(Πηγή: Βιβλίο Μαθητή, Πληροφορική Β΄ Γυμνασίου, Κεφάλαιο 1 «Ψηφιακός Κόσμος», σελ. 8-16. Το §1.6 "Ασκήσεις" του κεφαλαίου έχει ήδη το δικό του πλήρες lyseis ζεύγος (kefalaio-1.6_lyseis.json/.md, 4/4 ασκήσεις) και ΔΕΝ επαναλαμβάνεται εδώ. Οι 4 «Δραστηριότητα 1-4» παρακάτω είναι τοπικά αριθμημένα κουτιά ενσωματωμένα μέσα στη θεωρία των §1.2, §1.3 (x2) και §1.5 αντίστοιχα. Οι εκφωνήσεις είναι αυτούσιες από το σχολικό βιβλίο.)
- Πόσα σύμβολα μπορούμε να κωδικοποιήσουμε α) με 16 bits, β) με 32 bits; γ) με 64 bits;
- Πόσα bits χρειάζονται για την κωδικοποίηση όλων των ελληνικών γραμμάτων;
- Στο παρακάτω πλαίσιο υπάρχουν συνοπτικές πληροφορίες για τον κώδικα Μορς. Πόσα bits χρειάζονται για την αναπαράσταση μηνυμάτων του κώδικα Μορς;
- Πόσα bits χρειάζονται, αν θέλουμε να έχουμε στο ίδιο κείμενο αγγλικά, ελληνικά γράμματα, αριθμούς καθώς και τους ειδικούς χαρακτήρες: τελεία, κενό, ερωτηματικό και κόμμα;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Χρησιμοποιούμε τον κανόνα που μόλις έδειξε η θεωρία του §1.2: με Ν bits κωδικοποιούμε ακριβώς 2^Ν διαφορετικά σύμβολα (ερώτημα 1 = απευθείας εφαρμογή). Στα ερωτήματα 2 και 4 δουλεύουμε αντίστροφα: μετράμε πόσα σύμβολα θέλουμε και βρίσκουμε το μικρότερο Ν με 2^Ν ≥ πλήθος συμβόλων, όπως το βιβλίο βρήκε 3 bits για τις 7 μέρες της εβδομάδας. Θεωρούμε το ελληνικό αλφάβητο με τα 24 βασικά κεφαλαία γράμματα. Για το ερώτημα 3, το πλαίσιο «Κώδικας Μορς» εξηγεί ότι ο κώδικας χτίζεται πάνω σε 3 βασικά σύμβολα: τελεία, παύλα και κενό. Το ερώτημα 4 επιβεβαιώνει αναδρομικά τη σωστή επιλογή 24 γραμμάτων, αφού 26 (αγγλικά) + 24 (ελληνικά) + 10 (ψηφία) + 4 (ειδικοί χαρακτήρες) = 64 = 2^6 σύμβολα ΑΚΡΙΒΩΣ.
Λύση:
Απάντηση:
Πρόσεξε:
- Πόσα Bytes χωράει ένας σκληρός δίσκος με χωρητικότητα 500 GB;
- Πόσα γράμματα μπορούν να αποθηκευτούν σε ένα σκληρό δίσκο με χωρητικότητα 256 GB;
- Ένα κείμενο με 2.000 Bytes (χαρακτήρες), πόσα bits (ψηφία) είναι;
- Ένα κείμενο 80.000 bits, πόσα Bytes είναι;
- Πόσα MB είναι τα 10.000 KB;
- Πόσα GB είναι τα 5.000 MB;
- Ποια είναι η τάξη μεγέθους της πληροφορίας που υπάρχει σήμερα διαθέσιμη στον Παγκόσμιο Ιστό;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Τα ερωτήματα 1-6 είναι μετατροπές μονάδων με τη δεκαδική προσέγγιση της στήλης «Προσεγγιστικά» του πίνακα §1.3 (ίδια λογική με το λυμένο Παράδειγμα 1 του βιβλίου, όπου 1TB≅1.000GB): 1 KB≈1.000 Bytes, 1 MB≈1.000 KB, 1 GB≈1.000 MB≈10^9 Bytes, και 1 Byte=8 bits (ορισμός). Στο ερώτημα 2 χρησιμοποιούμε τη ρητή σύμβαση «κάθε σύμβολο = 1 Byte». Το ερώτημα 7 δεν έχει μοναδική αριθμητική απάντηση — δίνουμε ρεαλιστική εκτίμηση με σαφή πηγή.
Λύση:
Απάντηση:
Πρόσεξε:
Το κινητό σας έχει 64 GB αποθηκευτικό χώρο και μια κάρτα μνήμης SD 128 GB. Ο αποθηκευτικός χώρος έχει διαθέσιμα 32 GB. Έχετε τραβήξει 10000 φωτογραφίες των 5 MB η κάθε μια και 100 βίντεο των 500 MB το καθένα. Ο αποθηκευτικός χώρος του κινητού πρέπει να είναι κατά 25% ελεύθερος για να λειτουργεί σωστά. Πόσος χώρος θα μείνει διαθέσιμος στην κάρτα μνήμης SD;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Η άσκηση δίνει σκόπιμα περισσότερα στοιχεία από όσα χρειάζονται (κλασική «παγίδα»): τα 64 GB/32 GB διαθέσιμα/25% χρησιμεύουν μόνο για να αποδείξουν ότι το κινητό ΔΕΝ μπορεί να κρατήσει το νέο υλικό, άρα αυτό πηγαίνει εξ ολοκλήρου στην κάρτα SD· η ερώτηση αφορά μόνο τον χώρο που μένει ΣΤΗΝ ΚΑΡΤΑ SD.
Λύση:
Απάντηση: Θα μείνουν διαθέσιμα 28 GB στην κάρτα μνήμης SD.
Πρόσεξε:
Οι εικόνες σήμερα αποθηκεύονται σε αρχεία της μορφής svg, jpeg, png και gif. Τα βίντεο αποθηκεύονται σε αρχεία της μορφής mp4, avi, mov, mkv και ο ήχος σε αρχεία τύπου mp3, wav. Να δώσετε στο ChatGPT ή στο Gemini κατάλληλες προτροπές, ώστε να σας δώσει σύντομες και επεξηγηματικές περιγραφές για κάθε τύπο αρχείου.
Σκέψη / Μεθοδολογία: Δίνουμε δειγματικές προτροπές (prompts) προς ένα chatbot ΤΝ και, παράλληλα, πραγματικές/τεχνικά ορθές σύντομες περιγραφές για τις 10 μορφές αρχείων, ώστε ο μαθητής να μπορεί να ελέγξει την ορθότητα όσων θα πάρει από το δικό του chatbot. Ενδεικτική (όχι μοναδική) λύση.
Λύση — Δειγματικές προτροπές:
Ενδεικτικές, τεχνικά ορθές περιγραφές:
| Μορφή | Κατηγορία | Σύντομη περιγραφή |
|---|---|---|
| SVG | Εικόνα | Διανυσματική (όχι ψηφιδωτή) εικόνα· μεγεθύνεται χωρίς απώλεια ποιότητας, ιδανική για λογότυπα/εικονίδια. |
| JPEG | Εικόνα | Ψηφιδωτή εικόνα με απωλεστική συμπίεση· μικρό μέγεθος, για φωτογραφίες, χωρίς διαφάνεια. |
| PNG | Εικόνα | Ψηφιδωτή εικόνα με αναπωλεστική συμπίεση· υποστηρίζει διαφάνεια. |
| GIF | Εικόνα | Ψηφιδωτή εικόνα με έως 256 χρώματα· γνωστή για απλή κινούμενη εικόνα (animation). |
| MP4 | Βίντεο | Διαδεδομένη μορφή με καλή συμπίεση (π.χ. H.264/H.265)· συμβατή με σχεδόν όλες τις συσκευές. |
| AVI | Βίντεο | Παλαιότερη μορφή (Windows)· συνήθως μεγαλύτερα αρχεία, λιγότερο αποδοτική συμπίεση. |
| MOV | Βίντεο | Μορφή της Apple (QuickTime)· υψηλή ποιότητα, συχνά μεγαλύτερα αρχεία. |
| MKV | Βίντεο | Ανοιχτού κώδικα «κοντέινερ»· μπορεί να περιέχει πολλαπλά κανάλια ήχου/υπότιτλους. |
| MP3 | Ήχος | Απωλεστική συμπίεση· μικρό μέγεθος με καλή ποιότητα ήχου. |
| WAV | Ήχος | Συνήθως χωρίς συμπίεση· πολύ μεγαλύτερο μέγεθος, «ακατέργαστη» ποιότητα (π.χ. επαγγελματική ηχογράφηση). |
Απάντηση (ενδεικτική): Δύο δειγματικές προτροπές (συγκεντρωτική + ανά κατηγορία) και 10 σύντομες, τεχνικά ορθές περιγραφές — βλ. πίνακα παραπάνω.
Πρόσεξε: