Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Αρχιτεκτονική τοπίου στον περιαστικό χώρο (σελ. 261) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΟΥ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 7: Αρχιτεκτονική τοπίου στον περιαστικό χώρο

Ενδεικτικές λύσεις των 9 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 260-261): Εθνικοί Δρυμοί, τουριστικές εκμεταλλεύσεις, ποτάμια/λίμνες/βιότοποι, αεροδρόμια-λιμάνια, ξενοδοχεία, δίκτυα εθνικών οδών, πρότυποι οικισμοί.

Ορισμός και χαρακτηριστικά Εθνικού Δρυμού

Ερώτηση: Τι είναι Εθνικός Δρυμός και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 243): «Οι Εθνικοί Δρυμοί είναι γεωγραφικά οριοθετημένες περιοχές που έχουν ιδιαίτερη αξία για τη διατήρηση πολύτιμων, μοναδικών ή σπάνιων χαρακτηριστικών της φύσης. Είναι προστατευόμενες περιοχές από την Εθνική και Κοινοτική Νομοθεσία και από διεθνείς συμβάσεις»· χαρακτηριστικά: «τα ιδιαίτερα είδη αυτοφυούς χλωρίδας και άγριας πανίδας..., οι πολύτιμοι βιότοποι..., οι ιδιαίτεροι φυσικοί γεωμορφολογικοί και φυσιογραφικοί σχηματισμοί..., και τα τοπία με ιδιαίτερα φυσικά και φυσιογνωμικά γνωρίσματα».

Σύνοψη: Οι Εθνικοί Δρυμοί είναι γεωγραφικά οριοθετημένες περιοχές ιδιαίτερης αξίας για τη διατήρηση πολύτιμων, μοναδικών ή σπάνιων χαρακτηριστικών της φύσης, προστατευόμενες από την Εθνική/Κοινοτική Νομοθεσία και διεθνείς συμβάσεις. Χαρακτηριστικά τους είναι τα σπάνια είδη χλωρίδας/πανίδας, οι πολύτιμοι βιότοποι-καταφύγια, οι ιδιαίτεροι γεωμορφολογικοί σχηματισμοί και τα τοπία με ιδιαίτερα φυσιογνωμικά γνωρίσματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Συμβολή Αρχιτεκτονικής Τοπίου στην προστασία Εθνικών Δρυμών

Ερώτηση: Πώς συμβάλλει η Αρχιτεκτονική Τοπίου στην προστασία των Εθνικών Δρυμών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 243-244): «Η Αρχιτεκτονική Τοπίου, ιδιαίτερα στα πλαίσια ενός μεγάλου κλάδου που εμπεριέχει, την Αξιολόγηση του Φυσικού Τοπίου και Αποτύπωσή του, καταγράφει λεπτομερώς τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν τις περιοχές αυτές. Αξιολογεί τις φυσικές και αισθητικές ποιότητές τους... Τέλος, καταστρώνει τα σχέδια διαχείρισης σε συνεργασία με άλλους επιστήμονες όπως Οικολόγους, Δασολόγους, Γεωπόνους, Γεωλόγους, Ορνιθολόγους, Ζωολόγους».

Σύνοψη: Η Αρχιτεκτονική Τοπίου συμβάλλει μέσω της Αξιολόγησης και Αποτύπωσης του Φυσικού Τοπίου: καταγράφει τα χαρακτηριστικά στοιχεία, αξιολογεί τις φυσικές/αισθητικές ποιότητες και σημειώνει τα στοιχεία σε τοπογραφικά σχέδια, ενώ καταστρώνει τα σχέδια διαχείρισης σε συνεργασία με Οικολόγους, Δασολόγους, Γεωπόνους, Γεωλόγους, Ορνιθολόγους και Ζωολόγους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Παραδείγματα τουριστικών εκμεταλλεύσεων και επιπτώσεις

Ερώτηση: Αναφέρατε παραδείγματα τουριστικών εκμεταλλεύσεων στον περιαστικό χώρο και τις επιπτώσεις από τις λειτουργίες τους στο περιβάλλον.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 245): «Οι διάφορες τουριστικές δραστηριότητες με τη μορφή των ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων, με τις μαρίνες, τις αμμουδιές των λουόμενων, τις κατασκηνώσεις, τους διάσπαρτους αρχαιολογικούς χώρους συγκεντρώνουν μεγάλο αριθμό επισκεπτών»· «Όλα αυτά κατά κανόνα επιβαρύνουν το περιβάλλον με απορρίμματα, θορύβους, ρύπανση των ακτών και υποβάθμιση του φυσικού τοπίου».

Σύνοψη: Παραδείγματα τουριστικών εκμεταλλεύσεων είναι οι ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, οι μαρίνες, οι αμμουδιές λουόμενων, οι κατασκηνώσεις και οι αρχαιολογικοί χώροι. Οι λειτουργίες τους επιβαρύνουν το περιβάλλον με απορρίμματα, θορύβους, ρύπανση των ακτών και υποβάθμιση του φυσικού τοπίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Σημασία και ανάδειξη ποταμών, λιμνών, βιοτόπων

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία των ποταμών, των λιμνών και των βιότοπων στον περιαστικό χώρο; Αναφέρατε μερικά από τα χαρακτηριστικά τους και τρόπους ανάδειξής τους.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 247): «Στην ευρύτερη περιαστική ζώνη είναι πάντοτε δυνατή η ύπαρξη κάποιων στοιχείων που χρειάζονται ανάδειξη και προστασία, με σκοπό την ένταξή τους σε ένα μεγάλο δίκτυο ή μια ευρύτερη ζώνη περιαστικού πρασίνου. Τα στοιχεία αυτά είναι λίμνες τεχνητές ή φυσικές, ποτάμια και όχθες ποταμών, υγροβιότοποι... και δέλτα ποταμών»· «Στόχος της Αρχιτεκτονικής Τοπίου είναι η επαναφορά των στοιχείων αυτών σε καλή αισθητική και οικολογική κατάσταση»· τρόποι ανάδειξης: «εμπλουτισμός με φυτεύσεις συγγενείς προς τις ήδη υπάρχουσες..., σταθεροποίηση του εδάφους..., μέτρα απορρύπανσης... σχεδιασμός δικτύων κυκλοφορίας με μονοπάτια και ξέφωτα για παθητική αναψυχή».

Σύνοψη: Ποτάμια, λίμνες και βιότοποι αποτελούν φυσικές εκτάσεις της περιαστικής ζώνης που χρειάζονται ανάδειξη και προστασία, με στόχο την ένταξή τους σε δίκτυο περιαστικού πρασίνου. Αναδεικνύονται με εμπλουτισμό φυτεύσεων συγγενών προς τις υπάρχουσες, σταθεροποίηση εδάφους, μέτρα απορρύπανσης και σχεδιασμό δικτύων μονοπατιών/ξέφωτων για παθητική αναψυχή και παρατήρηση της άγριας ζωής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αισθητική αεροδρομίων/λιμανιών και βελτίωσή της

Ερώτηση: Γιατί τα αεροδρόμια και τα λιμάνια δεν χαρακτηρίζονται από καλή αισθητική και πώς μπορούμε να βελτιώσουμε την εμφάνισή τους;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 250): «οι μεγάλες αυτές εγκαταστάσεις, όπως και οι βιομηχανικές, δε διακρίνονται για την αισθητική τους. Είναι έντονα φορτισμένες από οχήματα, εμπορεύματα, θορύβους και ρύπανση κάθε είδους»· βελτίωση: «Περιμετρικές φυτεύσεις για τη δημιουργία διαχωριστικού οπτικού και ηχητικού πετάσματος..., Διαμορφώσεις πρασίνου πλευρικά των δρόμων..., Καλλωπισμός χώρων γραφείων..., Δημιουργία προστατευτικών πυκνών πράσινων ζωνών».

Σύνοψη: Δεν έχουν καλή αισθητική επειδή είναι έντονα φορτισμένα από οχήματα, εμπορεύματα, θορύβους και ρύπανση. Η εμφάνισή τους βελτιώνεται με περιμετρικές φυτεύσεις (οπτικό/ηχητικό πέτασμα), διαμόρφωση πρασίνου κατά μήκος δρόμων, καλλωπισμό κτιριακών εγκαταστάσεων, τεχνητούς χλοοτάπητες σε νησίδες και πυκνές πράσινες ζώνες με κωνοφόρα όπου γειτνιάζουν με κατοικίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τύποι ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων και προτάσεις Αρχιτεκτονικής Τοπίου

Ερώτηση: Αναφέρατε τύπους ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων και τα στοιχεία που προτείνει η Αρχιτεκτονική Τοπίου για τον καλλωπισμό των ελεύθερων χώρων που βρίσκονται μέσα και γύρω από αυτές.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 251): «Αποτελούνται από μεμονωμένα ογκώδη κτίρια... ή από διάσπαρτα μικρότερα κτίρια στον χώρο ή είναι συνδυασμοί και των δύο»· στοιχεία που προτείνονται: «ημι-υπαίθριοι χώροι, αυλές, κηπάρια, κοινόχρηστες πλατείες και καθιστικά, διάδρομοι κυκλοφορίας και νησίδες..., παρτέρια και φυτεύσεις..., χώροι παθητικής αναψυχής... χώροι ενεργού αναψυχής» (γήπεδα τένις, βόλεϊ, γκολφ, πισίνες).

Σύνοψη: Οι ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις μπορεί να είναι μεμονωμένα ογκώδη κτίρια, διάσπαρτα μικρότερα κτίρια ή συνδυασμός των δύο. Η Αρχιτεκτονική Τοπίου προτείνει ημι-υπαίθριους χώρους, αυλές, κηπάρια, κοινόχρηστες πλατείες/καθιστικά, διαδρόμους κυκλοφορίας με νησίδες, παρτέρια, χώρους παθητικής αναψυχής (λίμνες, αίθρια, μονοπάτια) και χώρους ενεργού αναψυχής (γήπεδα τένις, γκολφ, πισίνες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Χώροι μελέτης διαμόρφωσης πρασίνου κατά μήκος δρόμων

Ερώτηση: Ποιοι χώροι κατά μήκος των δρόμων και των εθνικών οδών αποτελούν αντικείμενο μελέτης διαμόρφωσης του πρασίνου;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 255-257): «Δημιουργούνται πρανή προς τα μέσα (βυθίσματα δρόμων) και προς τα έξω (υπερυψώσεις δρόμων)»· «Στις τομές (βυθίσματα) με τις κοπές ορεινών ή λοφωδών σχηματισμών προκύπτουν τεράστιες επιφάνειες»· «Οι διαχωριστικές νησίδες δέχονται ανάλογη φύτευση»· «Στα σημεία των κόμβων, η φύτευση γίνεται με κριτήριο την εξασφάλιση ορατότητας».

Σύνοψη: Αντικείμενο μελέτης διαμόρφωσης πρασίνου αποτελούν τα πρανή (βυθίσματα και υπερυψώσεις δρόμων), οι τομές σε ορεινούς/λοφώδεις σχηματισμούς, οι διαχωριστικές νησίδες, και τα σημεία των κόμβων/διασταυρώσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Παράγοντες φύτευσης εθνικών οδών

Ερώτηση: Τι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη φύτευση των εθνικών οδών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 256): «προτείνει γραμμικές φυτεύσεις ώστε: να καθοδηγούν τον οδηγό οπτικά και σταθερά επάνω στο οδόστρωμα, να τον προστατεύουν από κατολισθήσεις, καθιζήσεις και πλημμύρες, να οριοθετούν τον οπτικό διάδρομο σαφώς και να τον διαχωρίζουν από το υπόλοιπο φυσικό τοπίο της διαδρομής και να μην αποσπάται η προσοχή»· «Στα σημεία των κόμβων, η φύτευση γίνεται με κριτήριο την εξασφάλιση ορατότητας προς όλες τις κατευθύνσεις».

Σύνοψη: Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι η φύτευση πρέπει να καθοδηγεί οπτικά τον οδηγό, να τον προστατεύει από κατολισθήσεις/καθιζήσεις/πλημμύρες, να οριοθετεί σαφώς τον οπτικό διάδρομο χωρίς να αποσπά την προσοχή, με ομοιογένεια χρώματος/υφής/σχήματος/μεγέθους, ενώ στους κόμβους πρέπει να εξασφαλίζεται ορατότητα προς όλες τις κατευθύνσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ποιότητα ζωής και χαρακτηριστικά πρότυπων οικισμών

Ερώτηση: Γιατί οι πρότυποι οικισμοί προσφέρουν καλύτερη ποιότητα ζωής στους κατοίκους; Ποια είναι τα αισθητικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά τους που συμβάλλουν στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 259): «Οι κλίμακες αυτές είναι πιο ανθρώπινες και γίνονται με πρότυπο τα παραδοσιακά χωριά. Ταυτόχρονα, προστατεύεται η ιδιωτική ζωή... είναι διαθέσιμος αρκετός ελεύθερος χώρος για ανάπτυξη κοινοχρήστου πρασίνου και κήπων»· «τα αυτοκίνητα κινούνται μόνο σ' ένα δρόμο και προσφέρονται υπόστεγες θέσεις για στάθμευση»· χαρακτηριστικά (σελ. 259-260): φυτεύσεις ανάλογα με τη θέα, αναρριχώμενα σε βεράντες/πέργκολες, μεγαλύτερα δέντρα σε πλατείες/αίθρια, δάπεδα ψηφιδωτά, παρτέρια εποχιακά, προσαρμοσμένα στα τοπικά δομικά υλικά.

Σύνοψη: Οι πρότυποι οικισμοί προσφέρουν καλύτερη ποιότητα ζωής επειδή έχουν ανθρώπινη κλίμακα (πρότυπο τα παραδοσιακά χωριά), προστατεύουν την ιδιωτική ζωή, αφήνουν διαθέσιμο χώρο για κοινόχρηστο πράσινο/κήπους και περιορίζουν τα αυτοκίνητα σε έναν δρόμο. Τα αισθητικά/λειτουργικά χαρακτηριστικά τους περιλαμβάνουν φυτεύσεις προσαρμοσμένες στη θέα και την τοπογραφία, αναρριχώμενα σε βεράντες, μεγάλα δέντρα σε κοινόχρηστους χώρους για παθητική αναψυχή, ψηφιδωτά δάπεδα και παρτέρια εποχιακής φύτευσης, εναρμονισμένα με τα τοπικά δομικά υλικά της κάθε περιοχής.

Κριτήρια αξιολόγησης: