Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Συντήρηση Ανελκυστήρων (σελ. 220) – ΑΝΕΛΚΥΣΤΗΡΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 9: Συντήρηση Ανελκυστήρων

Λύσεις στις 8 ερωτήσεις σύντομης απάντησης του κεφαλαίου 9 «Συντήρηση Ανελκυστήρων», που καλύπτουν τη νομοθεσία και τα συνεργεία συντήρησης, τις εργασίες μηνιαίας/εξαμηνιαίας/ετήσιας συντήρησης, τον απαιτούμενο εξοπλισμό, τον έλεγχο του κινητήριου μηχανισμού (κινητήρας, μειωτήρας στροφών, τροχαλία τριβής) και τη συντήρηση/αντικατάσταση των συρματοσχοίνων.

Ορισμός και σκοπός της συντήρησης

Ερώτηση: Τι είναι η συντήρηση του ανελκυστήρα και ποιος ο σκοπός της;

Απάντηση:

• §9.1. «Συντήρηση των ανελκυστήρων σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας, είναι η περιοδική επιθεώρηση και έλεγχος των ανελκυστήρων που συνοδεύεται από συγκεκριμένες εργασίες, με σκοπό τη διατήρηση σε καλή κατάσταση τμημάτων και εξαρτημάτων της εγκατάστασης.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η συντήρηση των ανελκυστήρων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας, είναι η περιοδική επιθεώρηση και έλεγχος των ανελκυστήρων που συνοδεύεται από συγκεκριμένες εργασίες. Σκοπός της είναι η διατήρηση σε καλή κατάσταση των τμημάτων και εξαρτημάτων της εγκατάστασης, ώστε να εξασφαλίζεται η ασφαλής και σωστή λειτουργία του ανελκυστήρα. Πρόκειται για μια εργασία λεπτή και υπεύθυνη, που απαιτεί άριστη γνώση του αντικειμένου, διαρκή ενημέρωση με την τεχνολογική εξέλιξη και εμπειρία εκ μέρους του συντηρητή, καθώς αυτή η εμπειρία παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στη σωστή συντήρηση όσο και στη διάγνωση βλαβών κατά τη λειτουργία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συντήρηση = περιοδική επιθεώρηση/έλεγχος → σκοπός: καλή κατάσταση εξαρτημάτων/ασφαλής λειτουργία

Μέτρα ασφαλείας κατά τη συντήρηση

Ερώτηση: Ποια μέτρα ασφαλείας λαμβάνονται κατά τη διαδικασία συντήρησης ενός ανελκυστήρα;

Απάντηση:

• §9.1. «Το συνεργείο συντήρησης (τουλάχιστον δύο άτομα)... πρέπει να διαθέτουν: Ειδικές φόρμες και κράνος. Λαστιχένια παπούτσια με χονδρές σόλες. Σκαλωσιές σύμφωνα με τους κανόνες ασφαλείας. Φαρμακείο για τις πρώτες βοήθειες.»

Σύνοψη: Κατά τη συντήρηση ενός ανελκυστήρα, το συνεργείο συντήρησης (τουλάχιστον δύο άτομα), όπως και κάθε συνεργείο που εργάζεται στην εγκατάσταση, πρέπει να διαθέτει: ειδικές φόρμες και κράνος, λαστιχένια παπούτσια με χονδρές σόλες, σκαλωσιές σύμφωνα με τους κανόνες ασφαλείας, και φαρμακείο για τις πρώτες βοήθειες. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της συντήρησης ή της επισκευής βλάβης πρέπει να τηρούνται όλοι οι κανόνες ασφαλείας, ώστε να προστατεύεται τόσο ο ίδιος ο συντηρητής όσο και οι χρήστες του ανελκυστήρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συνεργείο ≥2 άτομα: φόρμες+κράνος, λαστιχένια παπούτσια χονδρή σόλα, σκαλωσιές, φαρμακείο

Εργασίες μηνιαίας συντήρησης

Ερώτηση: Περιγράψτε ποιες εργασίες συντήρησης θεωρείτε ότι είναι απαραίτητο να εκτελούνται κατά τη μηνιαία συντήρηση ενός ανελκυστήρα..

Απάντηση:

• §9.4. «Κατά τη μηνιαία συντήρηση ο συντηρητής πρέπει να εκτελεί τουλάχιστο τις παρακάτω εργασίες: 1. Να ελέγχει όλα τα κυκλώματα ασφαλείας... 2. Να ελέγχει οπτικά τα συρματόσχοινα... 3. Να ελέγχει και να ρυθμίζει το σύστημα πέδης... 4. Να ελέγχει τα κυκλώματα φωτισμού και ενδείξεων... 5. Να ελέγχει την ηχητική σήμανση κινδύνου. 6. Να ελέγχει τους τερματικούς διακόπτες ασφαλείας... 7. Να ελέγχει για τυχόν διαρροές λαδιού...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά τη μηνιαία συντήρηση, ο συντηρητής πρέπει να εκτελεί τουλάχιστον τις εξής εργασίες: (1) έλεγχο όλων των κυκλωμάτων ασφαλείας του ανελκυστήρα (stop, επαφών, κλειδαριών) και των αντίστοιχων εξαρτημάτων —διακόπτες stop φρεατίου/μηχανοστασίου, επαφές και κλειδαριές θυρών ανοιγόμενων ή αυτόματων— με άμεση επέμβαση όπου απαιτείται αποκατάσταση βλάβης· (2) οπτικό έλεγχο των συρματοσχοίνων και των σημείων ανάρτησής τους, καθώς και πιθανής ολίσθησής τους στην τροχαλία τριβής· (3) έλεγχο και ρύθμιση του συστήματος πέδης του κινητήριου μηχανισμού, με αντικατάσταση των φερμουΐτ όταν απαιτείται· (4) έλεγχο των κυκλωμάτων φωτισμού και ενδείξεων φρεατίου, μηχανοστασίου και θαλάμου, με αντικατάσταση φθαρμένων λαμπτήρων· (5) έλεγχο της ηχητικής σήμανσης κινδύνου· (6) έλεγχο των τερματικών διακοπτών ασφαλείας και του συστήματος στάθμευσης, με ρύθμισή του αν απαιτείται· (7) έλεγχο για τυχόν διαρροές λαδιού στους σωλήνες λαδιού και στις τσιμούχες του εμβόλου, στους υδραυλικούς ανελκυστήρες. Πριν την έναρξη, ο συντηρητής αναρτά την πινακίδα «επιθεώρηση - συντήρηση του ανελκυστήρα» και εργάζεται με τη βοήθεια της κομβιοδόχου συντήρησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• 7 εργασίες μηνιαίας συντήρησης: κυκλώματα ασφαλείας, συρματόσχοινα, πέδη, φωτισμός/ενδείξεις, ηχητική σήμανση, τερματικοί διακόπτες/στάθμευση, διαρροές λαδιού (υδρ.)

Εργαλεία κινητού συνεργείου συντήρησης

Ερώτηση: Τι εργαλεία και μικροϋλικά πρέπει να έχει ένα κινητό συνεργείο συντήρησης;

Απάντηση:

• §9.5.3. «Για να εκτελεσθούν σωστά όλες οι εργασίες συντήρησης, κάθε κινητό συνεργείο πρέπει να διαθέτει τα παρακάτω εργαλεία και παρελκόμενα υλικά συντήρησης: 1. Εργαλειοφόρο 2. Μια πλήρη σειρά κλειδιών... 3. Σφυρί, πένσα, κατσαβίδια... 4. Φακό 5. Πολύμετρο AC-DC... 6. Λάδι, Γράσο, στουπί...»

Σύνοψη: Κάθε κινητό συνεργείο συντήρησης πρέπει να διαθέτει: εργαλειοφόρο· μια πλήρη σειρά κλειδιών (γερμανικά, πολύγωνα Νο 6-26)· σφυρί, πένσα, κατσαβίδια διαφόρων μεγεθών και δοκιμαστικά· φακό· πολύμετρο AC-DC (A, V, Ω)· και μικροϋλικά όπως λάδι, γράσο, στουπί, λαστιχάκια θυρών, ανταλλακτικά ελαστικά για κινητήρες, κλειδαριές και ρυθμιστή ταχύτητας, κλέμμες, λαμπτήρες και λαμπάκια ενδείξεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Εργαλειοφόρο, σειρά κλειδιών, σφυρί/πένσα/κατσαβίδια/δοκιμαστικά, φακός, πολύμετρο AC-DC, ανταλλακτικά/λιπαντικά

Έλεγχος μειωτήρα στροφών — βλάβες και αποκατάσταση

Ερώτηση: Πως γίνεται ο έλεγχος του συγκροτήματος ατέρμονα κοχλία - κορώνας; Ποιες οι πιθανές βλάβες που εμφανίζονται στο συγκρότημα αυτό και πως αποκαθίστανται;

Απάντηση:

• §9.6.2.2. «Ο έλεγχος του μειωτήρα στροφών γίνεται ως εξής: 1. Έλεγχος λιπαντικού μέσου... 2. Έλεγχος για την εμφάνιση κενών μεταξύ των οδόντων της κορώνας και του ατέρμονα κοχλία... Θέτοντας «εκτός» τάσης το κινητήρα, ελευθερώνουμε το φρένο και περιστρέφουμε το βολάν. Η τροχαλία τριβής πρέπει να ακολουθεί ακριβώς τη περιστροφή του βολάν... κενά μεγαλύτερα των 5 έως 7 mm απαιτείται άμεσα η επισκευή του μειωτήρα στροφών, ή η αντικατάστασή του αν η φθορά είναι μεγαλύτερη.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο έλεγχος του συγκροτήματος ατέρμονα κοχλία-κορώνας (μειωτήρα στροφών) γίνεται σε δύο στάδια: πρώτον, ελέγχεται το λιπαντικό μέσο σε τακτά χρονικά διαστήματα, με συμπλήρωση λαδιού όταν απαιτείται ή αντικατάστασή του όταν ξεπεράσει το όριο ζωής του που δίνει ο κατασκευαστής· δεύτερον, ελέγχεται η εμφάνιση κενών μεταξύ των οδόντων της κορώνας και του ατέρμονα κοχλία, θέτοντας εκτός τάσης τον κινητήρα, ελευθερώνοντας το φρένο και περιστρέφοντας το βολάν — η τροχαλία τριβής πρέπει να ακολουθεί ακριβώς την περιστροφή του βολάν. Η πιθανή βλάβη είναι η εμφάνιση κενού (τζόγου) μεγαλύτερου των 5 έως 7 mm κατά την εκκίνηση ή το σταμάτημα της περιστροφής, που οφείλεται σε φθορά των οδόντων λόγω κακής λίπανσης ή γήρανσης. Η αποκατάσταση γίνεται με άμεση επισκευή του μειωτήρα στροφών, ή με πλήρη αντικατάστασή του αν η φθορά είναι μεγαλύτερη από το επιτρεπτό όριο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Έλεγχος: λιπαντικό + κενά οδόντων (κινητήρας εκτός, φρένο ελεύθερο, βολάν) — όριο 5-7mm → επισκευή/αντικατάσταση

Έλεγχος ηλεκτρικού κινητήρα — βλάβες και αποκατάσταση

Ερώτηση: Πως γίνεται ο έλεγχος του κινητήρα ενός ανελκυστήρα τριβής; Ποιες οι πιθανές βλάβες που εμφανίζονται στον κινητήρα και πως αποκαθίστανται;

Απάντηση:

• §9.5.1.6. «Έλεγχος του ηλεκτρικού κινητήρα (ακουστικός, έλεγχος θερμοκρασίας τυλιγμάτων και πιστοποίηση λειτουργίας των θερμικών ρελέ).» §9.6.2.1. «Ο κινητήρας θορυβεί υπερβολικά (έλλειψη φάσης). Ο κινητήρας υπερθερμαίνεται (θερμικά ρελέ ή σένσορες)... Η σταδιακή καταστροφή της μόνωσης των περιελίξεων του στάτη... Η καταστροφή περιελίξεων από βραχυκυκλώματα... γίνεται αντικατάσταση των περιελίξεων από ειδικευμένους τεχνίτες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο έλεγχος του ηλεκτρικού κινητήρα ενός ανελκυστήρα τριβής γίνεται με ακουστικό έλεγχο, έλεγχο της θερμοκρασίας των τυλιγμάτων και πιστοποίηση της λειτουργίας των θερμικών ρελέ, καθώς και επαλήθευση ότι λειτουργούν σωστά οι προστατευτικές διατάξεις έναντι βραχυκυκλωμάτων, έλλειψης ή πτώσης τάσης, ασυνέχειας φάσεων/έλλειψης φάσης, και υπερτάσεων/υπερθέρμανσης. Πιθανές βλάβες: ο κινητήρας θορυβεί υπερβολικά όταν υπάρχει έλλειψη φάσης· ο κινητήρας υπερθερμαίνεται όταν βλάπτονται τα θερμικά ρελέ ή οι σένσορες· σοβαρότερα, μπορεί να εμφανιστεί σταδιακή καταστροφή της μόνωσης των περιελίξεων του στάτη (που καταστρέφει τελικά την περιέλιξη) ή καταστροφή περιελίξεων από βραχυκύκλωμα. Η αποκατάσταση περιλαμβάνει την άμεση αποκατάσταση/συντήρηση των προστατευτικών διατάξεων, ενώ στην περίπτωση καταστροφής των περιελίξεων απαιτείται αντικατάστασή τους από ειδικευμένους τεχνίτες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Έλεγχος: ακουστικός + θερμοκρασία τυλιγμάτων + θερμικά ρελέ· βλάβες: θόρυβος (έλλειψη φάσης), υπερθέρμανση, καταστροφή μόνωσης/περιελίξεων → αντικατάσταση από ειδικούς

Φθορές συρματοσχοίνων — αιτίες και επέμβαση

Ερώτηση: Πιθανές φθορές των συρματοσχοίνων και αιτίες που τις προκαλούν. Επέμβαση για την αποκατάσταση των φθορών αυτών.

Απάντηση:

• §9.7. «Πέρα όμως από τη φυσιολογική φθορά τους, υπάρχουν ορισμένες αιτίες που επιτείνουν την καταστροφή τους: Αυξημένο ποσοστό υγρασίας και μεγάλες θερμοκρασίες... Μη ομοιόμορφη τάση... Κακή σφήνωση... Η συντήρηση των συρματοσχοίνων... συνίσταται στα εξής: 1. Λίπανση της εσωτερικής ινώδους μορφής τους (ψίχας)... 2. Επάλειψη με λινέλαιο... 3. Καθάρισμα του συρματόσχοινου με ειδική βούρτσα και πετρέλαιο... 4. Απομάκρυνση σπασμένων συρματιδίων...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα συρματόσχοινα φθείρονται τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά εξαιτίας των καταπονήσεων που δέχονται. Αιτίες που επιτείνουν τη φθορά τους είναι το αυξημένο ποσοστό υγρασίας και οι μεγάλες θερμοκρασίες στο φρεάτιο και το μηχανοστάσιο, η μη ομοιόμορφη τάση στα συρματόσχοινα, και η κακή σφήνωσή τους στα αυλάκια της τροχαλίας τριβής. Οι φθορές που πρέπει να ελέγχονται είναι: η κατάσταση της εσωτερικής λίπανσης (ψίχας), ο βαθμός διάβρωσης, και οι χαραγές/σπασίματα στα συρματίδια. Η επέμβαση για την αποκατάσταση περιλαμβάνει: λίπανση της ψίχας όταν το συρματόσχοινο έχει αυξημένη σκληρότητα και γυαλάδα· επάλειψη με λινέλαιο σε αρχικά δείγματα σκουριάς· καθάρισμα με ειδική βούρτσα και πετρέλαιο σε εκτεταμένες σκουριές (με προστασία του χώρου από την υγρασία)· και απομάκρυνση σπασμένων συρματιδίων, όταν αυτά είναι περιορισμένα σε αριθμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αιτίες φθοράς: υγρασία/θερμοκρασία, μη ομοιόμορφη τάση, κακή σφήνωση → επέμβαση: λίπανση ψίχας/λινέλαιο/καθάρισμα/αφαίρεση σπασμένων συρματιδίων

Αντικατάσταση συρματοσχοίνων — πότε και πώς

Ερώτηση: Πότε απαιτείται αντικατάσταση των συρματοσχοίνων; Διαδικασία αντικατάστασης των συρματοσχοίνων.

Απάντηση:

• §9.7. «Όταν μετά τον έλεγχο των συρματοσχοίνων διαπιστωθεί ότι: Μεγάλος αριθμός συρματιδίων έχει καταστραφεί. Η ψίχα του συρματοσχοίνου έχει βγει έξω από αυτό. Παρουσιάζονται ισχυρές κάμψεις (τσακίσματα). Τότε είναι αναγκαία η αντικατάσταση...» §9.8. 7 βήματα αντικατάστασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αντικατάσταση των συρματοσχοίνων απαιτείται όταν μετά τον έλεγχο διαπιστωθεί ότι: έχει καταστραφεί μεγάλος αριθμός συρματιδίων, η ψίχα του συρματοσχοίνου έχει βγει έξω από αυτό, ή παρουσιάζονται ισχυρές κάμψεις (τσακίσματα). Η διαδικασία αντικατάστασης περιλαμβάνει τα εξής βήματα: (1) φέρνουμε το θάλαμο στην τελευταία στάση, θέτουμε τον ανελκυστήρα εκτός λειτουργίας και, με το βολάν, ανεβάζουμε το θάλαμο έως ότου το αντίβαρο καθίσει στις επικαθίσεις του· (2) με ηλεκτρικό ή μηχανικό βαρούλκο ανασηκώνουμε το θάλαμο μέχρι να χαλαρώσουν τα συρματόσχοινα και ασφαλίζουμε με τη συσκευή αρπάγης, διατηρώντας την ανάρτηση με το βαρούλκο· (3) αφαιρούμε τους σφιγκτήρες και τα παξιμάδια των κώνων από τη μεριά του θαλάμου, ελευθερώνοντας τα παλιά συρματόσχοινα και τα συγκεντρώνουμε σε κουλούρες· (4) ρίχνουμε τα νέα συρματόσχοινα προς το φρεάτιο, με προσοχή για αποφυγή βιρίνων, με τους νέους κώνους/σφιγκτήρες ήδη τοποθετημένους στη μία άκρη, και τους προσαρμόζουμε στο σημείο ανάρτησης του θαλάμου· (5) περνάμε τα συρματόσχοινα από τα αυλάκια της τροχαλίας τριβής και από τη μεριά του αντιβάρου, υπολογίζουμε το ακριβές μήκος και τα προσαρμόζουμε στους κώνους και στα σημεία ανάρτησης του αντιβάρου· (6) ελευθερώνουμε προσεκτικά το θάλαμο από την αρπάγη ασφαλείας και ελέγχουμε την ισοτάνυση των συρματοσχοίνων· (7) επαναφέρουμε το θάλαμο στην ακραία στάση, θέτουμε τον ανελκυστήρα εντός λειτουργίας και εκτελούμε δοκιμαστικές διαδρομές πριν τον παραδώσουμε στους χρήστες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αντικατάσταση όταν: πολλά σπασμένα συρματίδια / ψίχα εκτός / τσακίσματα — διαδικασία: 7 βήματα (ασφάλιση θαλάμου-αρπάγη → αφαίρεση παλιών → πέρασμα νέων → ισοτάνυση → επαναφορά λειτουργίας)