Λύσεις — Κεφάλαιο 1: Αντικείμενο, Δραστηριότητες και Προοπτικές της Μελισσοκομίας (σελ. 18) – ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ – ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1: Αντικείμενο, Δραστηριότητες και Προοπτικές της Μελισσοκομίας

Λύσεις στις 7 ερωτήσεις του κεφαλαίου (4 πολλαπλής επιλογής, 3 ανοιχτού τύπου) για το αντικείμενο της μελισσοκομίας, τον ρόλο της μέλισσας στο οικοσύστημα, τα προϊόντα του μελισσιού και την κατάσταση/προοπτικές του κλάδου στην Ε.Ε. και στην Ελλάδα.

Επικονίαση εντομόφιλων φυτών

Ερώτηση: Τα εντομόφιλα φυτά γονιμοποιούνται από τη γύρη που μεταφέρουν: α) μόνο οι μέλισσες, β) κυρίως οι μέλισσες, γ) άλλα έντομα εκτός από τις μέλισσες, δ) τα πουλιά.

Απάντηση:

• Ρόλος μέλισσας. «Η μέλισσα θεωρείται το κυριότερο είδος εντόμου που επικονιάζει τα άνθη των εντομόφιλων φυτών μεταφέροντας τη γύρη από το ένα άνθος στο άλλο» (§1.1) — δηλαδή είναι το κυριότερο, όχι το μοναδικό, είδος εντόμου-επικονιαστή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: β) κυρίως οι μέλισσες. Το κείμενο αναφέρει ότι η μέλισσα θεωρείται το κυριότερο είδος εντόμου που επικονιάζει τα εντομόφιλα φυτά, όχι το μοναδικό· άρα τα φυτά αυτά γονιμοποιούνται κυρίως, όχι αποκλειστικά, από τη γύρη που μεταφέρουν οι μέλισσες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προσοχή στη διαφορά «μόνο» (απόλυτο, λάθος) από «κυρίως» (σωστό, όπως το κείμενο)

Ταξινόμηση της μέλισσας

Ερώτηση: Ποια απάντηση είναι πιο σωστή και συγχρόνως πιο πλήρης: α) η μέλισσα ανήκει στα έντομα, β) η μέλισσα ανήκει στα έντομα και στο γένος Apis, γ) η μέλισσα ανήκει στα έντομα, στην Τάξη Υμενόπτερα και στο γένος Apis, δ) η μέλισσα ανήκει στο γένος Apis.

Απάντηση:

• Πληρότητα ταξινόμησης. Η μέλισσα είναι έντομο· ανήκει βιολογικά στην Τάξη Υμενόπτερα και στο γένος Apis. Από τις τέσσερις προτεινόμενες απαντήσεις, η πιο πλήρης είναι αυτή που συνδυάζει και τα τρία ταξινομικά επίπεδα (κλάση/τάξη/γένος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: γ) η μέλισσα ανήκει στα έντομα, στην Τάξη Υμενόπτερα και στο γένος Apis. Οι υπόλοιπες απαντήσεις είναι μεν σωστές αλλά ελλιπείς, αφού αναφέρουν μόνο ένα ή δύο από τα τρία ταξινομικά επίπεδα (έντομα – Τάξη Υμενόπτερα – γένος Apis), ενώ η γ) τα συνδυάζει και τα τρία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η ερώτηση ζητά την πιο πλήρη απάντηση, όχι απλώς μια σωστή· να αναφερθούν και τα τρία επίπεδα: έντομο, Τάξη Υμενόπτερα, γένος Apis

Μέλι έναντι ζάχαρης

Ερώτηση: Η ζάχαρη σε σύγκριση με το μέλι έχει για τον άνθρωπο: α) ίδια διατροφική αξία, β) ανώτερη διατροφική αξία, γ) κατώτερη διατροφική αξία, δ) σχεδόν ίδια διατροφική αξία.

Απάντηση:

• Αξία μελιού. «Η αξία του μελιού ως διατροφικού προϊόντος στον άνθρωπο είναι πολύ μεγάλη και δεν μπορεί να συγκριθεί με άλλες γλυκαντικές ουσίες (ζάχαρη κ.ά.)» (§1.2) — δηλαδή το μέλι υπερτερεί σαφώς της ζάχαρης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: γ) κατώτερη διατροφική αξία. Το κείμενο τονίζει ότι η διατροφική αξία του μελιού είναι πολύ μεγάλη και δεν μπορεί να συγκριθεί με άλλες γλυκαντικές ουσίες όπως η ζάχαρη· άρα η ζάχαρη έχει σαφώς κατώτερη διατροφική αξία από το μέλι.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το κείμενο λέει ρητά ότι το μέλι «δεν μπορεί να συγκριθεί» με τη ζάχαρη — υπονοεί σαφή υπεροχή του μελιού

Προϊόντα με φαρμακευτική σημασία

Ερώτηση: Ποιος συνδυασμός προϊόντων περιλαμβάνει μόνο είδη με φαρμακευτική σημασία: α) πρόπολη - μέλι, β) μέλι - βασιλικός πολτός, γ) δηλητήριο - γύρη, δ) πρόπολη - δηλητήριο.

Απάντηση:

• Πρόπολη. «Οι χρήσεις της πρόπολης για τον άνθρωπο είναι πολλές όπως: στην ιατρική, κτηνιατρική...» (§1.2). Δηλητήριο. «Έχει πολλές χρήσεις στην ιατρική» (§1.2). Μέλι, γύρη και βασιλικός πολτός περιγράφονται στο κείμενο κυρίως ως διατροφικά προϊόντα, όχι με ρητή αναφορά σε φαρμακευτική χρήση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: δ) πρόπολη - δηλητήριο. Το κείμενο αναφέρει ρητά ότι τόσο η πρόπολη όσο και το δηλητήριο των μελισσών έχουν πολλές χρήσεις στην ιατρική, σε αντίθεση με το μέλι, τη γύρη και τον βασιλικό πολτό, που παρουσιάζονται κυρίως ως προϊόντα διατροφικής αξίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Μόνο για πρόπολη και δηλητήριο το κείμενο αναφέρει ρητά χρήση «στην ιατρική»

Λόγοι προώθησης της μελισσοκομίας

Ερώτηση: Για ποιους λόγους το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προωθεί τον κλάδο της Μελισσοκομίας στη χώρα μας;

Απάντηση:

• Τρεις λόγοι (§1.4). «1. Από τη δραστηριότητα της μελισσοκομίας παράγεται ένα προϊόν, “ΤΟ ΜΕΛΙ”, παραδοσιακό ελληνικό προϊόν από αρχαιοτάτων χρόνων...», «2. Με τον κλάδο της μελισσοκομίας ασχολούνται περίπου 24.000 νοικοκυριά, με σημαντική επίδραση στο οικογενειακό τους εισόδημα», «3. Η μέλισσα κατέχει σημαντικό ρόλο στο οικοσύστημα και ιδιαίτερα στην αγροτική παραγωγή με την επικονίαση των εντομόφιλων φυτών».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το Υπουργείο εντάσσει τη Μελισσοκομία στους προωθούμενους κλάδους για τρεις κυρίως λόγους: 1) Από τη μελισσοκομία παράγεται το μέλι, παραδοσιακό ελληνικό προϊόν από αρχαιοτάτων χρόνων που ανήκει σήμερα στα προϊόντα της μεσογειακής διατροφής, καθώς και άλλα προϊόντα μεγάλης βιολογικής αξίας με μεγάλη ζήτηση, στα οποία η χώρα μας είναι ελλειμματική. 2) Με τον κλάδο ασχολούνται περίπου 24.000 νοικοκυριά, με σημαντική επίδραση στο οικογενειακό τους εισόδημα. 3) Η μέλισσα έχει σημαντικό ρόλο στο οικοσύστημα και ιδιαίτερα στην αγροτική παραγωγή, μέσω της επικονίασης των εντομόφιλων φυτών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Πρέπει να αναφερθούν και οι 3 λόγοι: προϊόν/μέλι, απασχόληση νοικοκυριών, ρόλος στο οικοσύστημα

Οι 5 πρώτες χώρες της Ε.Ε. σε μελίσσια

Ερώτηση: Αναφέρατε τις 5 πρώτες χώρες της Ε.Ε. με κριτήριο τον αριθμό των μελισσιών που έχουν.

Απάντηση:

• Πίνακας 1.2. Ισπανία 2.238.064 (25,40%), Γαλλία 1.446.900 (16,42%), Ελλάδα 1.380.000 (15,66%), Ιταλία 1.100.000 (12,48%), Γερμανία 899.000 (10,20%).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύμφωνα με τον Πίνακα 1.2 (στοιχεία 2002), οι 5 πρώτες χώρες της Ε.Ε. των 15 με κριτήριο τον αριθμό των μελισσιών είναι, με σειρά: 1) Ισπανία (2.238.064 μελίσσια, 25,40% του συνόλου), 2) Γαλλία (1.446.900, 16,42%), 3) Ελλάδα (1.380.000, 15,66%), 4) Ιταλία (1.100.000, 12,48%) και 5) Γερμανία (899.000, 10,20%).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σειρά: Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Γερμανία — με τα αντίστοιχα ποσοστά αν ζητηθούν

Παγκόσμια παραγωγή μελιού - μερίδιο Ε.Ε.

Ερώτηση: Θεωρείτε ότι η παραγωγή μελιού στην Ε.Ε. αποτελεί σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής;

Απάντηση:

• Πίνακας 1.3. Το 1999 η παγκόσμια παραγωγή ήταν 1.174 εκατ. κιλά, ενώ η παραγωγή της Ε.Ε. ήταν μόλις 116 εκατ. κιλά. «Από τον Πίνακα 1.3. προκύπτει η μικρή συγκριτικά παραγωγή μελιού στην Ε.Ε. σε σχέση με την παγκόσμια παραγωγή. Χώρες με μεγάλη παραγωγή σε μέλι είναι η Ρωσία, η Βραζιλία, η Κίνα, η Αργεντινή και οι Η.Π.Α.» (§1.3).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι, η παραγωγή μελιού της Ε.Ε. δεν αποτελεί σημαντικό μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Σύμφωνα με τον Πίνακα 1.3, η Ε.Ε. παρήγαγε το 1999 μόλις 116 εκατ. κιλά μέλι, από τα συνολικά 1.174 εκατ. κιλά της παγκόσμιας παραγωγής — δηλαδή περίπου το 10%. Το κείμενο επισημαίνει ρητά τη «μικρή συγκριτικά παραγωγή μελιού στην Ε.Ε.» σε σχέση με την παγκόσμια, ενώ χώρες όπως η Ρωσία, η Βραζιλία, η Κίνα, η Αργεντινή και οι Η.Π.Α. έχουν πολύ μεγαλύτερη παραγωγή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφερθεί το ποσοστό (~10%) και τουλάχιστον 2-3 από τις χώρες μεγάλης παραγωγής (Ρωσία, Βραζιλία, Κίνα, Αργεντινή, ΗΠΑ)