Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Αρχές σχεδιασμού τοπίου – Σχέδιο φύτευσης (σελ. 195) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5: Αρχές σχεδιασμού τοπίου - Σχέδιο φύτευσης

Ενδεικτικές λύσεις των 12 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 194-195): παράμετροι σχεδιαστικού προβλήματος, στοιχεία σχεδίου φύτευσης, σχήματα δέντρων, αποστάσεις φύτευσης, αποστάσεις από κτίσματα, διαστάσεις διαδρόμων/σκάλας, τεχνικές και υλικά διάστρωσης, είδη τοίχων, περίφραξη, στοιχείο νερού.

Παράμετροι καθορισμού σχεδιαστικού προβλήματος κήπου

Ερώτηση: Αναφέρατε τις παραμέτρους που παίρνουν μέρος στον καθορισμό του σχεδιαστικού προβλήματος ενός κήπου.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 156): «Ο καθορισμός του σχεδιαστικού προβλήματος... συνίσταται στη λήψη ενός συνόλου αποφάσεων που απαντούν σε ερωτήματα του τύπου: Ποιος θα χρησιμοποιήσει τον εξωτερικό χώρο; Ποιος θα είναι ο σκοπός της χρήσης του; Ποια θα είναι η αρχιτεκτονική ρυθμολογία του; Ποια είναι τα διαθέσιμα χρήματα; Τι είδους λύση αναμένεται; Ποια είναι η τοποθεσία που θα αξιοποιηθεί;».

Σύνοψη: Οι παράμετροι είναι: ποιος θα χρησιμοποιήσει τον εξωτερικό χώρο, ποιος ο σκοπός της χρήσης του, ποια η αρχιτεκτονική ρυθμολογία του, ποια τα διαθέσιμα χρήματα, τι είδους λύση αναμένεται και ποια η τοποθεσία που θα αξιοποιηθεί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τι καθορίζεται σε σχέδιο φύτευσης

Ερώτηση: Τι καθορίζεται επακριβώς σε ένα σχέδιο φύτευσης;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 161): «Στο σχέδιο φύτευσης... καθορίζονται επακριβώς: τα είδη των φυτών, η ακριβής τους θέση και η ποσότητα του κάθε είδους. Ο πίνακας που συνοδεύει κάθε τέτοιο σχέδιο δίνει τα κοινά και επιστημονικά ονόματα των φυτών και καθορίζει ένα σύμβολο για κάθε είδος».

Σύνοψη: Σε ένα σχέδιο φύτευσης καθορίζονται επακριβώς τα είδη των φυτών, η ακριβής θέση τους και η ποσότητα του κάθε είδους· ο συνοδευτικός πίνακας δίνει τα κοινά/επιστημονικά ονόματα και ένα σύμβολο ανά είδος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κυρίαρχα σχήματα δέντρων και παραδείγματα

Ερώτηση: Αναφέρατε τα κυρίαρχα σχήματα των δέντρων και δώστε από ένα παράδειγμα δέντρου ανά σχήμα.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 164-166): «Σχήμα πυραμίδας: δέντρα ιδανικά για φύτευση σε χλοοτάπητα ή σε δρόμους... Τέτοια δέντρα είναι: μανόλια, γκίνγκο, σφενδάμι κόκκινο, ευρωπαϊκή οξιά», «Σχήμα κλαίουσας: δέντρα που αναπτύσσονται σε πλάτος... Τέτοια δέντρα είναι: ιτιά κλαίουσα, σοφόρα κρεμοκλαδής, μηλιά κρεμοκλαδής», «Σχήμα βάζου (Vase-shaped)... Τέτοια δέντρα είναι: δρυς, κελτίς, συκομουριά, σφενδάμι, λιριόδεντρο, κερκίς», «Σχήμα σφαιρικό και ωοειδές... Τέτοια δέντρα είναι: δαμασκηνιά καλλωπιστική, κατάλπη, ελαίαγνος, τζιτζιφιά», «Σχήμα κολόνας (Columnar trees)... Τέτοια δέντρα είναι: κυπαρίσσι ορθόκλαδο, καβάκι», «Σχήμα ομπρέλας... Τέτοια δέντρα είναι: ακακία Κωνσταντινουπόλεως, γιακαράντα, σοφόρα».

Σύνοψη: Τα κυρίαρχα σχήματα δέντρων είναι: σχήμα πυραμίδας (π.χ. μανόλια), σχήμα κλαίουσας (π.χ. ιτιά κλαίουσα), σχήμα βάζου (π.χ. δρυς), σχήμα σφαιρικό/ωοειδές (π.χ. κατάλπη), σχήμα κολόνας (π.χ. κυπαρίσσι ορθόκλαδο) και σχήμα ομπρέλας (π.χ. ακακία Κωνσταντινουπόλεως).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αποστάσεις φύτευσης θάμνων και δέντρων

Ερώτηση: Αναφέρατε αποστάσεις φύτευσης μικρών θάμνων, μεγάλων θάμνων και μεγάλων δέντρων.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 171): «Οι μικροί θάμνοι συνήθως φυτεύονται σε κοντινές αποστάσεις (σε μικρούς φυτευτικούς συνδέσμους από 25 εκατοστά μέχρι 50 εκατοστά)... Οι μεγάλοι θάμνοι φυτεύονται πιο αραιά (φυτευτικός σύνδεσμος 40-70 εκατοστά)... Τα δέντρα, εάν πρόκειται για δεντροστοιχία... φυτεύονται από 4-5 μέτρα (μικρά δέντρα)... έως 7-8 μέτρα (μεγάλα δέντρα όπως το πλατάνι)».

Σύνοψη: Οι μικροί θάμνοι φυτεύονται σε απόσταση 25-50 εκατοστά, οι μεγάλοι θάμνοι σε 40-70 εκατοστά, ενώ τα μεγάλα δέντρα σε δεντροστοιχία φυτεύονται από 4-5 μέτρα (μικρά δέντρα) έως 7-8 μέτρα (μεγάλα δέντρα, π.χ. πλατάνι) μεταξύ τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ελάχιστη απόσταση δέντρων από κτίσματα

Ερώτηση: Ποια η ελάχιστη απόσταση που φυτεύονται τα δέντρα από τα κτίσματα;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 172): «Τα μικρά διακοσμητικά δέντρα φυτεύονται σε απόσταση 2,5 μέτρα από το κτίσμα... το δέντρο φυτεύεται σε απόσταση 4,5 μέτρα από το κτίσμα. Η απόσταση αυτή διπλασιάζεται, όταν πρόκειται για πολύ μεγάλα δέντρα... Τα κατακόρυφα αειθαλή, όπως το πεύκο και το έλατο, πρέπει να φυτεύονται σε απόσταση 6 μέτρα από το κτίσμα».

Σύνοψη: Τα μικρά διακοσμητικά δέντρα φυτεύονται σε απόσταση 2,5 μέτρα από το κτίσμα, τα δέντρα με τελικό ύψος άνω των 6 μέτρων σε 4,5 μέτρα (απόσταση που διπλασιάζεται σε 9 μέτρα για πολύ μεγάλα δέντρα, ώστε οι ρίζες να μένουν μακριά από τα θεμέλια), και τα κατακόρυφα αειθαλή (πεύκο, έλατο) σε 6 μέτρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ελάχιστες διαστάσεις κατασκευής διαδρόμων

Ερώτηση: Ελάχιστες διαστάσεις κατασκευής διαδρόμων.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 176): «Διάδρομοι πλάτους 0,60 μέτρα είναι κατάλληλοι για κίνηση ενός ατόμου, 1,20 μέτρα για κίνηση 2 ατόμων κ.λπ.»· «Ένας διάδρομος ικανός για την κυκλοφορία δύο ατόμων έχει πλάτος 1,20-1,50 μέτρα».

Σύνοψη: Ένας διάδρομος για ένα άτομο έχει πλάτος τουλάχιστον 0,60 μέτρα, για δύο άτομα 1,20 μέτρα, ενώ για άνετη κυκλοφορία δύο ατόμων το πλάτος φτάνει τα 1,20-1,50 μέτρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Στατική και δυναμική τεχνική πλακόστρωσης

Ερώτηση: Πού χρησιμοποιείται η στατική και πού η δυναμική τεχνική πλακόστρωσης;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 177-178): «Οι στατικές αιχμαλωτίζουν τη ματιά μέσα στο χώρο ή σε κάποιο τμήμα του και εφαρμόζονται στο σχεδιασμό διάστρωσης επιφανειών που προορίζονται ως χώροι καθιστικών... Οι δυναμικές τεχνικές εφαρμόζονται συνήθως στο σχεδιασμό διάστρωσης διαδρόμων ή μονοπατιών μέσα στον κήπο».

Σύνοψη: Η στατική τεχνική διάστρωσης χρησιμοποιείται σε χώρους καθιστικών, όπου αιχμαλωτίζει τη ματιά μέσα στον χώρο· η δυναμική τεχνική χρησιμοποιείται σε διαδρόμους ή μονοπάτια, καθώς οδηγεί τη ματιά πέρα και έξω από τον χώρο, προκαλώντας αίσθηση κίνησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κριτήρια επιλογής και κυριότερα υλικά διάστρωσης

Ερώτηση: Κριτήρια επιλογής υλικών διάστρωσης. Ποια τα κυριότερα υλικά διάστρωσης;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 179): «Τα υλικά διάστρωσης μιας εξωτερικής επιφάνειας πρέπει να επιλέγονται με τα ίδια κριτήρια με τα οποία επιλέγονται τα υλικά διάστρωσης του δαπέδου στο εσωτερικό ενός σπιτιού. Πρέπει δηλαδή να λαμβάνεται υπόψη ο ρυθμός του κήπου, το κόστος και η πρακτική καταλληλότητα των υλικών... Αυτά είναι, το τούβλο, το ξύλο, η πέτρα, το μπετόν κ.λπ.».

Σύνοψη: Τα κριτήρια επιλογής είναι ο ρυθμός του κήπου, το κόστος και η πρακτική καταλληλότητα των υλικών. Τα κυριότερα υλικά διάστρωσης είναι το τούβλο, το ξύλο, η πέτρα και το μπετόν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Είδη τοίχων και χρήσεις τους

Ερώτηση: Είδη τοίχων. Πού χρησιμοποιούνται;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 183): «Στη διαμόρφωση του τοπίου διακρίνονται δύο κυρίαρχα είδη τοίχων: οι ελεύθεροι τοίχοι... χρησιμοποιούνται ως περιφράξεις, ως στοιχεία διακόσμησης και χωρισμού των διαφόρων τμημάτων-λειτουργικών ενοτήτων του εξωτερικού χώρου», και «οι τοίχοι αντιστήριξης, χρησιμοποιούνται κυρίως για συγκράτηση χωμάτων ή για αλλαγή του υπάρχοντος εδαφικού ανάγλυφου» (σελ. 184).

Σύνοψη: Υπάρχουν δύο κυρίαρχα είδη τοίχων: οι ελεύθεροι τοίχοι, που χρησιμοποιούνται ως περιφράξεις, στοιχεία διακόσμησης και χωρισμού λειτουργικών ενοτήτων, και οι τοίχοι αντιστήριξης, που χρησιμοποιούνται κυρίως για συγκράτηση χωμάτων ή αλλαγή του εδαφικού ανάγλυφου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ιδανικές διαστάσεις σκάλας

Ερώτηση: Ιδανικές διαστάσεις σκάλας.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 187): «Οι ιδανικές διαστάσεις μιας σκάλας είναι το μέγιστο από 15 έως 20 εκατοστά ως προς το ύψος σκαλοπατιού (ρίχτι) και από 28 έως 30 εκατοστά ως προς το πλάτος του (πάτημα). Αυτές οι διαστάσεις δίνουν ασφαλές βήμα και στο ανέβασμα και στο κατέβασμα της σκάλας».

Σύνοψη: Οι ιδανικές διαστάσεις μιας σκάλας κήπου είναι το μέγιστο 15-20 εκατοστά ύψος σκαλοπατιού (ρίχτι) και 28-30 εκατοστά πλάτος (πάτημα), διαστάσεις που εξασφαλίζουν ασφαλές βήμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χρησιμότητα περίφραξης οικοπέδου

Ερώτηση: Πού χρησιμεύει η περίφραξη σε ένα οικόπεδο;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 188): «Η περίφραξη χρησιμεύει κυρίως ως οριοθέτηση ενός οικοπέδου. Μπορεί όμως να κατασκευαστεί και μέσα στο χώρο του κήπου για να κρύψει διάφορα σημεία που είναι προτιμότερο να μη φαίνονται, όπως κάδοι απορριμμάτων, εργαλεία, σάκοι με χώμα κ.λπ. ή αντιστρόφως για να αναδείξει και να πλαισιώσει διακοσμητικά στοιχεία του κήπου».

Σύνοψη: Η περίφραξη χρησιμεύει κυρίως ως οριοθέτηση του οικοπέδου, αλλά μπορεί επίσης να κατασκευαστεί μέσα στον κήπο για να κρύψει σημεία (κάδους απορριμμάτων, εργαλεία) ή, αντίστροφα, για να αναδείξει διακοσμητικά στοιχεία (π.χ. γλυπτά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οπτικές εικόνες και συναισθήματα από το στοιχείο του νερού

Ερώτηση: Ποιες οι οπτικές και τα συναισθήματα που επιφέρει στο χρήστη του κήπου το στοιχείο του νερού;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 189-190): «Το νερό δημιουργεί διάφορα συναισθήματα και προσφέρει ποικιλία εικόνων στο χρήστη του κήπου: το νερό που τρέχει, στάζει, εκτοξεύεται, απομονώνει το χώρο από τους θορύβους της πόλης· σε μια ζεστή μέρα, η όψη και ο ήχος του τρεχούμενου νερού δίνουν αίσθηση δροσιάς· ένας χώρος ήρεμου νερού... δημιουργεί ένα περιβάλλον αντικατοπτρισμού για τα στοιχεία που βρίσκονται γύρω του· το φως του ήλιου που παίζει στην επιφάνεια του νερού δημιουργεί κίνηση, με τις ιριδίζουσες αντανακλάσεις».

Σύνοψη: Το στοιχείο του νερού απομονώνει τον χρήστη από τους θορύβους της πόλης, προσφέρει αίσθηση δροσιάς τις ζεστές μέρες, δημιουργεί αντικατοπτρισμό των γύρω στοιχείων όταν είναι ήρεμο, και κίνηση με ιριδίζουσες αντανακλάσεις όταν το φως του ήλιου παίζει στην επιφάνειά του· αναδεικνύει επίσης τα φυτά μέσα ή γύρω του.

Κριτήρια αξιολόγησης: