Λύσεις — Κεφάλαιο 4: Εισαγωγικά στοιχεία για το σχεδιασμό έργων στην Αρχιτεκτονική Τοπίου (σελ. 151) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 4: Εισαγωγικά στοιχεία για το σχεδιασμό έργων στην Αρχιτεκτονική Τοπίου

Ενδεικτικές λύσεις των 19 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 150-151): στοιχεία τοπογραφίας (μέτρηση, αποτύπωση, σύνταξη σχεδίου), παράγοντες επιλογής φυτών (τοποθεσία, ανάγλυφο, κλίμα, κοινωνικοί/οικονομικοί παράγοντες) και εδαφολογικές παράμετροι (τύποι εδαφών, PH, υφή, στράγγιση).

Η κλίμακα ενός σχεδίου κάτοψης

Ερώτηση: Τι εξυπηρετεί η κλίμακα ενός σχεδίου κάτοψης; Δώστε παραδείγματα.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 132): «Ανάλογα με τις διαστάσεις του έργου χρησιμοποιούνται διαφορετικές κλίμακες. Ειδικότερα, για μικρούς έως μεσαίων διαστάσεων χώρους το τοπογραφικό γίνεται σε κλίμακα 1:50, 1:100, και 1:200. Σε μεγάλους χώρους το τοπογραφικό γίνεται σε κλίμακα 1:500 έως 1:1000. Με την κλίμακα 1:50 εννοούμε ότι στο ένα μέτρο πραγματικής διάστασης στο χώρο αντιστοιχούν δύο εκατοστά στο χαρτί σχεδίασης. Με την κλίμακα 1:100, υποδηλώνεται ότι στο ένα μέτρο διάστασης στο χώρο αναλογεί ένα εκατοστό στο μιλιμετρέ. Η κλίμακα 1:200 δείχνει ότι ένα μέτρο πραγματικής διάστασης αντιστοιχεί σε 0,5 εκατοστά».

Σύνοψη: Η κλίμακα ενός σχεδίου κάτοψης εξυπηρετεί την αναπαράσταση των πραγματικών διαστάσεων ενός χώρου σε μικρότερο μέγεθος πάνω στο χαρτί, με σταθερή αναλογία. Για μικρούς έως μεσαίων διαστάσεων χώρους χρησιμοποιούνται οι κλίμακες 1:50, 1:100 και 1:200 (π.χ. στην κλίμακα 1:100, ένα μέτρο πραγματικής διάστασης αντιστοιχεί σε ένα εκατοστό στο χαρτί), ενώ για μεγάλους χώρους οι κλίμακες 1:500 έως 1:1000.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μέσα και εργαλεία για τη μέτρηση χώρου

Ερώτηση: Ποια μέσα και εργαλεία χρειαζόμαστε για τη μέτρηση ενός χώρου;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 133): «Απαιτείται να διαθέτει ο ενδιαφερόμενος μετροταινία αρκετών μέτρων με υποδιαιρέσεις δεκάτων, εκατοστών και χιλιοστών. Πρέπει να είναι εφοδιασμένος με σημειωματάριο και μολύβι. Προαιρετικά, μπορεί να γίνει λήψη φωτογραφιών, slides ή βιντεοσκόπηση του χώρου».

Σύνοψη: Για τη μέτρηση ενός χώρου χρειαζόμαστε: μετροταινία αρκετών μέτρων με υποδιαιρέσεις δεκάτων, εκατοστών και χιλιοστών, σημειωματάριο και μολύβι για την καταγραφή των μετρήσεων, και προαιρετικά φωτογραφική μηχανή ή βιντεοκάμερα για λήψη φωτογραφιών/βιντεοσκόπηση του χώρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα βασικά στοιχεία μέτρησης

Ερώτηση: Ποια είναι τα βασικά στοιχεία μέτρησης;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 133): «Κατά τη μέτρηση πρέπει να μετρώνται πλευρές, διαγώνιες και ακτίνες ανάλογα με το γεωμετρικό σχήμα της έκτασης, με στόχο την ανεύρεση του εμβαδού της. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που ο χώρος έχει σχήμα τετραγώνου αρκεί η μέτρηση της μίας πλευράς, ενώ όταν ο χώρος έχει σχήμα ορθογώνιου παραλληλόγραμμου, μετρώνται δύο πλευρές... Σε κυκλικό χώρο μετράται η ακτίνα του κύκλου και προσδιορίζεται το κέντρο του».

Σύνοψη: Τα βασικά στοιχεία μέτρησης είναι οι πλευρές, οι διαγώνιες και οι ακτίνες, ανάλογα με το γεωμετρικό σχήμα της έκτασης: σε τετράγωνο χώρο αρκεί η μέτρηση μίας πλευράς, σε ορθογώνιο παραλληλόγραμμο μετρώνται δύο πλευρές (μήκος-πλάτος), και σε κυκλικό χώρο μετράται η ακτίνα και προσδιορίζεται το κέντρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η έννοια του σκαριφήματος

Ερώτηση: Τι εννοούμε με την έννοια «σκαρίφημα» και ποιος είναι ο τρόπος σύνταξης αυτού;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 133-134): «Συνιστάται ο ενδιαφερόμενος να βρεθεί σε ένα υψηλό σημείο... Αποτυπώνει στο χαρτί το χώρο, προσπαθώντας το σχέδιό του να ανταποκρίνεται σε σημαντικό βαθμό στην πραγματικότητα. Το πρόχειρο αυτό σχέδιο γίνεται με το χέρι ή με τη βοήθεια χάρακα και αποτελεί το σκαρίφημα. Μπορούν να γίνουν ένα ή περισσότερα πρόχειρα σχέδια ανάλογα με την επιφάνεια και την πολυπλοκότητα του χώρου».

Σύνοψη: Το σκαρίφημα είναι ένα πρόχειρο σχέδιο του υπό μελέτη χώρου, το οποίο ο ενδιαφερόμενος αποτυπώνει με το χέρι ή με τη βοήθεια χάρακα, συνήθως από ένα υψηλό σημείο για συνοπτική θέα, προσπαθώντας να ανταποκρίνεται σε σημαντικό βαθμό στην πραγματικότητα. Μπορούν να συνταχθούν ένα ή περισσότερα σκαριφήματα, ανάλογα με την πολυπλοκότητα του χώρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αποτύπωση δέντρου ή στατικών στοιχείων

Ερώτηση: Πώς αποτυπώνουμε ένα δέντρο ή άλλα στατικά στοιχεία στο χώρο μελέτης;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 134): «Για την αποτύπωση δέντρου ή άλλου φυτικού στοιχείου ή κατασκευής, χρησιμοποιούνται δύο σταθερά γνωστά σημεία που αποτελούν τα σημεία αναφοράς... Μετρώνται οι αποστάσεις ΑΔ και ΒΔ του προς αποτύπωση στοιχείου από τα σημεία αναφοράς... Η σχεδίαση του στοιχείου... γίνεται με τη βοήθεια κυρίως του διαβήτη. Με κέντρο τα γνωστά σημεία Α και Β και ακτίνες τις μετρηθείσες αποστάσεις ΑΔ και ΒΔ, χαράσσουμε κύκλους. Το σημείο τομής των κύκλων είναι το ζητούμενο σημείο Δ».

Σύνοψη: Για την αποτύπωση ενός δέντρου ή άλλου στατικού στοιχείου χρησιμοποιούνται δύο σταθερά γνωστά σημεία αναφοράς (Α και Β, συνήθως γνωστές κορυφές του χώρου). Μετρώνται οι αποστάσεις του στοιχείου (Δ) από τα δύο αυτά σημεία (ΑΔ και ΒΔ). Στη συνέχεια, με τη βοήθεια διαβήτη, χαράσσονται δύο κύκλοι με κέντρα τα Α και Β και ακτίνες τις μετρηθείσες αποστάσεις· το σημείο τομής των δύο κύκλων είναι το ζητούμενο σημείο Δ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η αεροφωτογραφία στη μελέτη περιοχής

Ερώτηση: Σε τι εξυπηρετεί η αεροφωτογραφία στη μελέτη περιοχής;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 134-135): «Όταν ο χώρος μελέτης είναι αρκετά εκτεταμένος, ενδείκνυται η χρησιμοποίηση αεροφωτογραφιών που έχουν ληφθεί από πρόσφατες πτήσεις. Η προσεκτική παρατήρηση αυτών σε συνδυασμό με την επιτόπια γνώση του χώρου, οδηγούν στην εύκολη και με ακρίβεια αποτύπωση αντικειμένων όπως υπάρχοντα δέντρα, συστάδες, ρέματα, κτίρια... μια έγχρωμη ή ασπρόμαυρη αεροφωτογραφία συντελεί στον προσδιορισμό ακόμη και της ποιότητας του εδάφους κατά κηλίδες (ασβεστούχο, οργανικό, πετρώδες, διαβρωμένο κ.λπ.). Οι αεροφωτογραφίες αποβλέπουν στην πλήρη ενημέρωση του τοπογραφικού σχεδίου εργασίας».

Σύνοψη: Η αεροφωτογραφία εξυπηρετεί στην εύκολη και ακριβή αποτύπωση αντικειμένων (δέντρα, συστάδες, ρέματα, κτίρια) σε εκτεταμένους χώρους μελέτης, σε συνδυασμό με την επιτόπια γνώση του χώρου· επιπλέον, συντελεί στον προσδιορισμό της ποιότητας του εδάφους κατά κηλίδες (ασβεστούχο, οργανικό, πετρώδες, διαβρωμένο), αποβλέποντας στην πλήρη ενημέρωση του τοπογραφικού σχεδίου εργασίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μέσα και υλικά στην εκπόνηση σχεδίου

Ερώτηση: Ποια είναι τα μέσα και υλικά που χρησιμοποιούμε στην εκπόνηση σχεδίου;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 135): «Για την εκπόνηση του σχεδίου χρειάζονται τα εξής μέσα και υλικά: Το σκαρίφημα που έχει ήδη σχεδιαστεί κατά την επιτόπια επίσκεψη. Μιλιμετρέ χαρτί... Όργανα σχεδίασης - Ο ενδιαφερόμενος συνιστάται να διαθέτει κλιμακόμετρο, χάρακα, διαβήτη και ορθογώνιο τρίγωνο. Επιπλέον, προτείνεται η χρησιμοποίηση σχεδιαστηρίου ή πλάκας σχεδίασης. Λοιπά μέσα σχεδίασης - Μηχανικό ή μαλακό μολύβι, γομολάστιχα».

Σύνοψη: Τα μέσα και υλικά για την εκπόνηση σχεδίου είναι: το σκαρίφημα (ήδη σχεδιασμένο επιτόπου), μιλιμετρέ χαρτί, όργανα σχεδίασης (κλιμακόμετρο, χάρακας, διαβήτης, ορθογώνιο τρίγωνο, σχεδιαστήριο ή πλάκα σχεδίασης), και λοιπά μέσα (μηχανικό ή μαλακό μολύβι, γομολάστιχα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Παράγοντες επιλογής φυτών

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπ' όψιν για την επιλογή των φυτών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 136): «Οι παράγοντες που επιδρούν στην επιλογή των φυτών είναι πολλοί και διαφορετικοί. Από τους πλέον σημαντικούς είναι οι εδαφολογικές και οι κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή... Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζει η τοποθεσία και η γειτνίαση του προς μελέτη χώρου... Εξίσου σπουδαίος παράγοντας είναι το ανάγλυφο του εδάφους... Τέλος, μεγάλη σημασία στην επιλογή των φυτών παίζουν οι επιθυμίες και οι ανάγκες των ανθρώπων».

Σύνοψη: Οι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την επιλογή των φυτών είναι: οι εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, η τοποθεσία και γειτνίαση του χώρου (παραθαλάσσια, δασική, αστική περιοχή κ.λπ.), το ανάγλυφο του εδάφους, η ανθεκτικότητα των φυτών σε διαφορετικές συνθήκες, και οι επιθυμίες/ανάγκες των ανθρώπων που θα χρησιμοποιήσουν τους χώρους πρασίνου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Επιλογή φυτών ανάλογα με την τοποθεσία

Ερώτηση: Πώς επιλέγονται τα φυτά ανάλογα με την τοποθεσία του χώρου μελέτης; Αναφέρατε παραδείγματα.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 137): «Όταν ο χώρος μελέτης βρίσκεται σε ένα δασικό τοπίο, πρέπει να χρησιμοποιούνται αυτοφυή είδη φυτών... Σε περιοχές που γειτνιάζουν με λίμνες, ποτάμια και ρέματα επιλέγονται κυρίως φυτικά είδη υγρόφιλα... όπως πλατάνια, καρυδιές, λεύκες... Σε τοποθεσίες που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα πρέπει να ληφθεί υπόψη ιδιαίτερα η αλμύρα της... φυτεύονται κυρίως φυτά ανθεκτικά στα υδροσταγονίδια της θάλασσας, όπως μυοπόρα, αρμυρίκια, καζουαρίνες... Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται στην επιλογή βλάστησης σε αρχαιολογικούς χώρους... με φυτικά είδη όπως δάφνες, μηδικές, δενδρολίβανα, ελιές, σκίνα».

Σύνοψη: Τα φυτά επιλέγονται ανάλογα με την τοποθεσία ως εξής: σε δασικό τοπίο χρησιμοποιούνται αυτοφυή είδη· σε περιοχές κοντά σε λίμνες/ποτάμια/ρέματα επιλέγονται υγρόφιλα φυτά (πλατάνια, καρυδιές, λεύκες)· κοντά στη θάλασσα φυτεύονται φυτά ανθεκτικά στην αλμύρα (μυοπόρα, αρμυρίκια, καζουαρίνες)· σε αρχαιολογικούς χώρους επιβάλλεται απλή/λιτή φύτευση (δάφνες, μηδικές, δενδρολίβανα, ελιές, σχίνα)· σε αστικές/βιομηχανικές περιοχές επιλέγονται φυτά ανθεκτικά στη ρύπανση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Επίδραση κλίματος και μικροκλίματος στις φυτεύσεις

Ερώτηση: Πώς το κλίμα και το μικροκλίμα επηρεάζουν τις φυτεύσεις;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 138-140): «Ο παράγοντας “κλίμα” αφορά τη συγκέντρωση όλων των μετεωρολογικών στοιχείων όπως τη διακύμανση της θερμοκρασίας..., της ατμοσφαιρικής υγρασίας, της ηλιοφάνειας και της έκθεσης της περιοχής στον ήλιο... Τα φυτά που θα επιλεγούν πρέπει να προσαρμόζονται και να αναπτύσσονται ικανοποιητικά στις κλιματολογικές συνθήκες του τόπου εγκατάστασής τους... Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ο παράγων “μικροκλίμα” που αφορά το κλίμα του συγκεκριμένου προς μελέτη τόπου».

Σύνοψη: Το κλίμα (θερμοκρασία, υγρασία, ηλιοφάνεια, άνεμοι, παγετός) καθορίζει ποια φυτά μπορούν να προσαρμοστούν και να αναπτυχθούν ικανοποιητικά σε μια περιοχή (π.χ. σε περιοχές με δυνατούς ανέμους δημιουργούνται ανεμοφράκτες με ανθεκτικά αειθαλή δέντρα). Το μικροκλίμα αφορά τις τοπικές, ειδικές συνθήκες του συγκεκριμένου χώρου μελέτης (π.χ. προσανατολισμός, σκίαση), οι οποίες μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από το γενικό κλίμα της ευρύτερης περιοχής και απαιτούν επιτόπια παρατήρηση πριν την τελική επιλογή φυτών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες στην επιλογή φυτών

Ερώτηση: Πώς αντιλαμβάνεστε τους κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες και πώς υπεισέρχονται στην επιλογή φυτών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 143-145): «Αφορούν κυρίως την ύπαρξη συγκοινωνιακού δικτύου, φυτωρίων για την προμήθεια των φυτών και εξειδικευμένου προσωπικού... Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζουν οι ανάγκες και οι επιθυμίες των κατοίκων της περιοχής... Σε μικρούς ιδιωτικούς κήπους, οι επιθυμίες των ιδιοκτητών αποτελούν πολλές φορές παράγοντα για την επιλογή των φυτικών ειδών... Η επιλεγείσα βλάστηση, ανάλογα με το είδος της και την ηλικία της..., επηρεάζει σημαντικά την οικονομικότητα του έργου. Συνήθως, εισαγόμενα φυτικά είδη με μεγάλη ηλικία και βαθμό ανάπτυξης έχουν υψηλό κόστος προμήθειας και εγκατάστασης, σε αντίθεση με τα εγχώρια μικρής ηλικίας φυτά».

Σύνοψη: Οι κοινωνικοί παράγοντες αφορούν τις ανάγκες/επιθυμίες των ανθρώπων που θα χρησιμοποιήσουν τον χώρο (ιδιοκτητών σε ιδιωτικούς κήπους, κατοίκων σε δημόσιους χώρους — αναδεικνύονται μέσω δημόσιων συναντήσεων/ερωτηματολογίων). Οι οικονομικοί παράγοντες αφορούν την ύπαρξη συγκοινωνιακού δικτύου, φυτωρίων και εξειδικευμένου προσωπικού, καθώς και το κόστος της βλάστησης: εισαγόμενα φυτά μεγάλης ηλικίας κοστίζουν πολύ περισσότερο από εγχώρια νεαρά φυτά, γεγονός που επηρεάζει άμεσα την οικονομικότητα του έργου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η έννοια του «εδάφους»

Ερώτηση: Τι εννοούμε με τον όρο «έδαφος»;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 145): «Με τον όρο έδαφος εννοούμε το επιφανειακό στρώμα μικρού πάχους του φλοιού της γης πάνω και μέσα στο οποίο αναπτύσσονται τα φυτά. Προέρχεται από τη μακροχρόνια αποσάθρωση των πετρωμάτων και την αποσύνθεση οργανισμών φυτικών και ζωικών».

Σύνοψη: Με τον όρο «έδαφος» εννοούμε το επιφανειακό στρώμα μικρού πάχους του φλοιού της γης, πάνω και μέσα στο οποίο αναπτύσσονται τα φυτά. Προέρχεται από τη μακροχρόνια αποσάθρωση των πετρωμάτων (μέσω καιρικών φαινομένων και δράσης βακτηριδίων/μικροοργανισμών) και την αποσύνθεση φυτικών και ζωικών οργανισμών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ο ρόλος του εδάφους

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος του εδάφους;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 145): «Ο ρόλος του εδάφους στα φυτά είναι η εξασφάλιση της στήριξης, του αερισμού, του νερού και των θρεπτικών στοιχείων στο ριζικό τους σύστημα».

Σύνοψη: Ο ρόλος του εδάφους είναι η εξασφάλιση στήριξης, αερισμού, νερού και θρεπτικών στοιχείων στο ριζικό σύστημα των φυτών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κυριότεροι τύποι εδαφών και ιδιότητές τους

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι κυριότεροι τύποι εδαφών και ποιες οι ιδιότητές τους;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 145-146): «Τα εδάφη ταξινομούνται στις παρακάτω 8 κατηγορίες, ανάλογα με το βάρος ανά μονάδα όγκου (ελαφρά ή βαριά εδάφη), την κοκκομετρική τους σύσταση και την οξύτητα»: α. Αμμώδη - Ελαφρά - Όξινα, β. Υγρά Αμμώδη - Βαριά - Όξινα προς Ουδέτερα, γ. Πηλώδη - Βαρειά - Αλκαλικά προς Ουδέτερα, δ. Πηλοαμμώδη - Βαριά - Αλκαλικά προς Ουδέτερα, ε. Μεσαία Πηλοαμμώδη - Μεσαία - Ουδέτερα, στ. Ασβεστώδη - Ελαφρά - Αλκαλικά, ζ. Φυτοχώματα - Ελαφρά - Όξινα, η. Πετρώδη/Χαλικώδη - Ελαφρά (σελ. 146-147).

Σύνοψη: Οι κυριότεροι τύποι εδαφών (8 κατηγορίες) είναι: α) Αμμώδη (ελαφρά, όξινα, καλά στραγγιζόμενα αλλά με πιθανή ξηρότητα)· β) Υγρά Αμμώδη-προσχωσιγενή (βαριά, όξινα προς ουδέτερα, κακή στράγγιση)· γ) Πηλώδη (βαριά, αλκαλικά προς ουδέτερα, δύσκολα στραγγιζόμενα)· δ) Πηλοαμμώδη (βαριά, αλκαλικά προς ουδέτερα, σχηματίζουν κρούστα σε ξηρές συνθήκες)· ε) Μεσαία Πηλοαμμώδη (μεσαία, ουδέτερα, καλή υγρασία/στράγγιση)· στ) Ασβεστώδη (ελαφρά, αλκαλικά, εύκολη στράγγιση, μικρή θρεπτική αξία)· ζ) Φυτοχώματα (ελαφρά, όξινα, πλούσια σε οργανική ουσία/χούμο)· η) Πετρώδη/Χαλικώδη (ελαφρά, δεν κρατούν νερό, φτωχά θρεπτικά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οξύτητα/αλκαλικότητα εδάφους και ανάπτυξη φυτών

Ερώτηση: Πώς επηρεάζεται η ανάπτυξη των φυτών από το βαθμό οξύτητας και αλκαλικότητας του εδάφους;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 147): «Ο δείκτης ΡΗ υποδηλώνει τον βαθμό οξύτητας ή αλκαλικότητας του εδάφους... Μερικά φυτά είναι καλά προσαρμοσμένα σε πολύ όξινα εδάφη (ερεικοειδή κ.ά.) και δεν αναπτύσσονται σε ασβεστώδη εδάφη. Αυτά είναι γνωστά σαν οξύφιλα φυτά ή ασβεστόφοβα. Τα ασβεστόφιλα φυτά (π.χ. θυμάρια) αντίθετα είναι οξύφοβα. Τα περισσότερα των φυτών αναπτύσσονται στα ουδέτερα εδάφη».

Σύνοψη: Η ανάπτυξη των φυτών επηρεάζεται σημαντικά από το PH του εδάφους: υπάρχουν φυτά καλά προσαρμοσμένα σε όξινα εδάφη (οξύφιλα ή ασβεστόφοβα, π.χ. ερεικοειδή), τα οποία δεν αναπτύσσονται σε ασβεστώδη/αλκαλικά εδάφη· αντίθετα, τα ασβεστόφιλα φυτά (π.χ. θυμάρια) είναι οξύφοβα και δεν ευδοκιμούν σε όξινα εδάφη. Τα περισσότερα φυτά αναπτύσσονται καλύτερα σε ουδέτερα εδάφη (PH 7). Τα όξινα εδάφη μπορούν να βελτιωθούν με προσθήκη ασβέστου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τρόποι προσδιορισμού της υφής του εδάφους

Ερώτηση: Αναφέρατε τρόπους προσδιορισμού της υφής του εδάφους.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 147): «Τα αμμώδη εδάφη έχουν ψιχαλωτή υφή, όταν τρίβονται ανάμεσα στα δάκτυλά μας. Τα αμμοπηλώδη δύσκολα γίνονται σβώλοι, όταν είναι βρεγμένα και τρίβονται λιγότερο από τα αμμώδη... Τα αργιλλοπηλώδη ή πηλοαργιλλώδη κολλάνε ανάμεσα στα δάχτυλά μας και γυαλίζουν όταν είναι υγρά. Η άργιλλος είναι γυαλιστερή και έχει πλαστική υφή και πλάθεται εύκολα».

Σύνοψη: Η υφή του εδάφους προσδιορίζεται δοκιμαστικά με το τρίψιμο του εδάφους ανάμεσα στα δάχτυλα: τα αμμώδη εδάφη δίνουν ψιχαλωτή αίσθηση, τα αμμοπηλώδη δύσκολα σχηματίζουν σβώλους όταν είναι βρεγμένα, τα αργιλλοπηλώδη/πηλοαργιλλώδη κολλάνε και γυαλίζουν όταν είναι υγρά, ενώ η καθαρή άργιλλος είναι γυαλιστερή, πλαστική και πλάθεται εύκολα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η σημασία της υφής του εδάφους

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία της υφής του εδάφους στην ανάπτυξη των φυτών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 147): «Η υφή εξαρτάται πολύ από τη μηχανική σύσταση του εδάφους, την περιεκτικότητα σε υγρασία και σε κολλοειδείς ουσίες, που υπάρχουν σε μεγαλύτερο ποσοστό στον πηλό και την άργιλλο».
• Αυτούσιο (σελ. 146): «Επίσης είναι κατάλληλα για πολλά είδη φυτών αρκεί να φροντίζεται η καλή υφή του εδάφους (για διευκόλυνση αερισμού και στράγγισης)».

Σύνοψη: Η υφή του εδάφους έχει καθοριστική σημασία για την ανάπτυξη των φυτών, καθώς εξαρτάται από τη μηχανική σύσταση, την περιεκτικότητα σε υγρασία και σε κολλοειδείς ουσίες, και επηρεάζει άμεσα τον αερισμό, τη στράγγιση και την ικανότητα του εδάφους να συγκρατεί νερό και θρεπτικά στοιχεία — παράγοντες απαραίτητους για την καλή ανάπτυξη των ριζών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η σημασία της στράγγισης των εδαφών

Ερώτηση: Περιγράψτε τη σημασία της στράγγισης των εδαφών.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 148): «Καλή διαχείριση και προστασία της γονιμότητας του εδάφους σημαίνει καλή διαχείριση του νερού στην επιφάνειά του, στους πόρους του και στο υπέδαφος... Η υπερβολική συγκράτηση νερού στο έδαφος μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στα φυτά. Παρατηρούνται φαινόμενα ασφυξίας της ρίζας, υπερβολική συγκέντρωση αλάτων, πρόκληση σήψεων λόγω μυκητιάσεων, απώλεια εδάφους σε μεγάλες κλίσεις και γενικώς δυσκολίες στη βιωσιμότητα του τοπίου... Ένα καλά στραγγιζόμενο έδαφος πρέπει να κρατά μόνο το απαραίτητο για τα φυτά νερό».

Σύνοψη: Η στράγγιση των εδαφών είναι κρίσιμη για την καλή διαχείριση της γονιμότητας, καθώς αφορά τη διαχείριση του νερού στην επιφάνεια, στους πόρους και στο υπέδαφος. Η κακή στράγγιση (υπερβολική συγκράτηση νερού) προκαλεί ασφυξία της ρίζας, συγκέντρωση αλάτων, σήψεις από μυκητιάσεις, απώλεια εδάφους σε κλίσεις και προβλήματα βιωσιμότητας του τοπίου (πλημμύρες, ρύπανση). Ένα καλά στραγγιζόμενο έδαφος κρατά μόνο το απαραίτητο νερό για τα φυτά, διοχετεύοντας το υπόλοιπο στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Σχέση στράγγισης και τύπων εδαφών

Ερώτηση: Πώς σχετίζεται η στράγγιση με τους διάφορους τύπους των εδαφών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 148): «Τα κακώς στραγγιζόμενα εδάφη είναι κυρίως τα πηλώδη ή αργιλλώδη και γενικά εκείνα που περιέχουν μεγάλο ποσοστό αργίλλου. Η άργιλλος είναι δύσκολα διαπερατή από το νερό και προκαλεί παγίδευση του νερού στο έδαφος ή στην επιφάνεια».
• Αντίθετα (σελ. 146): τα ασβεστώδη «παρουσιάζουν μεγάλη ευκολία στη στράγγιση» και τα αμμώδη «καλά στραγγιζόμενα αλλά με πολύ πιθανή την ξηρότητα».

Σύνοψη: Η στράγγιση σχετίζεται άμεσα με τον τύπο του εδάφους: τα πηλώδη και αργιλλώδη εδάφη (με μεγάλο ποσοστό αργίλλου) είναι κακώς στραγγιζόμενα, καθώς η άργιλλος είναι δύσκολα διαπερατή από το νερό και το παγιδεύει· αντίθετα, τα αμμώδη και ιδίως τα ασβεστώδη εδάφη στραγγίζουν πολύ εύκολα (τα ασβεστώδη μάλιστα τόσο εύκολα ώστε κρατούν λίγη υγρασία και είναι μικρής θρεπτικής αξίας).

Κριτήρια αξιολόγησης: