Λύσεις — Ενότητα 6.2: Σύστημα ηλεκτρικής κίνησης (σελ. 348) – ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 6.2: Σύστημα ηλεκτρικής κίνησης (σελ. 348)

Λύσεις των 10 ερωτήσεων της ενότητας 6.2: 8 θεωρίας και 2 πολλαπλής επιλογής.

Ερώτηση 1 — Βασικές απαιτήσεις κινητήρα ηλεκτρικού αυτοκινήτου

Ερώτηση: Ποιες βασικές απαιτήσεις πρέπει να ικανοποιεί ο κινητήρας ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου;

Απάντηση:

• Ο κινητήρας του ηλεκτρικού αυτοκινήτου πρέπει (σελ. 332): ● να δίνει μεγάλη ροπή εκκίνησης για να ξεκινήσει το αυτοκίνητο· ● να μπορεί να ανεβάσει το αυτοκίνητο σε δρόμους με ανοδική κλίση· ● να δίνει ικανοποιητική επιτάχυνση και ταχύτητα· ● να έχει καλή απόδοση λειτουργίας (αυτονομία συσσωρευτών)· ● να δίνει ελαστικότητα λειτουργίας σε μεγάλο φάσμα στροφών (μεγάλη ροπή σε ευρύ εύρος ταχυτήτων, χωρίς ή με απλή μετάδοση). Επιπλέον, πρακτικά: μικρό βάρος-όγκος, ελάχιστη συντήρηση, δυνατότητα λειτουργίας ως γεννήτρια για ηλεκτρική πέδηση/φόρτιση και πλήρης έλεγχος με ηλεκτρονικό ρυθμιστή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεγάλη ροπή εκκίνησης· ικανότητα σε ανοδικές κλίσεις· ικανοποιητική επιτάχυνση και ταχύτητα· καλή απόδοση· ελαστικότητα λειτουργίας σε μεγάλο φάσμα στροφών (+ μικρό βάρος, ελάχιστη συντήρηση, πέδηση-ανάκτηση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι πέντε απαιτήσεις.

Ερώτηση 2 — Σύγκριση χαρακτηριστικών κινητήρων Σ.Ρ. σειράς και ξένης διέγερσης

Ερώτηση: Συγκρίνετε τις χαρακτηριστικές των κινητήρων συνεχούς ρεύματος με διέγερση σειράς και ξένη διέγερση.

Απάντηση:

• Ταχύτητα-φορτίο n = f(I) (σχ. 6.5, εξ. 6.1: n = (U − IτRτ)/KΦ): στον κινητήρα ξένης διέγερσης η ροή Φ είναι ανεξάρτητη από το ρεύμα τυμπάνου (ανεξάρτητη τροφοδότηση της διέγερσης) και η πτώση IτRτ ≤ 5 %, οπότε η ταχύτητα μένει σχεδόν σταθερή με το φορτίο (καμπύλη Γ, κλίση ≈ 8 %)· στον κινητήρα σειράς το ρεύμα τυμπάνου είναι και ρεύμα διέγερσης (Φ = K΄Iτ), οπότε με μείωση του φορτίου/ρεύματος η ροή μειώνεται και οι στροφές αυξάνονται πολύ γρήγορα (καμπύλη Α) — στο κενό επιταχύνεται απεριόριστα μέχρι μηχανική καταστροφή, ενώ με φορτίο οι στροφές πέφτουν έντονα. Ροπή-ρεύμα T = f(I) (σχ. 6.6α, εξ. 6.2-6.3): ξένης: T = K₁ΦIτ γραμμική με το ρεύμα (λιγότερο σε μεγάλα ρεύματα λόγω αντίδρασης τυμπάνου)· σειράς: T = K₁ΦIτ² — ανάλογη του τετραγώνου → η μεγαλύτερη ροπή ανά μονάδα ρεύματος, απότομη αύξηση με το φορτίο· πάνω από το σημείο Κ ο σειράς δίνει τη μεγαλύτερη ροπή. Ροπή-ταχύτητα T = f(n) (σχ. 6.6β): σειράς υπερβολική — πολύ μεγάλη ροπή σε χαμηλές στροφές, μεγάλη ροπή σε ευρύ φάσμα (ελαστικότητα)· ξένης σχεδόν οριζόντια/ελαφρά πτωτική — σταθερή ταχύτητα, ικανοποιητική Τεκ. Συμπέρασμα για αυτοκίνηση: ο σειράς ικανοποιεί τις περισσότερες απαιτήσεις (Τεκ, ανηφόρες, ελαστικότητα, συχνά χωρίς διαφορικό) αλλά κινδυνεύει στο κενό· ο ξένης έχει καλή Τεκ, κανένα πρόβλημα με μειωμένο/μηδενικό φορτίο, σταθερές στροφές και, με ηλεκτρονικό ελεγκτή δύο επιπέδων (ανεξάρτητη τάση τυμπάνου + ρεύμα διέγερσης), διαμορφώνει την Τ-n κατά βούληση → χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο (Fiat, Iveco, Toyota, Peugeot, Renault).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ξένης: Φ σταθερή → σχεδόν σταθερή ταχύτητα (κλίση ~8 %), T ∝ I γραμμική, ασφαλής στο κενό, ελεγκτής 2 επιπέδων → επιθυμητή Τ-n· σειράς: Φ ∝ I → στροφές αυξάνουν έντονα με μείωση φορτίου (κίνδυνος στο κενό), T ∝ I² (μέγιστη ροπή/ρεύμα, Τεκ, ελαστικότητα), κατάλληλος για μεγάλο εύρος στροφών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις χαρακτηριστικές + συμπέρασμα.

Ερώτηση 3 — Τρόποι εκκίνησης σύγχρονου κινητήρα

Ερώτηση: Τρόποι εκκίνησης σύγχρονου κινητήρα.

Απάντηση:

• Ο δρομέας του σύγχρονου κινητήρα, λόγω αδράνειας, δεν μπορεί να αποκτήσει αμέσως τη σύγχρονη ταχύτητα του πεδίου (η ροπή εναλλάσσεται φορά κάθε ημιπερίοδο και η μέση τιμή είναι μηδέν) και δεν μπορεί να λειτουργήσει με ταχύτητα μικρότερη της σύγχρονης — άρα χρειάζεται εκκινητή (σελ. 334-335). Συνηθέστεροι: 1) Μικρός κινητήρας Σ.Ρ. (ή άλλος βοηθητικός κινητήρας) που περιστρέφει τον δρομέα — όπως η μίζα τον στρόφαλο — μέχρι να φτάσει στη σύγχρονη ταχύτητα, οπότε συγχρονίζεται και ο βοηθητικός αποσυνδέεται. 2) Τύλιγμα απόσβεσης — ειδικό τύλιγμα κλωβού στα πέδιλα των πόλων του δρομέα, που επιτρέπει στον κινητήρα να ξεκινήσει ως ασύγχρονος (επαγωγικά ρεύματα στον κλωβό)· αφού επιταχυνθεί κοντά στο ns, τροφοδοτείται η διέγερση με Σ.Ρ. και «κλειδώνει» ως σύγχρονος. 3) Εκκίνηση με μείωση της συχνότητας τροφοδοσίας — με τα ηλεκτρονικά ισχύος (ανορθωτές-αντιστροφείς, κυκλομετατροπείς) τροφοδοτούμε τον στάτη με πολύ μικρή συχνότητα, ώστε το πεδίο να στρέφεται πολύ αργά και ο δρομέας να το παρακολουθεί· η συχνότητα αυξάνει προοδευτικά μέχρι την ονομαστική — η μέθοδος των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρειάζεται εκκινητή (αδράνεια, δεν λειτουργεί κάτω από ns): 1) βοηθητικός κινητήρας Σ.Ρ. (σαν μίζα) μέχρι ns· 2) τύλιγμα απόσβεσης (κλωβός στα πέδιλα) — εκκίνηση ως ασύγχρονος, μετά διέγερση Σ.Ρ.· 3) μείωση συχνότητας τροφοδοσίας με ηλεκτρονικά ισχύος (αργό πεδίο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Γιατί + τρεις τρόποι.

Ερώτηση 4 — Πλεονεκτήματα-μειονεκτήματα σύγχρονου κινητήρα ηλεκτρικού αυτοκινήτου

Ερώτηση: Αναφέρετε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα ενός σύγχρονου κινητήρα ηλεκτρικού αυτοκινήτου.

Απάντηση:

• Πλεονεκτήματα (σελ. 336, 342): ● μεγάλος βαθμός απόδοσης λόγω ελάχιστων απωλειών (ο μεγαλύτερος απ' όλους τους κινητήρες)· ● μεγάλη ροπή σε όλες τις περιοχές στροφών — σχεδόν κάθετη χαρακτηριστική, λειτουργεί πάντα κοντά στη μέγιστη ροπή και ισχύ, μέγιστη ροπή ακόμη και σε ελάχιστη ταχύτητα· ● μικρό κόστος συντήρησης· ● πλήρης έλεγχος μέσω ρύθμισης με ηλεκτρονικά ισχύος (οι ρυθμιστές ξεπέρασαν τον περιορισμό της μόνης σύγχρονης ταχύτητας)· ● δυνατότητα ρύθμισης του συντελεστή ισχύος μέσω της διέγερσης (καμπύλες V)· ● λειτουργεί και ως γεννήτρια για ηλεκτρική πέδηση με φόρτιση των συσσωρευτών. Μειονεκτήματα: ● υψηλή τιμή αγοράς κινητήρα και ηλεκτρονικού ρυθμιστή· ● συντήρηση λόγω δακτυλιδιών και ψηκτρών της διέγερσης (ξεπερνιέται στους σύγχρονους χωρίς ψήκτρες, με βελτιωμένη απόδοση)· ● ανάγκη εκκινητή/ρυθμιστή συχνότητας (δεν εκκινεί μόνος). Προοπτικές: κερδίζουν συνεχώς έδαφος (Renault Clio Electro, Fiat Cinquecento Elettra II, Audi Duo — πίνακας 6.4).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλεονεκτήματα: μέγιστος βαθμός απόδοσης, μεγάλη ροπή σε όλες τις στροφές (και ελάχιστη ταχύτητα), μικρή συντήρηση, πλήρης έλεγχος με ηλεκτρονικά, ρύθμιση συνφ, γεννήτρια για πέδηση-φόρτιση· μειονεκτήματα: υψηλό κόστος κινητήρα + ρυθμιστή, ψήκτρες-δακτυλίδια (λύση brushless), ανάγκη εκκινητή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Λίστα +/−.

Ερώτηση 5 — Καμπύλες V σύγχρονου κινητήρα (σχέδιο-εξήγηση)

Ερώτηση: Σχεδιάστε και εξηγείστε την μορφή των καμπυλών V ενός σύγχρονου κινητήρα.

Απάντηση:

• Σχέδιο (σχ. 6.11, σελ. 336): οριζόντιος άξονας η ένταση διέγερσης Iδ (A), κατακόρυφος η ένταση φόρτισης (ρεύμα οπλισμού/στάτη) I (A). Για κάθε φορτίο (π.χ. σε κενό και σε πλήρες φορτίο) το ρεύμα του στάτη σε συνάρτηση με το ρεύμα διέγερσης σχηματίζει μια καμπύλη με μορφή V: μεγάλο ρεύμα σε μικρή διέγερση, ελάχιστο σε μια ενδιάμεση τιμή και ξανά αύξηση σε μεγάλη διέγερση· οι καμπύλες για μεγαλύτερο φορτίο βρίσκονται ψηλότερα και το ελάχιστό τους μετατοπίζεται δεξιά. Μια διακεκομμένη καμπύλη που ενώνει τα ελάχιστα είναι η καμπύλη συνφ = 1· αριστερά της σημειώνεται «επαγωγικός συντελεστής ισχύος» και δεξιά «χωρητικός συντελεστής ισχύος».
• Εξήγηση: ο σύγχρονος κινητήρας απορροφά από το δίκτυο, εκτός από την πραγματική ισχύ του φορτίου, και άεργη ισχύ που εξαρτάται από τη διέγερση. Το σημείο τομής κάθε καμπύλης V με την καμπύλη συνφ = 1 καθορίζει την κανονική διέγερση: εκεί η ένταση φόρτισης είναι ελάχιστη, γιατί ο κινητήρας καταναλώνει μόνο πραγματική ισχύ. Αν Iδ > κανονικής (δεξιό τμήμα) ο κινητήρας είναι σε υπερδιέγερση και λειτουργεί με χωρητικό συνφ — δίνει άεργη ισχύ στο δίκτυο όπως οι πυκνωτές και μπορεί να διορθώνει τον συντελεστή ισχύος· αν Iδ < κανονικής (αριστερό τμήμα), υποδιέγερση, επαγωγικός συνφ — παίρνει άεργη ισχύ από το δίκτυο. Ρυθμίζοντας τη διέγερση (στο ηλεκτρικό αυτοκίνητο μέσω του ρυθμιστή) πετυχαίνουμε συνφ ≈ 1, ελάχιστο ρεύμα και βέλτιστο βαθμό απόδοσης του κινητήρα και του αντιστροφέα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καμπύλες I = f(Iδ) σχήματος V για κάθε φορτίο (κενό, πλήρες)· ελάχιστο στην κανονική διέγερση (συνφ = 1, μόνο πραγματική ισχύς)· δεξιά υπερδιέγερση → χωρητικός συνφ (δίνει άεργη, διόρθωση συνφ), αριστερά υποδιέγερση → επαγωγικός (παίρνει άεργη)· με ρύθμιση διέγερσης συνφ ≈ 1 και βέλτιστη απόδοση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σχέδιο + ερμηνεία τμημάτων.

Ερώτηση 6 — Πλεονεκτήματα-μειονεκτήματα ασύγχρονου 3~ κινητήρα ηλεκτρικού αυτοκινήτου

Ερώτηση: Αναφέρετε τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα ενός ασύγχρονου τριφασικού κινητήρα ηλεκτρικού αυτοκινήτου.

Απάντηση:

• Πλεονεκτήματα (σελ. 337-339, 342): ● απλή και ισχυρή κατασκευή (κλωβός, χωρίς ψήκτρες)· ● μεγάλη απόδοση, καλός συντελεστής ισχύος· ● ελάχιστη συντήρηση, οι λιγότερες βλάβες απ' όλους· ● το χαμηλότερο κόστος κινητήρα· ● απλό σύστημα εκκίνησης, αρκετά μεγάλη ροπή εκκίνησης και ονομαστική· ● μικρότερο βάρος και όγκος για μεγάλες ισχείς — τοποθέτηση κάτω από το αμάξωμα, καλύτερη κατανομή βάρους, δυνατότητα δύο ανεξάρτητων κινητήρων· ● δεν χρειάζεται τροποποιήσεις/ειδικό σχεδιασμό για αυτοκίνηση· ● με ηλεκτρονικό ρυθμιστή: μέγιστη ροπή στην ταχύτητα που θέλουμε, ροπή 150 % της ονομαστικής στο ξεκίνημα, αυτόματη προσαρμογή στο φορτίο, ομαλή-αθόρυβη περιστροφή, χαμηλό ρεύμα εκκίνησης, όπισθεν με αλλαγή διαδοχής φάσεων, λειτουργία σε 4 τεταρτημόρια· ● λειτουργεί ως γεννήτρια για ηλεκτρική πέδηση-φόρτιση. Μειονεκτήματα: ● η μεγάλη ροπή εκκίνησης δεν είναι σταθερή με την αύξηση των στροφών (χρειάζεται ρυθμιστή για ικανοποιητική ροπή-ισχύ)· ● απαραίτητος ο ηλεκτρονικός ρυθμιστής (inverter), του οποίου το κόστος είναι ακόμη πολύ μεγάλο — λίγο κάτω από το κόστος του συστήματος κίνησης· ● μικρότερη απόδοση και ροπή/όγκο από τον σύγχρονο· ● ολίσθηση (απώλειες δρομέα). Παραδείγματα: Fiat Seicento 30 kW/123 N·m, Ford-GM ETX-II 52,5 kW.

Σύνοψη: (ενδεικτική) +: απλός/στιβαρός, φθηνότερος, ελαφρύτερος-μικρότερος, ελάχιστη συντήρηση/λιγότερες βλάβες, καλή απόδοση-συνφ, απλή εκκίνηση, με inverter 150 % ροπή, 4 τεταρτημόρια, γεννήτρια για πέδηση· −: Τεκ όχι σταθερή με τις στροφές, απαραίτητος ακριβός ρυθμιστής, απόδοση μικρότερη του σύγχρονου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Λίστα +/−.

Ερώτηση 7 — Λειτουργία σύγχρονου κινητήρα χωρίς ψήκτρες

Ερώτηση: Εξηγείστε τη λειτουργία σύγχρονου κινητήρα χωρίς ψήκτρες.

Απάντηση:

• Το ευαίσθητο σημείο του σύγχρονου κινητήρα είναι η μεταφορά του Σ.Ρ. διέγερσης στον στρεφόμενο δρομέα μέσω δακτυλιδιών-ψηκτρών. Ο brushless (σχ. 6.12, σελ. 337) το αποφεύγει τροφοδοτώντας τη διέγερση ηλεκτρομαγνητικά: ① Μονοφασική εναλλασσόμενη τάση (από το δίκτυο/τον ρυθμιστή) ανορθώνεται σε γέφυρα τεσσάρων διόδων — ή, καλύτερα, τεσσάρων θυρίστορ για πλήρως ελεγχόμενη τάση — και δίνει συνεχές ρεύμα Iδ στη διέγερση μιας βοηθητικής γεννήτριας Ε.Ρ., η οποία βρίσκεται στον στάτη (ακίνητη). ② Η βοηθητική γεννήτρια είναι «ανεστραμμένη»: το πεδίο της είναι στον στάτη και το τύλιγμα ισχύος στον δρομέα, κοινό άξονα με τον κινητήρα· καθώς στρέφεται, παράγει εναλλασσόμενο ρεύμα στον δρομέα της. ③ Το Ε.Ρ. αυτό τροφοδοτεί μια ανορθωτική γέφυρα έξι διόδων που είναι τοποθετημένη πάνω στον δρομέα (στρέφεται μαζί του). ④ Η γέφυρα δίνει συνεχές ρεύμα στη διέγερση του σύγχρονου κινητήρα, που βρίσκεται επίσης στον δρομέα. Έτσι ο δρομέας παίρνει τη διέγερσή του χωρίς καμία ηλεκτρική επαφή — η ρύθμιση της διέγερσης (και του συνφ/της ροπής) γίνεται από τον στάτη μέσω των θυρίστορ. Έγινε δυνατή με ηλεκτρονικά ισχύος που ανορθώνουν μεγάλα ρεύματα· εφαρμογή BMW E1: 32 kW, 150 N·m. Πλεονεκτήματα: χωρίς φθορά/συντήρηση ψηκτρών, βελτιωμένη απόδοση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στάτης: μονοφασική Ε.Τ. → γέφυρα 4 διόδων/θυρίστορ → Σ.Ρ. στη διέγερση βοηθητικής γεννήτριας (στον στάτη)· η βοηθητική γεννήτρια παράγει Ε.Ρ. στον δρομέα → γέφυρα 6 διόδων πάνω στον δρομέα → Σ.Ρ. στη διέγερση του σύγχρονου κινητήρα· τροφοδότηση ηλεκτρομαγνητικά, χωρίς δακτυλίδια-ψήκτρες (BMW E1 32 kW/150 N·m).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αλυσίδα 4 βημάτων.

Ερώτηση 8 — Σύγκριση σύγχρονου-ασύγχρονου για αυτοκίνηση

Ερώτηση: Συγκρίνετε το σύγχρονο με τον ασύγχρονο κινητήρα για εφαρμογές αυτοκίνησης.

Απάντηση:

• Σύγχρονος (σελ. 342, σχ. 6.21): χαρακτηριστική σχεδόν κάθετη — λειτουργεί πάντα κοντά στη μέγιστη ροπή και ισχύ· η μεγαλύτερη απόδοση από όλους, με ρύθμιση συνφ μέσω διέγερσης· μέγιστη ροπή ακόμη και σε ελάχιστη ταχύτητα· λειτουργεί ως γεννήτρια για πέδηση-φόρτιση· μειονεκτήματα: υψηλό κόστος κατασκευής και συντήρηση δακτυλιδιών-ψηκτρών (λύνεται στον brushless, με καλύτερη απόδοση)· η αδυναμία να κινείται μόνο με ns ξεπεράστηκε με τους ηλεκτρονικούς ρυθμιστές. Ασύγχρονος (επαγωγικός): απλή κατασκευή, το χαμηλότερο κόστος, ελάχιστη συντήρηση, το μικρότερο βάρος και όγκο, χωρίς τροποποιήσεις/ειδικό σχεδιασμό, οι λιγότερες βλάβες, επίσης γεννήτρια για πέδηση-φόρτιση· μεγάλη ροπή εκκίνησης αλλά όχι σταθερή με τις στροφές· με ρυθμιστές ροπή-ισχύς ικανοποιητικές· το κόστος του ρυθμιστή ακόμη πολύ μεγάλο (λίγο κάτω από το σύστημα κίνησης). Κοινά: και οι δύο χρειάζονται ηλεκτρονικούς ρυθμιστές. Επιλογή: δύσκολη — εξαρτάται από τις προτεραιότητες του κατασκευαστή (επιδόσεις/απόδοση vs κόστος/βάρος)· για μικρό, φθηνό αυτοκίνητο πόλης με ικανοποιητικές επιδόσεις και ελάχιστο όγκο-βάρος υπερτερεί ο ασύγχρονος· για μέγιστη απόδοση/αυτονομία και ροπή ο σύγχρονος. (Οι κινητήρες με συλλέκτη — 1~/3~ σειράς — υστερούν σε απόδοση και συντήρηση και περιορίζονται.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύγχρονος: ακριβός, μέγιστη ροπή κάθετη (και σε χαμηλή ταχύτητα), μέγιστη απόδοση, ρύθμιση συνφ, συντήρηση ψηκτρών (brushless), ρυθμιστές· ασύγχρονος: φθηνός, ελαφρύς-μικρός, ελάχιστη συντήρηση/βλάβες, ικανοποιητική ροπή (όχι σταθερή Τεκ), ρυθμιστές ακριβοί· επιλογή κατά προτεραιότητες — μικρό φθηνό αυτοκίνητο πόλης → ασύγχρονος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Δύο στήλες + επιλογή.

Ερώτηση 9 (πολλαπλής επιλογής) — Πλεονέκτημα κινητήρα Σ.Ρ. σειράς για αυτοκίνηση

Ερώτηση: Η λειτουργία του κινητήρα συνεχούς ρεύματος διέγερσης σειράς για αυτοκίνηση έχει το πλεονέκτημα: α. μικρή κατανάλωση. β. μικρό ρεύμα εκκίνησης. γ. μεγάλη ροπή εκκίνησης.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: γ. μεγάλη ροπή εκκίνησης — T = K₁ΦIτ² — η μεγαλύτερη ροπή ανά μονάδα ρεύματος, μεγάλη ροπή επιτάχυνσης και ελαστικότητα (σελ. 331-332)· το ρεύμα εκκίνησης είναι μεγάλο.

Σύνοψη: γ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σωστό γράμμα.

Ερώτηση 10 (πολλαπλής επιλογής) — Πλεονέκτημα κινητήρα Σ.Ρ. ξένης διέγερσης

Ερώτηση: Η λειτουργία του κινητήρα συνεχούς ρεύματος ξένης διέγερσης για αυτοκίνηση έχει το πλεονέκτημα: α. μεγαλύτερη δυνατή ροπή εκκίνησης. β. λειτουργία με μικρή τάση. γ. δυνατότητα ελέγχου δύο επιπέδων.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: γ. δυνατότητα ελέγχου δύο επιπέδων — «η δυνατότητα ελέγχου του κινητήρα ξένης διέγερσης μέσω ηλεκτρονικού ελεγκτή δύο επιπέδων με ανεξάρτητο έλεγχο της τάσης τροφοδοσίας του τυμπάνου και του ρεύματος διέγερσης» διαμορφώνει την Τ-n κατά βούληση (σελ. 333)· τη μεγαλύτερη Τεκ έχει ο σειράς.

Σύνοψη: γ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σωστό γράμμα.