Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Κοπή του ξύλου – Φορητά ηλεκτρικά εργαλεία (σελ. 68) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΞΥΛΟΥ – ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Κοπή του ξύλου - Φορητά ηλεκτρικά εργαλεία

Λύσεις στις 8 Ερωτήσεις της ενότητας «5.4 Ανακεφαλαίωση - Ερωτήσεις» (σελ. 68), με βάση το κείμενο του κεφαλαίου.

Τα φορητά εργαλεία κατεργασίας ξύλου

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τα φορητά εργαλεία κατεργασίας ξύλου;

Απάντηση:

• Αυτολεξεί από το §5.1 (σελ. 62): «Τα φορητά ηλεκτρικά εργαλεία κινούνται με ηλεκτρικό ρεύμα ή μπαταρίες και χρησιμοποιούνται για παρόμοιες κατεργασίες, όπως και τα σταθερά μηχανήματα.»
• Πλεονεκτούν στο ότι: μπορούν εύκολα να μεταφερθούν στο επιθυμητό σημείο εργασίας, κρατιούνται με το χέρι, είναι σχετικά ελαφριά, και είναι τα μόνα κατάλληλα για εργασίες σε εξωτερικούς χώρους — στην περίπτωση αυτή τα εργαλεία μπαταρίας δίνουν επιπλέον αυτονομία στους τεχνίτες. Είναι επίσης πολύ εύχρηστα σε οποιοδήποτε εργαστήριο, «διότι διευκολύνουν τον τεχνίτη στη γρήγορη εκτέλεση μιας εργασίας», και ιδανικά για ερασιτεχνική χρήση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα φορητά ηλεκτρικά εργαλεία κατεργασίας ξύλου κινούνται με ηλεκτρικό ρεύμα ή μπαταρίες, χρησιμοποιούνται για παρόμοιες κατεργασίες με τα σταθερά μηχανήματα, μεταφέρονται εύκολα, κρατιούνται με το χέρι, είναι ελαφριά, είναι τα μόνα κατάλληλα για εξωτερικούς χώρους και είναι πολύ εύχρηστα, τόσο σε επαγγελματικό εργαστήριο όσο και για ερασιτεχνική χρήση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Έρευνα για τα επαναφορτιζόμενα εργαλεία

Ερώτηση: Να συλλέξετε περισσότερες πληροφορίες για τα επαναφορτιζόμενα εργαλεία (μπαταρίας) κατεργασίας ξύλου.

Απάντηση:

• ⚠️ Ερώτηση-δραστηριότητα έρευνας, όχι κλειστή ερώτηση με μία απάντηση στο κείμενο του κεφαλαίου. Η ενδεικτική απάντηση συνδυάζει τον ορισμό του Γλωσσαρίου (σελ. 69) με γενικές τεχνικές γνώσεις για τα εργαλεία μπαταρίας, ως σημείο εκκίνησης για την έρευνα του μαθητή.
• Ορισμός του βιβλίου: «Επαναφορτιζόμενα εργαλεία: τα εργαλεία τα οποία δέχονται ηλεκτρική ενέργεια από επαναφορτιζόμενες ενσωματωμένες μπαταρίες που φέρουν.»
• Στοιχεία για περαιτέρω έρευνα (ενδεικτικά, όχι από το κείμενο του κεφαλαίου): τύποι μπαταριών (NiCd, NiMH, ιόντων λιθίου - Li-ion, οι τελευταίες με μεγαλύτερη χωρητικότητα και μικρότερο βάρος), τάση λειτουργίας (π.χ. 12V, 18V, 36V), χρόνος φόρτισης και αυτονομία χρήσης, πλεονεκτήματα (καμία εξάρτηση από πρίζα/καλώδιο, ασφάλεια σε υγρούς/εξωτερικούς χώρους, ελευθερία κίνησης), μειονεκτήματα (περιορισμένη αυτονομία ανά φόρτιση, μεγαλύτερο βάρος λόγω μπαταρίας, κόστος αντικατάστασης μπαταρίας).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα επαναφορτιζόμενα εργαλεία δέχονται ηλεκτρική ενέργεια από επαναφορτιζόμενες ενσωματωμένες μπαταρίες που φέρουν. Η περαιτέρω έρευνα του μαθητή μπορεί να καλύψει τύπους μπαταριών (π.χ. ιόντων λιθίου), τάση λειτουργίας, αυτονομία και χρόνο φόρτισης, καθώς και τα πλεονεκτήματα (ελευθερία κίνησης, καταλληλότητα για εξωτερικούς χώρους) και μειονεκτήματα (περιορισμένη αυτονομία, βάρος, κόστος) τους σε σχέση με τα ενσύρματα εργαλεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ερώτηση έρευνας/δραστηριότητα — η απάντηση είναι ενδεικτική και επεκτείνεται πέρα από το κείμενο του κεφαλαίου.

Τα μέρη του φορητού δισκοπρίονου

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα μέρη από τα οποία αποτελείται το φορητό δισκοπρίονο.

Απάντηση:

• Η Εικ./Σχ. 5.1 (§5.2.1) απαριθμεί 7 στοιχεία: 1. τράπεζα εργασίας, 2. δίσκος κοπής, 3. ηλεκτροκινητήρας, 4. οδηγός, 5. ρυθμιστής κλίσης δίσκου, 6. προφυλακτήρας, 7. χειρολαβές.
• Ο ηλεκτροκινητήρας περικλείεται σε πλαστικό περίβλημα και φέρει άξονα με τον δίσκο κοπής (διάμετρος 130-240 mm, με οδηγό διαχωρισμού). Η τράπεζα εργασίας ρυθμίζεται για το βάθος και τη γωνία κοπής (μέσω του ρυθμιστή κλίσης, έως 45°). Ο οδηγός καθορίζει το επιθυμητό πλάτος κοπής. Ο προφυλακτήρας έχει δύο τμήματα (το πάνω ακίνητο, το κάτω με ελατήριο). Οι δύο χειρολαβές εξασφαλίζουν καλύτερη συγκράτηση — στη μία βρίσκεται ο διακόπτης λειτουργίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το φορητό δισκοπρίονο αποτελείται από την τράπεζα εργασίας, τον δίσκο κοπής, τον ηλεκτροκινητήρα, τον οδηγό, τον ρυθμιστή κλίσης δίσκου, τον προφυλακτήρα και τις δύο χειρολαβές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι κατεργασίες του φορητού δισκοπρίονου

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις κατεργασίες που πραγματοποιούνται με το φορητό δισκοπρίονο.

Απάντηση:

• Αυτολεξεί (§5.2.2, σελ. 63): «Με το φορητό δισκοπρίονο μπορούμε να πραγματοποιήσουμε πρίσεις εγκάρσια και κατά μήκος των ινών του ξύλου, κάθετες ή κεκλιμένες, καθώς επίσης και γκινισιές. Μπορούμε επίσης να πραγματοποιήσουμε και κοπές ξυλοπλακών.»
• Οι πρίσεις μπορούν να γίνουν με τη βοήθεια οδηγών (για στενές λωρίδες ξύλου ή ξυλοπλάκες, με τον οδηγό του εργαλείου ή επιπλέον οδηγό όταν το πλάτος είναι μεγάλο) ή χωρίς οδηγούς (με αποτύπωση γραμμής και κατεύθυνση κατά μήκος της, για περαιτέρω κατεργασία όπως λείανση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με το φορητό δισκοπρίονο πραγματοποιούνται πρίσεις εγκάρσια και κατά μήκος των ινών του ξύλου, κάθετες ή κεκλιμένες, γκινισιές, καθώς και κοπές ξυλοπλακών· οι πρίσεις γίνονται με ή χωρίς τη βοήθεια οδηγών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τρεις κανόνες ασφαλούς λειτουργίας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τρεις (3) κανόνες ασφαλούς λειτουργίας του φορητού δισκοπρίονου και της σέγας.

Απάντηση:

• Το κεφάλαιο δίνει ξεχωριστά κανόνες για το φορητό δισκοπρίονο (§5.2.3, σελ. 64) και για τη φορητή σέγα (§5.3.3, σελ. 67). Ενδεικτικά τρεις, ένας από κάθε ενότητα και ένας κοινός τύπου:
• ① Φορητό δισκοπρίονο: «Δοκιμάζουμε εάν το κινητό τμήμα του προφυλακτήρα καλύπτει όλο το δίσκο και εάν λειτουργεί το ελατήριο. Δεν αφήνουμε κάτω το δισκοπρίονο, πριν σταματήσει να περιστρέφεται ο δίσκος κοπής, ακόμη και αν ο προφυλακτήρας καλύπτει το δίσκο.»
• ② Φορητό δισκοπρίονο: «Ρυθμίζουμε κάθε φορά το μήκος της προεξοχής του δίσκου από την τράπεζα εργασίας ανάλογα με το βάθος κοπής. Δεν αφήνουμε το δίσκο να προεξέχει περισσότερο από το επιθυμητό.»
• ③ Φορητή σέγα: «Βγάζουμε το καλώδιο από την πρίζα, όταν αλλάζουμε πριονόλαμα.» — και συμπληρωματικά: «Σταθεροποιούμε καλά τη σέγα στο ξύλο και, κατόπιν, το θέτουμε σε λειτουργία. Στο τέλος της εργασίας, πρώτα περιμένουμε να σταματήσει η ταλάντωση της πριονόλαμας και κατόπιν ανασηκώνουμε τη σέγα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τρεις ενδεικτικοί κανόνες: στο φορητό δισκοπρίονο, δεν αφήνουμε κάτω το εργαλείο πριν σταματήσει να περιστρέφεται ο δίσκος, και ρυθμίζουμε την προεξοχή του δίσκου ανάλογα με το βάθος κοπής χωρίς περιττή προεξοχή· στη φορητή σέγα, βγάζουμε το καλώδιο από την πρίζα όταν αλλάζουμε πριονόλαμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το κεφάλαιο δίνει περισσότερους από τρεις κανόνες σε κάθε εργαλείο· εδώ επιλέγονται τρεις αντιπροσωπευτικοί, ένας μπορεί να δεχθεί εναλλακτική επιλογή από τον μαθητή.

Τα μέρη της φορητής σέγας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα μέρη από τα οποία αποτελείται η φορητή σέγα.

Απάντηση:

• Το Σχ. 5.2 (§5.3.1) απαριθμεί 5 στοιχεία: 1. τράπεζα εργασίας, 2. πριονόλαμα, 3. ηλεκτροκινητήρας, 4. διακόπτης ταλάντωσης, 5. χειρολαβή.
• Ο ηλεκτροκινητήρας περικλείεται σε πλαστικό περίβλημα και φέρει ειδική υποδοχή για την πριονόλαμα (χάλυβας, με μεγάλο ή μικρό αριθμό δοντιών ανάλογα με το υλικό). Η τράπεζα εργασίας είναι μεταλλική, με εγκοπή στο μπροστινό τμήμα για να περνά η πριονόλαμα και να φαίνεται η γραμμή πρίσης. Ο διακόπτης ταλάντωσης μετατρέπει την παλινδρομική κίνηση σε ταλάντωση. Η χειρολαβή είναι εργονομικά σχεδιασμένη, με τον διακόπτη λειτουργίας και το κουμπί συνεχούς λειτουργίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φορητή σέγα αποτελείται από την τράπεζα εργασίας, την πριονόλαμα, τον ηλεκτροκινητήρα, τον διακόπτη ταλάντωσης και τη χειρολαβή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι κατεργασίες της φορητής σέγας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τις κατεργασίες που πραγματοποιούνται με τη φορητή σέγα.

Απάντηση:

• Αυτολεξεί (§5.3.2, σελ. 65): «Με τη σέγα μπορούμε να πραγματοποιήσουμε ευθύγραμμες και καμπύλες πρίσεις σε πριστή ξυλεία και ξυλοπλάκες.»
• Οι πρίσεις μπορούν να γίνουν με ή χωρίς οδηγούς: χωρίς οδηγούς σε περιπτώσεις καμπύλων πρίσεων (αποτύπωση γραμμής και κατεύθυνση της σέγας κατά μήκος της)· με οδηγούς σε ευθύγραμμες πρίσεις ή πρίσεις σε κύκλο (ειδικός οδηγός καμπύλων).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη φορητή σέγα πραγματοποιούνται ευθύγραμμες και καμπύλες πρίσεις σε πριστή ξυλεία και ξυλοπλάκες, με ή χωρίς τη βοήθεια οδηγών, ανάλογα με το αν η πρίση είναι ευθεία, σε κύκλο ή ελεύθερη καμπύλη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Σέγα χωρίς ταλαντευόμενη πριονόλαμα

Ερώτηση: Τι θα συμβεί εάν δουλεύετε μια σέγα χωρίς ταλαντευόμενη πριονόλαμα;

Απάντηση:

• Η ταλάντωση, όταν είναι ενεργή, «κατανέμει με την ελλειπτική της τροχιά την πίεση σε όλη τη διαδρομή της πρίσης και φροντίζει έτσι για μια γρηγορότερη πρίση και μια καλύτερη ευελιξία στις καμπύλες. Συγχρόνως, η ταλάντωση μειώνει τη θερμότητα λόγω τριβής στην πριονόλαμα, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει η διάρκεια ζωής της» (§5.3.2).
• Επομένως, χωρίς ταλάντωση, η πρίση θα είναι πιο αργή και με λιγότερη ευελιξία στις καμπύλες, ενώ η τριβή/θερμότητα στην πριονόλαμα θα είναι μεγαλύτερη, μειώνοντας τη διάρκεια ζωής της. Αυτό ΔΕΝ σημαίνει ότι η λειτουργία χωρίς ταλάντωση είναι πάντα λάθος: το κεφάλαιο ορίζει ρητά ότι «χωρίς ταλάντωση πραγματοποιείται πρίση σε λεπτά υλικά και μέταλλα» — δηλαδή σε αυτά τα υλικά η απενεργοποίηση της ταλάντωσης είναι η σωστή επιλογή, ενώ σε πριστή ξυλεία ή ξυλοπλάκες η απουσία ταλάντωσης απλώς κάνει την πρίση πιο αργή και επιβαρύνει την πριονόλαμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χωρίς ταλάντωση, η πρίση με τη σέγα είναι πιο αργή, με λιγότερη ευελιξία στις καμπύλες, και η πριονόλαμα αναπτύσσει περισσότερη θερμότητα τριβής, με αποτέλεσμα μικρότερη διάρκεια ζωής της· η λειτουργία χωρίς ταλάντωση είναι ωστόσο η σωστή επιλογή για πρίση σε λεπτά υλικά και μέταλλα.

Κριτήρια αξιολόγησης: