Λύσεις — Κεφάλαιο 9 · Σωληνώσεις (σελ. 349)
Απαντήσεις στις ερωτήσεις Αξιολόγησης του βιβλίου.
Σωλήνωση ΚΑΙ στοιχεία σωλήνων
Ερώτηση: 1. Πώς κατασκευάζεται μια σωλήνωση και από ποια τμήματα αποτελείται; 2. Ποιες προδιαγραφές πρέπει να πληροί μια σωλήνωση, για να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις μιας εγκατάστασης; 3. Ποια είναι τα χαρακτηριστικά στοιχεία των σωλήνων;
Απάντηση:
- 1. Σωλήνωση: δημιουργείται όταν συνδέουμε στεγανά μερικούς σωλήνες μεταξύ τους με εξαρτήματα σύνδεσης. Αποτελείται από ευθύγραμμα τμήματα σωλήνων, καμπύλες και γωνίες, διακλαδώσεις (ταυ, σταυρούς κ.λπ.) και αποφρακτικά όργανα (βάνες, κρουνούς, δικλείδες, διακόπτες κ.λπ.).
- 2. Προδιαγραφές: 1) το υλικό να ανταποκρίνεται στην εφαρμογή ως προς την υγιεινή, την αντοχή (σε εσωτερική πίεση και θερμικές διαστολές) και την ανθεκτικότητα σε διάβρωση· 2) να είναι στεγανή· 3) να είναι προσιτή για εύκολο έλεγχο και επισκευή· 4) να έχει όσο το δυνατόν μικρότερο κόστος αγοράς και εγκατάστασης· 5) να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις λειτουργίας (κατάλληλη διάμετρος, μικρές αντιστάσεις ροής, χαμηλή θερμική αγωγιμότητα, κατάλληλος συντελεστής θερμικής διαστολής).
- 3. Χαρακτηριστικά στοιχεία: 1) οι διαστάσεις σε mm — εξωτερική διάμετρος D, εσωτερική διάμετρος d, πάχος τοιχωμάτων s, μήκος· 2) το υλικό κατασκευής (είδος, ποιότητα, συμβολισμός και αριθμός τυποποίησης κατά ISO, ΕΝ, ΕΛΟΤ)· 3) ο τρόπος κατασκευής (με ραφή ή χωρίς ραφή)· 4) η ύπαρξη ή μη σπειρώματος στις άκρες· 5) η ονομαστική πίεση και η πίεση λειτουργίας.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωλήνες συνδεδεμένοι στεγανά με εξαρτήματα: ευθύγραμμα τμήματα, καμπύλες/γωνίες, διακλαδώσεις, αποφρακτικά όργανα· υλικό κατάλληλο (υγιεινή, αντοχή, διάβρωση), στεγανότητα, προσβασιμότητα, χαμηλό κόστος, λειτουργικότητα· διαστάσεις D, d, s, μήκος, υλικό, τρόπος κατασκευής, σπείρωμα, ονομαστική πίεση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι πέντε προδιαγραφές και τα πέντε χαρακτηριστικά στοιχεία του βιβλίου.
Υλικά σωλήνων
Ερώτηση: 4. Ποια είναι τα είδη των σωλήνων, αναλόγως προς το υλικό κατασκευής τους; 5. Γιατί οι χαλυβδοσωλήνες μεταφοράς πόσιμου νερού επιψευδαργυρώνονται (γαλβανίζονται); 6. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των χαλκοσωλήνων έναντι των χαλυβδοσωλήνων; 7. Ποιες είναι οι χρήσεις των σωλήνων αλουμινίου; 8. Αναφέρετε τα πλεονεκτήματα των πλαστικών σωλήνων PVC.
Απάντηση:
- 4. Είδη κατά υλικό: σωλήνες χυτοσιδήρου (μαντεμένιοι)· χαλύβδινοι σωλήνες (με ή χωρίς ραφή, γαλβανισμένοι, μαύροι, ανοξείδωτοι)· χαλκοσωλήνες· σωλήνες αλουμινίου· πλαστικοί σωλήνες (PVC, CPVC)· σωλήνες μολύβδου.
- 5. Γαλβάνισμα: στα δίκτυα ύδρευσης χρησιμοποιούνται αποκλειστικά γαλβανισμένοι (επιψευδαργυρωμένοι εσωτερικά και εξωτερικά) χαλυβδοσωλήνες, για μεγαλύτερη αντοχή στην οξείδωση και στη διάβρωση.
- 6. Πλεονεκτήματα χαλκοσωλήνων: είναι τελείως λείοι εσωτερικά και έχουν μικρότερη αντίσταση στη ροή· δε διαβρώνονται από οικοδομικά υλικά και δεν οξειδώνονται (μεγαλύτερη διάρκεια ζωής)· είναι πολύ ελαφρότεροι και μεταφέρονται εύκολα· αντέχουν σε υψηλές πιέσεις· είναι εύκαμπτοι, συνδέονται εύκολα και γρήγορα, με χαμηλό κόστος εγκατάστασης· αντικαθίστανται εύκολα σε βλάβη. (Μειονεκτήματα: μεγαλύτερος συντελεστής θερμικής διαστολής, υψηλό κόστος σε μεγάλες διαμέτρους.)
- 7. Σωλήνες αλουμινίου (εύκαμπτοι, ανοξείδωτοι, ελαφροί): δίκτυα ύδρευσης, άρδευσης και μεταφοράς υγρών καυσίμων, βιομηχανίες τροφίμων· λόγω της μεγάλης αντοχής τους σε κραδασμούς, στο σύστημα κλιματισμού του αυτοκινήτου και στη μεταφορά-διανομή καυσίμου στα αεροπλάνα.
- 8. Πλεονεκτήματα PVC: ανθεκτικοί στη διάβρωση (υπόγεια δίκτυα, χώροι με υγρασία)· λεία εσωτερικά τοιχώματα, μικρή αντίσταση στη ροή· δεν αλλοιώνονται από οξέα και βάσεις· συντελεστής θερμικής αγωγιμότητας 400 φορές μικρότερος από των σιδηροσωλήνων (μικρότερες θερμικές απώλειες)· μικρό βάρος· εύκαμπτοι, εύκολη συναρμολόγηση· εύκολη αντικατάσταση σε βλάβη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Χυτοσιδήρου, χαλύβδινοι, χαλκού, αλουμινίου, πλαστικοί, μολύβδου· γαλβάνισμα για αντοχή σε οξείδωση και διάβρωση· χαλκός: λείος, ανοξείδωτος, ελαφρύς, ανθεκτικός σε πίεση, εύκαμπτος· αλουμίνιο: ύδρευση, άρδευση, καύσιμα, κλιματισμός αυτοκινήτου, αεροπλάνα· PVC: ανθεκτικό σε διάβρωση, λείο, μονωτικό, ελαφρύ, εύκαμπτο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: οι χρήσεις του αλουμινίου και τα πλεονεκτήματα του PVC όπως τα αναφέρει το βιβλίο.
Μολυβδοσωλήνες, συνδέσεις ΚΑΙ εργαλεία σωληνώσεων
Ερώτηση: 9. Πού βρίσκουν εφαρμογή οι μολυβδοσωλήνες και πού απαγορεύεται αυστηρά η χρησιμοποίησή τους; 10. Σε μια υδραυλική εγκατάσταση οικίας, τι είδους σωλήνες θα χρησιμοποιούσατε α) στην παροχή πόσιμου νερού β) στη σύνδεση των ειδών υγιεινής γ) στην αποχέτευση; 11. Τι είναι η φλάντζα και πώς γίνεται η σύνδεση των σωλήνων με φλάντζες; 12. Τι ονομάζεται μούφα και πώς γίνεται η σύνδεση των σωλήνων με μούφες; 13. Αναφέρετε τις μεθόδους συγκόλλησης που χρησιμοποιούμε για τη συγκόλληση χαλυβδοσωλήνων, χαλκοσωλήνων, πλαστικών σωλήνων και αλουμινένιων σωλήνων. 14. Ποια είναι τα βιδωτά εξαρτήματα σύνδεσης σωλήνων και ποια η χρήση του καθενός; 15. Αναφέρετε τα ειδικά εργαλεία και τις συσκευές που απαιτούνται στις εργασίες διαμόρφωσης σωλήνων. 16. Γιατί δεν πρέπει να συγκολλούμε χαλκοσωλήνες μεταφοράς πόσιμου νερού με μολυβδοκόλληση;
Απάντηση:
- 9. Μολυβδοσωλήνες: εφαρμογή στη σύνδεση των ειδών υγιεινής με το δίκτυο αποχέτευσης, σε εγκαταστάσεις ή αποχετεύσεις με οξέα (χημικά εργαστήρια, εργοστάσια), σε ιαματικές πηγές και σε επαφή με θαλασσινό νερό. Απαγορεύεται η χρήση τους σε δίκτυα διανομής ζεστού νερού.
- 10. Υδραυλική εγκατάσταση οικίας (ενδεικτικά): α) πόσιμο νερό: γαλβανισμένοι χαλυβδοσωλήνες ή χαλκοσωλήνες (για ζεστό νερό και CPVC)· β) σύνδεση ειδών υγιεινής με την αποχέτευση: μολυβδοσωλήνες (ή πλαστικοί)· γ) αποχέτευση: πλαστικοί σωλήνες PVC (ή χυτοσιδηροί).
- 11. Φλάντζα: μεταλλικός δίσκος με οπές στην περιφέρεια σε καθορισμένες αποστάσεις· χρησιμοποιείται κυρίως σε χαλύβδινους και χυτοσιδηρούς σωλήνες μεγάλων διαμέτρων και είναι ενιαία με τον σωλήνα (χυτή) ή ξεχωριστή (βιδωτή ή συγκολλητή). Η σύνδεση γίνεται με κοχλίες, με ένα παρέμβυσμα (δακτύλιο στεγανότητας από λάστιχο, ενισχυμένο λάστιχο ή αμίαντο) ανάμεσα στις φλάντζες.
- 12. Μούφα: το διευρυμένο άκρο ενός σωλήνα, ενιαίο με αυτόν. Το άκρο με τη μούφα δέχεται το άκρο του άλλου σωλήνα χωρίς μούφα και ανάμεσά τους μπαίνει στεγανοποιητικό υλικό (κανάβι ή λάστιχο) και συγκολλητικό υλικό ή ειδική κόλλα για τους πλαστικούς σωλήνες.
- 13. Μέθοδοι συγκόλλησης: χαλυβδοσωλήνες — οξυγονοσυγκόλληση ή ηλεκτροσυγκόλληση· χαλκοσωλήνες — κασσιτεροσυγκόλληση ή χαλκοσυγκόλληση· πλαστικοί σωλήνες — με ράβδο από πλαστικό υλικό και ζεστό αέρα· αλουμινένιοι σωλήνες — αλουμινοσυγκόλληση. (Οι μολυβδοσωλήνες μόνο με ετερογενή συγκόλληση μολύβδου-κασσιτέρου.)
- 14. Βιδωτά εξαρτήματα: μούφες (σύνδεση κατά μήκος)· γωνίες και καμπύλες (αλλαγή διεύθυνσης, 90° και 135°)· ταυ και σταυροί (διακλάδωση)· συστολικά (σύνδεση σωλήνων διαφορετικής διαμέτρου)· τάπες (διακοπή ροής)· μαστοί και μουφομαστοί· ρακόρ· βιδωτές φλάντζες. Η στεγανότητα εξασφαλίζεται με κανάβι εμποτισμένο σε μίνιο ή ταινία τεφλόν.
- 15. Ειδικά εργαλεία και συσκευές: σωληνοκάβουρες, σωληνομέγγενες, σωληνοκόφτες (σιδηροσωλήνων και χαλκοσωλήνων), κουρμπαδόροι (συσκευές κάμψης σιδηροσωλήνων και χαλκοσωλήνων), σπειροτόμοι ή βιδολόγοι σωλήνων (χειροκίνητοι ή ηλεκτροκίνητοι).
- 16. Όχι μολυβδοκόλληση σε πόσιμο νερό, διότι ο μόλυβδος προσβάλλει τον ανθρώπινο οργανισμό (τα οξείδια και τα άλατα του μολύβδου είναι τοξικά).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μολυβδοσωλήνες σε αποχετεύσεις ειδών υγιεινής, οξέα, ιαματικά και θαλασσινό νερό, όχι σε ζεστό νερό· φλάντζα = δίσκος με οπές, σύνδεση με κοχλίες και παρέμβυσμα· μούφα = διευρυμένο άκρο με στεγανοποιητικό· οξυγονο-/ηλεκτροσυγκόλληση, κασσιτερο-/χαλκοσυγκόλληση, πλαστική ράβδος με ζεστό αέρα, αλουμινοσυγκόλληση· μούφες, γωνίες, ταυ, συστολικά, τάπες, μαστοί, ρακόρ· σωληνοκάβουρας, σωληνομέγγενη, σωληνοκόφτης, κουρμπαδόρος, βιδολόγος· ο μόλυβδος είναι τοξικός.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Κριτήριο: το ερώτημα 10 είναι ανοιχτό και κρίνεται με βάση τις χρήσεις κάθε είδους σωλήνα που αναφέρει το βιβλίο.