Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Αλιεία και Περιβάλλον (σελ. 202) – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Αλιεία και Περιβάλλον
Ενδεικτικές λύσεις των 22 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 202): σημασία αλιείας/υδατοκαλλιεργειών, πηγές και μορφές ρύπανσης, υπεραλίευση, αλιεία στην Ελλάδα, Κοινή Αλιευτική Πολιτική (TAC, περιορισμοί σκαφών, ελάχιστο μέγεθος ματιών, διεθνής δραστηριότητα, νέες αρχές ΚΑΠ).
Η σημασία της αλιείας για τον άνθρωπο
Ερώτηση: Ερμηνεύσατε τη σημασία της αλιείας για το άνθρωπο.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 179): «Η αλιεία αποτελεί μια πανάρχαια γεωργική δραστηριότητα, η οποία ανέκαθεν αποσκοπούσε στο να εξασφαλίσει στον άνθρωπο υγιεινή τροφή υψηλής θρεπτικής αξίας (ζωικές πρωτεΐνες). Στις μέρες μας, η αλιεία αποτελεί διεθνώς μια πολύ σημαντική οικονομική δραστηριότητα».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αλιεία είναι μια πανάρχαια γεωργική δραστηριότητα που εξασφαλίζει στον άνθρωπο υγιεινή τροφή υψηλής θρεπτικής αξίας (ζωικές πρωτεΐνες). Πέρα από τη διατροφική της σημασία, σήμερα αποτελεί διεθνώς μια πολύ σημαντική οικονομική δραστηριότητα, με την παγκόσμια κατανάλωση και παραγωγή αλιευμάτων να αυξάνεται συνεχώς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η σημασία των υδατοκαλλιεργειών
Ερώτηση: Σχολιάστε τη σημασία των υδατοκαλλιεργειών για το σύγχρονο άνθρωπο.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 181): «Οι υδατοκαλλιέργειες είναι η ελεγχόμενη εκτροφή και εκμετάλλευση μιας σειράς υδρόβιων οργανισμών υψηλής οικονομικής σημασίας για τους οποίους η ζήτηση στην αγορά είναι συνήθως μεγάλη και δεν μπορεί να καλυφθεί από την παραδοσιακή αλιεία».
- Αυτούσιο (σελ. 182): «σήμερα συμμετέχουν σε υψηλό ποσοστό στην παραγωγή ιχθυηρών σε παγκόσμιο επίπεδο και συμβάλλουν θετικά στην επίλυση του προβλήματος της διατροφής στον πλανήτη».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι υδατοκαλλιέργειες είναι η ελεγχόμενη εκτροφή και εκμετάλλευση υδρόβιων οργανισμών υψηλής οικονομικής σημασίας, για τους οποίους η ζήτηση δεν μπορεί να καλυφθεί από την παραδοσιακή αλιεία. Οι τεχνολογικές εξελίξεις έδωσαν σημαντική ώθηση στην ανάπτυξή τους, ώστε σήμερα να συμμετέχουν σε υψηλό ποσοστό στην παγκόσμια παραγωγή ιχθυηρών, συμβάλλοντας θετικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος της διατροφής του πλανήτη και αποτελώντας δυναμικό κλάδο της αγροτικής οικονομίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Είδη που εκτρέφονται σε υδατοκαλλιέργειες
Ερώτηση: Αναφέρατε τα κυριότερα είδη που εκτρέφονται σε υδατοκαλλιέργειες.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 181): «Τα είδη που εκτρέφονται είναι: τσιπούρες, λαβράκια, κυπρίνοι, κεφαλόπουλα, σολομοί, πέστροφες, χέλια, γαρίδες, αστακοί, μύδια, αχιβάδες, βατράχια, καβούρια, καραβίδες... Υπάρχουν επίσης φυκοκαλλιέργειες... και ιχθυογεννητικοί σταθμοί».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στις υδατοκαλλιέργειες εκτρέφονται κυρίως τσιπούρες, λαβράκια, κυπρίνοι, κεφαλόπουλα, σολομοί, πέστροφες, χέλια, γαρίδες, αστακοί, μύδια, αχιβάδες, βατράχια, καβούρια και καραβίδες. Επιπλέον υπάρχουν φυκοκαλλιέργειες (για παραγωγή βιταμινών, καλλυντικών και φαρμάκων) και ιχθυογεννητικοί σταθμοί, όπου παράγεται γόνος καλής ποιότητας για τους ιχθυοκαλλιεργητές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Προβλήματα της αλιείας σήμερα
Ερώτηση: Αναφέρατε τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η αλιεία σήμερα.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 182): «Δύο όμως ξεχωριστά προβλήματα της αλιείας, τα οποία και θα σχολιαστούν στην συνέχεια, είναι η ρύπανση και η υπεραλίευση».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα δύο σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η αλιεία σήμερα είναι η ρύπανση των υδάτινων οικοσυστημάτων (ανθρωπογενούς προέλευσης, από αστικά λύματα, βιομηχανικά απόβλητα, ναυσιπλοΐα, τοξικά/ραδιενεργά απόβλητα, γεωργία κ.ά.) και η υπεραλίευση, δηλαδή η υπερβολική αλιευτική εκμετάλλευση που διαταράσσει την ισορροπία των ιχθυοπληθυσμών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Πηγές ρύπανσης
Ερώτηση: Αναφέρατε τις σημαντικότερες πηγές ρύπανσης.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 182-184): «α) Η απόρριψη αποβλήτων από την ξηρά... β) Η ναυσιπλοΐα επιβαρύνει τη θάλασσα κυρίως με πετρελαιοειδή και σκουριές... γ) Η καταβύθιση αποβλήτων που αφορά κυρίως σε τοξικά και ραδιενεργά απόβλητα... δ) Η εκμετάλλευση θαλάσσιων και υποθαλάσσιων πόρων που αφορά κυρίως στις εγκαταστάσεις υδατοκαλλιεργειών και στις εγκαταστάσεις άντλησης πετρελαίου... ε) Η γεωργία επιβαρύνει τα υδάτινα οικοσυστήματα... με τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κυριότερες πηγές ρύπανσης των υδάτινων οικοσυστημάτων είναι: η απόρριψη αποβλήτων από την ξηρά (αστικά λύματα, βιομηχανικά απόβλητα, πλαστικά κ.λπ.)· η ναυσιπλοΐα (πετρελαιοειδή, σκουριές από τη συντήρηση πλοίων)· η καταβύθιση τοξικών και ραδιενεργών αποβλήτων· η εκμετάλλευση θαλάσσιων και υποθαλάσσιων πόρων (εγκαταστάσεις υδατοκαλλιεργειών, άντληση πετρελαίου)· και η γεωργία, με τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων που φτάνουν στα υδάτινα οικοσυστήματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μορφές ρύπανσης
Ερώτηση: Αναφέρατε τις σημαντικότερες μορφές ρύπανσης.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 185-186): «Ρύπανση από υδρογονάνθρακες... Υγρά ή στερεά απόβλητα... Ανάπτυξη παθογόνων... Ανόργανες ενώσεις... Συνθετικές οργανικές ενώσεις (αγροχημικά κ.λπ.)... Ραδιενεργός ρύπανση... Αιωρούμενα στερεά».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι σημαντικότερες μορφές ρύπανσης των υδάτων είναι: η ρύπανση από υδρογονάνθρακες (πετρελαιοειδή)· τα υγρά ή στερεά απόβλητα, για την αποσύνθεση των οποίων απαιτείται οξυγόνο· η ανάπτυξη παθογόνων οργανισμών (ιοί, μύκητες, βακτήρια)· η ρύπανση από ανόργανες ενώσεις, κυρίως βαρέα μέταλλα· η ρύπανση από συνθετικές οργανικές ενώσεις (αγροχημικά όπως το DDT)· η ραδιενεργός ρύπανση· και τα αιωρούμενα στερεά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Προβλήματα από τη ρύπανση με πετρελαιοειδή
Ερώτηση: Αναφέρατε προβλήματα που προκαλεί η ρύπανση από πετρελαιοειδή στα υδάτινα οικοσυστήματα.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 185): «Το πετρέλαιο α) καλύπτει και αχρηστεύει το αναπνευστικό σύστημα των θαλάσσιων οργανισμών οδηγώντας τους σε ασφυξία, β) μειώνει την εισερχόμενη ποσότητα του φωτός, άρα και τη φωτοσύνθεση στο υδάτινο περιβάλλον, που οδηγεί σε μείωση της παραγωγής οξυγόνου και οργανικής ουσίας, γ) το επιφανειακό στρώμα του πετρελαίου μειώνει τον εμπλουτισμό του νερού σε οξυγόνο από την ατμόσφαιρα. Επίσης, η καταβύθιση των συσσωμάτων του πετρελαίου οδηγεί στην ενσωμάτωσή τους στη λάσπη του πυθμένα. Εκεί με τη διάσπασή τους απελευθερώνονται τοξικές ουσίες».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ρύπανση από πετρελαιοειδή προκαλεί σοβαρά προβλήματα στα υδάτινα οικοσυστήματα: καλύπτει και αχρηστεύει το αναπνευστικό σύστημα των θαλάσσιων οργανισμών, οδηγώντας τους σε ασφυξία· μειώνει την εισερχόμενη ποσότητα φωτός και άρα τη φωτοσύνθεση, με αποτέλεσμα μείωση της παραγωγής οξυγόνου και οργανικής ουσίας· το επιφανειακό στρώμα πετρελαίου μειώνει τον εμπλουτισμό του νερού σε οξυγόνο από την ατμόσφαιρα· και η καταβύθιση των συσσωματωμάτων πετρελαίου στη λάσπη του πυθμένα απελευθερώνει, με τη διάσπασή τους, τοξικές ουσίες καταστροφικές για τη μικροχλωρίδα και τη μικροπανίδα του πυθμένα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ασθένειες ψαριών περιβαλλοντικής φύσεως
Ερώτηση: Αναφέρατε μερικές ασθένειες ψαριών που θεωρούνται ότι είναι περιβαλλοντικής φύσεως.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 190): «Μια περιβαλλοντικής φύσεως ασθένεια... είναι η λεγόμενη ασθένεια των φυσαλίδων. Η ασθένεια αυτή αποδίδεται στον υπερκορεσμό του νερού σε οξυγόνο, διοξείδιο του άνθρακα και άζωτο... Μια άλλη ασθένεια είναι η βραχιονέκρωση... Άλλες ασθένειες που σχετίζονται με διαταραχές του υδάτινου περιβάλλοντος είναι η ερυθροδερματίτιδα, η πανώλη της καραβίδας, καθώς και διάφορες ανοξίες, τοξικότητες, θάνατοι ιχθυοπληθυσμών από πετρελαιοειδή».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ασθένειες ψαριών περιβαλλοντικής φύσεως που αναφέρονται στο κεφάλαιο είναι: η ασθένεια των φυσαλίδων (κυρίως στις πέστροφες και στο γόνο, αποδίδεται στον υπερκορεσμό του νερού σε οξυγόνο, διοξείδιο του άνθρακα και άζωτο λόγω υπερβολικού τεχνητού αερισμού)· η βραχιονέκρωση (παρατηρήθηκε σε ιχθύδια κυπρίνου στη Βιστωνίδα, αποδίδεται στην αύξηση του pH)· η ερυθροδερματίτιδα· η πανώλη της καραβίδας· καθώς και διάφορες ανοξίες, τοξικότητες και θάνατοι ιχθυοπληθυσμών από πετρελαιοειδή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Παράγοντες υπεραλίευσης
Ερώτηση: Αναφέρατε παράγοντες οι οποίοι συμβάλλουν στην υπεραλίευση.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 187-188): «Τα τελευταία χρόνια... η ανάπτυξη της τεχνολογίας των αλιευτικών εργαλείων (μεγάλα και σύγχρονα εξοπλισμένα αλιευτικά σκάφη, ηχοβολιστικά μηχανήματα, δορυφορικά και τηλεπικοινωνιακά συστήματα, συστήματα κατάψυξης στα πλοία, πλωτά εργοστάσια αλιευμάτων κ.λπ.) έχουν μεγιστοποιήσει την αποτελεσματικότητα των μεθόδων αλιείας και έχουν οδηγήσει σε σοβαρή εξάντληση των ιχθυοαποθεμάτων... Όλα τα αλιευτικά εργαλεία συμβάλλουν στην υπεραλίευση. Τα συρόμενα δίκτυα φέρονται να είναι αυτά που δημιουργούν συνήθως μεγάλα προβλήματα καθόσον έχουν μεγάλη αλιευτική ικανότητα και μικρή επιλεκτικότητα».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην υπεραλίευση συμβάλλουν κυρίως: η ανάπτυξη της τεχνολογίας των αλιευτικών εργαλείων (μεγάλα και σύγχρονα σκάφη, ηχοβολιστικά μηχανήματα, δορυφορικά και τηλεπικοινωνιακά συστήματα, συστήματα κατάψυξης, πλωτά εργοστάσια αλιευμάτων), που μεγιστοποίησαν την αποτελεσματικότητα της αλιείας· και η χρήση αλιευτικών εργαλείων με μεγάλη αλιευτική ικανότητα αλλά μικρή επιλεκτικότητα, όπως τα συρόμενα δίκτυα, που αλιεύουν αδιακρίτως και νεαρά ή ανώριμα ψάρια.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η κατάσταση της αλιείας στην Ελλάδα σήμερα
Ερώτηση: Περιγράψτε την κατάσταση της αλιείας στη χώρα μας σήμερα.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 188): «Όσον αφορά στη χώρα μας, η ελεύθερη αλιεία συμπεριλαμβάνει την υπερπόντια, τη μεσογειακή και την αλιεία στα ελληνικά ύδατα... Το 90% της αλιείας στη Μεσόγειο είναι παράκτια».
- Αυτούσιο (σελ. 189): «Τα τελευταία χρόνια (1990-1996) ο ετήσιος ρυθμός μείωσης είναι 3,4%. Η μείωση αυτή των αποθεμάτων φαίνεται να είναι αποτέλεσμα κυρίως της υπεραλίευσης και της ρύπανσης των υδάτων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ελεύθερη αλιεία στην Ελλάδα περιλαμβάνει την υπερπόντια, τη μεσογειακή και την αλιεία στα ελληνικά ύδατα, με το 90% της αλιείας στη Μεσόγειο να είναι παράκτια (χρήση μηχανότρατων, διχτυών, παραγαδιών). Τα τελευταία χρόνια (1990-1996) παρατηρείται φθίνουσα πορεία, με ετήσιο ρυθμό μείωσης 3,4%, αποτέλεσμα κυρίως της υπεραλίευσης και, σε μικρότερο βαθμό, της ρύπανσης των υδάτων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η σημασία της αλιείας εσωτερικών υδάτων
Ερώτηση: Ποια η σημασία της αλιείας των εσωτερικών υδάτων στην ελληνική αλιευτική παραγωγή;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 190): «Η παραγωγή αυτή κυμαίνεται γύρω στους 3500 τόνους και αντιπροσωπεύει μόλις το 2% της συνολικής παραγωγής αλιευμάτων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αλιεία των εσωτερικών υδάτων (λίμνες, ποτάμια) στην Ελλάδα έχει μικρή μόνο συνεισφορά στη συνολική αλιευτική παραγωγή: η παραγωγή της κυμαίνεται γύρω στους 3.500 τόνους, δηλαδή αντιπροσωπεύει μόλις το 2% της συνολικής παραγωγής αλιευμάτων της χώρας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Απειλές της ιχθυοπανίδας
Ερώτηση: Αναφέρατε τις κυριότερες απειλές της ιχθυοπανίδας.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 190): «Μερικοί από τους παράγοντες που συμβάλλουν στη μείωση της παραγωγικότητας των λιμνών είναι: η υπεραλίευση, ο τουρισμός, η ρύπανση καθώς επίσης η έλλειψη γνώσης σχετικά με τα αλιευτικά αποθέματα και τη βιολογία των διαφόρων ειδών. Σοβαρή απειλή αποτελεί επίσης και η παράνομη αλιεία και πολύ περισσότερο η αλιεία με δυναμίτη».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κυριότερες απειλές της ιχθυοπανίδας, ιδίως στα εσωτερικά ύδατα, είναι: η υπεραλίευση, ο τουρισμός, η ρύπανση, η έλλειψη γνώσης σχετικά με τα αλιευτικά αποθέματα και τη βιολογία των ειδών, καθώς και η παράνομη αλιεία —με σοβαρότερη μορφή την αλιεία με δυναμίτη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Βελτίωση της ιχθυοπαραγωγής των λιμνών
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη βελτίωση της ιχθυοπαραγωγής των λιμνών;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 191): «Ένας τρόπος παρέμβασης για τη βελτίωση της ιχθυοπαραγωγικής ικανότητας μιας λίμνης είναι η τροποποίηση του βαθμού ευτροφισμού της... Η πιο συνηθισμένη όμως μέθοδος που εφαρμόζεται για τη βελτίωση της ιχθυοπαραγωγής μιας λίμνης ως προς ένα είδος είναι ο εμπλουτισμός της με ψάρια ή γόνο του είδους αυτού... Αυτή η μέθοδος έχει εφαρμοστεί για παράδειγμα στη λίμνη των Ιωαννίνων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ιχθυοπαραγωγική ικανότητα μιας λίμνης εξαρτάται από την ποιότητα του νερού, την ποιότητα/ποσότητα της τροφής, τη σύνθεση του ιχθυοπληθυσμού, τον τρόπο εκμετάλλευσης και τον βαθμό ευτροφισμού της. Ένας τρόπος βελτίωσης είναι η τροποποίηση του βαθμού ευτροφισμού (π.χ. με έλεγχο της εισροής αζώτου/φωσφόρου ή βιολογικό καθαρισμό αστικών λυμάτων). Η πιο συνηθισμένη μέθοδος όμως είναι ο εμπλουτισμός της λίμνης με ψάρια ή γόνο συγκεκριμένου είδους, όπως εφαρμόστηκε στη λίμνη Ιωαννίνων· τέτοιες παρεμβάσεις πρέπει πάντα να γίνονται μετά από εκτενή περιβαλλοντική μελέτη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Επίδραση της γεωργίας στις λίμνες
