Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Φυτά – Η λειτουργική και αισθητική τους αξία (σελ. 124) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Φυτά - Η λειτουργική και αισθητική τους αξία

Ενδεικτικές λύσεις των 20 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 123-124): έλεγχος όρασης/κίνησης/θορύβου με φυτά, κλιματολογικοί παράγοντες, αισθητική αξία (σχήμα/μέγεθος/υφή/χρώμα), ποιότητα ατμόσφαιρας και προστασία εδάφους από διάβρωση.

Λειτουργική αξία των φυτών

Ερώτηση: Ποια είναι η λειτουργική αξία των φυτών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 91): «Αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά προβλήματα θορύβου, οπτικής όχλησης και ανεπιθύμητης κίνησης ανθρώπων και ζώων στους χώρους πρασίνου που εγκαθίστανται, προσφέροντας λειτουργικότητα σ' αυτούς».
• Αυτούσιο (σελ. 122-123, Περίληψη): «Η χρήση των φυτών έχει λειτουργική αξία στην προστασία των εδαφών, στην αντιμετώπιση οχλήσεων στο περιβάλλον (οπτικών, ηχητικών), στον έλεγχο ρύπανσης και παράλληλα προσφέρει αισθητική στο τοπίο και οικονομικότητα στο έργο».

Σύνοψη: Η λειτουργική αξία των φυτών έγκειται στο ότι αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά προβλήματα θορύβου, οπτικής όχλησης και ανεπιθύμητης κίνησης ανθρώπων/ζώων· επιδρούν στο μικροκλίμα (θερμοκρασία, ηλιακή ακτινοβολία, άνεμος, βροχόπτωση)· προστατεύουν το έδαφος από τη διάβρωση· συμβάλλουν στον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης· και αποτελούν, σε σχέση με τεχνητές κατασκευές, μια εύκολη, οικονομική λύση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χαρακτηριστικά φυτών για οπτικό έλεγχο

Ερώτηση: Ποια χαρακτηριστικά των φυτών συντελούν στον οπτικό έλεγχο;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 92-93): «Συνιστώνται κυρίως φυτά που διαθέτουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά: Πυκνά και αειθαλή φυλλώματα... Μεγάλη ταχύτητα ανάπτυξης... Προσαρμογή στο εδαφοκλιματικό περιβάλλον της περιοχής... Προσαρμογή στο τοπίο της περιοχής... Αισθητικά στοιχεία (άνθη, φύλλα, καρποί)».

Σύνοψη: Τα χαρακτηριστικά που συντελούν στον οπτικό έλεγχο είναι: πυκνά και αειθαλή φυλλώματα (απόκρυψη καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου), μεγάλη ταχύτητα ανάπτυξης (ταχεία απομόνωση), προσαρμογή στο εδαφοκλιματικό περιβάλλον της περιοχής, προσαρμογή στο τοπίο της περιοχής (ομοιογένεια) και αισθητικά στοιχεία (άνθη, φύλλα, καρποί) που δημιουργούν χρωματικές αντιθέσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φυτικά πετάσματα ανάλογα με τη θέα προς απόκρυψη

Ερώτηση: Να διακρίνετε τα φυτικά πετάσματα ανάλογα με τις διαστάσεις και το ύψος της θέας που θέλουμε να αποκρύψουμε. Τι είδους φυτά χρησιμοποιούνται και σε τι αποστάσεις φυτεύονται;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 93-95): «α. Υψηλά φυτικά πετάσματα: Φτάνουν σε ύψος 2 μέτρα και πλέον. Για το σχηματισμό τους χρησιμοποιούνται κωνοφόρα πυραμιδοειδούς μορφής... Φυτεύονται σε κοντινές αποστάσεις μεταξύ τους που υπολογίζονται στο ένα μέτρο περίπου»· «β. Μεσαίου ύψους φυτικά πετάσματα: Ξεπερνούν σε ύψος το ένα μέτρο περίπου... Δημιουργούνται κυρίως με τη φύτευση καλλωπιστικών αειθαλών θάμνων όπως βιβούρνα, λιγούστρα, πυράκανθα... Φυτεύονται σε αποστάσεις 30-40 εκατοστά»· «γ. Ζώνη πρασίνου με μορφή φυτικού αμφιθεάτρου... με δύο ή περισσότερες σειρές φυτών με διαφορετικό ύψος ανάπτυξης»· «δ. Φυτοκάλυψη αντιαισθητικών στοιχείων όπως τοιχεία, στύλοι... με τη χρησιμοποίηση αναρριχώμενων και κρεμοκλαδών φυτών ταχείας ανάπτυξης».

Σύνοψη: Διακρίνονται τέσσερις κατηγορίες φυτικών πετασμάτων: α) Υψηλά (2μ. και άνω) — κωνοφόρα πυραμιδοειδούς μορφής (κυπαρίσσια, δάφνες), σε αποστάσεις ~1μ.· β) Μεσαίου ύψους (>1μ.) — αειθαλείς θάμνοι (βιβούρνα, λιγούστρα, πυράκανθα, τεύκρια, αγγελικές, ευώνυμα), σε αποστάσεις 30-40εκ.· γ) Φυτικό αμφιθέατρο — δύο ή περισσότερες σειρές φυτών διαφορετικού ύψους, για αισθητική αναβάθμιση και δημιουργία πόλων έλξης· δ) Φυτοκάλυψη αντιαισθητικών στοιχείων (τοιχεία, στύλοι) — αναρριχώμενα και κρεμοκλαδή φυτά ταχείας ανάπτυξης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Απόκρυψη και ανάδειξη στο τοπίο

Ερώτηση: Τι είναι απόκρυψη, τι είναι ανάδειξη στο τοπίο και πώς επιτυγχάνεται;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 96): «Ο Αρχιτέκτων Τοπίου μπορεί να αποκαλύπτει πλήρως τα τοπία δημιουργώντας Πανοραμική θέα. Επίσης μπορεί να αφήνει να γίνονται ορατά τμήματα αυτών, που θα εμφανίζονται σαν κάδρα από ζωγραφικούς πίνακες (Περιορισμένη θέα)... για τον επιτυχή σχεδιασμό έργων Αρχιτεκτονικής Τοπίου πρωταρχικό στόχο αποτελεί η επισήμανση ανεπιθύμητων στοιχείων όρασης και θέσεων οπτικής τέρψης».

Σύνοψη: Η ανάδειξη επιτυγχάνεται με τη δημιουργία Πανοραμικής θέας (πλήρης αποκάλυψη ενός ελκυστικού τοπίου) ή Περιορισμένης θέας (αφήνει ορατά μόνο επιλεγμένα τμήματα, σαν κάδρα ζωγραφικών πινάκων), μέσω επιλογής φυτών περιορισμένου μεγέθους/ελεγχόμενου σχήματος. Η απόκρυψη επιτυγχάνεται με φυτικά πετάσματα (πυκνά, αειθαλή φυλλώματα) που κρύβουν αντιαισθητικά στοιχεία. Πρωταρχικός στόχος του σχεδιασμού είναι η επισήμανση των ανεπιθύμητων στοιχείων όρασης και των θέσεων οπτικής τέρψης, ώστε να επιτευχθεί το μέγιστο αισθητικό αποτέλεσμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Παρεμπόδιση και κατεύθυνση της κίνησης ανθρώπων

Ερώτηση: Πώς μπορούμε να παρεμποδίσουμε και να κατευθύνουμε την κίνηση των ανθρώπων;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 97): «επιδιώκεται συχνά η περιφερειακή περίφραξη των διαμορφούμενων χώρων πρασίνου για την παρεμπόδιση της διέλευσης και κίνησης ανθρώπων και ζώων... Εναλλακτική λύση αποτελεί η δημιουργία φυτικών φρακτών... Επιπλέον, η χρήση βλάστησης που φέρει αγκάθια... παρεμποδίζει με μεγάλη επιτυχία την είσοδο ανεπιθύμητων επισκεπτών».
• Αυτούσιο (σελ. 99): «σε μερικές περιπτώσεις επιδιώκεται η κατευθυνόμενη κίνηση των ανθρώπων σε κάποιο σημείο ενδιαφέροντος ή πόλο έλξης... δημιουργείται ένας διάδρομος που φτάνει στο συγκεκριμένο σημείο... Αυτός ο διάδρομος... λέγεται οπτικός διάδρομος».

Σύνοψη: Η παρεμπόδιση της κίνησης επιτυγχάνεται με φυτικούς φράκτες (εναλλακτική των τοιχείων/κιγκλιδωμάτων), ιδίως με βλάστηση που φέρει αγκάθια (πυράκανθα, αναρριχώμενες τριανταφυλλιές) ή με φύτευση δύο ή περισσότερων σειρών φυτών. Η κατευθυνόμενη κίνηση προς σημεία ενδιαφέροντος (πόλους έλξης όπως αγάλματα, μνημεία, βραχόκηποι) επιτυγχάνεται με τη δημιουργία οπτικού διαδρόμου — πυκνή φύτευση ομοειδών φυτών που οδηγεί τον επισκέπτη στο σημείο, χωρίς να αποσπάται η προσοχή του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η έννοια του οπτικού διαδρόμου

Ερώτηση: Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια του οπτικού διαδρόμου;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 99): «δημιουργείται ένας διάδρομος που φτάνει στο συγκεκριμένο σημείο. Ο διάδρομος αυτός σχηματίζεται με ομοειδή, κυρίως, φυτά σε πυκνή διάταξη μεταξύ τους, ώστε να μην αποσπάται η προσοχή των διερχομένων και να μην είναι εύκολη η διαφυγή τους. Αυτός ο διάδρομος που στοχεύει να οδηγήσει τον επισκέπτη στο σημείο έκπληξης ή ενδιαφέροντος λέγεται οπτικός διάδρομος».

Σύνοψη: Ο οπτικός διάδρομος είναι ένας διάδρομος σχηματισμένος κυρίως από ομοειδή φυτά σε πυκνή διάταξη, ο οποίος οδηγεί τον επισκέπτη προς ένα σημείο έκπληξης ή ενδιαφέροντος χωρίς να αποσπάται η προσοχή του και χωρίς εύκολη διαφυγή προς άλλες κατευθύνσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Διαχωριστικές ζώνες πρασίνου βιομηχανίας-οικισμών

Ερώτηση: Σε τι αποβλέπουν οι διαχωριστικές ζώνες πρασίνου μεταξύ της βιομηχανίας και των οικισμών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 105): «τα φυτά συγκρατούν τα στερεά σωματίδια της ατμόσφαιρας (σκόνη) στην επιφάνεια των φύλλων, των κλαδιών και του φλοιού... Αξίζει να αναφέρουμε την αναγκαιότητα τέτοιων φυτεύσεων μεταξύ ασυμβίβαστων χρήσεων γης και λειτουργιών όπως είναι οι βιομηχανίες - οικισμοί, λατομεία - γεωργικές εκτάσεις, πεζοί - οχήματα κ.λπ.».

Σύνοψη: Οι διαχωριστικές ζώνες πρασίνου μεταξύ βιομηχανίας και οικισμών αποβλέπουν στο φιλτράρισμα του αέρα: τα φυτά συγκρατούν τα στερεά σωματίδια (σκόνη) της ατμόσφαιρας στην επιφάνεια των φύλλων, κλαδιών και φλοιού, προστατεύοντας τους οικισμούς από τη ρύπανση που προέρχεται από ασυμβίβαστες χρήσεις γης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ζώνες πρασίνου vs ηχοπετάσματα

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των ζωνών πρασίνου έναντι των ηχοπετασμάτων για τη μείωση του θορύβου;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 99-101): «Η εφαρμογή ηχοπετασμάτων, δηλαδή ειδικών κατασκευών για την μείωση του θορύβου, είναι λύση δαπανηρή και δύσχρηστη. Έρευνες έδειξαν ότι η εγκατάσταση ζωνών πρασίνου μεγάλου πλάτους περιορίζει το πρόβλημα».
• Αυτούσιο (σελ. 101): «Η βλάστηση δεν αποτελεί μόνο παράγοντα μείωσης του θορύβου αλλά και σημαντικό ψυχολογικό παράγοντα, που συντελεί στην ψυχική ανάταση του ανθρώπου... Επιπλέον... αξίζει να αναφερθεί η σημαντική προσφορά της στη δημιουργία ευχάριστων ήχων».

Σύνοψη: Τα πλεονεκτήματα των ζωνών πρασίνου έναντι των ηχοπετασμάτων είναι: χαμηλότερο κόστος και ευκολότερη εφαρμογή (τα ηχοπετάσματα είναι δαπανηρή και δύσχρηστη λύση), καλά αποτελέσματα μείωσης θορύβου (η βλάστηση φιλτράρει/απορροφά τον ήχο), επιπλέον ψυχολογικό όφελος (ψυχική ανάταση, απόκρυψη αστικού τοπίου) και τη δημιουργία ευχάριστων ήχων (θρόισμα φυλλωμάτων, κελάηδισμα πουλιών) αντί μόνο απόκρυψης δυσάρεστων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πώς επιτυγχάνεται η μείωση του θορύβου

Ερώτηση: Πώς επιτυγχάνεται η μείωση του θορύβου;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 100): «Ο ηχητικός έλεγχος επιτυγχάνεται λόγω της πολλαπλής διάχυσης και απορρόφησης του θορύβου ανάμεσα στις σειρές δέντρων. Σε περίπτωση φύτευσης μίας σειράς δέντρων κατά μήκος του δρόμου, φιλτράρονται μόνο οι υψηλές συχνότητες. Ζώνη πλάτους 50 μέτρων μπορεί να μειώσει τον θόρυβο κατά 10 dB».

Σύνοψη: Η μείωση του θορύβου επιτυγχάνεται μέσω της πολλαπλής διάχυσης και απορρόφησης του θορύβου ανάμεσα στις σειρές δέντρων μιας ζώνης πρασίνου. Μία μόνο σειρά δέντρων φιλτράρει μόνο τις υψηλές συχνότητες, ενώ μια ζώνη πλάτους 50 μέτρων μπορεί να μειώσει τον θόρυβο κατά 10 dB· η αποτελεσματικότητα αυξάνεται με το πλάτος και τον αριθμό των ζωνών βλάστησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Επίδραση της βλάστησης στο κλίμα

Ερώτηση: Πώς επηρεάζεται το κλίμα από τη βλάστηση;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 102): «Τα φυτά επιδρούν σημαντικά και με ποικίλο τρόπο στο κλίμα μιας περιοχής. Οι κλιματολογικοί παράγοντες που ελέγχονται από τη βλάστηση... είναι κυρίως η θερμοκρασία, η ηλιακή ακτινοβολία, οι άνεμοι και η βροχόπτωση».
• Αυτούσιο (σελ. 102-103): «η θερμοκρασία σε εδάφη με φυτοκάλυψη σε καλοκαιρινούς μήνες είναι 2°-3°C χαμηλότερη από αυτήν του τελείως γυμνού εδάφους... η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ πάρκων και δρόμων... είναι μέχρι και 4°C».

Σύνοψη: Η βλάστηση επηρεάζει το κλίμα μέσω τεσσάρων αλληλεξαρτώμενων παραγόντων: τη θερμοκρασία (μείωση 2-3°C σε φυτεμένα εδάφη, έως 4°C σε σχέση με άσφαλτο), την ηλιακή ακτινοβολία (σκίαση, φιλτράρισμα ή πλήρης αποκοπή), τον άνεμο (ανακοπή, καθοδήγηση, αλλαγή κατεύθυνσης, φιλτράρισμα σωματιδίων) και τη βροχόπτωση (κατακράτηση νερού στα φύλλα, αργή απορροή, μειωμένη διάβρωση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κυριότερα σχήματα φυτών

Ερώτηση: Ποια είναι τα κυριότερα σχήματα των φυτών; Αναφέρατε αντιπροσωπευτικά είδη αυτών.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 107): «τη διαφοροποίηση της κόμης κατά το ύψος (πυραμιδοειδής, ομπρέλα, σφαιρική, διακοπτόμενη σε επίπεδα κ.λπ.)»· επίσης η κατεύθυνση της κόμης (ορθόκλαδη, κρεμοκλαδής, πλαγιόκλαδη).
• Παραδείγματα από το κεφάλαιο: κωνοφόρα πυραμιδοειδούς μορφής όπως κυπαρίσσι κοινό και κυπαρίσσι Αριζόνας (σελ. 93).

Σύνοψη: Τα κυριότερα σχήματα κόμης των φυτών είναι το πυραμιδοειδές, το σχήμα ομπρέλας, το σφαιρικό και το διακοπτόμενο σε επίπεδα, ενώ ως προς την κατεύθυνση η κόμη μπορεί να είναι ορθόκλαδη, κρεμοκλαδής ή πλαγιόκλαδη. Αντιπροσωπευτικό είδος πυραμιδοειδούς σχήματος είναι το κυπαρίσσι (κοινό ή Αριζόνας).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Μεγέθη φυτών σε μικρούς κήπους και μεγάλα πάρκα

Ερώτηση: Τι μεγέθη φυτών θα χρησιμοποιούσατε σε μικρούς κήπους και σε μεγάλα πάρκα και γιατί;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 108): «Πολύ μεγάλα δέντρα και θάμνοι πρέπει να αποφεύγονται σε χώρους μικρούς, διότι γεμίζουν (κλείνουν) τον διαθέσιμο προς διαμόρφωση χώρο και γίνονται επικίνδυνα με το υπέρογκο ριζικό τους σύστημα... Αντίθετα, είναι κατάλληλα για πολύ ανοικτούς χώρους... Κατά κανόνα, τα μεγέθη των φυτών συνδυάζονται με το μέγεθος του χώρου για τον οποίο προορίζονται (μικροί χώροι - μικρά σχετικώς φυτά, μεγάλοι χώροι - μεγάλα φυτά)».

Σύνοψη: Σε μικρούς κήπους πρέπει να χρησιμοποιούνται μικρά σχετικώς φυτά, γιατί τα μεγάλα δέντρα/θάμνοι κλείνουν τον διαθέσιμο χώρο και γίνονται επικίνδυνα (το υπέρογκο ριζικό τους σύστημα βλάπτει θεμέλια, υδραυλικά δίκτυα, πλακόστρωτα). Σε μεγάλα πάρκα, αντίθετα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν μεγάλα φυτά, μοναχικά ή σε ομάδες, καθώς ο ανοιχτός χώρος τα χωράει και είναι χρήσιμα για απόκρυψη ανεπιθύμητης θέας από απόσταση — γενικός κανόνας: μικροί χώροι-μικρά φυτά, μεγάλοι χώροι-μεγάλα φυτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φυτά με τραχειά και λεπτή υφή

Ερώτηση: Αναφέρατε φυτά με τραχειά και λεπτή υφή και τις θέσεις όπου χρησιμοποιούνται.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 109): «Φυτά με τραχειά υφή είναι τα τεύκρια, τα πυράκανθα, οι μουσμουλιές, μερικά είδη κωνοφόρων (κέδροι), οι εχίνωπες και άλλα. Επιδιώκεται η χρήση τους σε απόμερες τοποθεσίες του τοπίου. Αποφεύγεται η φύτευσή τους στους άμεσους χώρους παρουσίας των ανθρώπων, όπως σκάλες, εισόδους, διαδρόμους, καθιστικά κ.λπ. Αντίθετα, φυτά απαλότερης υφής συνιστάται να μπαίνουν στους παραπάνω χώρους... Φυτά με λεπτή υφή είναι οι βερόνικες, οι ναντίνες, οι λεβάντες, οι μυρτιές, οι αουκούμπες και άλλα».

Σύνοψη: Φυτά με τραχειά υφή: τεύκρια, πυράκανθα, μουσμουλιές, κέδροι, εχίνωπες — χρησιμοποιούνται σε απόμερες τοποθεσίες, όχι σε σκάλες/εισόδους/διαδρόμους/καθιστικά, γιατί δημιουργούν όχληση κατά την επαφή. Φυτά με λεπτή υφή: βερόνικες, ναντίνες, λεβάντες, μυρτιές, αουκούμπες — κατάλληλα ακριβώς σε αυτούς τους χώρους άμεσης παρουσίας ανθρώπων, καθώς δεν προκαλούν όχληση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η έννοια της ισορροπίας χρωμάτων στο τοπίο

Ερώτηση: Τι εννοούμε με τον όρο «ισορροπία χρωμάτων» στο τοπίο;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 112): «Τα χαρακτηριστικά αυτά των φυτών αποτελούν βασικά κριτήρια σχεδιασμού τοπίου. Η ποικιλία μεγεθών, σχημάτων και χρωμάτων θα πρέπει να είναι ισόρροπη. Συνιστάται να αποφεύγεται η υπερβολική μείξη χρωμάτων, η οποία δεν είναι αισθητικά αποδεκτή, καθώς επίσης και ο περιορισμός των χρωμάτων που οδηγεί σε μονοτονία στο τοπίο».

Σύνοψη: Με τον όρο «ισορροπία χρωμάτων» εννοούμε την ανάγκη η ποικιλία χρωμάτων στο τοπίο να είναι ισόρροπη — να αποφεύγεται τόσο η υπερβολική μείξη χρωμάτων (αισθητικά μη αποδεκτή) όσο και ο υπερβολικός περιορισμός τους, που οδηγεί σε μονοτονία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φυτά με διαφορετικά χρώματα φυλλώματος

Ερώτηση: Αναφέρατε φυτά με διαφορετικά χρώματα φυλλώματος.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 111-112): «Φυτά με κόκκινα και καστανοκόκκινα φυλλώματα είναι οι προύνοι, οι βερβερίδες, οι φωτίνιες, κάποια είδη σφενδάμων (κόκκινα Acer)... Φυτά με γκριζοπράσινα φυλλώματα είναι τα τεύκρια, οι ελιές, οι άριες, οι λεβάντες... Φυτά με βαθύ πράσινο χρώμα είναι οι αρωκάριες, τα κοινά κυπαρίσσια, οι βελανιδιές... Φυτά με φυλλώματα ανοικτού πράσινου χρωματισμού είναι οι ακακίες, οι ιπποκαστανέες, οι λεύκες».

Σύνοψη: Φυτά με κόκκινα/καστανοκόκκινα φυλλώματα: προύνοι, βερβερίδες, φωτίνιες, κόκκινα Acer. Φυτά με γκριζοπράσινα φυλλώματα: τεύκρια, ελιές, άριες, λεβάντες. Φυτά με βαθύ πράσινο χρώμα: αρωκάριες, κοινά κυπαρίσσια, βελανιδιές, έλατα. Φυτά με ανοικτό πράσινο χρώμα: ακακίες, ιπποκαστανιές, λεύκες, σφενδάμια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φυτά με διαφορετικό χρώμα ανθέων

Ερώτηση: Αναφέρατε φυτά με διαφορετικό χρώμα ανθέων.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 111): «Επιπλέον προσδίδουν χρώμα στο τοπίο τα κίτρινα άνθη της ακακίας και της φορσύθιας, τα λευκοκίτρινα άνθη του χειμώνανθου, οι πορτοκαλοκόκκινοι καρποί του πυράκανθου». Επίσης (σελ. 110-111): «Για την άνοιξη έχουμε σαν κυρίαρχα χρώματα... τις αποχρώσεις του μπλε και μωβ στα άνθη... Το καλοκαίρι επικρατεί το ανοικτό μωβ και το λευκό».

Σύνοψη: Φυτά με κίτρινα άνθη: ακακία, φορσύθια. Με λευκοκίτρινα άνθη: χειμώνανθος. Με μπλε/μωβ άνθη (κυρίαρχα την άνοιξη): διάφορα ανοιξιάτικα φυτά. Με ανοικτό μωβ/λευκό άνθη (κυρίαρχα το καλοκαίρι): αντίστοιχα καλοκαιρινά είδη. Επιπλέον, το φθινόπωρο τα άνθη είναι πιο λιγοστά και αραιά, ενώ ο πυράκανθος προσφέρει έντονο χρώμα μέσω των πορτοκαλοκόκκινων καρπών του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η παρουσία λειχήνων στο περιβάλλον

Ερώτηση: Τι υποδηλώνει η παρουσία λειχήνων στο περιβάλλον;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 114): «Η ύπαρξη λειχήνων σε τοίχους, βράχους, κράσπεδα, κεραμίδια είναι επίσης μια καλή ένδειξη μειωμένης ρύπανσης της ατμόσφαιρας, όπως και διαφόρων άλλων φυτών που φυτρώνουν σε τοίχους και ερείπια».

Σύνοψη: Η παρουσία λειχήνων σε τοίχους, βράχους, κράσπεδα ή κεραμίδια αποτελεί καλή ένδειξη μειωμένης ρύπανσης της ατμόσφαιρας — λειτουργεί δηλαδή ως βιολογικός δείκτης καθαρού αέρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φυτά ανθεκτικά στους ατμοσφαιρικούς ρυπαντές

Ερώτηση: Αναφέρατε φυτά ανθεκτικά στους ατμοσφαιρικούς ρυπαντές.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 114-115): «υπάρχουν πολλά είδη όπως είναι οι πασχαλιές, οι φλαμουριές, οι προύνοι, τα ρείκια, τα λιγούστρα, οι σφένδαμοι και άλλα, που είναι ανθεκτικά στο διοξείδιο του θείου. Οι ακακίες, οι μπέτουλες, οι κρότωνες, τα γιουνίπερα, οι μαόνιες, ο τάξος, οι πετούνιες, τα χρυσάνθεμα, τα αντίρρινα, τα κυδωνίαστρα και άλλα, είναι ανθεκτικά στο φθόριο. Τα εσπεριδοειδή, πολλά κωνοφόρα, τα γιασεμιά και άλλα είναι ανθεκτικά στο διοξείδιο του αζώτου».

Σύνοψη: Ανθεκτικά στο διοξείδιο του θείου: πασχαλιές, φλαμουριές, προύνοι, ρείκια, λιγούστρα, σφένδαμοι. Ανθεκτικά στο φθόριο: ακακίες, μπέτουλες, κρότωνες, γιουνίπερα, μαόνιες, τάξος, πετούνιες, χρυσάνθεμα, αντίρρινα, κυδωνίαστρα. Ανθεκτικά στο διοξείδιο του αζώτου: εσπεριδοειδή, πολλά κωνοφόρα, γιασεμιά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φυτά αντιδιαβρωτικής προστασίας εδάφους

Ερώτηση: Αναφέρατε φυτά που προσφέρουν αντιδιαβρωτική προστασία στο έδαφος.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 116-117): «Τα πιο κατάλληλα είδη για αντιδιαβρωτικές φυτεύσεις στον Ελληνικό χώρο ονομαστικά είναι (ανάμικτα μικρής και μεγάλης ανάπτυξης): Κωνοφόρα (όλα τα είδη), Κουμαριές, Κρανιές, Αριές, Κυπαρίσσια..., Σπάρτα, Ακακίες Ροβίνιες, Ακακίες κοινές, Τεύκρια, Πικροδάφνες, Δάφνες, Αγγελικές, Ιτιές, Χαρουπιές, Τζιτζιφιές, Λειμωνικά φυτά, Μηδικές θαμνώδεις, Κουτσουπιές, Λυγαριές, Κάσσιες, Θυμάρια, Σχίνα, Ιβίσκοι, Ευκάλυπτοι, Αΐλανθοι, Δενδρολίβανα, Μυοπόρα, Πιττόσπορα, Μυρτιές, Λιγούστρα, Πυράκανθες».

Σύνοψη: Φυτά κατάλληλα για αντιδιαβρωτικές φυτεύσεις στον Ελληνικό χώρο είναι: όλα τα κωνοφόρα, κουμαριές, κρανιές, αριές, κυπαρίσσια, σπάρτα, ακακίες (ροβίνιες και κοινές), τεύκρια, πικροδάφνες, δάφνες, αγγελικές, ιτιές, χαρουπιές, τζιτζιφιές, λειμωνικά φυτά, μηδικές θαμνώδεις, κουτσουπιές, λυγαριές, κάσσιες, θυμάρια, σχίνα, ιβίσκοι, ευκάλυπτοι, αΐλανθοι, δενδρολίβανα, μυοπόρα, πιττόσπορα, μυρτιές, λιγούστρα και πυράκανθες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τεχνικές φύτευσης στην προστασία των εδαφών

Ερώτηση: Αναφέρατε τις τεχνικές φύτευσης στην προστασία των εδαφών.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 119-122): «α) Τεχνική φύτευσης σε εδάφη με μεγάλες κλίσεις»· «β) Τεχνική φύτευσης σε εδάφη με διαφορετική χρήση»· «γ) Τεχνική φύτευσης σε εδάφη με διαφορετικό βαθμό διάβρωσης»· «δ) Τεχνική φύτευσης σε εδάφη που υφίστανται αιολική διάβρωση»· και (σελ. 123) «ε) Τεχνική φύτευσης - Υποβοήθηση της φυσικής αναγέννησης σε τοπίο που έχει υποστεί υποβάθμιση».

Σύνοψη: Οι τεχνικές φύτευσης στην προστασία των εδαφών είναι πέντε: α) σε εδάφη με μεγάλες κλίσεις (αναβαθμίδες, κλαδοφράγματα, υδροσπορά)· β) σε εδάφη με διαφορετική χρήση (οπωρώνες, ετήσιες καλλιέργειες με αμειψισπορά/καλλιέργειες κατά ζώνες, δασικές και περιαστικές περιοχές)· γ) σε εδάφη με διαφορετικό βαθμό διάβρωσης (φύτευση κατά ισοϋψείς, χλωρή λίπανση με ψυχανθή)· δ) σε εδάφη με αιολική διάβρωση (ανεμοφράκτες)· και ε) υποβοήθηση της φυσικής αναγέννησης σε υποβαθμισμένο τοπίο (τεχνητός λειμώνας, διάσπαρτες φυτεύσεις, αναβαθμίδες, αποφυγή βόσκησης).

Κριτήρια αξιολόγησης: