Λύσεις Ασκήσεων — Κεφάλαιο 8: Εκμηχάνιση της Γεωργίας – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Α΄ ΕΠΑΛ

(Πηγή: Βιβλίο Μαθητή, σελ. 321. Οι εκφωνήσεις είναι του σχολικού βιβλίου· οι λύσεις πρωτότυπες. Οι ερωτήσεις είναι ανοιχτού τύπου, άρα οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές.)

Ερώτηση 1 (σελ. 321)

Τι είναι ο ελκυστήρας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητείται ο ορισμός του ελκυστήρα.

Λύση:

1. Ο ελκυστήρας (τρακτέρ) είναι η βασική μονάδα ισχύος του αγροκτήματος.
2. Έχει μεγάλη δύναμη έλξης και πολλές δυνατότητες σύνδεσης/ανάρτησης άλλων εργαλείων και μηχανών (παρελκόμενα).

Ενδεικτική απάντηση: Ο ελκυστήρας (τρακτέρ) είναι η βασική μονάδα ισχύος με μεγάλη δύναμη έλξης, στην οποία συνδέονται, αναρτώνται και λειτουργούν διάφορα καλλιεργητικά εργαλεία και μηχανές (τα παρελκόμενα). Εμφανίστηκε μετά το 1920 και επικράτησε των ατμομηχανών.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: μονάδα ισχύος + δύναμη έλξης + παρελκόμενα.

Ερώτηση 2 (σελ. 321)

Ποιες συγκεκριμένες εργασίες εκτελούν τα άροτρα;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητούνται οι εργασίες που εκτελεί το άροτρο.

Λύση:

1. Το άροτρο είναι το βασικότερο εργαλείο της πρωτογενούς κατεργασίας.
2. Κόβει το έδαφος σε λωρίδες, το αναστρέφει, το μετατοπίζει και το θρυμματίζει.

Ενδεικτική απάντηση: Τα άροτρα κόβουν το έδαφος σε λωρίδες, το αναστρέφουν, το μετατοπίζουν και τέλος το θρυμματίζουν (λιγότερο ή περισσότερο, ανάλογα με το είδος του εδάφους και την υγρασία). Σπουδαιότερο εξάρτημά τους είναι ο αναστρεπτήρας.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: κόβει–αναστρέφει–μετατοπίζει–θρυμματίζει.
• Μην ξεχνάς τον αναστρεπτήρα ως κύριο εξάρτημα.

Ερώτηση 3 (σελ. 321)

Ποιοι είναι οι στόχοι της πρωτογενούς κατεργασίας του εδάφους;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητούνται οι στόχοι της πρωτογενούς κατεργασίας.

Λύση:

1. Καταπολέμηση ζιζανίων (ο σοβαρότερος).
2. Ενσωμάτωση φυτικών υπολειμμάτων και οργανικών λιπασμάτων.
3. Ισοπέδωση της επιφάνειας.
4. Χαλάρωση/αναμόχλευση για ταχεία ανάπτυξη ριζών.
5. Αύξηση της ζώνης ριζόσφαιρας και ταχύτερη απορρόφηση του νερού των βροχών.

Ενδεικτική απάντηση: Οι στόχοι της πρωτογενούς κατεργασίας είναι: (1) η καταπολέμηση των ζιζανίων, (2) η ενσωμάτωση φυτικών υπολειμμάτων και οργανικών λιπασμάτων στο έδαφος, (3) η ισοπέδωση της επιφάνειας, (4) η χαλάρωση και αναμόχλευση για ταχεία ανάπτυξη των ριζών, (5) η αύξηση της ζώνης της ριζόσφαιρας και (6) η ταχύτερη απορρόφηση του νερού των βροχοπτώσεων.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: αναφορά των στόχων· ο πρώτος (ζιζάνια) είναι ο σοβαρότερος.

Ερώτηση 4 (σελ. 321)

Τι είναι ο υπεδαφοκαλλιεργητής;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητείται ο ορισμός του υπεδαφοκαλλιεργητή.

Λύση:

1. Είναι εργαλείο (αναμοχλευτικό) με ισχυρό πλαίσιο και ειδικά υνία.
2. Χαλαρώνει τα βαθύτερα στρώματα του εδάφους (κάτω από ~40 cm) χωρίς αναστροφή.

Ενδεικτική απάντηση: Ο υπεδαφοκαλλιεργητής (αναμοχλευτικό) είναι εργαλείο με ισχυρό πλαίσιο και ειδικά υνία, που χαλαρώνει και αναμοχλεύει τα βαθύτερα στρώματα του εδάφους (σε βάθος κάτω από ~40 cm), χωρίς να τα αναστρέφει. Εφαρμόζεται το φθινόπωρο, μετά την περάτωση των θερινών εργασιών.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: βαθιά χαλάρωση χωρίς αναστροφή.

Ερώτηση 5 (σελ. 321)

Τι είναι το παράροτρο και πού χρησιμοποιείται;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητείται τι είναι το παράροτρο και πού χρησιμοποιείται.

Λύση:

1. Είναι πρόσφατος τύπος αρότρου που αναμοχλεύει το έδαφος (έως ~40 cm) χωρίς αναστροφή/παράχωμα του επιφανειακού στρώματος.
2. Χρησιμοποιείται σε επικλινείς εκτάσεις, όπου μεγάλος κίνδυνος είναι η διάβρωση· τα φυτικά υλικά μένουν στην επιφάνεια και προστατεύουν το έδαφος.

Ενδεικτική απάντηση: Το παράροτρο (άροτρο χωρίς αναστροφή) είναι σύγχρονος τύπος αρότρου που χαλαρώνει τα στρώματα του εδάφους μέχρι βάθος ~30–40 cm, χωρίς να αναστρέφει και να παραχώνει το επιφανειακό στρώμα. Χρησιμοποιείται κυρίως σε γεωργικές περιοχές με επικλινείς εκτάσεις, όπου η διάβρωση είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος: τα φυτικά υλικά παραμένουν στην επιφάνεια και προστατεύουν το έδαφος από τη διαβρωτική δράση της βροχής.

Πρόσεξε:

• Η εκφώνηση του βιβλίου γράφει «παράροτρο»· εννοείται το άροτρο χωρίς αναστροφή (παράροτρο) για επικλινή εδάφη.
• Μετά από παράροτρο, η σπορά γίνεται με ειδικές σπαρτικές (απευθείας σπορά).

Ερώτηση 6 (σελ. 321)

Πού εφαρμόζεται ο καλλιεργητής;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητείται πού εφαρμόζεται ο καλλιεργητής.

Λύση:

1. Ο καλλιεργητής εφαρμόζεται, ανάλογα με τον τύπο, στην πρωτογενή κατεργασία, στον σχηματισμό της σποροκλίνης και στον έλεγχο των ζιζανίων.
2. Αναμοχλεύει εντονότερα από τα υνάρθρα, χωρίς μεγάλη αναστροφή (μένει ~50% φυτικών υπολειμμάτων στην επιφάνεια).

Ενδεικτική απάντηση: Ο καλλιεργητής εφαρμόζεται, ανάλογα με τον τύπο του, στην πρωτογενή κατεργασία του εδάφους, στον σχηματισμό της σποροκλίνης και στον έλεγχο των ζιζανίων. Με βάση το βάθος κατεργασίας διακρίνεται σε ελαφρύ, μέσο και βαρύ.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: πρωτογενής κατεργασία / σποροκλίνη / έλεγχος ζιζανίων.

Ερώτηση 7 (σελ. 321)

Πώς και γιατί απολυμαίνονται οι σπόροι;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητείται πώς και γιατί απολυμαίνονται οι σπόροι.

Λύση:

1. Γιατί: πολλές ασθένειες μεταδίδονται μέσω των σπόρων και των φυτικών μερών· η απολύμανση εξασφαλίζει ασφαλείς, σταθερές και υψηλές αποδόσεις (υποχρεωτική εκ του νόμου για το εμπόριο σπόρων).
2. Πώς: με χημική, φυσική ή θερμοφυσική μεταχείριση των σπόρων, για την απονέκρωση των παρασίτων/ασθενειών, χωρίς να βλάπτεται η βλαστικότητα (χημειοθεραπευτικός δείκτης ≤ 0,5).

Ενδεικτική απάντηση: Οι σπόροι απολυμαίνονται γιατί μέσω αυτών μεταδίδονται πολλές ασθένειες, και η απολύμανση αποτελεί προϋπόθεση για ασφαλείς, σταθερές και υψηλές αποδόσεις (είναι μάλιστα υποχρεωτική εκ του νόμου για όσους εμπορεύονται σπόρους). Η απολύμανση γίνεται με χημική, φυσική ή θερμοφυσική μεταχείριση των σπόρων και των φυτικών μερών, ώστε να απονεκρωθούν τα παράσιτα και οι ασθένειες. Τα σκευάσματα δεν πρέπει να βλάπτουν τη βλαστικότητα των σπόρων (ο χημειοθεραπευτικός δείκτης πρέπει να μην ξεπερνά το 0,5).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: το «γιατί» (μετάδοση ασθενειών) + το «πώς» (χημική/φυσική/θερμοφυσική).
• Μην ξεχνάς: δεν πρέπει να βλάπτεται η βλαστικότητα (δείκτης ≤ 0,5).

Ερώτηση 8 (σελ. 321)

Πώς επιτυγχάνεται η καταπολέμηση των ζιζανίων;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητούνται οι τρόποι καταπολέμησης των ζιζανίων.

Λύση:

1. Μηχανικά μέσα (σκάλισμα με το χέρι, μηχανοκίνητα σκαλιστήρια — σταθερά, περιστροφικά, σκαλιστήρια-φρέζες).
2. Φυσικά μέσα (φλόγα ή θερμός ατμός· βιολογική καλλιέργεια).
3. Χημικά μέσα (ζιζανιοκτόνα).
4. Φυτοτεχνικά μέσα (αμειψισπορά, χλωρές λιπάνσεις).

Ενδεικτική απάντηση: Η καταπολέμηση των ζιζανίων γίνεται με: (α) μηχανικά μέσα (σκάλισμα με το χέρι, μηχανοκίνητα σκαλιστήρια — με σταθερά σώματα, περιστροφικά και σκαλιστήρια-φρέζες), (β) φυσικά μέσα (φλόγα από φλογοβόλες συσκευές ή θερμός ατμός, κατάλληλα για βιολογική καλλιέργεια), (γ) χημικά μέσα (ζιζανιοκτόνα) και (δ) φυτοτεχνικά μέσα (αμειψισπορές, χλωρές λιπάνσεις κ.λπ.).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: και οι τέσσερις κατηγορίες μέσων.

Ερώτηση 9 (σελ. 321)

Τι είναι ο νεφελοψεκαστήρας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητείται ο ορισμός του νεφελοψεκαστήρα.

Λύση:

1. Είναι τύπος ψεκαστήρα, εξειδικευμένος για τη δενδροκομία.
2. Εφαρμόζει το φάρμακο σε υγρή μορφή, διασκορπίζοντάς το ως λεπτό νέφος πάνω στα δέντρα.

Ενδεικτική απάντηση: Ο νεφελοψεκαστήρας είναι ψεκαστήρας εξειδικευμένος για τη δενδροκομία, ο οποίος εφαρμόζει το ψεκαζόμενο υγρό (φυτοφάρμακο) πάνω στα δέντρα υπό μορφή λεπτού νέφους. Μαζί με τους ψεκαστήρες γενικής χρήσης αποτελούν τα δύο κυρίαρχα είδη μηχανημάτων εφαρμογής υγρών σκευασμάτων.

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: ψεκαστήρας για δενδροκομία.

Ερώτηση 10 (σελ. 321)

Ποιοι είναι οι βασικοί τρόποι άρδευσης;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ζητούνται οι βασικοί τρόποι (συστήματα) άρδευσης.

Λύση:

1. Επιφανειακή άρδευση (αυλάκια, λωρίδες, λεκάνες κατάκλισης).
2. Τεχνητή βροχή (νερό υπό μορφή βροχής).
3. Στάγδην άρδευση (σταγόνες και μικροεκτοξευτήρες, κοντά στη ρίζα).

Ενδεικτική απάντηση: Τα βασικά συστήματα άρδευσης (τεχνικές κατανομής του νερού στον αγρό) είναι: (α) η επιφανειακή άρδευση (το νερό διοχετεύεται επιφανειακά με αυλάκια, λωρίδες, λεκάνες κατάκλισης), (β) η τεχνητή βροχή (το νερό φτάνει στα φυτά υπό μορφή βροχής με ειδικό εξοπλισμό) και (γ) η στάγδην άρδευση με σταγόνες και μικροεκτοξευτήρες (το νερό εφαρμόζεται πολύ κοντά στο ριζικό σύστημα).

Πρόσεξε:

• Κριτήρια: και τα τρία συστήματα.
• Η στάγδην δίνει τη μεγαλύτερη οικονομία νερού.