Λύσεις Ασκήσεων — Κεφάλαιο 4: Τα Φυτά και η Εξέλιξή τους – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α΄ ΕΠΑΛ

(Πηγή: Βιβλίο Μαθητή, σελ. 160. Οι εκφωνήσεις είναι του σχολικού βιβλίου· οι λύσεις πρωτότυπες. Οι ερωτήσεις είναι ανοιχτού τύπου, άρα οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές.)

Ερώτηση 1 (σελ. 160)

Πού βασίζεται ο τόσο σημαντικός ρόλος των φυτών για τη ζωή πάνω στη γη;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ο ρόλος των φυτών στηρίζεται στο ότι είναι οι μόνοι αυτότροφοι οργανισμοί.

Λύση:

1. Τα φυτά είναι οι μόνοι αυτότροφοι οργανισμοί: συνθέτουν μόνα τους την τροφή τους από ανόργανα, με ηλιακή ενέργεια.
2. Τα ζώα (ετερότροφα) τρέφονται σε βάρος των φυτών· έτσι η τροφική αλυσίδα και η ζωή ξεκινούν από τα φυτά.

Ενδεικτική απάντηση: Στο ότι τα φυτά είναι οι μόνοι αυτότροφοι οργανισμοί (συνθέτουν την τροφή τους από ανόργανα με ηλιακή ενέργεια), ενώ τα ζώα είναι ετερότροφα και εξαρτώνται από αυτά. Η τροφική αλυσίδα και η ζωή ξεκινούν από τα φυτά.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: αυτότροφοι/ετερότροφοι + τροφική αλυσίδα.

Ερώτηση 2 (σελ. 160)

Από ποιους ιστούς αποτελείται ένας φυτικός οργανισμός; Ποιος ο ρόλος τους;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Δύο κατηγορίες ιστών με διαφορετικό ρόλο.

Λύση:

1. Μεριστωματικοί ιστοί: μη ώριμα κύτταρα που διαιρούνται συνεχώς — υπεύθυνοι για την αύξηση (κατά μήκος και κατά πλάτος).
2. Μόνιμοι ιστοί: ώριμα κύτταρα — προστατευτικός (επιδερμίδα/περιδέρμα), θεμελιώδης (παρέγχυμα/κολέγχυμα/σκληρέγχυμα), αγωγός (ξύλωμα/φλοίωμα).

Ενδεικτική απάντηση: Από μεριστωματικούς ιστούς (μη ώριμα κύτταρα που διαιρούνται συνεχώς — υπεύθυνοι για την αύξηση) και μόνιμους ιστούς (ώριμα κύτταρα): προστατευτικό (επιδερμίδα/περιδέρμα — προστασία), θεμελιώδη (παρέγχυμα — φωτοσύνθεση, κολέγχυμα/σκληρέγχυμα — στήριξη) και αγωγό (ξύλωμα/φλοίωμα — μεταφορά).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: οι δύο μεγάλες κατηγορίες + ρόλος καθεμιάς.

Ερώτηση 3 (σελ. 160)

Ποιος ο ρόλος της ρίζας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Δύο βασικοί σκοποί της ρίζας.

Λύση:

1. Στήριξη του φυτού.
2. Απορρόφηση νερού και ανόργανων θρεπτικών· σε ορισμένα φυτά και αποθήκευση θρεπτικών ουσιών.

Ενδεικτική απάντηση: Η ρίζα εξυπηρετεί τη στήριξη του φυτού και την απορρόφηση νερού και ανόργανων θρεπτικών από το έδαφος. Σε ορισμένα φυτά (καρότα, ζαχαρότευτλα) χρησιμεύει και ως αποθηκευτικό όργανο.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: στήριξη + απορρόφηση (+αποθήκευση).

Ερώτηση 4 (σελ. 160)

Πόσους τύπους ριζικού συστήματος διακρίνουμε και ποια τα χαρακτηριστικά του καθενός;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Δύο τύποι ριζικού συστήματος.

Λύση:

1. Θυσσανωτός: πολλές λεπτές ρίζες, ~ίδιες (μονοκότυλα, π.χ. σιτηρά)· συγκρατούν το έδαφος από τη διάβρωση.
2. Πασσαλώδης: μία κυρίαρχη ρίζα με πλευρικές (δικότυλα, π.χ. βαμβάκι)· φτάνει βαθύτερα → ανθεκτικότητα στην ξηρασία.

Ενδεικτική απάντηση: Δύο τύπους: θυσσανωτό (πολλές λεπτές ρίζες, μονοκότυλα — συγκρατούν το έδαφος) και πασσαλώδη (μία κυρίαρχη ρίζα με πλευρικές, δικότυλα — φτάνει βαθύτερα και δίνει ανθεκτικότητα στην ξηρασία).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: και οι δύο τύποι με το φυτό και το χαρακτηριστικό τους.

Ερώτηση 5 (σελ. 160)

Τι είναι η καλύπτρα και ποιος ο ρόλος της;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η καλύπτρα προστατεύει το άκρο της ρίζας.

Λύση:

1. Είναι ένα λεπτό περίβλημα στο άκρο της ρίζας.
2. Ρόλος της: προστασία της ρίζας από τραυματισμούς κατά την εισχώρησή της στο έδαφος.

Ενδεικτική απάντηση: Η καλύπτρα είναι ένα λεπτό περίβλημα στο άκρο της ρίζας, που την προστατεύει από τραυματισμούς καθώς εισχωρεί στο έδαφος.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: θέση (άκρο ρίζας) + ρόλος (προστασία).

Ερώτηση 6 (σελ. 160)

Τι είναι τα ριζικά ή απορροφητικά τριχίδια;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Τα τριχίδια αυξάνουν την επιφάνεια απορρόφησης.

Λύση:

1. Σχηματίζονται από κύτταρα της επιδερμίδας στην τριχοφόρο ζώνη.
2. Αυξάνουν πολύ την επιφάνεια απορρόφησης νερού και θρεπτικών στοιχείων.

Ενδεικτική απάντηση: Είναι προεκτάσεις κυττάρων της επιδερμίδας στην τριχοφόρο ζώνη της ρίζας, που αυξάνουν πολύ την επιφάνεια απορρόφησης νερού και θρεπτικών στοιχείων.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: προέλευση (επιδερμίδα) + ρόλος (αύξηση επιφάνειας απορρόφησης).

Ερώτηση 7 (σελ. 160)

Ποιους τύπους ιστών διακρίνουμε σε μια εγκάρσια τομή ρίζας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Στρώσεις ιστών από έξω προς τα μέσα.

Λύση:

1. Επιδερμίδα (με τα ριζικά τριχίδια), φλοιός, ενδοδερμίδα (αδιαπέραστη από νερό) και κεντρικός κύλινδρος (φλοίωμα + ξύλωμα, με καμβίο).
2. Στα δικότυλα το ξύλωμα έχει σχήμα σταυρού· στα μονοκότυλα υπάρχει εντεριώνη στο κέντρο.

Ενδεικτική απάντηση: Από έξω προς τα μέσα: επιδερμίδα (με τα ριζικά τριχίδια), φλοιός, ενδοδερμίδα και κεντρικός κύλινδρος με τους αγωγούς ιστούς (φλοίωμα και ξύλωμα) και τον καμβίο.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: σωστή σειρά των στρώσεων.

Ερώτηση 8 (σελ. 160)

Ποιος ο ρόλος του βλαστού;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ο βλαστός φέρει τα υπόλοιπα όργανα και μεταφέρει χυμούς.

Λύση:

1. Φέρει φύλλα, άνθη και καρπούς και αναπτύσσεται αντίθετα από τη ρίζα.
2. Μεταφέρει προς τα φύλλα τον ακατέργαστο χυμό (νερό+ανόργανα) και προς τη ρίζα/τα άλλα μέρη τον κατεργασμένο χυμό (για διατροφή ή αποθήκευση).

Ενδεικτική απάντηση: Ο βλαστός φέρει τα φύλλα, τα άνθη και τους καρπούς και μεταφέρει με τα αγγεία του τον ακατέργαστο χυμό (νερό+ανόργανα) προς τα φύλλα και τον κατεργασμένο χυμό προς τη ρίζα και τα άλλα μέρη.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: στήριξη οργάνων + μεταφορά χυμών.

Ερώτηση 9 (σελ. 160)

Πόσους τύπους βλαστών διακρίνουμε;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Διάκριση βλαστών ανάλογα με τη σύσταση.

Λύση:

1. Ανάλογα με τη σύσταση: ξυλώδεις, ποώδεις, κάλαμοι (κοίλοι) και κληματώδεις (ξυλώδεις που περιελίσσονται).
2. Ανάλογα με τη μορφή του φυτού: δέντρα (κορμός), θάμνοι, πόες.

Ενδεικτική απάντηση: Διακρίνουμε βλαστούς ξυλώδεις, ποώδεις, καλάμους (κοίλους) και κληματώδεις. Ανάλογα με τη μορφή, τα φυτά διακρίνονται σε δέντρα, θάμνους και πόες.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: οι τύποι βλαστών κατά σύσταση.

Ερώτηση 10 (σελ. 160)

Πού οφείλεται η σταθερότητα του βλαστού;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η σταθερότητα οφείλεται σε τοιχώματα και νερό.

Λύση:

1. Στα παχιά τοιχώματα των κυττάρων του βλαστού.
2. Στην περιεκτικότητά του σε νερό: όταν τα κύτταρα είναι γεμάτα νερό, ο βλαστός στηρίζεται με σπαργή· χωρίς νερό το φυτό μαραίνεται.

Ενδεικτική απάντηση: Στα παχιά κυτταρικά τοιχώματα και στην περιεκτικότητα σε νερό: όταν τα κύτταρα είναι πλήρη νερού, ο βλαστός στηρίζεται όρθιος με σπαργή (ισχυρή τάση)· σε έλλειψη νερού μαραίνεται.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: τοιχώματα + σπαργή/νερό.

Ερώτηση 11 (σελ. 160)

Ποια μέρη διακρίνουμε σε εγκάρσια τομή βλαστού;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Στρώσεις σε τομή ποώδους δικότυλου βλαστού.

Λύση:

1. Επιδερμίδα, φλοιός, κεντρικός κύλινδρος (ξύλωμα+φλοίωμα, με κάμβιο ανάμεσα) και εντεριώνη στο κέντρο.
2. Στα μονοκότυλα οι αγωγές δεσμίδες είναι διάσπαρτες (όχι σε κύκλο) και συνήθως δεν υπάρχει κάμβιο.

Ενδεικτική απάντηση: Από έξω προς τα μέσα: επιδερμίδα, φλοιός, κεντρικός κύλινδρος με τους αγωγούς ιστούς (ξύλωμα και φλοίωμα, με το κάμβιο ανάμεσα) και εντεριώνη στο κέντρο.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: σωστή σειρά των στρώσεων.

Ερώτηση 12 (σελ. 160)

Ποια τα χαρακτηριστικά μέρη ενός φύλλου;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Τρία μέρη του φύλλου.

Λύση:

1. Έλασμα: το πλατύ μέρος, με νευρώσεις και στόματα.
2. Μίσχος: ο άξονας που συνδέει έλασμα και βλαστό (έμμισχα/άμισχα φύλλα).
3. Κολεός: το κάτω μέρος σε επαφή με τον βλαστό (τα μονοκότυλα, π.χ. στάρι, έχουν κολεό).

Ενδεικτική απάντηση: Το έλασμα (πλατύ μέρος, με νευρώσεις και στόματα), ο μίσχος (συνδέει έλασμα–βλαστό) και ο κολεός (κάτω μέρος σε επαφή με τον βλαστό).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: και τα τρία μέρη.

Ερώτηση 13 (σελ. 160)

Σε εγκάρσια τομή φύλλου ποια μέρη διακρίνουμε και ποια τα χαρακτηριστικά του καθενός;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Στρώσεις σε κάθετη τομή φύλλου.

Λύση:

1. Επιδερμίδα (άνω και κάτω, με εφυμενίδα) — προστασία.
2. Μεσόφυλλο: δρυφακτοειδές (πασσαλώδες) παρέγχυμα με πολλούς χλωροπλάστες και σπογγώδες παρέγχυμα με κενούς χώρους αέρα.
3. Στόματα (κυρίως στην κάτω επιδερμίδα) για ανταλλαγή αερίων.

Ενδεικτική απάντηση: Την επιδερμίδα (άνω/κάτω, με εφυμενίδα — προστασία) και το μεσόφυλλο: δρυφακτοειδές παρέγχυμα (επιμήκη κύτταρα με πολλούς χλωροπλάστες) και σπογγώδες παρέγχυμα (ακανόνιστα κύτταρα με κενούς χώρους αέρα). Στην κάτω επιδερμίδα υπάρχουν τα στόματα.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: επιδερμίδα + δρυφακτοειδές/σπογγώδες + στόματα.

Ερώτηση 14 (σελ. 160)

Τι γνωρίζετε για τη λειτουργία της φωτοσύνθεσης;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Φωτοσύνθεση: παραγωγή τροφής με φως.

Λύση:

1. Γίνεται με φως (ημέρα), στους χλωροπλάστες των φύλλων.
2. Το φυτό παίρνει CO2 από τον αέρα και H2O από το έδαφος και παράγει υδατάνθρακες, ελευθερώνοντας οξυγόνο.
3. Δεσμεύει την ηλιακή ενέργεια σε χημική μορφή.

Ενδεικτική απάντηση: Είναι η διαδικασία με την οποία το φυτό, παρουσία φωτός και μέσα στους χλωροπλάστες, μετατρέπει το CO2 και το H2O σε υδατάνθρακες, ελευθερώνοντας οξυγόνο. Δεσμεύει την ηλιακή ενέργεια σε χημική μορφή και είναι η βάση της ζωής.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: φως, πρώτες ύλες (CO2, H2O), προϊόντα (υδατάνθρακες, O2).

Ερώτηση 15 (σελ. 160)

Τι γνωρίζετε για τη λειτουργία της αναπνοής;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Αναπνοή: απελευθέρωση ενέργειας.

Λύση:

1. Γίνεται ημέρα και νύχτα, σε όλα τα όργανα.
2. Το φυτό παίρνει οξυγόνο, οξειδώνει (καίει) υδατάνθρακες και αποβάλλει CO2, απελευθερώνοντας ενέργεια για τις λειτουργίες του.
3. Είναι αντίθετη/συμπληρωματική της φωτοσύνθεσης.

Ενδεικτική απάντηση: Είναι η διαδικασία με την οποία το φυτό παίρνει οξυγόνο και «καίει» υδατάνθρακες, αποβάλλοντας CO2 και απελευθερώνοντας την ενέργεια που χρειάζεται για τις ζωτικές του λειτουργίες. Γίνεται ημέρα και νύχτα, σε όλα τα όργανα, και είναι αντίθετη αλλά συμπληρωματική της φωτοσύνθεσης.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: πότε (πάντα), τι παίρνει/δίνει, ενέργεια.

Ερώτηση 16 (σελ. 160)

Τι γνωρίζετε για τη λειτουργία της διαπνοής;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Διαπνοή: εξάτμιση νερού.

Λύση:

1. Ο μεγαλύτερος όγκος νερού εξατμίζεται από τα φύλλα (μέσω στομάτων).
2. Βοηθά στην άνοδο νερού και ανόργανων από τις ρίζες και μειώνει τη θερμοκρασία (αποτρέπει τον θερμικό θάνατο).
3. Φως και άνεμος την αυξάνουν· σε έλλειψη νερού το φυτό κλείνει τα στόματα.

Ενδεικτική απάντηση: Είναι η απώλεια νερού με μορφή υδρατμών, κυρίως από τα στόματα των φύλλων. Βοηθά στη μεταφορά νερού και ανόργανων στοιχείων από τις ρίζες προς τα πάνω και μειώνει τη θερμοκρασία του φύλλου. Αυξάνεται με το φως και τον άνεμο.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: εξάτμιση από στόματα + χρησιμότητα (μεταφορά, ψύξη).

Ερώτηση 17 (σελ. 160)

Ποια τα χαρακτηριστικά μέρη ενός άνθους;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Μέρη του άνθους από έξω προς το κέντρο.

Λύση:

1. Κάλυκας (σέπαλα), στεφάνη (πέταλα), στήμονες (αρσενικά — νήμα+ανθήρας με γύρη), ύπερος (θηλυκό — ωοθήκη/στύλος/στίγμα).

Ενδεικτική απάντηση: Ο κάλυκας (σέπαλα), η στεφάνη (πέταλα), οι στήμονες (αρσενικά όργανα, με τον ανθήρα και τη γύρη) και ο ύπερος (θηλυκό όργανο, με ωοθήκη, στύλο και στίγμα).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: και τα τέσσερα μέρη με σωστή σειρά.

Ερώτηση 18 (σελ. 160)

Πότε ένα άνθος λέγεται πλήρες και πότε ελλιπές;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Το κριτήριο ΔΕΝ είναι το φύλο του άνθους αλλά ο αριθμός των μερών του. Ανατρέχουμε στα τέσσερα χαρακτηριστικά μέρη ενός τυπικού άνθους (ερώτηση 17) και ελέγχουμε αν υπάρχουν όλα.

Λύση:

1. Σε ένα τυπικό άνθος διακρίνουμε τέσσερα μέρη: τον κάλυκα, τη στεφάνη, τους στήμονες και τον ύπερο.
2. Αν το άνθος έχει και τα τέσσερα αυτά μέρη, καλείται πλήρες.
3. Αν λείπει ένα ή περισσότερα από αυτά, το άνθος είναι ελλιπές (το βιβλίο το αποδίδει και ως ατελές).

Ενδεικτική απάντηση: Πλήρες λέγεται το άνθος που έχει και τα τέσσερα χαρακτηριστικά μέρη — κάλυκα, στεφάνη, στήμονες και ύπερο. Ελλιπές (ατελές) λέγεται το άνθος στο οποίο λείπει ένα ή περισσότερα από αυτά τα μέρη.

Πρόσεξε:

• ΜΗΝ το μπερδέψεις με το ερμαφρόδιτο/μονογενές: εκείνη η διάκριση αφορά τα ΓΕΝΗ (αν το άνθος έχει και στήμονες και ύπερο ή μόνο το ένα), ενώ εδώ το κριτήριο είναι ο ΑΡΙΘΜΟΣ των μερών (κάλυκας, στεφάνη, στήμονες, ύπερος).
• Το ίδιο το βιβλίο χρησιμοποιεί «ελλιπές» στην ερώτηση και «ατελές» στη θεωρία (σελ. 153) — εννοεί το ίδιο πράγμα.

Ερώτηση 19 (σελ. 160)

Πότε ένα άνθος λέγεται μόνοικο και πότε δίοικο;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Μόνοικο vs δίοικο (αφορά το φυτό).

Λύση:

1. Μόνοικο: στο ίδιο φυτό υπάρχουν και αρσενικά και θηλυκά άνθη.
2. Δίοικο: στο φυτό υπάρχουν μόνο αρσενικά ή μόνο θηλυκά άνθη.

Ενδεικτική απάντηση: Μόνοικο λέγεται το φυτό που φέρει και αρσενικά και θηλυκά άνθη στο ίδιο άτομο. Δίοικο λέγεται εκείνο που φέρει μόνο αρσενικά ή μόνο θηλυκά άνθη.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: το μόνοικο/δίοικο αφορά το ΦΥΤΟ, όχι το άνθος.

Ερώτηση 20 (σελ. 161)

Τι γνωρίζετε για τη διαδικασία της γονιμοποίησης;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Γονιμοποίηση μέσω γυρεοσωλήνα.

Λύση:

1. Η γύρη μεταφέρεται στο στίγμα (επικονίαση). Αν είναι από το ίδιο φυτό → αυτογονιμοποίηση· από άλλο → σταυρογονιμοποίηση.
2. Ο κόκκος γύρης βλασταίνει και σχηματίζει τον γυρεοσωλήνα, που φτάνει μέσω του στύλου στην ωοθήκη, όπου γίνεται η γονιμοποίηση.
3. Μετά σχηματίζεται το σπέρμα (από τη σπερματική βλάστη) και ο καρπός (από την ωοθήκη).

Ενδεικτική απάντηση: Μετά την επικονίαση, ο κόκκος γύρης στο στίγμα βλασταίνει και σχηματίζει τον γυρεοσωλήνα, ο οποίος διασχίζει τον στύλο και φτάνει στην ωοθήκη, όπου τα γενετικά κύτταρα γονιμοποιούν το ωοκύτταρο. Στη συνέχεια σχηματίζεται το σπέρμα (σπόρος) και από την ωοθήκη ο καρπός. (Αυτογονιμοποίηση από το ίδιο φυτό, σταυρογονιμοποίηση από άλλο.)

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: επικονίαση → γυρεοσωλήνας → γονιμοποίηση → σπόρος/καρπός.

Ερώτηση 21 (σελ. 161)

Τι πλεονεκτήματα και τι μειονεκτήματα έχει ο εγγενής τρόπος αναπαραγωγής;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Πλεονεκτήματα/μειονεκτήματα εγγενούς.

Λύση:

1. Πλεονέκτημα: είναι ο φυσικός τρόπος αναπαραγωγής, με σπόρους.
2. Μειονέκτημα: επειδή αναμειγνύεται το γενετικό υλικό δύο ατόμων, οι σπόροι δεν διατηρούν απαραίτητα τα τυπικά χαρακτηριστικά της ποικιλίας — μπορεί να εκφυλιστούν.

Ενδεικτική απάντηση: Πλεονέκτημα: είναι ο φυσικός τρόπος αναπαραγωγής με σπόρους. Μειονέκτημα: λόγω της ανάμειξης του γενετικού υλικού δύο ατόμων, οι σπόροι δεν διατηρούν πάντα τα χαρακτηριστικά της ποικιλίας και μπορεί να εκφυλιστούν (γι' αυτό χρησιμοποιούνται σπόροι από σποροπαραγωγικούς οίκους).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: το μειονέκτημα του εκφυλισμού είναι το βασικό ζητούμενο.

Ερώτηση 22 (σελ. 161)

Ποια τα είδη του αγενούς πολλαπλασιασμού και τι αφορά έκαστος;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Είδη αγενούς πολλαπλασιασμού.

Λύση:

1. Μοσχεύματα: μέρη βλαστού/ρίζας/φύλλου που ριζώνουν.
2. Καταβολάδες: βλαστός που κάμπτεται και παραχώνεται για να ριζώσει.
3. Παραφυάδες: ζωηροί βλαστοί από τη βάση του κορμού που αποχωρίζονται και φυτεύονται.
4. Ιστοκαλλιέργεια: μεριστώματα σε θρεπτικό υπόστρωμα.

Ενδεικτική απάντηση: Ο αγενής πολλαπλασιασμός γίνεται με μοσχεύματα (μέρη βλαστού/ρίζας/φύλλου που ριζώνουν), με καταβολάδες (βλαστός που κάμπτεται και παραχώνεται στο έδαφος), με παραφυάδες (βλαστοί από τη βάση του κορμού που αποχωρίζονται) και με ιστοκαλλιέργεια (μεριστώματα σε ελεγχόμενες συνθήκες). Δίνει φυτά όμοια με το μητρικό.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: αναφορά των τρόπων με σύντομη περιγραφή.

Ερώτηση 23 (σελ. 161)

Τι είναι η ιστοκαλλιέργεια και ποια τα πλεονεκτήματά της;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ιστοκαλλιέργεια: πολλαπλασιασμός από μεριστώματα.

Λύση:

1. Λαμβάνονται κορυφές βλαστών με έντονες κυτταρικές διαιρέσεις (μεριστώματα) και τοποθετούνται σε θρεπτικό υπόστρωμα, σε ελεγχόμενες συνθήκες.
2. Πλεονεκτήματα: παραγωγή μεγάλου αριθμού φυτών σε σύντομο χρόνο, πανομοιότυπων με το μητρικό, υγιών και απαλλαγμένων ιώσεων, με ομοιόμορφη παραγωγή.

Ενδεικτική απάντηση: Είναι σύγχρονη μέθοδος αγενούς πολλαπλασιασμού: μεριστώματα (κορυφές βλαστών) τοποθετούνται σε θρεπτικό υπόστρωμα σε ελεγχόμενες συνθήκες και δίνουν νέα φυτά. Πλεονεκτήματα: γρήγορη παραγωγή μεγάλου αριθμού υγιών, ομοιόμορφων φυτών, απαλλαγμένων ιώσεων, πανομοιότυπων με το μητρικό.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: ορισμός (μεριστώματα) + πλεονεκτήματα (υγιές/ομοιόμορφο/γρήγορο).

Ερώτηση 24 (σελ. 161)

Τι είναι ο εμβολιασμός; Τι προσφέρει αυτή η μέθοδος πολλαπλασιασμού;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εμβολιασμός: συνδυασμός εμβολίου-υποκειμένου.

Λύση:

1. Συνενώνει τεχνητά δύο άτομα: το εμβόλιο (υπέργειο μέρος επιθυμητής ποικιλίας — χαρακτηριστικά καρπών) και το υποκείμενο (ριζικό σύστημα με προσαρμοστικότητα στο έδαφος).
2. Προσφέρει τον συνδυασμό καλής ποικιλίας καρπών + κατάλληλου ριζικού συστήματος, που σπάνια υπάρχει φυσικά στο ίδιο φυτό.

Ενδεικτική απάντηση: Ο εμβολιασμός είναι μέθοδος (αγενούς) πολλαπλασιασμού των δέντρων που συνενώνει το εμβόλιο (υπέργειο μέρος της επιθυμητής ποικιλίας, με τα χαρακτηριστικά των καρπών) με το υποκείμενο (ριζικό σύστημα με την κατάλληλη προσαρμοστικότητα στο έδαφος). Προσφέρει έτσι έναν συνδυασμό που σπάνια υπάρχει φυσικά στο ίδιο φυτό.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: εμβόλιο (ποικιλία) + υποκείμενο (ρίζα) + όφελος.

Ερώτηση 25 (σελ. 161)

Ποιες οι σημαντικότερες καλλιεργητικές εργασίες που οφείλει να πραγματοποιεί ένας παραγωγός;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Οι κύριες καλλιεργητικές εργασίες.

Λύση:

1. Λίπανση, άρδευση, κλάδεμα, αραίωμα καρπών, συγκομιδή.
2. Επίσης: προετοιμασία εδάφους, καλλιέργεια μετά το φύτρωμα, ζιζανιοκτονία, καταπολέμηση εχθρών/ασθενειών.

Ενδεικτική απάντηση: Οι σημαντικότερες είναι η λίπανση, η άρδευση, το κλάδεμα, το αραίωμα καρπών και η συγκομιδή, καθώς και η προετοιμασία/καλλιέργεια του εδάφους, η ζιζανιοκτονία και η καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: αναφορά των βασικών εργασιών.

Ερώτηση 26 (σελ. 161)

Με ποιους τρόπους μπορεί να γίνεται ο προσδιορισμός των λιπαντικών αναγκών ενός φυτού;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Τρεις τρόποι προσδιορισμού λιπαντικών αναγκών.

Λύση:

1. Μακροσκοπικά (από τα συμπτώματα — αλλά ασαφή/όψιμα).
2. Με ανάλυση εδάφους (περιεκτικότητα σε θρεπτικά).
3. Με χημική ανάλυση φύλλων (φυλλοδιαγνωστική) — σύγκριση με άριστες τιμές.

Ενδεικτική απάντηση: Με τρεις τρόπους: μακροσκοπικά (από τα συμπτώματα έλλειψης, όχι πάντα αξιόπιστα), με ανάλυση του εδάφους (προσδιορισμός των θρεπτικών στοιχείων) και με χημική ανάλυση των φύλλων (φυλλοδιαγνωστική), όπου συγκρίνονται οι τιμές με άριστες τιμές αναφοράς.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: και οι τρεις τρόποι.

Ερώτηση 27 (σελ. 161)

Ποια τα επικρατέστερα συστήματα άρδευσης;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Δύο επικρατέστερα συστήματα άρδευσης.

Λύση:

1. Άρδευση με σταγόνες (στάγδην): πολύ οικονομική, ιδίως σε ξηροθερμικές περιοχές.
2. Άρδευση με τεχνητή βροχή: μέσω ακροφυσίων· εφαρμόζεται και σε ανώμαλα εδάφη, αποφεύγει τη διάβρωση (θέλει νερό με πίεση).

Ενδεικτική απάντηση: Τα επικρατέστερα είναι η άρδευση με σταγόνες (στάγδην — οικονομική, ιδίως σε ξηροθερμικές περιοχές) και η άρδευση με τεχνητή βροχή (μέσω ακροφυσίων — εφαρμόζεται και σε ανώμαλα εδάφη, αποφεύγει τη διάβρωση, αλλά απαιτεί νερό με πίεση).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: τα δύο συστήματα με χαρακτηριστικά.

Ερώτηση 28 (σελ. 161)

Τι επιδιώκουμε να επιτύχουμε με την εργασία του κλαδεύματος;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Σκοπός του κλαδέματος.

Λύση:

1. Να δώσει στο δέντρο κατάλληλο σχήμα (διευκολύνει τις εργασίες).
2. Να ευνοήσει τη βλάστηση και την καρποφορία (με αφαίρεση βλαστών/φύλλων).

Ενδεικτική απάντηση: Με το κλάδεμα επιδιώκουμε να δώσουμε στο δέντρο το κατάλληλο σχήμα (που διευκολύνει τις υπόλοιπες εργασίες) και να ευνοήσουμε τη βλάστηση και την καρποφορία.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: σχήμα + βλάστηση/καρποφορία.

Ερώτηση 29 (σελ. 161)

Πώς πρέπει να πραγματοποιείται το κλάδευμα στα διαφορετικής ηλικίας δένδρα;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Κλάδεμα ανάλογα με την ηλικία.

Λύση:

1. Νεαρά δέντρα: ελαφρύ κλάδεμα, μόνο για τον σχηματισμό του σκελετού — καθυστερεί την καρποφορία και ενισχύει τη βλάστηση.
2. Ηλικιωμένα δέντρα: κλάδεμα για ανανέωση και σχηματισμό νέων καρποφόρων οργάνων.

Ενδεικτική απάντηση: Στα νεαρά δέντρα το κλάδεμα πρέπει να είναι ελαφρύ, μόνο όπου χρειάζεται για τον σχηματισμό του σκελετού (καθυστερεί την καρποφορία, ενισχύει τη βλάστηση). Στα ηλικιωμένα, όπου η βλάστηση είναι περιορισμένη, το κλάδεμα επιτυγχάνει ανανέωση και σχηματισμό νέων καρποφόρων οργάνων.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: διάκριση νεαρών/ηλικιωμένων.

Ερώτηση 30 (σελ. 161)

Τι επιδιώκουμε με το αραίωμα των καρπών;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Σκοπός του αραιώματος.

Λύση:

1. Αφαίρεση μέρους των καρπών πριν ωριμάσουν, ώστε οι υπόλοιποι να αποκτήσουν μεγαλύτερο, εμπορεύσιμο μέγεθος (εξοικονόμηση θρεπτικών).
2. Ενισχύεται και η βλάστηση για την καρποφορία της επόμενης χρονιάς.

Ενδεικτική απάντηση: Με το αραίωμα αφαιρούμε μέρος των καρπών πριν ωριμάσουν, ώστε οι υπόλοιποι να αποκτήσουν μεγαλύτερο, εμπορεύσιμο μέγεθος (χάρη στην εξοικονόμηση θρεπτικών ουσιών) και να ενισχυθεί η βλάστηση για την καρποφορία της επόμενης χρονιάς.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: μεγαλύτερο μέγεθος + εξοικονόμηση θρεπτικών.

Ερώτηση 31 (σελ. 161)

Ποιες οι συνήθεις μέθοδοι αντιμετώπισης των παθογόνων οργανισμών;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Μέθοδοι αντιμετώπισης παθογόνων.

Λύση:

1. Επεμβάσεις προς τρεις κατευθύνσεις: στο περιβάλλον (καλλιεργητικά μέτρα — αμειψισπορά, υγιής σπόρος, σωστή εποχή/βάθος/αποστάσεις σποράς), στο παθογόνο (χημικά ή βιολογικά μέσα) και στον ξενιστή (ανθεκτικές ποικιλίες με γενετική βελτίωση).

Ενδεικτική απάντηση: Οι επεμβάσεις γίνονται προς τρεις κατευθύνσεις: στο περιβάλλον/αγρό (καλλιεργητικά μέτρα, όπως αμειψισπορά, υγιής σπόρος, σωστή εποχή και αποστάσεις σποράς), στο παθογόνο (χημικά ή βιολογικά μέσα) και στον ξενιστή (δημιουργία ανθεκτικών ποικιλιών).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: οι τρεις κατευθύνσεις (περιβάλλον/παθογόνο/ξενιστής).

Ερώτηση 32 (σελ. 161)

Ποια τα μειονεκτήματα της χημικής καταπολέμησης;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Μειονεκτήματα χημικής καταπολέμησης.

Λύση:

1. Τοξικότητα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον· υπολείμματα στα προϊόντα.
2. Ανάπτυξη ανθεκτικότητας από τα παθογόνα (μείωση αποτελεσματικότητας).
3. Διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας — πλήττονται και ωφέλιμοι οργανισμοί, εμφανίζονται νέα παθογόνα.

Ενδεικτική απάντηση: Τα κυριότερα μειονεκτήματα είναι: η τοξικότητα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον και τα υπολείμματα στα προϊόντα, η ανάπτυξη ανθεκτικότητας από τα παθογόνα (που μειώνει την αποτελεσματικότητα) και η διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας, που μπορεί να προκαλέσει εμφάνιση νέων παθογόνων.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: τοξικότητα/υπολείμματα + ανθεκτικότητα + οικολογική ανισορροπία.

Ερώτηση 33 (σελ. 161)

Τι αφορά η ολοκληρωμένη μέθοδος καταπολέμησης των παθογόνων οργανισμών;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ολοκληρωμένη αντιμετώπιση.

Λύση:

1. Ορθολογικός συνδυασμός μεθόδων (χημικά + βιολογικά + καλλιεργητικά + ανθεκτικές ποικιλίες), με βάση τη γνώση των οικολογικών παραγόντων.
2. Στόχος: η προσβολή να μένει κάτω από το οικονομικό κατώφλι ζημιών, με λιγότερες χημικές επεμβάσεις και ασφαλή προϊόντα.

Ενδεικτική απάντηση: Είναι ο ορθολογικός συνδυασμός κατάλληλων τεχνικών και μέσων καταπολέμησης (χημικών, βιολογικών, καλλιεργητικών, ανθεκτικών ποικιλιών), λαμβάνοντας υπόψη τους οικολογικούς παράγοντες. Στόχος είναι να διατηρείται η προσβολή κάτω από το οικονομικό κατώφλι ζημιών, με περιορισμό των χημικών επεμβάσεων και παραγωγή ασφαλών προϊόντων.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: συνδυασμός μεθόδων + οικονομικό κατώφλι ζημιών.

Ερώτηση 34 (σελ. 161)

Τι αφορά η βιολογική γεωργία;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Βιολογική γεωργία.

Λύση:

1. Παραγωγή χωρίς χημικά λιπάσματα, φυτοφάρμακα, ορμόνες κ.λπ.
2. Χρήση φυσικών μεθόδων: έλεγχος εχθρών με ωφέλιμα έντομα, λίπανση με κοπριές/χλωρή λίπανση.
3. Στόχος: προϊόντα χωρίς χημικά υπολείμματα (λόγω της τοξικότητας της εντατικής γεωργίας).

Ενδεικτική απάντηση: Η βιολογική γεωργία αφορά την καλλιέργεια χωρίς χημικά λιπάσματα, φυτοφάρμακα και ορμόνες, με χρήση φυσικών μεθόδων (ωφέλιμα έντομα για τον έλεγχο εχθρών, κοπριές/χλωρές λιπάνσεις). Στόχος της είναι προϊόντα χωρίς χημικά υπολείμματα, ως απάντηση στην τοξικότητα της εντατικής γεωργίας.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: χωρίς χημικά + φυσικές μέθοδοι + στόχος (καθαρά προϊόντα).

Ερώτηση 35 (σελ. 161)

Ποιες κατηγορίες φυτών ανήκουν στα φυτά μεγάλης καλλιέργειας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Κατηγορίες φυτών μεγάλης καλλιέργειας.

Λύση:

1. Σιτηρά (χειμωνιάτικα, π.χ. σιτάρι· ανοιξιάτικα, π.χ. καλαμπόκι, ρύζι).
2. Βιομηχανικά φυτά (βαμβάκι, καπνός, ζαχαρότευτλα, πατάτα).
3. Ψυχανθή (όσπρια και κτηνοτροφικά).

Ενδεικτική απάντηση: Στα φυτά μεγάλης καλλιέργειας ανήκουν τα σιτηρά (χειμωνιάτικα, όπως το σιτάρι, και ανοιξιάτικα, όπως το καλαμπόκι και το ρύζι), τα βιομηχανικά φυτά (βαμβάκι, καπνός, ζαχαρότευτλα, πατάτα) και τα ψυχανθή (όσπρια και κτηνοτροφικά).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: οι τρεις κατηγορίες.

Ερώτηση 36 (σελ. 162)

Να αναφέρετε μερικά σημαντικά είδη που ανήκουν στην κατηγορία των κηπευτικών;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Σημαντικά κηπευτικά.

Λύση:

1. Λαχανικά που δίνουν καρπούς, φύλλα, βολβούς, ριζώματα, κονδύλους ή στελέχη για τη διατροφή (π.χ. τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα, φασολάκι, αρακάς, κρεμμύδι, λάχανο, μαρούλι).
2. Έχουν μεγάλη θρεπτική αξία (βιταμίνες).

Ενδεικτική απάντηση: Στα κηπευτικά ανήκουν λαχανικά που καλλιεργούνται για τη διατροφή του ανθρώπου και δίνουν καρπούς, φύλλα, βολβούς, ριζώματα, κονδύλους ή στελέχη — π.χ. τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα, φασολάκι, αρακάς, μπάμια, κρεμμύδι, λάχανο, μαρούλι. Έχουν μεγάλη θρεπτική αξία λόγω των βιταμινών τους.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: αναφορά μερικών ειδών + θρεπτική αξία.

Ερώτηση 37 (σελ. 162)

Ποιες οι προοπτικές της ελληνικής λαχανοκομίας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Προοπτικές ελληνικής λαχανοκομίας.

Λύση:

1. Ευνοϊκές: αυξανόμενη ζήτηση (άνοδος βιοτικού επιπέδου), εξαγωγικές δυνατότητες (νωπά και μεταποιημένα).
2. Πλεονέκτημα οι ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες + σύγχρονα θερμοκήπια → χαμηλό κόστος, ανταγωνιστική τιμή. Προϋπόθεση: υψηλές επενδύσεις και αναδιάρθρωση.

Ενδεικτική απάντηση: Οι προοπτικές είναι ευνοϊκές: η ζήτηση αυξάνεται (άνοδος βιοτικού επιπέδου, αναγνώριση της αξίας των λαχανικών), υπάρχουν εξαγωγικές δυνατότητες (νωπά και μεταποιημένα), ενώ οι ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες και τα σύγχρονα θερμοκήπια εξασφαλίζουν χαμηλό κόστος και ανταγωνιστική τιμή. Προϋπόθεση είναι οι υψηλές επενδύσεις και η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: ζήτηση + εξαγωγές + κλιματικό πλεονέκτημα (+προϋπόθεση επενδύσεων).

Ερώτηση 38 (σελ. 162)

Ποιοι είναι οι σπουδαιότεροι παράγοντες που ευνόησαν την ανάπτυξη του κλάδου της δενδροκομίας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Παράγοντες ανάπτυξης δενδροκομίας.

Λύση:

1. Μεγάλη θρεπτική αξία (και γεύση/άρωμα) των καρπών.
2. Δυνατότητα αξιοποίησης δύσκολων εδαφών (επικλινών, μικρής γονιμότητας).
3. Ευνοϊκό εδαφοκλιματικό περιβάλλον → προϊόντα άριστης ποιότητας.

Ενδεικτική απάντηση: Οι σπουδαιότεροι παράγοντες είναι: η μεγάλη θρεπτική αξία (και η γεύση/άρωμα) των καρπών, η δυνατότητα αξιοποίησης δύσκολων εδαφών (επικλινών ή μικρής γονιμότητας, π.χ. με αμπέλια/ελιές) και το ευνοϊκό εδαφοκλιματικό περιβάλλον που δίνει προϊόντα άριστης ποιότητας.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: οι τρεις παράγοντες.

Ερώτηση 39 (σελ. 162)

Πού οφείλεται η στασιμότητα του συγκεκριμένου κλάδου και τι μέτρα προτείνονται για αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Στασιμότητα δενδροκομίας και μέτρα.

Λύση:

1. Οφείλεται στον διεθνή ανταγωνισμό και στην ανάγκη προσαρμογής (υψηλό κόστος, ελλιπής οργάνωση/εκμηχάνιση).
2. Μέτρα: μικρότερα δέντρα (υποκείμενα μικρής ζωηρότητας), κατάλληλα είδη/ποικιλίες, εκμηχάνιση, στάγδην άρδευση, τυποποίηση, βιολογικές μέθοδοι.

Ενδεικτική απάντηση: Η στασιμότητα οφείλεται στον διεθνή ανταγωνισμό και στην ανάγκη προσαρμογής (υψηλό κόστος παραγωγής, ανεπαρκής οργάνωση και εκμηχάνιση). Προτείνονται: χρήση υποκειμένων μικρής ζωηρότητας (μικρά δέντρα, ευκολότερες εργασίες), κατάλληλα είδη/ποικιλίες, εκμηχάνιση, στάγδην άρδευση, άριστη τυποποίηση και στροφή σε βιολογικές μεθόδους — με στόχο καλύτερη ποιότητα και χαμηλότερο κόστος.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: αιτία (ανταγωνισμός/κόστος) + μέτρα προσαρμογής.
• Σχετίζεται στενά με την ερώτηση 40.

Ερώτηση 40 (σελ. 162)

Ποια τα μέτρα που επιβάλλεται να εφαρμοσθούν, έτσι ώστε η ελληνική δενδροκομία να μπορέσει να προσαρμοστεί στα νέα απαιτητικά διεθνή δεδομένα;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Μέτρα προσαρμογής ελληνικής δενδροκομίας.

Λύση:

1. Υποκείμενα μικρής ζωηρότητας (μικρά δέντρα) → ευκολότερες εργασίες, μικρότερο κόστος.
2. Είδη/ποικιλίες που ικανοποιούν τον καταναλωτή, μπαίνουν γρήγορα σε καρποφορία, με υψηλές αποδόσεις και ανθεκτικότητα.
3. Αποστάσεις που επιτρέπουν εκμηχάνιση, στάγδην άρδευση, άριστη τυποποίηση/συσκευασία, βιολογικές μέθοδοι.

Ενδεικτική απάντηση: Για να προσαρμοστεί, η ελληνική δενδροκομία πρέπει να στοχεύσει σε καλύτερη ποιότητα με χαμηλό κόστος: χρήση υποκειμένων μικρής ζωηρότητας (μικρά δέντρα), κατάλληλα είδη/ποικιλίες (γρήγορη καρποφορία, υψηλές αποδόσεις, ανθεκτικότητα), αποστάσεις φύτευσης που επιτρέπουν εκμηχάνιση, στάγδην άρδευση, άριστη τυποποίηση και συσκευασία, και στροφή προς βιολογικές μεθόδους.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: αναφορά αρκετών μέτρων προσαρμογής.

Ερώτηση 41 (σελ. 162)

Τι αφορά ο κλάδος της ανθοκομίας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η απάντηση δίνεται από τον ορισμό της ανθοκομίας στην ενότητα 4.10 του βιβλίου. Προσοχή: ο κλάδος ΔΕΝ περιορίζεται στα κομμένα άνθη — καλύπτει τέσσερα διαφορετικά αντικείμενα.

Λύση:

1. Η ανθοκομία είναι κλάδος της Γεωπονικής επιστήμης.
2. Αφορά την καλλιέργεια, σε ερασιτεχνικό ή επαγγελματικό επίπεδο, φυτών με εντυπωσιακό φύλλωμα (φυλλώδη φυτά) που χρησιμοποιούνται για τη διακόσμηση εσωτερικών χώρων, μπαλκονιών κ.λπ.
3. Αφορά επίσης φυτά για την παραγωγή δρεπτών (κομμένων) ανθέων, που χρησιμοποιούνται στη δημιουργία ανθικών συνθέσεων.
4. Πέραν αυτών, ασχολείται με την παραγωγή φυτών για την κηποτεχνία και τη διαμόρφωση χώρων.
5. Τέλος, ασχολείται με την παραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού (π.χ. σπόρων, βολβών κ.λπ.).

Ενδεικτική απάντηση: Η ανθοκομία, ως κλάδος της Γεωπονικής επιστήμης, αφορά την καλλιέργεια —σε ερασιτεχνικό ή επαγγελματικό επίπεδο— φυτών με εντυπωσιακό φύλλωμα (φυλλώδη φυτά) για τη διακόσμηση εσωτερικών χώρων και μπαλκονιών, καθώς και φυτών για την παραγωγή δρεπτών (κομμένων) ανθέων που χρησιμοποιούνται σε ανθικές συνθέσεις. Επιπλέον, ασχολείται με την παραγωγή φυτών για την κηποτεχνία και τη διαμόρφωση χώρων, αλλά και με την παραγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού (σπόρων, βολβών κ.λπ.).

Πρόσεξε:

• Συχνό λάθος: να περιοριστείς στα κομμένα άνθη. Ο κλάδος καλύπτει ΤΕΣΣΕΡΑ αντικείμενα — φυλλώδη φυτά διακόσμησης, δρεπτά άνθη, φυτά κηποτεχνίας και πολλαπλασιαστικό υλικό.
• Οι ερωτήσεις 42 και 43 συνεχίζουν πάνω στην ανθοκομία (χαμηλό επίπεδο και μέτρα ανάπτυξης), οπότε η ερώτηση αυτή είναι η εισαγωγή τους.

Ερώτηση 42 (σελ. 162)

Πού οφείλεται το χαμηλό επίπεδο της ελληνικής ανθοκομίας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Χαμηλό επίπεδο ελληνικής ανθοκομίας.

Λύση:

1. Οφείλεται κυρίως στην ελλιπή οργάνωση του τομέα, στην περιορισμένη εφαρμογή σύγχρονων τεχνικών και σε ανεπαρκείς υποδομές εμπορίας/διακίνησης.
2. Γι' αυτό γίνονται και σημαντικές εισαγωγές για να καλυφθεί η εσωτερική ζήτηση.

Ενδεικτική απάντηση: Το χαμηλό επίπεδο οφείλεται κυρίως στην ανεπαρκή οργάνωση του τομέα, στην περιορισμένη εφαρμογή σύγχρονων τεχνικών καλλιέργειας/παραγωγής και στις ελλιπείς υποδομές εμπορίας και διακίνησης — γι' αυτό και γίνονται σημαντικές εισαγωγές για την κάλυψη της εσωτερικής ζήτησης.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: οργάνωση + σύγχρονες τεχνικές + υποδομές εμπορίας.

Ερώτηση 43 (σελ. 162)

Με ποια μέτρα μπορεί να αναπτυχθεί ο κλάδος της ελληνικής ανθοκομίας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Μέτρα ανάπτυξης ανθοκομίας.

Λύση:

1. Ενίσχυση της οργάνωσης του τομέα.
2. Εφαρμογή σύγχρονων τεχνικών (ιστοκαλλιέργεια, τεχνική θερμοκηπίων με ανανεώσιμη/γεωθερμική ενέργεια, υδρολίπανση).
3. Ανάπτυξη υποδομών εμπορίας/διακίνησης· αξιοποίηση των ευνοϊκών κλιματικών συνθηκών για ποιοτικά προϊόντα χαμηλού κόστους.

Ενδεικτική απάντηση: Ο κλάδος μπορεί να αναπτυχθεί με ενίσχυση της οργάνωσής του, εφαρμογή σύγχρονων τεχνικών (ιστοκαλλιέργεια, σύγχρονα θερμοκήπια με ανανεώσιμη/γεωθερμική ενέργεια, υδρολίπανση) και ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών εμπορίας και διακίνησης. Η αξιοποίηση των ευνοϊκών κλιματικών συνθηκών δίνει πλεονέκτημα για ποιοτικά προϊόντα χαμηλού κόστους.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: οργάνωση + σύγχρονες τεχνικές + υποδομές.

Ερώτηση 44 (σελ. 162)

Τι είναι τα αρωματικά φυτά και ποια η χρησιμότητά τους;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Αρωματικά φυτά και χρησιμότητα.

Λύση:

1. Φυτά που καλλιεργούνται για το άρωμα/τις ουσίες τους (αιθέρια έλαια), για μαγειρική ή φαρμακευτικές ιδιότητες (π.χ. ρίγανη, θυμάρι, φασκόμηλο, λεβάντα).
2. Δίνουν πρώτες ύλες σε βιομηχανία τροφίμων, αρωματοποιία, φαρμακευτική· η ελληνική χλωρίδα είναι πλούσια σε αυτά.

Ενδεικτική απάντηση: Τα αρωματικά φυτά καλλιεργούνται για το άρωμα και τις ουσίες τους (αιθέρια έλαια), με χρήση στη μαγειρική και για φαρμακευτικές ιδιότητες (π.χ. ρίγανη, θυμάρι, φασκόμηλο, λεβάντα). Δίνουν πρώτες ύλες στη βιομηχανία τροφίμων, στην αρωματοποιία και στη φαρμακευτική, και —με την πλούσια ελληνική χλωρίδα— μπορούν να ενισχύσουν το αγροτικό εισόδημα και την οικονομία.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: ορισμός + χρήσεις (μαγειρική/φαρμακευτική/αιθέρια έλαια).