συνταγή με κώδικες στο εργαστήρι γραφισμού, μετράμε ποσότητες στο εργαστήριο μαθηματικών εννοιών (πόσα πορτοκάλια για πόσα ποτήρια), φτιάχνουμε προσκλήσεις στο εργαστήρι εικαστικών.

Βήμα 4 — Διαμόρφωση του χώρου στην αυλή: σκιερό σημείο, τραπέζια σε ύψος παιδιών, βρύση κοντά, μουσαμάς στο έδαφος, κάδοι απορριμμάτων και ανακύκλωσης.

Βήμα 5 — Μεταφορά υλικού από τα παιδιά και κατανομή ρόλων (πλύσιμο, στύψιμο, σερβίρισμα, τακτοποίηση).

Βήμα 6 — Εκτέλεση: τα παιδιά πλένουν, στύβουν, ετοιμάζουν και σερβίρουν· οι θερμές συσκευές και τα κοφτερά εργαλεία μένουν αποκλειστικά στους ενήλικες.

Βήμα 7 — Τακτοποίηση από τα παιδιά και αποτίμηση με φωτογραφίες για τον πίνακα των γονέων.

Ενδεικτικές δυσκολίες και αντιμετώπιση: ασφάλεια γύρω από τη θερμή συσκευή → σαφής οριοθέτηση ζώνης μόνο για ενηλίκους· αλλεργίες και διατροφικοί περιορισμοί → έλεγχος καρτελών και εναλλακτικές επιλογές· καιρός → εναλλακτική ημερομηνία ή μεταφορά στο υπόστεγο· πολλοί γονείς που «αναλαμβάνουν» τη δουλειά των παιδιών → σαφής κατανομή ρόλων, με τους ενήλικες ως βοηθούς· έντομα και υγιεινή τροφίμων → σκεπάσματα, φορητό ψυγείο, πλύσιμο χεριών πριν και μετά· αναμονή σειράς → περισσότεροι στίφτες και μικρές ομάδες εργασίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: υπαίθριο εργαστήρι μαγειρικής με τοστ και πορτοκαλάδα — αφορμή μια γιορτή, ενημέρωση των γονέων με λίστα υλικών, εξοπλισμού και χρόνου, προετοιμασία με τα παιδιά (συνταγή με κώδικες στον γραφισμό, μετρήσεις στα μαθηματικά, προσκλήσεις στα εικαστικά), διαμόρφωση σκιερού χώρου με τραπέζια σε ύψος παιδιών κοντά σε βρύση, μεταφορά υλικού και κατανομή ρόλων στα παιδιά, εκτέλεση με τα θερμά και κοφτερά αποκλειστικά στους ενήλικες και τελική τακτοποίηση από τα παιδιά· δυσκολίες (ασφάλεια, αλλεργίες, καιρός, υπερβολική ανάληψη από γονείς, υγιεινή, αναμονή) και οι λύσεις τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7.2.26 — Δραστηριότητα από τον εξωτερικό στον εσωτερικό χώρο

Ερώτηση: Στο Βρεφονηπιακό Σταθμό που κάνετε την πρακτική σας άσκηση σκεφτείτε και πραγματοποιήστε μια δραστηριότητα που να μπορεί να ξεκινήσει από ένα εργαστήριο του εξωτερικού χώρου του Βρεφονηπιακού Σταθμού να συνεχιστεί σε μια γωνιά ή εργαστήριο του εσωτερικού χώρου της τάξης. Καταγράψτε τα βήματα που θα ακολουθήσετε, τις δυσκολίες που συναντήσατε και πώς τις αντιμετωπίσατε.

Απάντηση:

(Η ερώτηση αυτή τυπώνεται στο βιβλίο χωρίς αριθμό, αμέσως μετά την ερώτηση 25 — αντιμετωπίζεται ως 26η ερώτηση του υποκεφαλαίου 7.2, σελ. 273.)

Άσκηση εφαρμογής — ενδεικτική επιλογή: «Από τη διαδρομή στην αυλή στο φύλλο εργασίας», μια σύνδεση που προτείνει ρητά το βιβλίο (σελ. 268).

Βήματα:
1. Στον εξωτερικό χώρο — εργαστήρι γραφισμού στην αυλή: τοποθετούμε κορύνες, σχοινιά και στεφάνια και τα παιδιά εκτελούν μια διαδρομή (ζιγκ-ζαγκ, γύρω, ανάμεσα, μέσα-έξω), με ομάδα εκτέλεσης και ομάδα παρατήρησης που εναλλάσσονται.
2. Λεκτική διατύπωση στην αυλή: κάθε παιδί περιγράφει τη διαδρομή που έκανε, με χωρικές έννοιες.
3. Μεταφορά στην τάξη — αναπαράσταση σε μακέτα ή με τουβλάκια και αυτοκινητάκι, «σε άλλο επίπεδο», με κατεύθυνση από αριστερά προς τα δεξιά.
4. Στη γωνιά της συζήτησης: συζήτηση για ό,τι παρατηρήσαμε στην αυλή (και για τις αλλαγές της φύσης στον κήπο, αν η διαδρομή περνούσε από εκεί) — ενίσχυση του προφορικού λόγου και εμπλουτισμός του λεξιλογίου.
5. Στο εργαστήρι γραφισμού της τάξης: σχεδίαση της διαδρομής σε φύλλο εργασίας, πρώτα σε μεγάλο και μετά σε μικρότερο χαρτί.
6. Προαιρετική επέκταση: ζωγραφική της αυλής στη γωνιά εικαστικών, μέτρηση των βημάτων στο εργαστήριο μαθηματικών εννοιών.
7. Τακτοποίηση: τα παιδιά μεταφέρουν και τακτοποιούν το υλικό και στους δύο χώρους.
Ενδεικτικές παρατηρήσεις: η σωματική βίωση της διαδρομής βελτιώνει εντυπωσιακά τη γραφική απόδοση· η μακέτα λειτουργεί ως «γέφυρα» ανάμεσα στον χώρο και στο χαρτί· τα παιδιά συνδέουν αυθόρμητα τα δύο περιβάλλοντα.

Ενδεικτικές δυσκολίες και αντιμετώπιση: απώλεια της εικόνας της διαδρομής στο διάστημα μέχρι την τάξη → φωτογραφία της διάταξης και άμεση συνέχεια την ίδια μέρα· δυσκολία στη μετάβαση από τον χώρο στο χαρτί → ενδιάμεσο στάδιο με τουβλάκια και αυτοκινητάκι, όπως ορίζει η θεωρία· έναρξη σχεδίασης από τα δεξιά → σημάδι στην αριστερή πλευρά του χαρτιού· διάσπαση προσοχής κατά τη μεταφορά → μικρές ομάδες και σαφής «τελετή» μετάβασης· καιρικές συνθήκες → εναλλακτική εκτέλεση στο υπόστεγο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: δραστηριότητα «από τη διαδρομή στην αυλή στο φύλλο εργασίας» — εκτέλεση διαδρομής με κορύνες, σχοινιά και στεφάνια στην αυλή με ομάδες εκτέλεσης και παρατήρησης, λεκτική περιγραφή, μεταφορά στην τάξη και αναπαράσταση με μακέτα ή τουβλάκια και αυτοκινητάκι από αριστερά προς τα δεξιά, συζήτηση στη γωνιά συζήτησης και τελική σχεδίαση σε φύλλο εργασίας πρώτα σε μεγάλο και μετά σε μικρό χαρτί, με επεκτάσεις στα εικαστικά και τις μαθηματικές έννοιες και τακτοποίηση από τα παιδιά· δυσκολίες (απώλεια της εικόνας, μετάβαση χώρου-χαρτιού, κατεύθυνση γραφής, διάσπαση προσοχής, καιρός) και οι λύσεις τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο