Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 11 (σελ. 128) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΞΥΛΟΥ – ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 11

Πλήρεις λύσεις των 8 ερωτήσεων του κεφαλαίου 11 — τα κύρια στοιχεία του αυτόματου μορσοτρύπανου και της ξεμορσαρίστρας, οι κατεργασίες που πραγματοποιούν, οι εφαρμογές τους σε μονάδες παραγωγής επίπλων, και τα μέτρα ασφαλείας.

Κυριότερα μέρη του αυτόματου μορσοτρύπανου

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα κυριότερα μέρη του αυτόματου μορσοτρύπανου.

Απάντηση:

• Τα στοιχεία, αυτούσια (§11.1.1, σελ. 125): σκελετός μηχανήματος, τράπεζα εργασίας (αρθρωτή), κατεργαζόμενο στοιχείο, βάση τράπεζας, περιοχή κατεργασίας (με τις κεφαλές τρυπήματος), πίνακας ελέγχου, ποδομοχλός.
• Λεπτομέρειες (σελ. 126): ο σκελετός είναι βαριάς κατασκευής και πακτώνεται στο δάπεδο· η τράπεζα εργασίας είναι αρθρωτή και διαμορφώνεται ανάλογα με το σχήμα του υπό κατεργασία στοιχείου, με τη συγκράτηση να γίνεται με έμβολα· στην περιοχή κατεργασίας βρίσκονται οι κεφαλές τρυπήματος (οριζόντιες, κατακόρυφες ή κεκλιμένες, ανάλογα με τον τύπο του μηχανήματος)· η έναρξη λειτουργίας γίνεται με ειδικό ποδομοχλό, και η λειτουργία ελέγχεται από τον πίνακα ελέγχου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κυριότερα μέρη του αυτόματου μορσοτρύπανου είναι ο σκελετός μηχανήματος (βαριάς κατασκευής, πακτωμένος στο δάπεδο), η αρθρωτή τράπεζα εργασίας που διαμορφώνεται ανάλογα με το σχήμα του υπό κατεργασία στοιχείου και συγκρατεί με έμβολα, η περιοχή κατεργασίας όπου βρίσκονται οι κεφαλές τρυπήματος (οριζόντιες, κατακόρυφες ή κεκλιμένες), ο πίνακας ελέγχου που ελέγχει τη λειτουργία του μηχανήματος, και ο ποδομοχλός με τον οποίο αρχίζει η λειτουργία.

Κυριότερα μέρη της ξεμορσαρίστρας

Ερώτηση: Να αναφέρετε τα κυριότερα μέρη της ξεμορσαρίστρας.

Απάντηση:

• Τα στοιχεία, αυτούσια (§11.2.1, σελ. 127): σκελετός μηχανήματος, τράπεζα εργασίας (δύο τράπεζες), κεφαλή κατεργασίας, έμβολο συγκράτησης, οδηγός τράπεζας, προστατευτικό.
• Λεπτομέρειες (σελ. 127): ο σκελετός είναι μεταλλικός, βαριάς κατασκευής, πακτωμένος στο δάπεδο· η ξεμορσαρίστρα διαθέτει δύο μεταλλικές τράπεζες εργασίας, κάθε μία με ευθύγραμμο οδηγό που έχει τη δυνατότητα να παίρνει κλίση· το ξυλοτεμάχιο σταθεροποιείται με έμβολα αέρος· η κεφαλή κατεργασίας βρίσκεται σε οριζόντια θέση και περιβάλλεται από ειδικό προστατευτικό, ανοιχτό μόνο στο σημείο εισόδου του σόκορου του ξύλου, ώστε να μειώνεται ο θόρυβος και η συσσώρευση υπολειμμάτων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα κυριότερα μέρη της ξεμορσαρίστρας είναι ο μεταλλικός σκελετός μηχανήματος βαριάς κατασκευής, οι δύο μεταλλικές τράπεζες εργασίας με ευθύγραμμο οδηγό που παίρνει κλίση, η κεφαλή κατεργασίας σε οριζόντια θέση περιβαλλόμενη από ειδικό προστατευτικό, και τα έμβολα συγκράτησης αέρος που σταθεροποιούν το υπό κατεργασία ξυλοτεμάχιο.

Κατεργασίες με το αυτόματο μορσοτρύπανο

Ερώτηση: Τι κατεργασίες πραγματοποιούμε με το αυτόματο μορσοτρύπανο;

Απάντηση:

• Ο σκοπός, αυτούσιος (§11.1, σελ. 124): «με το αυτόματο μορσοτρύπανο μπορούν να διανοιχθούν απλές οπές και μορσότρυπες ταυτόχρονα σε ευθύγραμμα ή καμπύλα στοιχεία. Το αυτόματο μορσοτρύπανο εκτελεί οριζόντιες, κατακόρυφες ή κεκλιμένες διατρήσεις.»
• Η διαδικασία (§11.1.2, σελ. 126): ο χειριστής ρυθμίζει την ακριβή θέση της τράπεζας εργασίας, των κεφαλών κατεργασίας, των τερματικών και των εμβόλων συγκράτησης, τοποθετεί το στοιχείο και το σταθεροποιεί, και θέτει σε λειτουργία τις κεφαλές τρυπήματος. «Όλες οι διατρήσεις πραγματοποιούνται ταυτόχρονα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με το αυτόματο μορσοτρύπανο πραγματοποιούνται διατρήσεις: διανοίγονται απλές οπές και μορσότρυπες ταυτόχρονα σε ευθύγραμμα ή καμπύλα στοιχεία, με οριζόντιες, κατακόρυφες ή κεκλιμένες κατευθύνσεις. Ο χειριστής ρυθμίζει την τράπεζα εργασίας, τις κεφαλές κατεργασίας και τα έμβολα συγκράτησης, τοποθετεί και σταθεροποιεί το στοιχείο, και θέτει σε λειτουργία τις κεφαλές τρυπήματος, οι οποίες πραγματοποιούν όλες τις διατρήσεις ταυτόχρονα.

Κατεργασίες με την ξεμορσαρίστρα

Ερώτηση: Τι κατεργασίες πραγματοποιούμε με την ξεμορσαρίστρα;

Απάντηση:

• Ο σκοπός, αυτούσιος (§11.2, σελ. 126): «με την ξεμορσαρίστρα δημιουργούνται μόρσα διαφόρων σχημάτων για συνδέσεις μόρσου όλων των ειδών.»
• Η διαδικασία (§11.2.2, σελ. 127): ο χειριστής ρυθμίζει την ακριβή θέση των δύο τραπεζών εργασίας και των οδηγών τους, καθώς και την πορεία κίνησης της κεφαλής κατεργασίας ανάλογα με τις διαστάσεις και τη γεωμετρία του μόρσου. Τοποθετεί ένα ξυλοτεμάχιο σε κάθε τράπεζα εργασίας και το σταθεροποιεί· θέτει σε λειτουργία το μηχάνημα, και «η κεφαλή κατεργασίας μετακινούμενη αρχίζει να δημιουργεί μόρσο σε κάθε ένα ξυλοτεμάχιο».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με την ξεμορσαρίστρα δημιουργούνται μόρσα διαφόρων σχημάτων για συνδέσεις μόρσου όλων των ειδών. Ο χειριστής ρυθμίζει τη θέση των δύο τραπεζών εργασίας, των οδηγών τους και την πορεία κίνησης της κεφαλής κατεργασίας σύμφωνα με τις διαστάσεις και τη γεωμετρία του μόρσου, τοποθετεί ένα ξυλοτεμάχιο σε κάθε τράπεζα και το σταθεροποιεί, και θέτει το μηχάνημα σε λειτουργία, ώστε η κινούμενη κεφαλή κατεργασίας να δημιουργήσει το μόρσο σε κάθε ξυλοτεμάχιο.

Διαφορά μορσοτρύπανου από αυτόματο μορσοτρύπανο

Ερώτηση: Σε τι διαφέρει το μορσοτρύπανο από το αυτόματο μορσοτρύπανο;

Απάντηση:

• Το (απλό) μορσοτρύπανο (§7.3, σελ. 87-88): έχει σκελετό που πακτώνεται στο δάπεδο, αμετακίνητη τράπεζα εργασίας από χυτοσίδηρο με σφικτήρα ξύλου, και ηλεκτροκινητήρα με υποδοχέα για ένα τρυπάνι, που μετακινείται με χειροκοχλίες. «Με το μορσοτρύπανο γίνεται το άνοιγμα οπών με μεγάλο μήκος (μορσοτρυπών)»: ο χειριστής σταθεροποιεί το ξύλο με το σφικτήρα, κάνει τις ρυθμίσεις ύψους και βάθους, διανοίγει πρώτα τα δύο άκρα της μορσότρυπας και στη συνέχεια, με διαδοχικές διεισδύσεις και παλινδρομική κίνηση (αριστερά - δεξιά), διευρύνει και ολοκληρώνει τη μορσότρυπα — μία μορσότρυπα κάθε φορά.
• Το αυτόματο μορσοτρύπανο (§11.1, σελ. 124-126): είναι «μηχάνημα υψηλής ακρίβειας, μεγάλης παραγωγικότητας με δυνατότητες αυτόματων ρυθμίσεων». Διαθέτει αρθρωτή τράπεζα εργασίας, συγκράτηση με έμβολα, κεφαλές τρυπήματος (οριζόντιες, κατακόρυφες ή κεκλιμένες), ποδομοχλό έναρξης και πίνακα ελέγχου. Μετά τις ρυθμίσεις του χειριστή, «όλες οι διατρήσεις πραγματοποιούνται ταυτόχρονα» — απλές οπές και μορσότρυπες, σε ευθύγραμμα ή καμπύλα στοιχεία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το (απλό) μορσοτρύπανο διαθέτει ένα τρυπάνι και ανοίγει μία μορσότρυπα κάθε φορά: ο χειριστής σταθεροποιεί το ξύλο με σφικτήρα, διανοίγει τα άκρα της μορσότρυπας και τη διευρύνει με διαδοχικές διεισδύσεις και παλινδρομική κίνηση του τρυπανιού. Το αυτόματο μορσοτρύπανο είναι μηχάνημα βαριάς κατασκευής, υψηλής ακρίβειας και μεγάλης παραγωγικότητας, με δυνατότητες αυτόματων ρυθμίσεων, αρθρωτή τράπεζα με έμβολα συγκράτησης, κεφαλές τρυπήματος (οριζόντιες, κατακόρυφες ή κεκλιμένες) και πίνακα ελέγχου· με αυτό διανοίγονται ταυτόχρονα πολλές οπές, απλές ή μορσότρυπες, σε ευθύγραμμα ή καμπύλα στοιχεία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το απλό μορσοτρύπανο περιγράφεται στο κεφάλαιο 7 (§7.3)· μη συγχέεις τη διάνοιξη μιας μορσότρυπας με παλινδρομική κίνηση του τρυπανιού με τις ταυτόχρονες διατρήσεις του αυτόματου μορσοτρύπανου.

Επιχειρήσεις-αποδέκτες μορσοτρύπανου και ξεμορσαρίστρας

Ερώτηση: Σε ποιες επιχειρήσεις απευθύνεται το αυτόματο μορσοτρύπανο και σε ποιες η ξεμορσαρίστρα;

Απάντηση:

• Το αυτόματο μορσοτρύπανο, αυτούσιο (§11.1, σελ. 124): «Βρίσκει εφαρμογή σε μονάδες παραγωγής επίπλων όπου τα ξύλινα στοιχεία τους απαιτούν πολλαπλές διατρήσεις (πόδια καρεκλών, πολυθρόνες, καναπέδες, ανάκλιντρα και γενικά όπου εφαρμόζονται συνδέσεις μόρσου).»
• Η ξεμορσαρίστρα χρησιμοποιείται συμπληρωματικά στις ίδιες μονάδες παραγωγής επίπλων που εφαρμόζουν συνδέσεις μόρσου — αφού δημιουργεί τα «αρσενικά» τεμάχια (μόρσα) που εφαρμόζουν στις μορσότρυπες που ανοίγει το μορσοτρύπανο, δηλαδή τα δύο μηχανήματα συνδυάζονται στην ίδια γραμμή παραγωγής επίπλων με συνδέσεις μόρσου-μορσότρυπας (πόδια καρεκλών, πολυθρόνες, καναπέδες, ανάκλιντρα, κτλ.).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Και το αυτόματο μορσοτρύπανο και η ξεμορσαρίστρα απευθύνονται σε μονάδες παραγωγής επίπλων όπου εφαρμόζονται συνδέσεις μόρσου, όπως στην κατασκευή ποδιών καρεκλών, πολυθρόνων, καναπέδων και ανάκλιντρων: το μορσοτρύπανο ανοίγει τις μορσότρυπες (τις «θηλυκές» οπές) στα ξύλινα στοιχεία, ενώ η ξεμορσαρίστρα δημιουργεί τα ίδια τα μόρσα (τα «αρσενικά» τεμάχια) που εφαρμόζουν σε αυτές — τα δύο μηχανήματα λειτουργούν συμπληρωματικά στην ίδια γραμμή παραγωγής.

Μέτρα ασφαλείας στο μορσοτρύπανο και την ξεμορσαρίστρα

Ερώτηση: Ποια μέτρα ασφαλείας παίρνουμε κατά το χειρισμό του αυτόματου μορσοτρύπανου και της ξεμορσαρίστρας;

Απάντηση:

• Τα μέτρα, αυτούσια (§11.3, σελ. 127-128) — πριν αρχίσουμε οποιαδήποτε κατεργασία θα πρέπει:

     ① να έχουμε πραγματοποιήσει όλες τις απαραίτητες ρυθμίσεις
     ② να έχουμε ελέγξει ότι τα μέσα κατεργασίας (τρυπάνια ή κεφαλές
        μορφοποίησης) βρίσκονται σε άριστη κατάσταση
     ③ να έχουμε σταθεροποιήσει καλά το ξυλοτεμάχιο που θα κατεργαστούμε

• Γενική παραπομπή: «κατά τη λειτουργία και χρήση του αυτόματου μορσοτρύπανου και της ξεμορσαρίστρας θα πρέπει να ακολουθούμε όλους τους κανόνες ασφαλούς λειτουργίας που αναφέρονται στις ενότητες 2.5 και 2.6.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα μέτρα ασφαλείας για το αυτόματο μορσοτρύπανο και την ξεμορσαρίστρα είναι: να έχουμε πραγματοποιήσει όλες τις απαραίτητες ρυθμίσεις, να έχουμε ελέγξει ότι τα μέσα κατεργασίας (τρυπάνια ή κεφαλές μορφοποίησης) βρίσκονται σε άριστη κατάσταση, και να έχουμε σταθεροποιήσει καλά το ξυλοτεμάχιο που θα κατεργαστούμε. Επιπλέον, πρέπει να ακολουθούμε όλους τους γενικούς κανόνες ασφαλούς λειτουργίας των ενοτήτων 2.5 και 2.6.

Γιατί μετακινείται η κεφαλή μορφοποίησης στην ξεμορσαρίστρα

Ερώτηση: Για ποιο λόγο στην ξεμορσαρίστρα κατά τη διάρκεια της κατεργασίας μετακινείται η κεφαλή μορφοποίησης και δεν μετακινούνται οι τράπεζες εργασίας;

Απάντηση:

• Η περιγραφή της μεθόδου, αυτούσια (§11.2.2, σελ. 127): «Θέτει σε λειτουργία το μηχάνημα και η κεφαλή κατεργασίας μετακινούμενη αρχίζει να δημιουργεί μόρσο σε κάθε ένα ξυλοτεμάχιο.» Οι τράπεζες παραμένουν σταθερές, με τα ξυλοτεμάχια σταθεροποιημένα σε αυτές.
• Ερώτηση κρίσης — το κεφάλαιο δεν εξηγεί ρητά το «γιατί», ζητά ερμηνεία με βάση όσα ήδη γνωρίζουμε για τη σταθεροποίηση και ακρίβεια κατεργασίας. Ενδεικτική εξήγηση: τα δύο ξυλοτεμάχια είναι σταθεροποιημένα με έμβολα αέρος στις δύο τράπεζες με ακριβή, καθορισμένη θέση· αν μετακινούνταν οι ίδιες οι τράπεζες μαζί με το ξυλοτεμάχιο, θα ήταν δυσκολότερο να διατηρηθεί η σταθερότητα και η ακρίβεια της συγκράτησής τους. Είναι πιο πρακτικό και ακριβές να μετακινείται μία μόνο κεφαλή κατεργασίας, ελεγχόμενη με ακρίβεια, γύρω από τα σταθερά σταθεροποιημένα ξυλοτεμάχια, ώστε το μόρσο να δημιουργηθεί με σταθερή αναφορά και επαναληψιμότητα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενδεικτική απάντηση: οι τράπεζες παραμένουν σταθερές επειδή σε αυτές είναι ήδη σταθεροποιημένα με ακρίβεια, μέσω εμβόλων αέρος, τα ξυλοτεμάχια που θα κατεργαστούν· η μετακίνηση ολόκληρων τραπεζών θα δυσκόλευε τη διατήρηση αυτής της ακριβούς σταθεροποίησης. Είναι πιο πρακτικό και ακριβέστερο να μετακινείται μόνο η κεφαλή μορφοποίησης, η οποία διαγράφει την απαιτούμενη τροχιά γύρω από τα σταθερά ξυλοτεμάχια, εξασφαλίζοντας σταθερή αναφορά και επαναληψιμότητα στη διαμόρφωση του μόρσου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το βιβλίο περιγράφει το γεγονός (κινείται η κεφαλή) αλλά δεν δίνει ρητή αιτιολόγηση· η απάντηση συμπληρώνει με εύλογη ερμηνεία.