Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Σηροτροφία – Παρούσα Κατάσταση και Προοπτικές (σελ. 137) – ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑ – ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6: Σηροτροφία - Παρούσα Κατάσταση και Προοπτικές

Ανοιχτές ερωτήσεις και ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής για την εισαγωγή στη Σηροτροφία: ιστορία του μεταξοσκώληκα και της σηροτροφίας, παρούσα κατάσταση και προοπτικές στην Ελλάδα, την Ε.Ε. και τον κόσμο.

Ορισμός της Σηροτροφίας

Ερώτηση: Η Σηροτροφία είναι: α) Η επιστήμη που ασχολείται με την εκτροφή του μεταξοσκώληκα, β) Κλάδος της Γεωπονικής Επιστήμης που ασχολείται κυρίως με το έντομο Bombyx mori, την καλλιέργεια της μουριάς και την τεχνολογία και έρευνα για το μετάξι, γ) Η επιστήμη που ασχολείται με την καλλιέργεια της μουριάς διότι τα μορεόφυλλα αποτελούν την αποκλειστική τροφή του μεταξοσκώληκα, δ) Η βιομηχανία παραγωγής μεταξωτών ρούχων. Ποια είναι η σωστή απάντηση;

Απάντηση:

• Ορισμός Σηροτροφίας. «Η Σηροτροφία είναι κλάδος της Γεωπονικής Επιστήμης που ασχολείται τόσο με το έντομο αυτό (μορφολογία, βιολογία, εκτροφή, βελτίωση κ.ά.) όσο και με την καλλιέργεια της μουριάς τα φύλλα της οποίας αποτελούν και την μοναδική τροφή του.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση είναι η β). Η Σηροτροφία δεν περιορίζεται μόνο στην εκτροφή του μεταξοσκώληκα (απάντηση α, ελλιπής) ούτε μόνο στην καλλιέργεια της μουριάς (απάντηση γ, ελλιπής) και σίγουρα δεν είναι βιομηχανία ενδυμάτων (απάντηση δ, εσφαλμένη). Είναι κλάδος της Γεωπονικής Επιστήμης που καλύπτει συνολικά το έντομο Bombyx mori (μορφολογία, βιολογία, εκτροφή, αναπαραγωγή, γενετική βελτίωση, παθολογία), την καλλιέργεια της μουριάς (μοναδική τροφή του εντόμου) καθώς και τη μελέτη και τεχνολογία της παραγόμενης μέταξας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σωστό: β) κλάδος της Γεωπονικής Επιστήμης για το Bombyx mori, τη μουριά και το μετάξι

Χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή κουκουλιών

Ερώτηση: Η χώρα με τη μεγαλύτερη παραγωγή κουκουλιών μεταξοσκώληκα είναι η: α) Κίνα, β) Ινδία, γ) Ιαπωνία, δ) Ελλάδα. Ποια είναι η σωστή απάντηση;

Απάντηση:

• Πίνακας 6.2. Παραγωγή κουκουλιών (σε χιλιάδες τόνους) των 5 μεγαλύτερων παραγωγών χωρών 1993-1998: Κίνα 619→588, Ινδία 130→127, Βραζιλία 19→15, Ταϊλάνδη 16→2, Βιετνάμ 11→(-). «Την μεγαλύτερη ποσότητα μεταξιού εξάγει η Κίνα...»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση είναι η α). Σύμφωνα με τον Πίνακα 6.2 του βιβλίου, η Κίνα έχει σταθερά, σε όλα τα έτη 1993-1998, τη μεγαλύτερη παραγωγή κουκουλιών (από 619 έως 840 χιλιάδες τόνους ανάλογα το έτος), με πολύ μεγάλη διαφορά από τη 2η χώρα (Ινδία, γύρω στους 120-130 χιλιάδες τόνους). Η Κίνα είναι επίσης η χώρα που εξάγει τη μεγαλύτερη ποσότητα μεταξιού παγκοσμίως.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Σωστό: α) Κίνα

Ιστορία της Ελληνικής Σηροτροφίας

Ερώτηση: Αναφέρετε με συντομία την Ιστορία της Ελληνικής Σηροτροφίας.

Απάντηση:

• Ελληνική σηροτροφία. «Σχετικά με τον μεταξοσκώληκα γίνεται αναφορά από τον Αριστοτέλη... Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η σηροτροφία ίσως και να ήταν γνωστή στην αρχαία Ελλάδα.» ...«Η ελληνική σηροτροφία ακολούθησε την πορεία εκείνης στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η πιπερίτιδα επίσης υπήρξε καταστροφική όταν εμφανίστηκε στην Ελλάδα το 1860. Η αναγέννηση της ελληνικής σηροτροφίας άρχισε το 1880 με αποκορύφωμα το 1913-1922 λόγω της ενσωμάτωσης σηροτροφικών περιοχών της Μακεδονίας, Θράκης και της εσόδου των προσφύγων από τη Μ. Ασία. Ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος... επέδρασαν ιδιαίτερα αρνητικά στην ελληνική σηροτροφία. Η μια και μοναδική εκτροφή που γίνεται ακόμα και σήμερα στην Ελλάδα... Η εκτροφή του μεταξοσκώληκα στην Ελλάδα περιορίζεται σήμερα σχεδόν αποκλειστικά στο Νομό Έβρου.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αναφορά του Αριστοτέλη στο «Περί τα Ζώα Ιστοριών» για τον μεταξοσκώληκα και τη διαδικασία αναπήνισης δείχνει ότι η σηροτροφία ίσως ήταν γνωστή ήδη στην αρχαία Ελλάδα. Μετά το 552 μ.Χ., όταν τα αυγά του εντόμου έφτασαν στην Κωνσταντινούπολη, η σηροτροφία επεκτάθηκε γρήγορα στη Μικρά Ασία και στον ελλαδικό χώρο (Θράκη, Μακεδονία, Θεσσαλία). Η ελληνική σηροτροφία ακολούθησε γενικά την πορεία της υπόλοιπης Ευρώπης: η ασθένεια πιπερίτιδα υπήρξε καταστροφική όταν εμφανίστηκε στην Ελλάδα το 1860. Ακολούθησε αναγέννηση της ελληνικής σηροτροφίας από το 1880, με αποκορύφωμα την περίοδο 1913-1922, λόγω της ενσωμάτωσης σηροτροφικών περιοχών της Μακεδονίας και Θράκης καθώς και της εισροής προσφύγων από τη Μικρά Ασία με σχετική εμπειρία. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και οι κοινωνικοοικονομικές ανακατατάξεις επέδρασαν ιδιαίτερα αρνητικά, και σήμερα η εκτροφή του μεταξοσκώληκα στην Ελλάδα περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο Νομό Έβρου, χωρίς να αποτελεί για τον παραγωγό μοναδική απασχόληση λόγω χαμηλού εισοδήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αρχαία πιθανή γνώση (Αριστοτέλης) → επέκταση μετά το 552 μ.Χ. → πιπερίτιδα το 1860 → αναγέννηση 1880, αποκορύφωμα 1913-1922 → παρακμή μετά τον Β΄ Π.Π. → σήμερα σχεδόν αποκλειστικά στο Ν. Έβρου

Επίδραση τεχνητού μεταξιού και νάιλον

Ερώτηση: Πιστεύετε ότι το τεχνητό μετάξι και το νάιλον επέδρασε αρνητικά και με ποιο τρόπο στην παγκόσμια ανάπτυξη της Σηροτροφίας;

Απάντηση:

• Τεχνητό μετάξι. «Παγκοσμίως η μεγαλύτερη παρακμή της σηροτροφίας χρονολογείται γύρω στο 1920 όπου εμφανίσθηκε το τεχνητό μετάξι με πολύ χαμηλό κόστος παραγωγής. Μέσα σε μια πενταετία, 1930-35, η παγκόσμια παραγωγή φυσικού μεταξιού είχε μειωθεί κατά 50% και η τιμή του μειώθηκε κατά 5 φορές.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, η εμφάνιση του τεχνητού μεταξιού επέδρασε ιδιαίτερα αρνητικά στην παγκόσμια σηροτροφία, και μάλιστα αποτέλεσε την αιτία της μεγαλύτερης παρακμής της, γύρω στο 1920. Το τεχνητό μετάξι παραγόταν με πολύ χαμηλότερο κόστος από το φυσικό, οπότε μπορούσε να διατίθεται φθηνότερα στην αγορά και να ανταγωνίζεται άμεσα το φυσικό προϊόν. Το αποτέλεσμα ήταν δραματικό: μέσα σε μία μόλις πενταετία (1930-35) η παγκόσμια παραγωγή φυσικού μεταξιού μειώθηκε κατά 50%, ενώ η τιμή του έπεσε κατά 5 φορές. Έτσι πολλοί παραγωγοί σε όλο τον κόσμο εγκατέλειψαν τη σηροτροφία, αφού δεν μπορούσε πλέον να ανταγωνιστεί οικονομικά το φθηνό υποκατάστατο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ναι — το φθηνό τεχνητό μετάξι (~1920) προκάλεσε τη μεγαλύτερη παγκόσμια παρακμή της σηροτροφίας: παραγωγή -50% και τιμή /5 μέσα στην πενταετία 1930-35

Γιατί η Ε.Ε. ενδιαφέρεται να ανορθώσει την ευρωπαϊκή σηροτροφία

Ερώτηση: Αναφέρετε γιατί η Ε.Ε. ενδιαφέρεται να ανορθώσει την ευρωπαϊκή σηροτροφία και πώς μπορεί αυτό να γίνει;

Απάντηση:

• Ανόρθωση ευρωπαϊκής σηροτροφίας. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει οικονομικά τους αγρότες που ασχολούνται με την εκτροφή του μεταξοσκώληκα. Η ζήτηση του φυσικού μεταξιού ως προϊόντος βιολογικού, με ιδιαίτερα υψηλή ποιότητα ως υφαντική ύλη, αυξάνει συνεχώς. Υπάρχουν προϋποθέσεις που μπορούν να εφαρμοστούν για την ανάπτυξη της Σηροτροφίας στην Ελλάδα όπως: Οι πολλαπλές εκτροφές κάθε χρόνο, με αξιοποίηση νέων υβριδίων (πολυϋβριδίων), Η εκμηχάνιση πολλών εργασιών στην εκτροφή του μεταξοσκώληκα, Εκμηχάνιση εργασιών στην καλλιέργεια της μουριάς.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Ε.Ε. ενδιαφέρεται να ανορθώσει την ευρωπαϊκή σηροτροφία διότι η ζήτηση του φυσικού μεταξιού, ως βιολογικού προϊόντος υψηλής ποιότητας για υφαντική χρήση, αυξάνει συνεχώς, ενώ η Ε.Ε. (όπως και η Ελλάδα) είναι σήμερα πολύ ελλειμματική σε παραγωγή κουκουλιών και χρειάζεται εισαγωγές από χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία. Παρότι χώρες με φτηνό εργατικό δυναμικό (Κίνα, Ινδία, Βραζιλία κ.ά.) έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα, η Ε.Ε. επιδιώκει να διατηρήσει και να αναπτύξει τον κλάδο ως πηγή συμπληρωματικού εισοδήματος στις παραγωγικές περιοχές της. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω: (α) οικονομικών ενισχύσεων προς τους αγρότες που εκτρέφουν τον μεταξοσκώληκα, (β) πολλαπλών εκτροφών κάθε χρόνο με αξιοποίηση νέων υβριδίων (πολυϋβριδίων), (γ) εκμηχάνισης πολλών εργασιών τόσο στην εκτροφή του μεταξοσκώληκα όσο και στην καλλιέργεια της μουριάς, ενέργειες που θα μειώσουν δραστικά τον χρόνο και το κόστος παραγωγής του μεταξιού, και (δ) αξιοποίησης της παράδοσης και της εμπειρίας των Ευρωπαίων (και Ελλήνων) σηροτρόφων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Λόγοι: αυξανόμενη ζήτηση βιολογικού μεταξιού υψηλής ποιότητας + ελλειμματική παραγωγή Ε.Ε. Τρόποι: οικονομικές ενισχύσεις, πολυϋβρίδια/πολλαπλές εκτροφές, εκμηχάνιση εκτροφής και καλλιέργειας μουριάς, αξιοποίηση παράδοσης/εμπειρίας