Ερώτηση: Ποια είναι η κυριότερη επίδραση της γεωργίας στις λίμνες;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 190): «Τα αυξημένα επίπεδα ευτροφισμού των ελληνικών κλειστών υδάτων σε μεγάλο βαθμό οφείλονται στα φωσφορικά που φτάνουν από τις λιπάνσεις των παρακείμενων καλλιεργειών».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κυριότερη επίδραση της γεωργίας στις λίμνες είναι η πρόκληση ευτροφισμού: τα αυξημένα επίπεδα ευτροφισμού των ελληνικών κλειστών υδάτων οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στα φωσφορικά (και γενικότερα στα λιπάσματα/βιοκτόνα) που φτάνουν στις λίμνες από τις λιπάνσεις των γειτονικών καλλιεργειών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η σημασία των υδατοκαλλιεργειών στην ελληνική παραγωγή
Ερώτηση: Ποια η σημασία των υδατοκαλλιεργειών στην ελληνική αλιευτική παραγωγή;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 192): «Σήμερα οι υδατοκαλλιέργειες καλύπτουν περίπου το 4,8% της εγχώριας αλιευτικής παραγωγής και αποτελούν ένα δυναμικό κλάδο της αγροτικής οικονομίας... Σήμερα η Ελλάδα φαίνεται να είναι η πρώτη χώρα στην ΕΕ και μια από τις κορυφαίες χώρες της Μεσογείου στην παραγωγή αλιευμάτων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι υδατοκαλλιέργειες καλύπτουν σήμερα περίπου το 4,8% της εγχώριας ελληνικής αλιευτικής παραγωγής και αποτελούν έναν δυναμικό κλάδο της αγροτικής οικονομίας (601 μονάδες το 1997, παραγωγή 52.000 τόνων ιχθυηρών, με το 70% των πωλήσεων να εξάγεται). Χάρη σε αυτές η Ελλάδα κατέστη η πρώτη χώρα της ΕΕ και μία από τις κορυφαίες χώρες της Μεσογείου στην παραγωγή αλιευμάτων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 197): «Η ΚΑΠ καθιερώθηκε στην (τότε) ΕΟΚ στις 25/1/1983 με σκοπό να συμβάλει στην οργάνωση της αλιείας και της αγοράς των αλιευμάτων στις ευρωπαϊκές χώρες».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική (ΚΑΠ) καθιερώθηκε στην τότε ΕΟΚ στις 25/1/1983, με σκοπό να συμβάλει στην οργάνωση της αλιείας και της αγοράς των αλιευμάτων στις ευρωπαϊκές χώρες. Ρύθμισε αρχικά θέματα του Βόρειου Ατλαντικού, της Βόρειας Θάλασσας και των υδατοκαλλιεργειών, θέσπισε διαρθρωτικά μέτρα για τον αλιευτικό στόλο και καθιέρωσε ενιαίο κοινοτικό σύστημα διαχείρισης των αποθεμάτων ψαριών, με στόχο την προστασία από την υπεραλίευση και την εγγύηση εφοδιασμού σε λογικές τιμές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Συνολικά Επιτρεπόμενα Αλιεύματα (TAC)
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα Συνολικά Επιτρεπόμενα Αλιεύματα (TAC);
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 193): «Τα συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα καθορίζονται ως ποσοστό των συνολικών αλιευμάτων της χώρας τις προηγούμενες χρονιές. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα με βάση αυτό που είναι γνωστό ως αρχή της “σχετικής σταθερότητας”... Τα συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα καθορίζονται σε ετήσια βάση. Το Συμβούλιο Υπουργών συναντάται κατά το τέλος Δεκεμβρίου προκειμένου να αποφασίσει για τις αλιευτικές δυνατότητες του επόμενου έτους. Κάθε κράτος - μέλος είναι υποχρεωμένο να παρακολουθεί την κατανάλωση της ποσόστωσής του και να απαγορεύσει την αλιεία μετά την εξάντλησή της».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα Συνολικά Επιτρεπόμενα Αλιεύματα (TAC) καθορίζονται σε ετήσια βάση από το Συμβούλιο Υπουργών (στο τέλος Δεκεμβρίου, για τις αλιευτικές δυνατότητες του επόμενου έτους) ως ποσοστό των συνολικών αλιευμάτων κάθε χώρας τις προηγούμενες χρονιές, με βάση την αρχή της «σχετικής σταθερότητας» που εξασφαλίζει σε κάθε κράτος-μέλος ένα καθορισμένο ποσοστό αλιευμάτων για τα εμπορικά είδη. Κάθε κράτος-μέλος οφείλει να παρακολουθεί την κατανάλωση της ποσόστωσής του και να απαγορεύει την αλιεία μετά την εξάντλησή της.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μέτρα διασφάλισης εισοδημάτων αλιέων
Ερώτηση: Αναφέρατε μερικά μέτρα που έλαβε η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διασφάλιση των εισοδημάτων των αλιέων και για την προστασία των παράκτιων περιοχών.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 195): «i) χρηματοδότηση της προσωρινής ή οριστικής μείωσης της αλιευτικής ικανότητας σε παραγωγούς... ii) χορήγηση χρηματοδοτικών ενισχύσεων στις οργανώσεις παραγωγών... iii) υποβοήθηση των παράκτιων περιοχών με σκοπό την ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων και τη δημιουργία εναλλακτικών θέσεων εργασίας για τους αλιείς που εγκαταλείπουν την αλιεία».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τη διασφάλιση των εισοδημάτων των αλιέων και την προστασία των παράκτιων περιοχών, η Ευρωπαϊκή Ένωση: χρηματοδοτεί την προσωρινή ή οριστική μείωση της αλιευτικής ικανότητας παραγωγών (πριμοδότηση ακινητοποίησης πλοίων)· χορηγεί χρηματοδοτικές ενισχύσεις σε οργανώσεις παραγωγών για τη βελτίωση της ποιότητας παραγωγής· και υποβοηθά τις παράκτιες περιοχές (μέσω ΕΤΠΑ και ΕΚΤ) για την ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων, υποδομών και τη δημιουργία εναλλακτικών θέσεων εργασίας για τους αλιείς που εγκαταλείπουν την αλιεία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Περιορισμοί σκαφών και αλιευτικών εργαλείων
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τους περιορισμούς σκαφών και αλιευτικών εργαλείων;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 194): «η Ευρωπαϊκή Ένωση έλαβε μέτρα που αφορούσαν στη μείωση της παραγωγικής ικανότητας της αλιείας με σκάφη μεγαλύτερα των 12 μέτρων, υποστηρίζοντας: α) τη διάλυση των σκαφών, β) την οριστική μεταφορά τους σε τρίτη χώρα και γ) την αλλαγή του προορισμού τους από αλιευτικές σε άλλες δραστηριότητες... Έλαβε επίσης επιπρόσθετα τεχνικά μέτρα για την εξασφάλιση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τη διαφύλαξη των απειλούμενων αποθεμάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση έλαβε μέτρα μείωσης της παραγωγικής ικανότητας των σκαφών άνω των 12 μέτρων, μέσω τριών επιλογών: διάλυση των σκαφών, οριστική μεταφορά τους σε τρίτη χώρα, ή αλλαγή του προορισμού τους σε άλλες δραστηριότητες. Παράλληλα έλαβε τεχνικά μέτρα για την επιλεκτικότητα των αλιευτικών εργαλείων, ώστε να αποφεύγεται η σύλληψη νεαρών/μη ώριμων ψαριών, ανεπιθύμητων ψαριών χωρίς εμπορική αξία, καθώς και θαλάσσιων θηλαστικών, πτηνών και χελωνών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ελάχιστο μέγεθος ματιών διχτυών
Ερώτηση: Ποια η σημασία του μέτρου του ελέγχου του ελάχιστου μεγέθους ματιών διχτυών;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 194): «Το ζητούμενο είναι με την επιλογή κατάλληλου μεγέθους ματιού να δοθεί η ευκαιρία στα ανεπιθύμητα ψάρια να διαφύγουν. Εκτός από τη χρήση μεγαλύτερων ματιών διχτυών, για την αύξηση της επιλεκτικότητας, μπορούν να χρησιμοποιηθούν επίσης τα διχτυώματα διαφυγής και τεμάχια διχτυών με τετραγωνικά ανοίγματα».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο έλεγχος του ελάχιστου μεγέθους ματιών διχτυών (κυρίως στην αλιεία με τράτα) αποσκοπεί στο να δοθεί η ευκαιρία στα ανεπιθύμητα και στα μικρά, ανώριμα ψάρια να διαφύγουν από το δίχτυ, αυξάνοντας έτσι την επιλεκτικότητα της αλιείας. Για τον ίδιο σκοπό χρησιμοποιούνται επίσης διχτυώματα διαφυγής και τεμάχια διχτυών με τετραγωνικά ανοίγματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Διεθνής δραστηριότητα της ΕΕ στην αλιεία
Ερώτηση: Ποια η διεθνής δραστηριότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την αλιεία;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 196): «Ο κυριότερος οργανισμός στον οποίο ανήκει η ΕΕ είναι η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO)... Αποτελεί επίσης μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Αλιείας Βαλτικής (IBSFC)... Είναι επίσης μέλος της Επιτροπής για τη Διατήρηση της Θαλάσσιας Πανίδας και Χλωρίδας της Ανταρκτικής (CCAMLR). Η κοινότητα είναι επίσης μέλος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) από το 1991».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμμετέχει σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς που σχετίζονται με την αλιεία: είναι μέλος της Οργάνωσης Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO), της Διεθνούς Επιτροπής Αλιείας Βαλτικής (IBSFC), της Επιτροπής για τη Διατήρηση της Θαλάσσιας Πανίδας και Χλωρίδας της Ανταρκτικής (CCAMLR), καθώς και του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) από το 1991, όπου έχει την ιδιότητα ειδικού παρατηρητή και συντονίζει την Επιτροπή Αλιείας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Νέες αρχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής
Ερώτηση: Αναφέρατε τις νέες αρχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 199): «διαμορφώθηκαν οι νέες αρχές της ΚΑΠ για την επόμενη δεκαετία: ορθολογική, υπεύθυνη και διηνεκής εκμετάλλευση των διαφόρων ιχθυοτόπων, ισορροπία μεταξύ της αλιευτικής προσπάθειας και των διαθέσιμων και προσβάσιμων πόρων, αυστηροί έλεγχοι όσον αφορά στην πρόσβαση στα αλιευτικά αποθέματα, μέτρα βελτίωσης της εφαρμογής των κανόνων της ΚΑΠ, κατανομή της ευθύνης για τη διαχείριση της ΚΑΠ σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέλη, βελτιωμένος γενικός συντονισμός της ΚΑΠ σε συνδυασμό με τις άλλες πολιτικές της ΕΕ».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μετά την αξιολόγηση του 1992, οι νέες αρχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής για την επόμενη δεκαετία ήταν: ορθολογική, υπεύθυνη και διηνεκής εκμετάλλευση των ιχθυοτόπων· ισορροπία μεταξύ της αλιευτικής προσπάθειας και των διαθέσιμων πόρων· αυστηροί έλεγχοι πρόσβασης στα αλιευτικά αποθέματα· βελτίωση της εφαρμογής των κανόνων της ΚΑΠ· κατανομή της ευθύνης διαχείρισης σε όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη-μέλη· και καλύτερος γενικός συντονισμός της ΚΑΠ με τις άλλες πολιτικές της ΕΕ, όπως η περιφερειακή ανάπτυξη και το περιβάλλον.
Κριτήρια αξιολόγησης:
