Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 18 (σελ. 187) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΞΥΛΟΥ – ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 18

Πλήρεις λύσεις των 10 ερωτήσεων του κεφαλαίου 18 — οι λειτουργικοί χώροι ενός εργοστασίου, η σωστή διάταξη λειτουργικών χώρων και μηχανημάτων, οι παράγοντες σχεδιασμού, οι βοηθητικές εγκαταστάσεις (απαγωγή πριονιδιού, πεπιεσμένος αέρας, ενέργεια, λοιπός εξοπλισμός). Οι δύο τελευταίες ερωτήσεις είναι ανοιχτού τύπου (αναζήτηση πρόσθετων πληροφοριών) και απαντώνται ενδεικτικά.

Λειτουργικοί χώροι εργοστασίου

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι λειτουργικοί χώροι ενός εργοστασίου;

Απάντηση:

• Οι πέντε λειτουργικοί χώροι, αυτούσιοι (§18.1, σελ. 180):

     ① Κατεργασίας και παραγωγής των προϊόντων
     ② Αποθήκευσης πρώτων υλών και τελικών προϊόντων
     ③ Αποθήκευσης ημικατεργασμένων
     ④ Γραφείων και βοηθητικών χώρων (κυλικείο, αποδυτήρια, WC)
     ⑤ Βοηθητικού εξοπλισμού (παραγωγή ενέργειας/πεπιεσμένου αέρα, συλλογή
        απορριμμάτων, κτλ.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι λειτουργικοί χώροι ενός εργοστασίου είναι: ο χώρος κατεργασίας και παραγωγής των προϊόντων, ο χώρος αποθήκευσης πρώτων υλών και τελικών προϊόντων, ο χώρος αποθήκευσης ημικατεργασμένων, ο χώρος γραφείων και βοηθητικών χώρων (κυλικείο, αποδυτήρια, WC), και ο χώρος βοηθητικού εξοπλισμού (παραγωγή ενέργειας/πεπιεσμένου αέρα, συλλογή απορριμμάτων).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εξασφάλιση σωστής διάταξης λειτουργικών χώρων

Ερώτηση: Τι πρέπει να εξασφαλίζει μια σωστή διάταξη των λειτουργικών χώρων ενός εργοστασίου;

Απάντηση:

• Οι τρεις απαιτήσεις, αυτούσιες (§18.1, σελ. 180): «Μια σωστή διάταξη των λειτουργιών ενός εργοστασίου πρέπει να εξασφαλίζει μεταξύ άλλων:

  
     ① την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των διαθέσιμων χώρων
     ② την ανεμπόδιστη διεξαγωγή όλων των λειτουργιών του εργοστασίου
     ③ την ανεμπόδιστη και εύκολη είσοδο και έξοδο των πρώτων υλών και των
        προϊόντων
  ```»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μια σωστή διάταξη των λειτουργικών χώρων ενός εργοστασίου πρέπει να εξασφαλίζει την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των διαθέσιμων χώρων, την ανεμπόδιστη διεξαγωγή όλων των λειτουργιών του εργοστασίου, και την ανεμπόδιστη και εύκολη είσοδο και έξοδο των πρώτων υλών και των προϊόντων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εξασφάλιση σωστής διάταξης μηχανημάτων

Ερώτηση: Τι πρέπει να εξασφαλίζει μια σωστή διάταξη των μηχανημάτων σε ένα εργοστάσιο κατεργασίας ξύλου;

Απάντηση:

• Οι οκτώ απαιτήσεις, αυτούσιες (§18.1, σελ. 181-182): «η διάταξη των μηχανημάτων στους χώρους μιας επιχείρησης θα πρέπει να εξασφαλίζει:

  
     ① την εύκολη, ασφαλή και ανεμπόδιστη λειτουργία του εργοστασίου
     ② την ανεμπόδιστη, ασφαλή και υγιεινή εργασία των εργαζομένων
     ③ την εύκολη διακίνηση και προσωρινή στοίβαξη των ημικατεργασμένων
        προϊόντων σε κάθε μηχάνημα κατεργασίας
     ④ την προς μια κατεύθυνση (εμπρός) ροή των προς επεξεργασία υλικών και
        την αποφυγή επιστροφών
     ⑤ τη μείωση του χρόνου διακίνησης των υλικών από μηχάνημα σε μηχάνημα
     ⑥ την ελαχιστοποίηση των νεκρών χρόνων λειτουργίας των μηχανημάτων
        και απασχόλησης των εργαζομένων και τη μεγαλύτερη αξιοποίηση της
        παραγωγικής δυναμικότητάς τους
     ⑦ την αποφυγή σημείων στένωσης στην παραγωγική διαδικασία που
        συντελούν σε χαμηλή παραγωγικότητα και μεγαλύτερο κόστος παραγωγής
     ⑧ την καλύτερη εκμετάλλευση του χώρου και το μικρότερο δυνατό κόστος
        κατασκευής και συντήρησης των κτιρίων
  ```»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μια σωστή διάταξη των μηχανημάτων πρέπει να εξασφαλίζει: εύκολη, ασφαλή και ανεμπόδιστη λειτουργία του εργοστασίου· ανεμπόδιστη, ασφαλή και υγιεινή εργασία των εργαζομένων· εύκολη διακίνηση και προσωρινή στοίβαξη ημικατεργασμένων προϊόντων· ροή υλικών προς μια κατεύθυνση χωρίς επιστροφές· μείωση του χρόνου διακίνησης υλικών· ελαχιστοποίηση νεκρών χρόνων λειτουργίας μηχανημάτων/εργαζομένων· αποφυγή σημείων στένωσης· και καλύτερη εκμετάλλευση χώρου με μικρότερο κόστος κατασκευής/συντήρησης κτιρίων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Σημασία της σωστής διάταξης μηχανημάτων

Ερώτηση: Γιατί είναι σημαντική η σωστή διάταξη των μηχανημάτων σ' ένα εργοστάσιο;

Απάντηση:

• Η αιτιολόγηση, αυτούσια (§18.1, σελ. 181): «Συχνά μικρές διαφορές στη θέση ορισμένων μηχανημάτων στο χώρο μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση (θετική ή αρνητική) στη λειτουργικότητα και στην παραγωγικότητα μιας επιχείρησης. Γι' αυτό η διάταξη των μηχανημάτων στο χώρο θα πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και μελέτη, ώστε να εξασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του χώρου και η μεγαλύτερη δυνατή παραγωγικότητα.»
• Και από την Ανακεφαλαίωση (σελ. 187): «Η διάταξη επηρεάζει τη λειτουργικότητα, την παραγωγικότητα, το κόστος παραγωγής της επιχείρησης καθώς και την ασφάλεια των εργαζομένων.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η σωστή διάταξη των μηχανημάτων είναι σημαντική γιατί μικρές διαφορές στη θέση τους μπορούν να έχουν σημαντική θετική ή αρνητική επίδραση στη λειτουργικότητα και στην παραγωγικότητα της επιχείρησης. Η διάταξη επηρεάζει επίσης το κόστος παραγωγής και την ασφάλεια των εργαζομένων, γι' αυτό πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και μελέτη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Παράγοντες σχεδιασμού διάταξης μηχανημάτων

Ερώτηση: Ποιοι παράγοντες λαμβάνονται υπόψη για το σχεδιασμό της διάταξης των μηχανημάτων;

Απάντηση:

• Οι παράγοντες, αυτούσιοι (§18.1, σελ. 183): «Κατά το σχεδιασμό της διάταξης των μηχανημάτων στο χώρο θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη:

  
     ● η ροή παραγωγής των προϊόντων
     ● οι απαιτούμενοι χώροι ασφαλούς λειτουργίας των μηχανημάτων και κίνησης
       των εργαζομένων
     ● οι διαστάσεις των επεξεργαζομένων τεμαχίων
     ● η ποσότητα της παραγωγής
     ● οι ανάγκες για προσωρινή στοίβαξη ημικατεργασμένων προϊόντων κοντά
       στα μηχανήματα
     ● τα συστήματα αποκομιδής των υπολειμμάτων
  ```»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο σχεδιασμό της διάταξης των μηχανημάτων λαμβάνονται υπόψη: η ροή παραγωγής των προϊόντων, οι απαιτούμενοι χώροι ασφαλούς λειτουργίας των μηχανημάτων και κίνησης των εργαζομένων, οι διαστάσεις των επεξεργαζομένων τεμαχίων, η ποσότητα της παραγωγής, οι ανάγκες προσωρινής στοίβαξης ημικατεργασμένων προϊόντων και τα συστήματα αποκομιδής των υπολειμμάτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Βοηθητικές εγκαταστάσεις εργοστασίου κατεργασίας ξύλου

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βοηθητικές εγκαταστάσεις ενός εργοστασίου κατεργασίας ξύλου;

Απάντηση:

• Η απαρίθμηση, αυτούσια (§18.2, σελ. 183): «Στις βοηθητικές εγκαταστάσεις ενός εργοστασίου κατεργασίας ξύλου περιλαμβάνονται:

  
     ● οι εγκαταστάσεις αναρρόφησης σκόνης
     ● οι εγκαταστάσεις παραγωγής και διανομής πεπιεσμένου αέρα
     ● οι εγκαταστάσεις παραγωγής/διανομής ενέργειας
     ● τα συστήματα εσωτερικής διακίνησης ημικατεργασμένων και τελικών
       προϊόντων
     ● οι γραμμές συσκευασίας
     ● το τροχιστήριο, κτλ.
  ```»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βοηθητικές εγκαταστάσεις ενός εργοστασίου κατεργασίας ξύλου είναι: οι εγκαταστάσεις αναρρόφησης σκόνης, οι εγκαταστάσεις παραγωγής και διανομής πεπιεσμένου αέρα, οι εγκαταστάσεις παραγωγής/διανομής ενέργειας, τα συστήματα εσωτερικής διακίνησης ημικατεργασμένων και τελικών προϊόντων, οι γραμμές συσκευασίας και το τροχιστήριο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Είδη συστημάτων αναρρόφησης πριονιδιού

Ερώτηση: Ποια είναι τα είδη συστημάτων αναρρόφησης πριονιδιού; Να περιγράψετε ένα σύστημα.

Απάντηση:

• Τα τρία είδη, αυτούσια (§18.2.1, σελ. 184): «Το σύστημα των αγωγών… μπορεί να είναι:

