Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8 (σελ. 103) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΞΥΛΟΥ – ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 8

Πλήρεις λύσεις των 10 ερωτήσεων του κεφαλαίου 8 — τα στοιχεία και τα κοπτικά της σβούρας, οι ευθύγραμμες, εγκάρσιες και καμπύλες κατεργασίες, ο ρόλος του προωθητήρα και της γλισιέρας, και οι γενικοί κανόνες ασφαλείας.

Κατεργασίες με τη σβούρα

Ερώτηση: Τι κατεργασίες μπορούμε να πραγματοποιήσουμε με τη σβούρα;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση, από την Ανακεφαλαίωση (§8.5, σελ. 103): «Ανάλογα με το κοπτικό μέσο που θα τοποθετήσουμε, μπορούμε να δημιουργήσουμε διάφορα προφίλ σε ευθύγραμμες και καμπύλες επιφάνειες πριστής ξυλείας και ξυλοπλακών. Επίσης, μπορούμε να καθαρίσουμε τις επιφάνειες του ξύλου με λείανση ή πλάνισμα, να δημιουργήσουμε δόντια κατά μήκος ή στα σόκορα όταν κατασκευάζουμε δακτυλοειδείς συνδέσεις, να τραβήξουμε γκινισιές, κτλ.»
• Πλήρης λίστα, από την εισαγωγή (§8.1, σελ. 95): να τραβάμε γκινισιές, να ξεμορσάρουμε (δημιουργία αρσενικών μόρσων σε τελάρα), να δημιουργούμε δόντια για δακτυλοειδή σύνδεση (finger jointing), να καθαρίζουμε (πλανίζουμε ή λειαίνουμε) επιφάνειες σε στενά ξύλα ευθύγραμμα ή καμπύλα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τη σβούρα μπορούμε να δημιουργήσουμε διάφορα προφίλ σε ευθύγραμμες και καμπύλες επιφάνειες πριστής ξυλείας και ξυλοπλακών, να καθαρίσουμε επιφάνειες με λείανση ή πλάνισμα, να δημιουργήσουμε δόντια κατά μήκος ή στα σόκορα για δακτυλοειδείς συνδέσεις, να ξεμορσάρουμε και να τραβήξουμε γκινισιές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Βασικά στοιχεία της σβούρας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα βασικά στοιχεία από τα οποία αποτελείται μια σβούρα.

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση, από την Ανακεφαλαίωση (§8.5, σελ. 103): «Τα βασικά στοιχεία της σβούρας είναι ο σκελετός, η κύρια τράπεζα εργασίας και η γλισιέρα, ο περιστρεφόμενος άξονας με το κοπτικό εργαλείο, οι πιεστικοί οδηγοί και οι οδηγοί προώθησης εισόδου και εξόδου.»
• Αναλυτικά (§8.2, σελ. 95-97): σκελετός (χυτοσίδηρος), κύρια τράπεζα εργασίας με τρύπα και δακτυλίδια γύρω από τον άξονα, συρόμενη τράπεζα (γλισιέρα) με εγκάρσιο οδηγό, οδηγοί εισόδου/εξόδου, πιεστικοί οδηγοί, προφυλακτήρας, και προαιρετικά ηλεκτροκίνητος προωθητήρας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα βασικά στοιχεία μιας σβούρας είναι ο σκελετός, η κύρια τράπεζα εργασίας και η γλισιέρα (συρόμενη τράπεζα), ο περιστρεφόμενος άξονας με το κοπτικό εργαλείο, οι πιεστικοί οδηγοί, και οι οδηγοί προώθησης εισόδου και εξόδου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τοποθέτηση δακτυλιδιών γύρω από τον άξονα

Ερώτηση: Με ποιον τρόπο τοποθετούμε τους δακτυλίους γύρω από τον άξονα;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§8.3, σελ. 98): «Εάν οι μορφοποιήσεις απαιτούν ολόκληρο το κοπτικό να βρίσκεται επάνω από την τράπεζα εργασίας, τότε καλύπτουμε την τρύπα γύρω από τον άξονα με όλα τα δακτυλίδια (Εικ. 8.4). Εάν το κοπτικό πρέπει να βρίσκεται «μισοβυθισμένο» στην τράπεζα εργασίας, τότε καλύπτουμε την τρύπα γύρω από το κοπτικό με όσο το δυνατό περισσότερα δακτυλίδια (Εικ. 8.5).»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τους δακτυλίους τους τοποθετούμε γύρω από τον άξονα καλύπτοντας την τρύπα: αν το κοπτικό πρέπει να βρίσκεται ολόκληρο πάνω από την τράπεζα, καλύπτουμε την τρύπα με όλα τα δακτυλίδια· αν το κοπτικό πρέπει να είναι «μισοβυθισμένο» στην τράπεζα, καλύπτουμε την τρύπα γύρω από το κοπτικό με όσο το δυνατόν περισσότερα δακτυλίδια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κοπτικά της σβούρας

Ερώτηση: Τι κοπτικά μπορούν να τοποθετηθούν στον άξονα της σβούρας;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§8.2, σελ. 96): «Στον άξονα της σβούρας τοποθετούνται διάφορα κοπτικά τα οποία μπορεί να είναι συμπαγή ενός υλικού, συμπαγή με διαφορετικό υλικό στα σημεία κατεργασίας ή σύνθετα (συνδυασμένα).»
• Αναλυτικά: «Τα συμπαγή κοπτικά ενός υλικού είναι κατασκευασμένα εξ ολοκλήρου από το ίδιο (ή τα ίδια) υλικό (π.χ. κράμα ατσαλιού). Τα συμπαγή κοπτικά με διαφορετικό υλικό στα σημεία κατεργασίας φέρουν καρβίδια, πολυκρυσταλλικά διαμάντια ή χάλυβα ταχείας κοπής μόνο στα σημεία που έρχονται σε επαφή με το ξύλο. Τα σύνθετα (συνδυασμένα) κοπτικά αποτελούνται από τρία μέρη: το κυρίως σώμα του κοπτικού, τα κοπτικά μέσα και τα μέσα συγκράτησης-ασφάλισης των κοπτικών μέσων στο κυρίως σώμα του κοπτικού.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον άξονα της σβούρας μπορούν να τοποθετηθούν κοπτικά συμπαγή ενός υλικού (π.χ. κράμα ατσαλιού), συμπαγή με διαφορετικό υλικό στα σημεία κατεργασίας (καρβίδια, πολυκρυσταλλικά διαμάντια ή χάλυβα ταχείας κοπής), ή σύνθετα/συνδυασμένα κοπτικά, που αποτελούνται από το κυρίως σώμα, τα κοπτικά μέσα και τα μέσα συγκράτησης-ασφάλισής τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ευθυγράμμιση των οδηγών εισόδου-εξόδου

Ερώτηση: Πότε ευθυγραμμίζουμε τους οδηγούς της σβούρας (εισόδου και εξόδου) στην ίδια ευθεία και πότε όχι;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§8.3, σελ. 99): «Εάν η μορφοποίηση γίνεται προς τη μια γωνία του περιθωρίου, τότε οι δύο οδηγοί ευθυγραμμίζονται στο ίδιο επίπεδο. Όταν η κατεργασία γίνεται σε όλο το περιθώριο, τότε ο οδηγός εξόδου πρέπει να τοποθετείται πιο μπροστά, τόσο όσο είναι το βάθος της κατεργασίας, ώστε το εξερχόμενο τεμάχιο να εφάπτεται σε αυτόν.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τους δύο οδηγούς (εισόδου και εξόδου) τους ευθυγραμμίζουμε στο ίδιο επίπεδο όταν η μορφοποίηση γίνεται προς τη μια γωνία του περιθωρίου. Όταν η κατεργασία γίνεται σε όλο το περιθώριο, δεν τους ευθυγραμμίζουμε: ο οδηγός εξόδου τοποθετείται πιο μπροστά από τον οδηγό εισόδου, όσο είναι το βάθος της κατεργασίας, ώστε το εξερχόμενο τεμάχιο να εφάπτεται σε αυτόν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χρήση προωθητήρα στη σβούρα

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις τοποθετούμε στη σβούρα προωθητήρα;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§8.2, σελ. 97-98): «Ο προωθητήρας χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις όπου απαιτείται η κατεργασία πολλών ξυλοτεμαχίων των ίδιων διαστάσεων που απαιτούν την ίδια κατεργασία. Ο προωθητήρας χρησιμοποιείται και στις περιπτώσεις κατεργασίας ξυλοτεμαχίων μικρών διαστάσεων στα οποία ο κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος, λόγω προώθησής τους με το χέρι, είναι μεγάλος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τοποθετούμε προωθητήρα στη σβούρα όταν απαιτείται η κατεργασία πολλών ξυλοτεμαχίων ίδιων διαστάσεων που χρειάζονται την ίδια κατεργασία, καθώς και όταν κατεργαζόμαστε ξυλοτεμάχια μικρών διαστάσεων, όπου ο κίνδυνος ατυχήματος από τη χειρωνακτική προώθηση είναι μεγάλος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πλάνη ή σβούρα;

Ερώτηση: Πότε θα πλανίζαμε ένα ξύλο με πλάνη και πότε με σβούρα;

Απάντηση:

• ⚠️ Το κεφάλαιο δεν συγκρίνει ρητά τα δύο μηχανήματα — απαντάται με λογική σύγκριση, βασισμένη στο τι λέει το ίδιο το κεφάλαιο για τη σβούρα. Ενδεικτική απάντηση.
• Τι λέει το κεφάλαιο για τη σβούρα (§8.1, σελ. 95): η σβούρα χρησιμεύει «να καθαρίζουμε (να πλανίζουμε ή να λειαίνουμε) επιφάνειες σε στενά ξύλα ευθύγραμμα ή καμπύλα» και γενικότερα να δημιουργεί προφίλ/μορφή, χρησιμοποιώντας κοπτικά τοποθετημένα σε κατακόρυφο άξονα που μπορεί να πάρει και κλίση (§8.2).
• Άρα: η πλάνη χρησιμοποιείται για το γενικό πλάνισμα-ισιώμα μεγαλύτερων, επίπεδων και ευθύγραμμων επιφανειών, ενώ η σβούρα χρησιμοποιείται όταν το ξύλο είναι στενό ή έχει καμπύλο σχήμα, ή όταν πέρα από το καθάρισμα της επιφάνειας θέλουμε να δώσουμε και συγκεκριμένη μορφή/προφίλ με ειδικό κοπτικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Θα χρησιμοποιούσαμε την πλάνη για το πλάνισμα και το ισίωμα μεγαλύτερων, ευθύγραμμων και επίπεδων επιφανειών ξύλου, ενώ θα χρησιμοποιούσαμε τη σβούρα όταν το ξύλο είναι στενό, ευθύγραμμο ή καμπύλο, ή όταν πέρα από τον καθαρισμό της επιφάνειας θέλουμε να δημιουργήσουμε συγκεκριμένη μορφή/προφίλ με το κατάλληλο κοπτικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική απάντηση — λογική σύγκριση με βάση το κεφάλαιο, δεν υπάρχει έτοιμο απόσπασμα σύγκρισης.

Χρήση της γλισιέρας

Ερώτηση: Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε τη γλισιέρα της σβούρας;

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση (§8.2, σελ. 95, και §8.3, σελ. 100): η συρόμενη τράπεζα (γλισιέρα) «χρησιμοποιείται για την κατεργασία τεμαχίων ξύλων στα άκρα, δηλ. στα σόκορα». Οι εγκάρσιες κατεργασίες πραγματοποιούνται με τη βοήθεια της γλισιέρας: «Το ξυλοτεμάχιο τοποθετείται στον οδηγό της γλισιέρας και συγκρατείται σταθερά με το σφικτήρα. Ολόκληρη η γλισιέρα περνάει από το κοπτικό μέσο και πραγματοποιείται η επιθυμητή κατεργασία.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τη γλισιέρα (συρόμενη τράπεζα) της σβούρας τη χρησιμοποιούμε στις εγκάρσιες κατεργασίες, δηλαδή για την κατεργασία τεμαχίων ξύλου στα άκρα (σόκορα): το ξυλοτεμάχιο τοποθετείται στον οδηγό της γλισιέρας, σταθεροποιείται με σφικτήρα, και όλη η γλισιέρα περνάει από το κοπτικό μέσο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γενικοί κανόνες ασφαλείας της σβούρας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τους γενικούς κανόνες ασφαλείας που αφορούν τη σβούρα.

Απάντηση:

• Αυτούσια απάντηση, από την §8.4 (σελ. 102-103): πριν αρχίσουμε οποιαδήποτε κατεργασία με τη σβούρα πρέπει:

     ● Να ελέγχουμε ώστε η επικίνδυνη περιοχή του μηχανήματος να είναι
       ελεύθερη.
     ● Να ελέγχουμε εάν τα κοπτικά μέσα φέρουν μαχαίρια σε άριστη
       κατάσταση.
     ● Να απομακρύνουμε οτιδήποτε υπάρχει στην τράπεζα εργασίας.
     ● Να ρυθμίζουμε τους οδηγούς εισόδου και εξόδου.
     ● Να ρυθμίζουμε τους πιεστικούς οδηγούς.
     ● Να τοποθετούμε τον κατάλληλο αριθμό δακτυλιδιών στην οπή γύρω από
       τον άξονα περιστροφής.
     ● Να ελέγχουμε εάν το κοπτικό περιστρέφεται ελεύθερα.

• Επιπλέον, κατά τη λειτουργία και χρήση της σβούρας ακολουθούμε όλους τους κανόνες ασφαλούς λειτουργίας των ενοτήτων 2.5 και 2.6.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι γενικοί κανόνες ασφαλείας για τη σβούρα είναι: έλεγχος ότι η επικίνδυνη περιοχή του μηχανήματος είναι ελεύθερη, έλεγχος καλής κατάστασης των μαχαιριών των κοπτικών μέσων, απομάκρυνση αντικειμένων από την τράπεζα εργασίας, ρύθμιση των οδηγών εισόδου και εξόδου, ρύθμιση των πιεστικών οδηγών, τοποθέτηση του κατάλληλου αριθμού δακτυλιδιών στην οπή γύρω από τον άξονα, και έλεγχος ότι το κοπτικό περιστρέφεται ελεύθερα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Γιατί η σβούρα είναι επικίνδυνο μηχάνημα

Ερώτηση: Γιατί η σβούρα θεωρείται πολύ επικίνδυνο μηχάνημα;

Απάντηση:

• ⚠️ Το βιβλίο δεν δίνει έτοιμη λίστα αιτιών — η απάντηση συνάγεται από τα χαρακτηριστικά του μηχανήματος όπως περιγράφονται στο κεφάλαιο. Ενδεικτική απάντηση.
• Τεκμηρίωση από το κεφάλαιο: ο άξονας περιστρέφεται με πολύ υψηλές στροφές, 2.500 έως 14.000 ανά λεπτό (§8.2, σελ. 96), πολλαπλάσιες από άλλα μηχανήματα κατεργασίας ξύλου. Το κοπτικό συχνά προεξέχει «ολόκληρο πάνω από την τράπεζα εργασίας» (§8.3, σελ. 98, Εικ. 8.4), δηλαδή είναι εκτεθειμένο και προσβάσιμο κατά την κατεργασία, ενώ το χέρι του χειριστή προωθεί το ξύλο πολύ κοντά στην περιστρεφόμενη κεφαλή (§8.3, σελ. 99). Γι' αυτό ακριβώς το κεφάλαιο ορίζει «επικίνδυνη περιοχή του μηχανήματος» (Σχ. 8.2, §8.4, σελ. 102) που πρέπει να ελέγχεται ελεύθερη πριν κάθε κατεργασία, και προβλέπει προφυλακτήρα, πιεστικούς οδηγούς και προωθητήρα ακριβώς για να απομακρύνουν το χέρι του χειριστή από το κοπτικό όταν είναι δυνατόν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σβούρα θεωρείται πολύ επικίνδυνο μηχάνημα επειδή ο άξονάς της περιστρέφεται με πολύ υψηλές στροφές (2.500-14.000 ανά λεπτό), το κοπτικό μέσο συχνά προεξέχει ολόκληρο πάνω από την τράπεζα εργασίας και είναι εκτεθειμένο, ενώ ο χειριστής προωθεί το ξύλο με το χέρι πολύ κοντά στην περιστρεφόμενη κεφαλή. Γι' αυτό το κεφάλαιο ορίζει ειδική «επικίνδυνη περιοχή» του μηχανήματος και απαιτεί προφυλακτήρα, πιεστικούς οδηγούς και, όπου είναι δυνατόν, προωθητήρα, ώστε να απομακρύνεται το χέρι του χειριστή από το κοπτικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική απάντηση — συνάγεται από τα χαρακτηριστικά της σβούρας που περιγράφει το κεφάλαιο, δεν υπάρχει έτοιμη λίστα αιτιών στο κείμενο.