Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Αποκατάσταση υποβαθμισμένου περιβάλλοντος (σελ. 306) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Αποκατάσταση υποβαθμισμένου περιβάλλοντος

Ενδεικτικές λύσεις των 11 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 306): υποβαθμισμένες περιοχές, στόχος/λειτουργίες Αρχιτεκτονικής Τοπίου στην αποκατάσταση, τρόπος φύτευσης, ωρίμανση (climax), προσαρμογή στο μακροτοπίο, προϋποθέσεις εδάφους/νερού/φυτικού υλικού, οπτικές προσπελάσεις.

Παραδείγματα υποβαθμισμένων περιοχών

Ερώτηση: Αναφέρατε παραδείγματα υποβαθμισμένων περιοχών που χρειάζονται αποκατάσταση.

Απάντηση:

• Αυτούσιο, τίτλοι ενοτήτων 9.1-9.4 (σελ. 283, 287, 289, 291): «9.1 Λατομεία», «9.2 Βιομηχανικές περιοχές», «9.3 Περιοχές Πληγείσες από Πυρκαγιές», «9.4 Χώροι διάθεσης απορριμμάτων».

Σύνοψη: Παραδείγματα υποβαθμισμένων περιοχών που χρειάζονται αποκατάσταση είναι τα λατομεία, οι βιομηχανικές περιοχές, οι περιοχές που έχουν πληγεί από πυρκαγιές και οι χώροι διάθεσης απορριμμάτων (χωματερές).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Στόχος Αρχιτεκτονικής Τοπίου στην αποκατάσταση

Ερώτηση: Ποιος ο στόχος της Αρχιτεκτονικής Τοπίου στην αποκατάσταση;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 298): «Σκοπός του είναι η εφαρμογή της πιο κατάλληλης μεθόδου σχεδιασμού του χώρου, ώστε να αναβαθμιστεί αισθητικά και οικολογικά. Η μέθοδος αυτή στοχεύει στην προσαρμογή του όγκου του χώρου αποκατάστασης στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής από πλευράς οπτικής, μορφής αναγλύφου, βοτανικής σύνθεσης..., αισθητικής και περιβαλλοντικών ποιοτήτων».

Σύνοψη: Ο στόχος είναι η εφαρμογή της πιο κατάλληλης μεθόδου σχεδιασμού, ώστε ο χώρος να αναβαθμιστεί αισθητικά και οικολογικά, με προσαρμογή του όγκου του χώρου αποκατάστασης στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής (οπτική, ανάγλυφο, βοτανική σύνθεση, οικολογικός χαρακτήρας).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Λειτουργίες που προτείνει η Αρχιτεκτονική Τοπίου στον χώρο αποκατάστασης

Ερώτηση: Αναφέρατε μερικές λειτουργίες που προτείνει η Αρχιτεκτονική Τοπίου επάνω στο χώρο αποκατάστασης.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 300-301): «Χάραξη δρόμων υπηρεσιών και συντήρησης... Σχέδιο φύτευσης... Σχέδιο άρδευσης... Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και ορθή χρήση του τοπίου... Αντιδιαβρωτική φύτευση... Δημιουργία ελκυστικών οπτικών συνόλων... Ζώνες στοιχειώδους ενεργού και παθητικής αναψυχής... Χώροι φυσικού εποικισμού... Εντοπισμός θέσεων πανοραμικής θέας... Ηχομονωτική φύτευση».

Σύνοψη: Το Σχέδιο Ανάπλασης προτείνει λειτουργίες όπως: χάραξη δρόμων υπηρεσιών, σχέδιο φύτευσης, σχέδιο άρδευσης, περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, αντιδιαβρωτική φύτευση, δημιουργία ελκυστικών οπτικών συνόλων, ζώνες ενεργού και παθητικής αναψυχής, χώρους φυσικού εποικισμού, εντοπισμό θέσεων πανοραμικής θέας και ηχομονωτική φύτευση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πιο αισθητικός και λειτουργικός τρόπος φύτευσης

Ερώτηση: Ποιος είναι ο πιο αισθητικός και λειτουργικός τρόπος φύτευσης στους χώρους αποκατάστασης;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 299): «Προτείνει δύο κυρίως τρόπους αναβλάστησης των τμημάτων που απαιτούν ανάπτυξη μαλακού τοπίου: α) με ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, δηλαδή, συμβατικούς τρόπους φύτευσης και τεχνικές Υδροσποράς, β) με μεθόδους υποβοήθησης του φυσικού εποικισμού κατά επιλεγμένα τμήματα. Είναι επιθυμητό ο εποικισμός να γίνεται από ενδημικά φυτικά είδη όλων των βαθμίδων..., Σκοπός είναι η ομαλή εξέλιξη ανάπτυξης και ωρίμανσης του τοπίου».

Σύνοψη: Ο πιο αισθητικός και λειτουργικός τρόπος είναι η μέθοδος υποβοήθησης του φυσικού εποικισμού με ενδημικά φυτικά είδη όλων των βαθμίδων (από φυσικό χλοοτάπητα μέχρι θάμνους και δέντρα), καθώς εξασφαλίζει την ομαλή εξέλιξη ανάπτυξης και ωρίμανσης του τοπίου — σε αντίθεση με τους αμιγώς ανθρωπογενείς τρόπους φύτευσης (συμβατική φύτευση, υδροσπορά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Έννοια της ωρίμανσης (climax)

Ερώτηση: Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια της ωρίμανσης του τοπίου (climax);

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 305): «Πλήρης κάλυψη του χώρου με πράσινο που να εξελιχθεί έως το στάδιο climax, οπότε ομιλούμε για ενοποίησή του με το φυσικό οικοσύστημα της περιοχής ή για προσομοίωσή του με το τοπίο εκείνο που προϋπήρχε πριν χρόνια και πριν ακόμα υποβαθμιστεί».

Σύνοψη: Η ωρίμανση (climax) είναι το στάδιο πλήρους ανάπτυξης του πράσινου, στο οποίο ο αποκατεστημένος χώρος ενοποιείται με το φυσικό οικοσύστημα της περιοχής ή προσομοιώνει το τοπίο που προϋπήρχε πριν την υποβάθμιση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Συνύπαρξη βλάστησης και άγριας ζωής ως στόχος αποκατάστασης

Ερώτηση: Η συνύπαρξη βλάστησης και άγριας ζωής αποτελεί μακροπρόθεσμο στόχο στην αποκατάσταση; Αν ναι, πώς την εξηγείτε;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 305): «Η τεχνική βοήθεια... με πόλο την προσέλκυση φυσικού εποικισμού σε χλωρίδα (στόχος είναι η ωρίμανση ή φάση climax) και επίσης την προσέλκυση πανίδας (κυρίως πτηνοπανίδας, εντόμων, ερπετών, μικρών θηλαστικών κ.λπ.)».

Σύνοψη: Ναι, αποτελεί μακροπρόθεσμο στόχο· η φύτευση γίνεται με πόλο την προσέλκυση φυσικού εποικισμού σε χλωρίδα (μέχρι τη φάση climax) αλλά και την προσέλκυση πανίδας (πτηνοπανίδα, έντομα, ερπετά, μικρά θηλαστικά), ώστε ο αποκατεστημένος χώρος να λειτουργήσει ξανά ως πλήρες οικοσύστημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προσαρμογή χώρου ανάπλασης στο γύρω μακροτοπίο

Ερώτηση: Τι εννοούμε με την προσαρμογή του χώρου ανάπλασης στο γύρω μακροτοπίο;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 298): «Η μέθοδος αυτή στοχεύει στην προσαρμογή του όγκου του χώρου αποκατάστασης στο φυσικό περιβάλλον της περιοχής από πλευράς οπτικής, μορφής αναγλύφου, βοτανικής σύνθεσης (συγγένεια φυτικών ειδών), αισθητικής και περιβαλλοντικών ποιοτήτων (οικολογικός χαρακτήρας). Έτσι, δημιουργούνται χώροι που ικανοποιούν τον επισκέπτη από σημεία εντός και εκτός του χώρου».

Σύνοψη: Εννοούμε ότι ο όγκος του χώρου αποκατάστασης προσαρμόζεται στο ευρύτερο φυσικό περιβάλλον της περιοχής από πλευράς οπτικής εμφάνισης, μορφής αναγλύφου, βοτανικής σύνθεσης (συγγένεια φυτικών ειδών) και οικολογικού χαρακτήρα, ώστε ο χώρος να εναρμονίζεται με το γύρω τοπίο και να ικανοποιεί τον επισκέπτη τόσο από μέσα όσο και από έξω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Λειτουργίες προστασίας περιβάλλοντος στον χώρο αποκατάστασης

Ερώτηση: Ποιες από τις λειτουργίες στο χώρο αποκατάστασης πρέπει να προβλέπονται από την Αρχιτεκτονική Τοπίου με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 300-301): «Αντιδιαβρωτική φύτευση Υπάρχει ανάγκη φύτευσης ειδών που εμποδίζουν τη διάβρωση του εδάφους»· «Ηχομονωτική φύτευση Επιδιώκεται η δημιουργία ηχομονωτικής φύτευσης προς την πλευρά κύριων αρτηριών ή εθνικών οδών»· «Περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και ορθή χρήση του τοπίου»· «Χώροι φυσικού εποικισμού Στο σχέδιο προβλέπονται χώροι, οι οποίοι προορίζονται να αποτελέσουν επιφάνειες για αποκατάσταση της φυσικής βλάστησης με εποικισμό».

Σύνοψη: Πρέπει να προβλέπονται η αντιδιαβρωτική φύτευση (εμπόδιση διάβρωσης εδάφους), η ηχομονωτική φύτευση (μείωση θορύβου κατά μήκος αρτηριών), η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση/ορθή χρήση του τοπίου, και οι χώροι φυσικού εποικισμού για αποκατάσταση της φυσικής βλάστησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χαρακτηριστικά τελικής επιφανειακής στρώσης εδάφους

Ερώτηση: Ποια χαρακτηριστικά πρέπει να έχει η τελική επιφανειακή στρώση εδάφους και γιατί;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 303): «Στην επιφάνεια της παραπάνω στρώσης συνήθως ρίπτεται χώμα καλής ποιότητας με επάρκεια σε θρεπτικά συστατικά και χούμο. Το έδαφος αυτό πρέπει να έχει ΡΗ βαθμών 6,8-7,5 που σημαίνει ότι θα είναι μετρίως όξινο έως ελαφρώς αλκαλικό (ουδέτερη μέση τιμή). Σε αυτό το ΡΗ ευδοκιμούν τα περισσότερα φυτά».

Σύνοψη: Η τελική επιφανειακή στρώση εδάφους πρέπει να είναι καλής ποιότητας, με επάρκεια σε θρεπτικά συστατικά και χούμο, και pH 6,8-7,5 (μετρίως όξινο έως ελαφρώς αλκαλικό), διότι σε αυτό το εύρος pH ευδοκιμούν τα περισσότερα φυτά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αναγκαιότητα άρδευσης στην ανάπλαση

Ερώτηση: Η άρδευση είναι περισσότερο απαραίτητη κατά τη διάρκεια ανάπτυξης του τοπίου ή μετά την ωρίμανσή του και γιατί;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 304): «Το νερό αποτελεί σοβαρή αναγκαιότητα για την άρδευση οποιασδήποτε μορφής νεαράς βλάστησης που θα προταθεί. Η επαρκής άρδευση είναι ζωτικής σημασίας κυρίως στις φάσεις των φυτεύσεων και έως ότου τα φυτά αποκτήσουν τη δυνατότητα αυτοσυντήρησης».

Σύνοψη: Η άρδευση είναι περισσότερο απαραίτητη κατά τη διάρκεια ανάπτυξης του τοπίου, δηλαδή στις φάσεις των φυτεύσεων, γιατί τότε τα φυτά δεν έχουν ακόμη αποκτήσει τη δυνατότητα αυτοσυντήρησης· μετά την ωρίμανση, τα φυτά μπορούν να συντηρηθούν αυτόνομα (με εξαίρεση χώρους εντατικής χρήσης όπως γήπεδα/παρτέρια που χρειάζονται μόνιμη άρδευση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Στοιχεία διασφάλισης οπτικών προσπελάσεων

Ερώτηση: Ποια είναι τα στοιχεία που προβλέπει ο Αρχιτέκτονας Τοπίου για τη διασφάλιση οπτικών προσπελάσεων στον άμεσο και ευρύτερο χώρο;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 300-301): «Χάραξη δρόμων υπηρεσιών και συντήρησης... Δημιουργούνται αισθητικοί ή οπτικοί διάδρομοι και δίκτυο κυκλοφορίας πεζών και οχημάτων»· «Εντοπισμός θέσεων πανοραμικής θέας και οπτικής απόλαυσης Κατά μήκος των δρόμων κινήσεως, τονίζονται τα σημεία που προσφέρουν ευκαιρίες αισθητικής απόλαυσης εντός και εκτός του χώρου όπως πανοραμική Θέα, περιορισμένη Θέα, εποπτεία του ευρύτερου χώρου από τα υψηλότερα σημεία».

Σύνοψη: Ο Αρχιτέκτονας Τοπίου προβλέπει τη χάραξη αισθητικών/οπτικών διαδρόμων και δικτύου κυκλοφορίας πεζών-οχημάτων, καθώς και τον εντοπισμό θέσεων πανοραμικής θέας και οπτικής απόλαυσης κατά μήκος των δρόμων κίνησης (πανοραμική θέα, περιορισμένη θέα, εποπτεία του ευρύτερου χώρου από τα υψηλότερα σημεία).

Κριτήρια αξιολόγησης: