Λύσεις — Κεφάλαιο 4: Παράγοντες επιλογής της παραγωγικής κατεύθυνσης (σελ. 96) – ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 4: Παράγοντες επιλογής της παραγωγικής κατεύθυνσης (σελ. 96)

Ενδεικτικές λύσεις των 10 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 96): φυσικοί/κοινωνικοί/οικονομικοί/πολιτικοί/τεχνικοί/υποκειμενικοί παράγοντες, αγροτική πολιτική, συνεταιριστική οργάνωση, τεχνολογική πρόοδος, καλλιεργητική συνείδηση, αβεβαιότητα, οριζόντια και κάθετη οργάνωση.

Οι φυσικοί παράγοντες επιλογής παραγωγικής κατεύθυνσης

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι φυσικοί παράγοντες που επηρεάζουν το γεωργό στις επιλογές των κλάδων παραγωγής;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 65): «Οι επιμέρους φυσικοί παράγοντες είναι: το έδαφος, το κλίμα, το νερό, το βιολογικό περιβάλλον.»

Σύνοψη: Οι φυσικοί παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή της παραγωγικής κατεύθυνσης είναι το έδαφος, το κλίμα, το νερό και το βιολογικό περιβάλλον (χλωρίδα-πανίδα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η σημασία της ηλικίας και της μόρφωσης του γεωργού

Ερώτηση: Ποια σημασία έχει η ηλικία και η μόρφωση του γεωργού για τις επιλογές των προϊόντων που θα παράγει;

Απάντηση:

• Ηλικία, αυτούσιο (σελ. 70): «Όταν ο γεωργός και τα άλλα μέλη της οικογένειας του είναι σχετικά μικροί σε ηλικία, παρατηρείται σχετικά εύκολη αλλαγή κλάδων παραγωγής με προτίμηση νέων και πιο προσοδοφόρων κλάδων...»
• Αυτούσιο (σελ. 71): «Γενικά, οι μεγάλοι σε ηλικία γεωργοί αφενός δεν αλλάζουν εύκολα κλάδους παραγωγής και αφετέρου, συνήθως, προτιμούν μη εντατικούς αλλά εκτατικούς κλάδους».
• Μόρφωση, αυτούσιο (σελ. 72): «Γενικά όσο πιο έμπειρος, ενημερωμένος και καταρτισμένος είναι ο γεωργός και τα άλλα μέλη της οικογένειας τόσο καλύτερες είναι οι επιλογές που κάνουν ως προς τη σύνθεση των κλάδων παραγωγής».

Σύνοψη: Οι νέοι σε ηλικία γεωργοί αλλάζουν πιο εύκολα κλάδους παραγωγής, προτιμώντας νέους και πιο προσοδοφόρους (εντατικούς) κλάδους, ενώ οι μεγαλύτεροι σε ηλικία δεν αλλάζουν εύκολα και προτιμούν εκτατικούς κλάδους με απλή παραγωγική διαδικασία. Το υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο (γενικό και επαγγελματικό) οδηγεί σε καλύτερες, πιο ορθολογικές επιλογές σύνθεσης κλάδων παραγωγής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αγροτική πολιτική και επίδρασή της στην παραγωγική κατεύθυνση

Ερώτηση: Τι είναι αγροτική πολιτική και πώς επηρεάζει την παραγωγική κατεύθυνση των γεωργών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 78): «Λέγοντας αγροτική πολιτική εννοούμε τα μέτρα που παίρνει το Κράτος για να κατευθύνει και να επηρεάσει τον παραγωγικό προσανατολισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και του γεωργικού τομέα, ως συνόλου.»
• Αυτούσιο (σελ. 78): «Η μία μορφή είναι βραχυπρόθεσμη και σχετίζεται με τη στήριξη των τιμών των γεωργικών προϊόντων και των γεωργικών εισοδημάτων... Η άλλη μορφή πολιτικής είναι μακροπρόθεσμη και σχετίζεται με τον προσανατολισμό της γεωργίας και την ουσιαστική αύξηση της παραγωγικότητας... είναι δηλαδή η πολιτική των γεωργικών διαρθρώσεων.»

Σύνοψη: Αγροτική πολιτική είναι τα μέτρα που παίρνει το Κράτος για να κατευθύνει τον παραγωγικό προσανατολισμό των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Έχει δύο μορφές: βραχυπρόθεσμη (στήριξη τιμών/εισοδημάτων) και μακροπρόθεσμη (πολιτική γεωργικών διαρθρώσεων). Επηρεάζει την παραγωγική κατεύθυνση παρακινώντας τους γεωργούς, με οικονομικά κίνητρα, να προτιμήσουν ορισμένους κλάδους έναντι άλλων και να επεκτείνουν προϊόντα με ζήτηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Συνθήκες αγοράς που ενδιαφέρουν τον γεωργό

Ερώτηση: Ποιες συνθήκες αγοράς ενδιαφέρουν το γεωργό για το τι θα παράγει;

Απάντηση:

• Εγχώρια αγορά, αυτούσιο (σελ. 73): «Οι προτιμήσεις των καταναλωτών για ορισμένα γεωργικά προϊόντα και η αυξημένη ζήτησή τους στην εγχώρια (εσωτερική) αγορά... συνεπάγονται συνήθως υψηλότερες τιμές αυτών των προϊόντων στην αγορά.»
• Διεθνής αγορά, αυτούσιο (σελ. 75): «Αν η διεθνής (ή εξωτερική) αγορά σε διάφορες χώρες ευνοεί την απορρόφηση ορισμένων γεωργικών προϊόντων σε ικανοποιητικές τιμές για τους παραγωγούς, τότε αυτοί έχουν λόγους και κίνητρα να συνεχίσουν να παράγουν και να αυξήσουν την παραγωγή αυτών των προϊόντων».

Σύνοψη: Τον γεωργό ενδιαφέρουν οι συνθήκες τόσο της εγχώριας όσο και της διεθνούς αγοράς: η ζήτηση και οι τιμές των γεωργικών προϊόντων (αυξημένη ζήτηση/τιμή οδηγεί σε αύξηση της παραγωγής τους) και η διαθεσιμότητα/τιμή των μέσων γεωργικής παραγωγής (φτηνά και διαθέσιμα μέσα ενθαρρύνουν την επιλογή αντίστοιχων κλάδων).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Επίδραση της συνεταιριστικής συμμετοχής στην παραγωγή

Ερώτηση: Ως μέλος συνεταιρισμού, επηρεάζεται ο γεωργός για το τι θα παράγει;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 83-84): «Η συμμετοχή του γεωργού σε εταιρική ή συνεταιριστική οργάνωση σημαίνει τη συνεργασία και συμμόρφωσή του με συλλογικές αποφάσεις μιας ομάδας γεωργών, της οποίας και ο ίδιος είναι μέλος.»
• Αυτούσιο (σελ. 84): «Ο ίδιος μπορεί να έχει ουσιαστικό ρόλο και να επηρεάζει τις αποφάσεις της ομάδας... τέτοιες συλλογικές αποφάσεις είναι προς κοινό όφελος και συμφέρον όλων των ατόμων μιας ομάδας.»

Σύνοψη: Ναι, ο γεωργός ως μέλος συνεταιρισμού επηρεάζεται, καθώς συμμορφώνεται με τις συλλογικές αποφάσεις της ομάδας για τη σύνθεση της παραγωγής· ταυτόχρονα όμως δεν χάνει τον ρόλο του, αφού μπορεί ο ίδιος να συμμετέχει και να επηρεάζει τη λήψη αυτών των αποφάσεων, οι οποίες αποσκοπούν στο κοινό όφελος όλων των μελών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τεχνολογική πρόοδος και αλλαγές στη σύνθεση της παραγωγής

Ερώτηση: Μπορεί η τεχνολογική πρόοδος να συντελέσει σε αλλαγές της σύνθεσης της γεωργικής παραγωγής;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 88): «Το επίπεδο της τεχνολογίας υπεισέρχεται και εμπλέκεται τόσο στα μέσα παραγωγής όσο και στα προϊόντα (ποσότητα και ποιότητα) και σίγουρα επηρεάζει ανάλογα την επιλεγόμενη σύνθεση των κλάδων παραγωγής και το σχέδιο της γεωργικής εκμετάλλευσης.»

Σύνοψη: Ναι· η τεχνολογική πρόοδος (μηχανικές, χημικές, βιολογικές και οργανωτικές τεχνολογίες) επηρεάζει τόσο τα μέσα παραγωγής όσο και την ποσότητα/ποιότητα των προϊόντων, με αποτέλεσμα να μεταβάλλει τη σύνθεση των κλάδων παραγωγής και το σχέδιο της γεωργικής εκμετάλλευσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Καλλιεργητική συνείδηση

Ερώτηση: Τι σημαίνει «καλλιεργητική συνείδηση» και τι ρόλο μπορεί να παίζει στις επιλογές των προϊόντων που παράγει ο γεωργός;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 92): «Σε ορισμένες αγροτικές κοινωνίες μικρών σχετικά περιοχών οι παραγωγοί για διάφορους λόγους... έχουν μια ειδική γεωργική «sυνείδηση». Οι γεωργοί μιας περιοχής έχουν «δενδροκομική συνείδηση», άλλοι γεωργοί σε διαφορετική περιοχή έχουν «λαχανοκομική συνείδηση», κάποιοι άλλοι αλλού έχουν «κτηνοτροφική συνείδηση» κ.ο.κ.»
• Αυτούσιο (σελ. 92): «είναι πάρα πολύ δύσκολο να επιδράσουν στον παραγωγό οι ειδικοί ή και άλλοι παράγοντες για αλλαγές.»

Σύνοψη: Καλλιεργητική συνείδηση είναι η ειδική γεωργική «συνείδηση» (π.χ. δενδροκομική, λαχανοκομική, κτηνοτροφική) που αναπτύσσουν οι γεωργοί μιας περιοχής λόγω ηθών, εθίμων και παράδοσης. Παίζει ανασταλτικό ρόλο στις αλλαγές: λόγω αυτής της κοινής αντίληψης είναι πολύ δύσκολο ειδικοί ή άλλοι παράγοντες να πείσουν τον γεωργό να αλλάξει τη σύνθεση της παραγωγής του.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αβεβαιότητα στη γεωργία

Ερώτηση: Τι είναι αβεβαιότητα στη γεωργία και κατά πόσο αυτή επηρεάζει το γεωργό ως προς το τι θα παράγει;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 92-93): «Λέγοντας αβεβαιότητα, εννοούμε ότι ένα αναμενόμενο αποτέλεσμα μπορεί να διαταραχθεί στην πράξη λόγω αστάθμητων συνθηκών (π.χ. καιρικών μεταβολών), χωρίς να έχει εκτιμηθεί κάποια στατιστική πιθανότητα... του να συμβεί το ένα ή το άλλο.»
• Αυτούσιο (σελ. 93): «Συνήθως, οι γεωργοί παίρνουν τις διάφορες αποφάσεις σε συνθήκες αβεβαιότητας και σπανίως σε συνθήκες κινδύνου ή απόλυτης βεβαιότητας (σιγουριάς) ως προς το αποτέλεσμα που αναμένεται να υπάρξει.»

Σύνοψη: Αβεβαιότητα είναι η κατάσταση στην οποία ένα αναμενόμενο αποτέλεσμα μπορεί να διαταραχθεί λόγω απρόβλεπτων συνθηκών (π.χ. καιρικών), χωρίς να μπορεί να εκτιμηθεί κάποια στατιστική πιθανότητα (σε αντίθεση με τον κίνδυνο). Οι γεωργοί παίρνουν σχεδόν πάντα τις αποφάσεις τους (τι θα παράγουν) μέσα σε συνθήκες αβεβαιότητας ως προς τις αποδόσεις των κλάδων παραγωγής και τις συνθήκες της αγοράς (ζήτηση, τιμές).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οριζόντια οργάνωση στη γεωργία

Ερώτηση: Τι είναι οριζόντια οργάνωση στη γεωργία;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 81): «Λέγοντας οριζόντια οργάνωση των παραγωγών, εννοούμε τη συγκρότηση μιας ομάδας παραγωγών με σκοπό την από κοινού αγορά μέσων παραγωγής ή και την από κοινού παραγωγή και διάθεση των γεωργικών προϊόντων τους.»

Σύνοψη: Οριζόντια οργάνωση είναι η συγκρότηση μιας ομάδας παραγωγών (π.χ. μελών ενός συνεταιρισμού) με σκοπό την από κοινού αγορά μέσων παραγωγής ή/και την από κοινού παραγωγή και διάθεση των γεωργικών προϊόντων τους, με βασικά πλεονεκτήματα το χαμηλό κόστος παραγωγής, τις ευκολίες χρηματοδότησης και την τεχνική βοήθεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Κάθετη οργάνωση στη γεωργία

Ερώτηση: Τι είναι κάθετη οργάνωση στη γεωργία;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 82): «Κάθετη οργάνωση σημαίνει σύνδεση των δραστηριοτήτων διαφόρων φορέων (γεωργοί, μεταποιητές, έμποροι) κατά τις διαδικασίες της παραγωγής (πρωτογενούς), της μεταποίησης και της εμπορίας.»

Σύνοψη: Κάθετη οργάνωση είναι η σύνδεση, σε βάση συνεργασίας (όχι ανταγωνισμού), των δραστηριοτήτων διαφόρων φορέων (γεωργοί, μεταποιητές, έμποροι) στα διαδοχικά στάδια της παραγωγής, της μεταποίησης και της εμπορίας ενός προϊόντος, με στόχο το μέγιστο δυνατό αμοιβαίο οικονομικό όφελος όλων των συνεργαζόμενων φορέων.

Κριτήρια αξιολόγησης: