Λύσεις — Κεφάλαιο 13 · Εργαλειομηχανές (σελ. 414) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 13 · Εργαλειομηχανές (σελ. 414)
Απαντήσεις στις ερωτήσεις Αξιολόγησης του βιβλίου.
Εργαλειομηχανές ΚΑΙ τόρνος
Ερώτηση: 1. Ποιες είναι οι κυριότερες εργαλειομηχανές; 2. Ποια είναι τα κριτήρια ταξινόμησης των εργαλειομηχανών; 3. Ποια είναι τα κύρια μέρη του τόρνου; 4. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά κατεργασίας στον τόρνο; 5. Ποιες είναι οι κυριότερες εργασίες που εκτελούνται στον τόρνο;
Απάντηση:
- 1. Κυριότερες εργαλειομηχανές κοπής: ο τόρνος, η πλάνη, η φρέζα και οι λειαντικές μηχανές (ρεκτιφιέ).
- 2. Κριτήρια ταξινόμησης: το είδος της κατεργασίας (που καθορίζει τις κινήσεις εργαλείου και κομματιού· κατηγορίες: γενικής χρήσης και ειδικές εργαλειομηχανές)· τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους· ο απαιτούμενος βαθμός ακριβείας (μέσης, μεγάλης, πολύ μεγάλης ακριβείας)· το είδος της βιομηχανικής παραγωγής (μέγεθος μονάδας, βαθμός αυτοματισμού, π.χ. προγραμματιζόμενες εργαλειομηχανές στη μαζική παραγωγή).
- 3. Κύρια μέρη τόρνου: το σώμα (κρεβάτι)· το κιβώτιο ταχυτήτων (με την κύρια άτρακτο, στην οποία προσδένεται το κομμάτι)· το κιβώτιο προώσεων (με τον άξονα προώσεων και τον άξονα σπειρωμάτων)· το εργαλειοφορείο (σεπόρτ), που φέρει το εργαλείο κοπής· ο κεντροφορέας (στήριγμα του ελεύθερου άκρου μακριών κομματιών ή υποδοχή του τρυπανιού).
- 4. Χαρακτηριστικά κατεργασίας: η ταχύτητα κοπής (περιφερειακή ταχύτητα του κομματιού)· η πρόωση (μετατόπιση του εργαλείου σε μία πλήρη περιστροφή του κομματιού)· το βάθος κοπής· ο χρόνος κατεργασίας (καθαρός χρόνος κοπής, βοηθητικοί χρόνοι, χρόνοι απωλειών).
- 5. Εργασίες στον τόρνο: διαμήκης τόρνευση (εργαλείο παράλληλα προς τον άξονα) και εγκάρσια τόρνευση (κάθετα προς τον άξονα), κωνική τόρνευση, τόρνευση σφαιρικών επιφανειών, κοπή σπειρωμάτων και τρύπημα κομματιών δεμένων στο τσοκ (σχ. 13.2β).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τόρνος, πλάνη, φρέζα, λειαντικές· κριτήρια: είδος κατεργασίας, τεχνικά χαρακτηριστικά, ακρίβεια, είδος παραγωγής· σώμα, κιβώτιο ταχυτήτων, κιβώτιο προώσεων, εργαλειοφορείο, κεντροφορέας· ταχύτητα κοπής, πρόωση, βάθος, χρόνος· διαμήκης, εγκάρσια, κωνική, σφαιρική τόρνευση, σπειρώματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα τέσσερα κριτήρια ταξινόμησης και τα πέντε κύρια μέρη του τόρνου όπως στο βιβλίο.
Πλάνη ΚΑΙ φρέζα
Ερώτηση: 6. Ποια είναι τα κύρια μέρη μιας ταχυπλάνης; 7. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά κατεργασίας στην πλάνη; 8. Ποιες είναι οι κυριότερες εργασίες που εκτελούνται στην πλάνη; 9. Ποια είναι τα κύρια μέρη της φρεζομηχανής; 10. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά κατεργασίας στη φρεζομηχανή; 11. Ποιες είναι οι κυριότερες εργασίες που εκτελούνται στις φρέζες;
Απάντηση:
- 6. Κύρια μέρη ταχυπλάνης: το σώμα· το συγκρότημα ταχυτήτων και προώσεων· η κεφαλή (φέρει το εργαλειοφορείο και κινείται παλινδρομικά σε γλισιέρες)· ο μηχανισμός ταλαντωτή (μετατρέπει την περιστροφική κίνηση σε παλινδρομική κίνηση της κεφαλής)· το τραπέζι (κινείται οριζόντια και κατακόρυφα)· το εργαλειοφορείο.
- 7. Χαρακτηριστικά πλανίσματος: η ταχύτητα κοπής (δεν είναι σταθερή, μεταβάλλεται στη διάρκεια της διαδρομής κοπής)· το βάθος κοπής· η πρόωση· ο χρόνος κατεργασίας.
- 8. Εργασίες πλάνης: πλάνισμα μικρών κομματιών (ταχυπλάνες)· άνοιγμα σφηνοαυλάκων σε τροχούς, σφονδύλους κ.λπ. και πλάνισμα του εσωτερικού οπών διαφόρων σχημάτων (κατακόρυφες πλάνες)· πλάνισμα μεγάλων κομματιών (τραπεζοπλάνες).
- 9. Κύρια μέρη οριζόντιας φρεζομηχανής: το σώμα· το συγκρότημα κύριας ατράκτου - εργαλειοφόρου άξονα (φέρει τα κοπτικά εργαλεία)· η βάση· το κινούμενο συγκρότημα του τραπεζιού με τις τρεις ευθύγραμμες κινήσεις· ο διαιρέτης (διαίρεση της επιφάνειας του κομματιού σε ίσες γωνίες).
- 10. Χαρακτηριστικά φρεζαρίσματος: η ταχύτητα κοπής (περιφερειακή ταχύτητα των δοντιών της φρέζας)· η πρόωση ανά δόντι· η πρόωση ανά λεπτό· το βάθος κοπής· ο χρόνος κατεργασίας.
- 11. Εργασίες φρέζας: κατεργασίες επίπεδων (οριζόντιων, κατακόρυφων, κεκλιμένων, παράλληλων ή κλιμακωτών) επιφανειών· εξωτερικών ή εσωτερικών ημικυκλικών επιφανειών· διάνοιξη καναλιών και σφηνοδρόμων· επιφάνειες μορφής· κατεργασίες δραπάνου· αντιγραφή πολύπλοκων επιφανειών· κοπή σπειρωμάτων μεγάλου μήκους και ελικοειδών αυλακώσεων· κοπή οδοντωτών τροχών.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ταχυπλάνη: σώμα, συγκρότημα ταχυτήτων-προώσεων, κεφαλή, ταλαντωτής, τραπέζι, εργαλειοφορείο· πλάνη: μεταβλητή ταχύτητα κοπής, βάθος, πρόωση, χρόνος· πλάνισμα μικρών/μεγάλων κομματιών, σφηνοαύλακες· φρέζα: σώμα, κύρια άτρακτος-εργαλειοφόρος άξονας, βάση, τραπέζι, διαιρέτης· ταχύτητα κοπής, πρόωση ανά δόντι και ανά λεπτό, βάθος, χρόνος· επίπεδες/ημικυκλικές επιφάνειες, κανάλια, σπειρώματα, οδοντωτοί τροχοί.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: ο μηχανισμός ταλαντωτή στην πλάνη και ο διαιρέτης στη φρέζα.
Λειαντικές μηχανές
Ερώτηση: 12. Ποια είναι τα κύρια μέρη μιας λειαντικής μηχανής; 13. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά κατεργασίας στις λειαντικές μηχανές; 14. Ποιες είναι οι κυριότερες εργασίες που εκτελούνται στις λειαντικές μηχανές;
Απάντηση:
- 12. Κύρια μέρη: η βάση (στερεώνονται τα υπόλοιπα μέρη)· το τραπέζι (συγκρατεί το κομμάτι και μπορεί να παλινδρομεί)· το σώμα της μηχανής (κινείται εγκάρσια και σε αυτό προσδένεται ο εργαλειοφορέας)· ο εργαλειοφορέας (ολισθαίνει κατακόρυφα και φέρει τον τροχό).
- 13. Χαρακτηριστικά λείανσης: το βάθος λείανσης· η ταχύτητα κοπής (περιφερειακή ταχύτητα του σμυριδοτροχού)· η περιφερειακή ταχύτητα του κατεργαζόμενου κομματιού· η πλευρική πρόωση (ταχύτητα πλάγιας μετάθεσης του τροχού ως προς το κομμάτι).
- 14. Εργασίες: εξαρτώνται από τον τύπο της μηχανής — λείανση εξωτερικών κυλινδρικών επιφανειών (και άκεντρη λείανση), λείανση εσωτερικών κυλινδρικών επιφανειών, λείανση επίπεδων επιφανειών, ειδικές λειάνσεις (Honing, στροφαλοφόροι, κοπτικά εργαλεία). Με κατάλληλη μηχανή και τροχό λειαίνονται επιφάνειες οποιασδήποτε μορφής.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Βάση, τραπέζι, σώμα, εργαλειοφορέας· βάθος λείανσης, ταχύτητα κοπής, περιφερειακή ταχύτητα κομματιού, πλευρική πρόωση· λείανση επίπεδων, εξωτερικών/εσωτερικών κυλινδρικών και ειδικής μορφής επιφανειών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: τα τέσσερα κύρια μέρη και τα τέσσερα χαρακτηριστικά λείανσης όπως στο βιβλίο.