  
     ① ΚΙΝΗΤΗΣ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΗΣ αναρρόφησης (μεταφέρεται από μηχάνημα σε
        μηχάνημα)
     ② ΣΤΑΘΕΡΗΣ ΜΕΜΟΝΩΜΕΝΗΣ εγκατάστασης (μόνιμη αναρρόφηση χωριστή για
        κάθε μηχάνημα)
     ③ ΟΜΑΔΙΚΗΣ αναρρόφησης (μόνιμη εγκατάσταση για ταυτόχρονη αναρρόφηση
        από όλα τα μηχανήματα) με κεντρική εγκατάσταση
  ```»

• Περιγραφή ενός συστήματος (της ομαδικής/κεντρικής): χρησιμοποιεί ειδικό σύστημα μεταλλικών ή εύκαμπτων πλαστικών αγωγών με χοάνες αναρρόφησης προσαρμοσμένες σε όλα τα μηχανήματα, που με τη βοήθεια φυγοκεντρικού ανεμιστήρα, τοποθετημένου στο τέλος του συστήματος, δημιουργεί υποπίεση και απάγει/μεταφέρει τα υπολείμματα σε δοχεία ή σιλό συλλογής, τοποθετημένα συνήθως έξω από το κτίριο. Μπορεί να είναι τοποθετημένο στην οροφή ή υποδαπέδια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα τρία είδη συστημάτων απαγωγής πριονιδιού είναι: κινητό μεμονωμένης αναρρόφησης (μεταφέρεται από μηχάνημα σε μηχάνημα), σταθερό μεμονωμένης εγκατάστασης (μόνιμη αναρρόφηση χωριστή για κάθε μηχάνημα), και ομαδικής αναρρόφησης με κεντρική εγκατάσταση (μόνιμη εγκατάσταση για ταυτόχρονη αναρρόφηση από όλα τα μηχανήματα). Στο ομαδικό/κεντρικό σύστημα, αγωγοί με χοάνες αναρρόφησης σε κάθε μηχάνημα, με τη βοήθεια φυγοκεντρικού ανεμιστήρα στο τέλος του συστήματος, δημιουργούν υποπίεση που απάγει και μεταφέρει τα υπολείμματα σε δοχεία ή σιλό συλλογής, συνήθως έξω από το κτίριο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χρήση και σύστημα παραγωγής-διανομής πεπιεσμένου αέρα

Ερώτηση: Πού χρησιμοποιείται ο πεπιεσμένος αέρας; Να περιγράψετε ένα σύστημα παραγωγής - διανομής πεπιεσμένου αέρα.

Απάντηση:

• Χρήσεις, αυτούσιες (§18.2.2, σελ. 185): «Ο πεπιεσμένος αέρας είναι απαραίτητος για τη λειτουργία πολλών μηχανημάτων κατεργασίας ξύλου (καρφωτικά αέρος, πρέσες, έμβολα συγκράτησης ή προώθησης, ξεμορσαρίστρες, φορητά εργαλεία, συστήματα ψεκασμού κόλλας και βαφών, κτλ.).»
• Περιγραφή συστήματος: παράγεται από αεροσυμπιεστές (κομπρεσέρ), συνήθως σταθερούς ηλεκτροκίνητους κατάλληλης ιπποδύναμης, εξοπλισμένους με δοχείο αποθήκευσης. Ο πεπιεσμένος αέρας διανέμεται στους χώρους/μηχανήματα με δίκτυο διανομής: χαλύβδινους (βιδωτούς ή συγκολλητούς) ή ελαστικούς σωλήνες πίεσης, τοποθετημένους κάτω από το δάπεδο ή στους τοίχους, με ταχυσυνδέσμους για εύκολη σύνδεση-αποσύνδεση με τα μηχανήματα σε όλα τα σημεία χρήσης· η εγκατάσταση γίνεται με λεπτομερές σχέδιο διανομής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο πεπιεσμένος αέρας χρησιμοποιείται για καρφωτικά αέρος, πρέσες, έμβολα συγκράτησης ή προώθησης, ξεμορσαρίστρες, φορητά εργαλεία και συστήματα ψεκασμού κόλλας/βαφών. Παράγεται συνήθως από σταθερό ηλεκτροκίνητο αεροσυμπιεστή με δοχείο αποθήκευσης, και διανέμεται στα μηχανήματα με δίκτυο χαλύβδινων ή ελαστικών σωλήνων, τοποθετημένων κάτω από το δάπεδο ή στους τοίχους, με ταχυσυνδέσμους στα σημεία χρήσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Επίδραση της σκόνης ξύλου στην υγεία των εργαζομένων (έρευνα)

Ερώτηση: Να συλλέξετε πληροφορίες για την επίδραση της σκόνης ξύλου στην υγεία των εργαζομένων.

Απάντηση:

• ⚠️ Ερώτηση ανοιχτού τύπου (§18.3, ερώτ. 9, σελ. 187) — ζητά αναζήτηση πρόσθετων πληροφοριών. Η απάντηση παρακάτω είναι ενδεικτική.
• Ό,τι λέει ήδη το κεφάλαιο (§18.2.1, σελ. 184-185): «Τα υπολείμματα αυτά και ιδιαίτερα η σκόνη και το ροκανίδι πρέπει να απομακρύνονται αμέσως μετά την παραγωγή τους για να εξασφαλίζεται έτσι η υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων… και η μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς ή άλλων ατυχημάτων.» Γι' αυτό υπάρχουν τα συστήματα αναρρόφησης.
• Ενδεικτικές πρόσθετες κατευθύνσεις έρευνας (γενικές γνώσεις, πέρα από το κείμενο): η εισπνοή σκόνης ξύλου για μεγάλο διάστημα μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικά προβλήματα (ερεθισμό, άσθμα, μειωμένη πνευμονική λειτουργία)· ορισμένα σκληρά ξύλα σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο για τη μύτη/παραρρίνιους κόλπους σε παρατεταμένη έκθεση· η σκόνη μπορεί να προκαλέσει και δερματικούς/οφθαλμικούς ερεθισμούς· γι' αυτό συνιστάται χρήση μασκών/αναπνευστικής προστασίας και καλός εξαερισμός/αναρρόφηση στο χώρο εργασίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κεφάλαιο ήδη αναφέρει ότι η σκόνη ξύλου πρέπει να απομακρύνεται αμέσως για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων και τη μείωση κινδύνου πυρκαγιάς, γι' αυτό υπάρχουν τα συστήματα αναρρόφησης. Πρόσθετη έρευνα δείχνει ότι η μακροχρόνια εισπνοή σκόνης ξύλου μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικά προβλήματα και ερεθισμούς, καθιστώντας απαραίτητη τη χρήση μασκών και τον καλό εξαερισμό/αναρρόφηση στο χώρο εργασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική/ανοιχτή απάντηση — δραστηριότητα αναζήτησης πρόσθετων πληροφοριών, δεν έχει μοναδική «σωστή» απάντηση.

Αξιοποίηση υπολειμμάτων κατεργασίας για παραγωγή ενέργειας (έρευνα)

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία της αξιοποίησης των υπολειμμάτων κατεργασίας ξύλου για παραγωγή ενέργειας σε ένα εργοστάσιο; Να συλλέξετε περισσότερες πληροφορίες για το θέμα αυτό.

Απάντηση:

• ⚠️ Ερώτηση με μέρος ανοιχτού τύπου (§18.3, ερώτ. 10, σελ. 187). Το πρώτο σκέλος απαντάται από το κεφάλαιο, το δεύτερο ζητά έρευνα.
• Ό,τι λέει το κεφάλαιο (§18.2.1 και §18.2.3, σελ. 185-186): «Όλα τα υπολείμματα είναι δυνατό να χρησιμεύσουν για παραγωγή ενέργειας με καύση ή ως πρώτη ύλη για τις βιομηχανίες παραγωγής μοριοσανίδων.» Επίσης: «Πολλά εργοστάσια χρησιμοποιούν τα υπολείμματά τους (σκόνη, ροκανίδια, εξακρίδια) για παραγωγή ατμού. Η εφαρμογή αυτή έχει πολλά πλεονεκτήματα οικονομικά και περιβαλλοντικά και γι' αυτό η εγκατάσταση συστήματος παραγωγής ενέργειας από τα υπολείμματα επιδοτείται από το κράτος.»
• Ενδεικτικές πρόσθετες κατευθύνσεις έρευνας (γενικές γνώσεις, πέρα από το κείμενο): μειώνει το κόστος καυσίμου/ενέργειας του εργοστασίου, μειώνει τον όγκο αποβλήτων που πρέπει να απομακρυνθούν, και συνιστά μορφή ανανεώσιμης ενέργειας βιομάζας με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε σχέση με ορυκτά καύσιμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αξιοποίηση των υπολειμμάτων κατεργασίας για παραγωγή ενέργειας (με καύση, για παραγωγή ατμού) έχει σημαντικά οικονομικά και περιβαλλοντικά πλεονεκτήματα, γι' αυτό επιδοτείται από το κράτος — μειώνει το κόστος ενέργειας του εργοστασίου και τον όγκο αποβλήτων. Πρόσθετη έρευνα δείχνει ότι πρόκειται ουσιαστικά για ανανεώσιμη ενέργεια βιομάζας, με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα σε σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική/ανοιχτή απάντηση — το πρώτο σκέλος απαντάται από το κείμενο, το δεύτερο (πρόσθετη έρευνα) δεν έχει μοναδική «σωστή» απάντηση.