Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 9 (σελ. 113) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΞΥΛΟΥ – ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 9

Πλήρεις λύσεις των 9 ερωτήσεων του κεφαλαίου 9 — τα στοιχεία της φρέζας, η διαφορά ευθύγραμμου και αξονικού οδηγού, η κατεργασία εσωτερικού προφίλ με καλούπι, η σύγκριση με τη σβούρα, και οι γενικοί κανόνες ασφαλείας.

Κυριότερα μέρη της φρέζας

Ερώτηση: Ποια είναι τα κυριότερα μέρη από τα οποία αποτελείται η φρέζα;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση, από την Ανακεφαλαίωση (§9.5, σελ. 112): «Τα βασικά στοιχεία της φρέζας είναι ο σκελετός, η τράπεζα εργασίας, ο κατακόρυφος άξονας με τον υποδοχέα του κοπτικού μέσου, το κοπτικό μέσο, ο ευθύγραμμος και αξονικός οδηγός και οι ρυθμιστές.»
• Αναλυτικά, από τα Στοιχεία μηχανήματος (§9.2, σελ. 106-107): σκελετός (χυτοσίδηρος, καταλήγει σε βραχίονα), τράπεζα εργασίας, ηλεκτροκινητήρας πάνω στο βραχίονα, κεφαλή κατεργασίας (κοπτικό μέσο), αξονικός οδηγός, ευθύγραμμος οδηγός, κοχλίας ρύθμισης ύψους τράπεζας, ποδομοχλός κίνησης κοπτικού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κυριότερα μέρη της φρέζας είναι ο σκελετός, η τράπεζα εργασίας, ο κατακόρυφος άξονας με τον υποδοχέα του κοπτικού μέσου, το ίδιο το κοπτικό μέσο, ο ευθύγραμμος και ο αξονικός οδηγός, και οι διάφοροι ρυθμιστές (κοχλίας ύψους τράπεζας, ποδομοχλός κίνησης κοπτικού).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Λόγοι μετακίνησης της τράπεζας εργασίας

Ερώτηση: Για ποιους λόγους μετακινείται η τράπεζα εργασίας στη φρέζα;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§9.2, σελ. 107): «Στο σκελετό του μηχανήματος βρίσκεται και η τράπεζα εργασίας (Εικ. 9.1-2), η οποία ανεβοκατεβαίνει με τη βοήθεια χειρομοχλού (Εικ. 9.1-7). Το κοπτικό μέσο με τον άξονά του κατεβαίνει σε ορισμένο ύψος στην τράπεζα εργασίας.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η τράπεζα εργασίας της φρέζας ανεβοκατεβαίνει με τη βοήθεια χειρομοχλού, ώστε να ρυθμίζεται το ύψος στο οποίο το κοπτικό μέσο, με τον άξονά του, θα κατέβει και θα εισχωρήσει στο ξύλο για την επιθυμητή κατεργασία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κατεργασίες με τη φρέζα

Ερώτηση: Ποιες κατεργασίες πραγματοποιούνται με τη φρέζα;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση, από την Ανακεφαλαίωση (§9.5, σελ. 112): «Με τη φρέζα μπορούμε να πραγματοποιήσουμε διάφορες κατεργασίες (προφίλ, γκινισιές, πατούρες, μορσότρυπες, κτλ.) τόσο σε πριστή ξυλεία όσο και σε ξυλοπλάκες. Οι περισσότερες κατεργασίες μπορούν να πραγματοποιηθούν στις παρυφές ή στο εσωτερικό του ξύλου, σε όλο το πάχος του ξύλου ή σε μέρος αυτού.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη φρέζα πραγματοποιούνται διάφορες κατεργασίες, όπως προφίλ, γκινισιές, πατούρες και μορσότρυπες, τόσο σε πριστή ξυλεία όσο και σε ξυλοπλάκες, στις παρυφές ή στο εσωτερικό του ξύλου, σε όλο το πάχος του ή σε μέρος αυτού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φρέζα και σβούρα: ομοιότητες και διαφορές

Ερώτηση: Τι ομοιότητες και τι διαφορές έχει η φρέζα σε σχέση με τη σβούρα;

Απάντηση:

• ⚠️ Το κεφάλαιο δεν συγκρίνει ρητά τα δύο μηχανήματα σε ένα σημείο — η απάντηση συνδυάζει τα στοιχεία της φρέζας (§9.2, §9.3, κεφ. 9) με τα στοιχεία της σβούρας (κεφ. 8). Ενδεικτική απάντηση, βασισμένη σε γενικές πληροφορίες του κεφαλαίου.
• Ομοιότητες: και οι δύο έχουν κατακόρυφο, περιστρεφόμενο άξονα που φέρει το κοπτικό μέσο και χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία προφίλ/μορφοποιήσεων στο ξύλο· και οι δύο έχουν οδηγούς που καθοδηγούν το ξυλοτεμάχιο κατά την κατεργασία.
• Διαφορές: η φρέζα περιστρέφεται με 8.000-20.000 στροφές/λεπτό, γενικά ταχύτερα από τη σβούρα (2.500-14.000 στρ./λεπτό). Στη φρέζα είναι το ίδιο το κοπτικό (με τον άξονά του) που κατεβαίνει προς την τράπεζα με ποδομοχλό, ενώ στη σβούρα ρυθμίζεται το ύψος του άξονα με χειροκοχλία. Οι οδηγοί έχουν διαφορετική ονομασία και ρόλο: η φρέζα έχει έναν ευθύγραμμο και έναν αξονικό οδηγό, ενώ η σβούρα έχει οδηγό εισόδου, οδηγό εξόδου και εγκάρσιο οδηγό στη γλισιέρα. Η φρέζα, τέλος, μπορεί να κατεργάζεται και μη επίπεδες (κυματοειδείς) επιφάνειες με ειδικό δείκτη — δυνατότητα που δεν αναφέρεται για τη σβούρα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φρέζα και η σβούρα μοιάζουν στο ότι έχουν κατακόρυφο περιστρεφόμενο άξονα με κοπτικό μέσο για δημιουργία προφίλ, και οδηγούς που καθοδηγούν το ξύλο. Διαφέρουν στην ταχύτητα περιστροφής (φρέζα 8.000-20.000 στρ./λεπτό, σβούρα 2.500-14.000 στρ./λεπτό), στον τρόπο ρύθμισης του βάθους κατεργασίας (στη φρέζα κατεβαίνει το κοπτικό με ποδομοχλό, στη σβούρα ρυθμίζεται το ύψος του άξονα με χειροκοχλία) και στους οδηγούς (φρέζα: ευθύγραμμος και αξονικός· σβούρα: εισόδου, εξόδου και εγκάρσιος). Η φρέζα μπορεί επίσης να κατεργαστεί κυματοειδείς επιφάνειες με ειδικό δείκτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική απάντηση — συνδυάζει πληροφορίες από τα κεφάλαια 8 και 9, δεν υπάρχει έτοιμη σύγκριση στο κείμενο.

Γιατί η φρέζα έχει δύο οδηγούς

Ερώτηση: Γιατί η φρέζα διαθέτει δύο οδηγούς;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§9.3, σελ. 108): «Οι κατεργασίες μπορούν να πραγματοποιηθούν με τη βοήθεια είτε του ευθύγραμμου είτε του αξονικού οδηγού. Με τον ευθύγραμμο οδηγό μπορούν να πραγματοποιηθούν κατεργασίες στις παρυφές ευθύγραμμων στοιχείων. Με τον αξονικό οδηγό μπορούν να πραγματοποιηθούν κατεργασίες στις παρυφές καμπύλων στοιχείων και στο εσωτερικό αυτών.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φρέζα διαθέτει δύο διαφορετικούς οδηγούς επειδή εξυπηρετούν διαφορετικά είδη κατεργασίας: ο ευθύγραμμος οδηγός χρησιμεύει για κατεργασίες στις παρυφές ευθύγραμμων στοιχείων, ενώ ο αξονικός οδηγός χρησιμεύει για κατεργασίες στις παρυφές καμπύλων στοιχείων και στο εσωτερικό τους — καμία από τις δύο κατηγορίες κατεργασιών δεν θα ήταν δυνατή με τον άλλο οδηγό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κατεργασίες με ευθύγραμμο και αξονικό οδηγό

Ερώτηση: Ποιες κατεργασίες πραγματοποιούνται με τον ευθύγραμμο οδηγό και ποιες με τον αξονικό;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§9.3, σελ. 108-110): με τον ευθύγραμμο οδηγό πραγματοποιούνται κατεργασίες δημιουργίας προφίλ στις παρυφές ευθύγραμμων επιφανειών (Σχ. 9.3) — ο οδηγός είναι στην ίδια ευθεία με το κοπτικό και το ξύλο περνάει ολόκληρο μπροστά από αυτό.
• Με τον αξονικό οδηγό πραγματοποιούνται: α) δημιουργία προφίλ στο εσωτερικό μιας επιφάνειας, με τη βοήθεια καλουπιού (Σχ. 9.2), και β) δημιουργία προφίλ στις παρυφές καμπύλων επιφανειών (Σχ. 9.4, 9.5), είτε σε όλο το πάχος (με καλούπι-οδηγό) είτε σε μέρος του πάχους (με το ίδιο το τμήμα του ξύλου ως οδηγό).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τον ευθύγραμμο οδηγό πραγματοποιούνται κατεργασίες δημιουργίας προφίλ στις παρυφές ευθύγραμμων επιφανειών. Με τον αξονικό οδηγό πραγματοποιούνται κατεργασίες δημιουργίας προφίλ στο εσωτερικό μιας επιφάνειας (με τη βοήθεια καλουπιού) και στις παρυφές καμπύλων επιφανειών, είτε σε όλο το πάχος του υλικού με καλούπι-οδηγό, είτε σε μέρος του πάχους χωρίς καλούπι.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ορθή γωνία σε εσωτερικό προφίλ;

Ερώτηση: Μπορούμε να πραγματοποιήσουμε με τη φρέζα εσωτερικά προφίλ τα οποία να εμφανίζουν ορθή γωνία;

Απάντηση:

• ⚠️ Το κεφάλαιο δεν το αναφέρει ρητά — απαντάται με λογικό συλλογισμό, βασισμένο στη μέθοδο κατεργασίας εσωτερικού προφίλ. Ενδεικτική απάντηση.
• Πώς γίνεται η κατεργασία εσωτερικού προφίλ (§9.3, σελ. 108-109): το ξύλο τοποθετείται σε καλούπι που φέρει «πατούρα σε όλη την κάτω επιφάνειά του για να εφάπτεται με τον αξονικό οδηγό», και «μετακινούμε το σύστημα του ξύλου με το καλούπι… προς την κατεύθυνση που μας υπαγορεύεται από την εφαρμογή του αξονικού οδηγού με την πατούρα της κάτω επιφάνειας του καλουπιού» — δηλαδή απαιτείται συνεχής, καμπυλωτή επαφή ανάμεσα στην πατούρα του καλουπιού και τον κυλινδρικό αξονικό οδηγό.
• Συνέπεια: σε μια απόλυτα αιχμηρή (ορθή) εσωτερική γωνία, η συνεχής αυτή κυλιόμενη επαφή δεν μπορεί να ακολουθήσει τέλεια αιχμηρή στροφή — θα αφήσει πάντα μια ελαφρά στρογγυλεμένη ακμή, με ακτίνα περίπου ίση με την ακτίνα του κοπτικού/του αξονικού οδηγού, στο σημείο της γωνίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη μέθοδο του καλουπιού και του αξονικού οδηγού δεν μπορούμε να πετύχουμε τέλεια, απόλυτα αιχμηρή ορθή γωνία σε εσωτερικό προφίλ: η κατεργασία απαιτεί συνεχή, κυλιόμενη επαφή της πατούρας του καλουπιού με τον κυλινδρικό αξονικό οδηγό, οπότε σε κάθε εσωτερική γωνία θα προκύπτει πάντα μια ελαφρά στρογγυλεμένη ακμή, με ακτίνα περίπου ίση με την ακτίνα του κοπτικού μέσου/οδηγού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική απάντηση — λογικό συμπέρασμα από τη μέθοδο κατεργασίας που περιγράφει το κεφάλαιο, δεν το αναφέρει ρητά το κείμενο.

Πότε χρειάζεται καλούπι στη φρέζα

Ερώτηση: Γιατί σε ορισμένες κατεργασίες με τη φρέζα χρησιμοποιούμε καλούπι και σε άλλες όχι;

Απάντηση:

• Πότε χρειάζεται καλούπι, αυτούσια (§9.3, σελ. 108-109 και 110): στη δημιουργία προφίλ στο εσωτερικό μιας επιφάνειας, «το προς κατεργασία στοιχείο τοποθετείται σταθερά… επάνω σε καλούπι», το οποίο «φέρει τη μορφή της επιθυμητής σχεδίασης» και έχει πατούρα που εφάπτεται με τον αξονικό οδηγό. Και στη δημιουργία προφίλ σε καμπύλες παρυφές, σε όλο το πάχος του υλικού, «απαιτείται το κατεργαζόμενο στοιχείο να τοποθετηθεί σε καλούπι-οδηγό» που φέρει τη μορφή της επιθυμητής καμπύλης.
• Πότε ΔΕΝ χρειάζεται καλούπι: στις ευθύγραμμες παρυφές, ο ευθύγραμμος οδηγός από μόνος του, τοποθετημένος στην ίδια ευθεία με το κοπτικό, αρκεί για να καθοδηγήσει το ίδιο το ξύλο (§9.3, σελ. 109). Επίσης, στις καμπύλες παρυφές όταν η κατεργασία γίνεται σε μέρος του πάχους του υλικού, «το τμήμα που δε θα υποστεί κατεργασία παίζει το ρόλο του οδηγού» ακουμπώντας απευθείας στον αξονικό οδηγό, χωρίς να απαιτείται ξεχωριστό καλούπι (σελ. 110).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρησιμοποιούμε καλούπι όταν η επιθυμητή μορφή είναι σύνθετη ή καμπύλη και δεν μπορεί να καθοδηγηθεί από μόνη της: στο εσωτερικό προφίλ και στις καμπύλες παρυφές σε όλο το πάχος του υλικού, όπου το καλούπι δίνει στο ξύλο τη μορφή που πρέπει να ακολουθήσει ο αξονικός οδηγός. Δεν χρησιμοποιούμε καλούπι στις ευθύγραμμες παρυφές, όπου αρκεί ο ευθύγραμμος οδηγός, ούτε στις καμπύλες παρυφές όταν η κατεργασία γίνεται σε μέρος του πάχους, όπου το ίδιο το ακατέργαστο τμήμα του ξύλου λειτουργεί ως οδηγός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γενικοί κανόνες ασφαλείας της φρέζας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τους γενικούς κανόνες ασφαλείας της φρέζας.

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση, από την §9.4 (σελ. 111): πριν αρχίσουμε οποιαδήποτε κατεργασία με τη φρέζα πρέπει:

     ● Να ελέγχουμε την καλή κατάσταση του κοπτικού μέσου.
     ● Να ελέγχουμε εάν το κοπτικό μέσο είναι σωστά σφιγμένο στον
       υποδοχέα.
     ● Να απομακρύνουμε οτιδήποτε υπάρχει στην τράπεζα εργασίας.
     ● Να ρυθμίζουμε την ακριβή απόσταση που θα κατέβει το κοπτικό μέσο
       στην τράπεζα εργασίας.
     ● Να ελέγχουμε ώστε η επικίνδυνη περιοχή του μηχανήματος να είναι
       ελεύθερη.

• Επιπλέον, κατά τη λειτουργία και χρήση της φρέζας ακολουθούμε όλους τους κανόνες ασφαλούς λειτουργίας των ενοτήτων 2.5 και 2.6.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι γενικοί κανόνες ασφαλείας της φρέζας είναι: έλεγχος της καλής κατάστασης του κοπτικού μέσου, έλεγχος ότι είναι σωστά σφιγμένο στον υποδοχέα, απομάκρυνση αντικειμένων από την τράπεζα εργασίας, ρύθμιση της ακριβούς απόστασης καθόδου του κοπτικού μέσου στην τράπεζα εργασίας, και έλεγχος ότι η επικίνδυνη περιοχή του μηχανήματος είναι ελεύθερη.

Κριτήρια αξιολόγησης: