Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 10 (σελ. 122) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΞΥΛΟΥ – ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 10

Πλήρεις λύσεις των 6 ερωτήσεων του κεφαλαίου 10 — τα κύρια στοιχεία του απλού, του ημιαυτόματου και του αυτόματου τόρνου, οι κατεργασίες που πραγματοποιούνται με αυτούς, οι ομοιότητες και διαφορές τους, και οι γενικοί κανόνες ασφαλείας.

Κυριότερα μέρη απλού, ημιαυτόματου και αυτόματου τόρνου

Ερώτηση: Ποια είναι τα κυριότερα μέρη από τα οποία αποτελείται ο απλός, ο ημιαυτόματος και ο αυτόματος τόρνος;

Απάντηση:

• Απλός τόρνος (§10.2.1.1, σελ. 116): σκελετός μηχανήματος, τράπεζα εργασίας, στήριγμα εργαλείων, διακόπτης λειτουργίας, άτρακτος, κεντροφορέας, άξονας κεντροφορέα, χειροκοχλίας κεντροφορέα.
• Ημιαυτόματος τόρνος (§10.2.2.1, σελ. 118): φέρει τα ίδια βασικά στοιχεία με τον απλό (σκελετό, τράπεζα εργασίας, στήριγμα εργαλείων, άτρακτο, κεντροφορέα, χειροκοχλία κεντροφορέα), επιπλέον σύστημα αντιγραφής, σταθερό μαχαίρι και προφυλακτήρα.
• Αυτόματος τόρνος (§10.2.3.1, σελ. 119): σκελετός μηχανήματος, κατεργαζόμενο στοιχείο, πίνακας ελέγχου, κοπτικά μέσα (ένα ή περισσότερα μαχαίρια κοπής), σημείο προσωρινής αποθήκευσης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο απλός τόρνος αποτελείται από σκελετό μηχανήματος, τράπεζα εργασίας, στήριγμα εργαλείων, διακόπτη λειτουργίας, άτρακτο, κεντροφορέα, άξονα κεντροφορέα και χειροκοχλία κεντροφορέα. Ο ημιαυτόματος τόρνος φέρει τα ίδια βασικά στοιχεία, επιπλέον σταθερό μαχαίρι τομών συνδεδεμένο με σύστημα αντιγραφής και διάφανο προφυλακτήρα. Ο αυτόματος τόρνος αποτελείται από σκελετό μηχανήματος, κατεργαζόμενο στοιχείο, πίνακα ελέγχου, κοπτικά μέσα (μαχαίρια κοπής) και σημείο προσωρινής αποθήκευσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κατεργασίες που πραγματοποιούνται με τον τόρνο

Ερώτηση: Ποιες κατεργασίες πραγματοποιούνται με τον τόρνο;

Απάντηση:

• Ο σκοπός (§10.2.1.2, σελ. 117): με τον τόρνο δημιουργούμε κυλινδρόμορφα στοιχεία. Το ξύλο σταθεροποιείται μεταξύ κεντροφορέα και ατράκτου, περιστρέφεται, και ο τεχνίτης με σκαρπέλα λαξεύει την εξωτερική επιφάνεια για να πάρει την επιθυμητή κυλινδρική μορφή.
• Στον απλό τόρνο αυτό γίνεται με χειροκίνητες λαξεύσεις με σκαρπέλα. Στον ημιαυτόματο με σύστημα αντιγραφής πρωτοτύπου. Στον αυτόματο αυτόματα, από μαχαίρια κοπής ελεγχόμενα από τον πίνακα ελέγχου.
• Παραγόμενα προϊόντα (§10.1, σελ. 116): κάγκελα, στυλιάρια, ποδαρικά επίπλων, ξύλινα σκεύη φαγητού, ξύλινα φωτιστικά, διακοσμητικά αντικείμενα, τορνευτά στοιχεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με τον τόρνο πραγματοποιείται η τόρνευση, δηλαδή η δημιουργία κυλινδρόμορφων στοιχείων: το περιστρεφόμενο ξύλο λαξεύεται στην εξωτερική επιφάνειά του μέχρι να πάρει την επιθυμητή κυλινδρική μορφή, είτε με χειροκίνητες λαξεύσεις (απλός τόρνος), είτε με σύστημα αντιγραφής πρωτοτύπου (ημιαυτόματος), είτε αυτόματα με μαχαίρια κοπής (αυτόματος). Έτσι παράγονται κάγκελα, στυλιάρια, ποδαρικά επίπλων, ξύλινα σκεύη φαγητού, φωτιστικά και διακοσμητικά αντικείμενα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομοιότητες και διαφορές απλού και ημιαυτόματου τόρνου

Ερώτηση: Τι ομοιότητες και τι διαφορές έχει ο απλός σε σχέση με τον ημιαυτόματο τόρνο;

Απάντηση:

• Ομοιότητες (σελ. 116, 118): και οι δύο διαθέτουν σκελετό μηχανήματος, τράπεζα εργασίας, στήριγμα εργαλείων, άτρακτο, κεντροφορέα και χειροκοχλία κεντροφορέα· και οι δύο παράγουν τα ίδια προϊόντα κυλινδρικής μορφής (§10.2.2.2, σελ. 118).
• Διαφορές: ο ημιαυτόματος τόρνος διαθέτει επιπλέον σταθερό μαχαίρι τομών συνδεδεμένο με σύστημα αντιγραφής και διάφανο προφυλακτήρα, στοιχεία που ΔΕΝ έχει ο απλός τόρνος.
• Διαφορά στη μέθοδο κατεργασίας (αυτούσια): «στον ημιαυτόματο τόρνο οι τορνεύσεις πραγματοποιούνται με το σύστημα αντιγραφής, ενώ στον απλό τόρνο με χειροκίνητες λαξεύσεις.» Στον ημιαυτόματο πρέπει πρώτα να κατασκευαστεί ένα πρωτότυπο κομμάτι, το οποίο μετά καθοδηγεί το σύστημα αντιγραφής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο απλός και ο ημιαυτόματος τόρνος έχουν κοινά βασικά στοιχεία (σκελετό, τράπεζα εργασίας, στήριγμα εργαλείων, άτρακτο, κεντροφορέα) και παράγουν τα ίδια προϊόντα κυλινδρικής μορφής. Διαφέρουν στο ότι ο ημιαυτόματος διαθέτει επιπλέον σταθερό μαχαίρι τομών, σύστημα αντιγραφής και προφυλακτήρα, και στον τρόπο κατεργασίας: στον απλό τόρνο οι τορνεύσεις γίνονται με χειροκίνητες λαξεύσεις, ενώ στον ημιαυτόματο με το σύστημα αντιγραφής ενός πρωτότυπου κομματιού που κατασκευάζεται πρώτα με τον ίδιο τρόπο όπως στον απλό τόρνο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομοιότητες και διαφορές αυτόματου τόρνου με απλό και ημιαυτόματο

Ερώτηση: Τι ομοιότητες και τι διαφορές έχει ο αυτόματος τόρνος σε σχέση με τον απλό και τον ημιαυτόματο;

Απάντηση:

• Ομοιότητα: όλοι οι τύποι τόρνων έχουν σκοπό τη δημιουργία κυλινδρόμορφων τορνευτών στοιχείων και όλοι φέρουν βαριάς κατασκευής σκελετό που πακτώνεται στο δάπεδο.
• Διαφορές, αυτούσιες (§10.2.3.1-2, σελ. 119-120): ο αυτόματος τόρνος δεν διαθέτει άτρακτο/κεντροφορέα με τη μορφή του απλού/ημιαυτόματου, αλλά κατεργαζόμενο στοιχείο, πίνακα ελέγχου, κοπτικά μέσα (μαχαίρια κοπής) και σημείο προσωρινής αποθήκευσης. «Στον αυτόματο τόρνο οι τορνεύσεις πραγματοποιούνται αυτόματα» — χωρίς καμία χειροκίνητη λάξευση (όπως στον απλό) και χωρίς σύστημα αντιγραφής πρωτοτύπου (όπως στον ημιαυτόματο).
• Η ροή εργασίας: ο χειριστής μόνο τοποθετεί τετραγωνισμένα ξύλα στο σημείο προσωρινής αποθήκευσης· η προώθηση, συγκράτηση, τόρνευση και απελευθέρωση του έτοιμου κομματιού γίνονται αυτόματα, ελεγχόμενες πλήρως από τον πίνακα ελέγχου — «όλες οι ρυθμίσεις του μηχανήματος πραγματοποιούνται από τον πίνακα ελέγχου».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο αυτόματος τόρνος έχει τον ίδιο γενικό σκοπό (κυλινδρόμορφα τορνευτά στοιχεία) με τον απλό και τον ημιαυτόματο, αλλά διαφέρει σημαντικά στα στοιχεία και στη μέθοδο κατεργασίας: αντί για άτρακτο/κεντροφορέα με χειροκίνητη ή αντιγραφική λάξευση, διαθέτει κατεργαζόμενο στοιχείο, πίνακα ελέγχου, κοπτικά μέσα και σημείο προσωρινής αποθήκευσης, και όλες οι τορνεύσεις πραγματοποιούνται αυτόματα, χωρίς καμία χειροκίνητη παρέμβαση, με όλες τις ρυθμίσεις να γίνονται από τον πίνακα ελέγχου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Βασικές προδιαγραφές αγοράς τόρνου (γνώμη)

Ερώτηση: Ποιες βασικές προδιαγραφές πρέπει να πληρεί ένας τόρνος τον οποίο θέλετε να αγοράσετε για το εργαστήριό σας;

Απάντηση:

• ⚠️ Ερώτηση κρίσης/γνώμης — ζητά προσωπική αξιολόγηση με βάση όσα ήδη περιγράφει το κεφάλαιο για τα στοιχεία και τις δυνατότητες κάθε τύπου τόρνου. Η απάντηση είναι ενδεικτική.
• Κριτήρια με βάση το κεφάλαιο (σελ. 116-121): ο τύπος τόρνου (απλός/ημιαυτόματος/αυτόματος) ανάλογα με τον όγκο και το είδος παραγωγής· η ποιότητα κατασκευής του σκελετού (βαριά κατασκευή, ασφαλής πάκτωση στο δάπεδο) ώστε να αντέχει τις αναπτυσσόμενες δυνάμεις· η δυνατότητα ρύθμισης ταχύτητας περιστροφής της ατράκτου· η ύπαρξη προστατευτικών διατάξεων (προφυλακτήρας στον ημιαυτόματο)· και η συμμόρφωση με τους κανόνες ασφαλείας (§10.3).
• Ενδεικτική τεκμηρίωση επιλογής: για μικρό εργαστήριο, όπου η παραγωγή είναι μικρή σε όγκο αλλά ποικίλη σε σχήματα, ενδείκνυται απλός τόρνος, με βαριά κατασκευή σκελετού, ρυθμιζόμενη ταχύτητα περιστροφής και καλή σταθεροποίηση στο δάπεδο· αν χρειάζεται επανάληψη πολλών όμοιων τεμαχίων, ένας ημιαυτόματος με σύστημα αντιγραφής θα αύξανε την παραγωγικότητα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: οι βασικές προδιαγραφές είναι ο κατάλληλος τύπος τόρνου (απλός, ημιαυτόματος ή αυτόματος) ανάλογα με τον όγκο και το είδος της παραγωγής, η βαριά και ανθεκτική κατασκευή του σκελετού με ασφαλή πάκτωση στο δάπεδο, η δυνατότητα ρύθμισης της ταχύτητας περιστροφής, η ύπαρξη προστατευτικών διατάξεων, και η συμμόρφωση με τους κανόνες ασφαλείας του κεφαλαίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική/προσωπική απάντηση — ερώτηση κρίσης, δεν έχει μοναδική «σωστή» απάντηση.

Γενικοί κανόνες ασφαλείας του τόρνου

Ερώτηση: Να αναφέρετε τους γενικούς κανόνες ασφαλείας του τόρνου.

Απάντηση:

• Οι κανόνες, αυτούσιοι (§10.3, σελ. 121) — πριν αρχίσουμε οποιαδήποτε κατεργασία με τον τόρνο θα πρέπει:

     ① να ελέγχουμε αν η επικίνδυνη περιοχή του μηχανήματος είναι ελεύθερη
     ② να ελέγχουμε εάν το ξύλο περιστρέφεται ελεύθερα
     ③ να φοράμε προστατευτικά γυαλιά
     ④ να ρυθμίζουμε την κατάλληλη ταχύτητα περιστροφής
     ⑤ να απομακρύνουμε οτιδήποτε υπάρχει στην τράπεζα εργασίας

• Γενική παραπομπή: «κατά τη λειτουργία και χρήση του τόρνου, θα πρέπει να ακολουθούμε όλους τους κανόνες ασφαλούς λειτουργίας που αναφέρονται στις ενότητες 2.5 και 2.6.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι γενικοί κανόνες ασφαλείας του τόρνου είναι: να ελέγχουμε αν η επικίνδυνη περιοχή του μηχανήματος είναι ελεύθερη, να ελέγχουμε εάν το ξύλο περιστρέφεται ελεύθερα, να φοράμε προστατευτικά γυαλιά, να ρυθμίζουμε την κατάλληλη ταχύτητα περιστροφής, και να απομακρύνουμε οτιδήποτε υπάρχει στην τράπεζα εργασίας. Επιπλέον, πρέπει να ακολουθούμε όλους τους γενικούς κανόνες ασφαλούς λειτουργίας των ενοτήτων 2.5 και 2.6.

Κριτήρια αξιολόγησης: