Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10ο: ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ (σελ. 170) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10ο: ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΙΣΜΟΣ
Οι 2 δραστηριότητες του κεφαλαίου, από ΕΝΑ μπλοκ στη σελ. 170. ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΠΛΗΡΩΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΕΣ — από τις καλύτερες του βιβλίου. Η πρώτη έχει λυμένο υπόδειγμα (το Πανεπιστήμιο, με ΟΝΟΜΑΣΤΑ αρχαία πρότυπα) και πλήρη κατάλογο για την ιδιωτική κατοικία. Η δεύτερη στηρίζεται στη ρητή πρόταση «ΚΑΝΕΝΑ από τα έπιπλα … ΔΕΝ ΣΩΘΗΚΕ, μπορεί όμως να τα θαυμάσει κάποιος ΣΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΟΥ» και στον ονομαστικό κατάλογο των πέντε επίπλων του Νταβίντ.
Δραστηριότητα 1 (σελ. 170) — Νεοκλασικά κτίρια και τα αρχαιοελληνικά τους δάνεια
Ερώτηση: Να φωτογραφίσετε νεοκλασικά κτίρια που βρίσκονται στην περιοχή σας ή να βρείτε φωτογραφίες νεοκλασικών κτιρίων από βιβλία και να προσπαθήστε να εντοπίσετε τα στοιχεία που έχουν δανειστεί από την αρχαία ελληνική αρχιτεκτονική.
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ΠΡΩΤΑ: ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
⭐⭐⭐ Το κεφάλαιο δεν σου λέει απλώς «ψάξε δάνεια» — σου δίνει ΤΡΙΑ πράγματα:
⭐⭐⭐ (α) ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΚΑΝΟΝΑ: «Όλα αυτά τα κτίρια ΕΙΧΑΝ ΩΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ (ΚΙΟΝΕΣ, ΚΙΟΝΟΚΡΑΝΑ, ΑΕΤΩΜΑΤΑ, ΖΩΦΟΡΟΥΣ κ.ά. διακοσμητικά θέματα).»
⭐⭐⭐ (β) ΕΝΑ ΠΛΗΡΕΣ ΛΥΜΕΝΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ — το Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου κάθε δάνειο συνδέεται με ονομαστό αρχαίο πρότυπο.
⭐⭐⭐ (γ) ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΤΗΣ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ — αυτό που πιθανότατα θα φωτογραφίσεις εσύ.
⚠️ ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 0 — ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, ΚΑΙ Η ΛΥΣΗ ΤΟΥ
⚠️ ⭐⭐⭐ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΕΧΕΙΣ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΑ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΟΥ — ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΞΕΡΕΙ: «ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΕΛΑΧΙΣΤΑ από τα νεοκλασικά αρχοντικά ΕΧΟΥΝ ΔΙΑΣΩΘΕΙ μέχρι τις μέρες μας. ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΧΟΥΝ ΚΑΤΕΔΑΦΙΣΤΕΙ.»
⭐⭐⭐ Γι' αυτό η ίδια η εκφώνηση σου δίνει εναλλακτική: «Η ΝΑ ΒΡΕΙΤΕ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ … ΑΠΟ ΒΙΒΛΙΑ». Χρησιμοποίησέ την χωρίς ενοχές.
⭐⭐ Πού να ψάξεις, με βάση ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:
⭐⭐ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ⭐⭐⭐ ΠΟΛΕΙΣ «ΑΘΗΝΑ, ΠΕΙΡΑΙΑΣ, ΠΑΤΡΑ, ΕΡΜΟΥΠΟΛΗ, ΑΡΓΟΣ αλλά και αλλού» ⭐⭐⭐ ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΤΙΡΙΑ ΑΘΗΝΑΣ Ανάκτορα Όθωνα (σημ. Βουλή), Παλαιά Βουλή, Πανεπιστήμιο, Ακαδημία, Βιβλιοθήκη, Αστεροσκοπείο, Ζάππειο, Αρχαιολογικό Μουσείο, Αρσάκειο, Βαρβάκειο (το Δημοτικό Θέατρο κατεδαφίστηκε) ⭐⭐⭐ ΙΔΙΩΤΙΚΑ Ιλίου Μέλαθρον (Τσίλερ, 1878-1880), Μέγαρο Β. Μελά στην πλατεία Κοτζιά ⭐⭐ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΥ ΣΩΘΗΚΑΝ «στην περιοχή του ΨΥΡΗ και της ΠΛΑΚΑΣ» ⚠️ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΤΙΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΓΕΛΑΣΤΕΙΣ: «ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΟΛΑ ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΠΟΥ ΧΤΙΣΤΗΚΑΝ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΑ. Για παράδειγμα, ΤΑ ΑΝΑΦΙΩΤΙΚΑ … ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΑΝΕΝΑ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ.» ⭐ Παλιό δεν σημαίνει νεοκλασικό.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 1 — ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ: ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΕΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
⭐⭐⭐ Μελέτησε πρώτα πώς αναλύει το Πανεπιστήμιο (Κρίστιαν Χάνσεν, εικ. 10.3). ⭐⭐ Δεν λέει «έχει κίονες». Λέει ΤΙ κίονες, ΠΟΙΟΥ ΡΥΘΜΟΥ, ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΑΠΟ ΠΟΥ:
⭐⭐ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ⭐⭐⭐ ΑΡΧΑΙΟ ΠΡΟΤΥΠΟ (ονομαστά) ΚΙΟΝΕΣ ΤΟΥ ΠΥΛΩΝΑ «ΙΩΝΙΚΟΥ ΡΥΘΜΟΥ … ΑΝΤΙΓΡΑΦΑ, με μικρές αποκλίσεις, ΤΩΝ ΚΙΟΝΩΝ ΤΩΝ ΠΡΟΠΥΛΑΙΩΝ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ» ΓΩΝΙΑΚΟ ΑΚΡΩΤΗΡΙΟ «μορφή ΣΦΙΓΓΑΣ», με πρότυπα «στην ΑΙΓΙΝΑ» ΥΔΡΟΡΡΟΗ «κεφαλή ΛΙΟΝΤΑΡΙΟΥ … δανεισμένο από τις ΛΕΟΝΤΟΚΕΦΑΛΕΣ ΣΤΙΣ ΓΩΝΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ» ΑΚΡΟ ΣΤΕΓΗΣ «μορφή ΚΛΑΣΙΚΗΣ ΣΙΜΗΣ» ΠΡΟΣΟΨΗ ΠΡΟΠΥΛΟ με ΑΝΟΙΧΤΗ ΣΤΟΑ εκατέρωθεν ΖΩΦΟΡΟΣ στην ψηλότερη ζώνη της στοάς 💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΟΥ ΖΗΤΕΙΤΑΙ ΚΑΙ ΑΠΟ ΣΕΝΑ. ⭐ Δύο στήλες: ΤΙ ΒΛΕΠΩ → ΑΠΟ ΠΟΥ ΤΟ ΔΑΝΕΙΣΤΗΚΕ.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 2 — Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΟΥ
⭐⭐⭐ Πάρε τη φωτογραφία και πέρνα τη λίστα από πάνω προς τα κάτω:
⭐⭐⭐ Α. ΣΤΗ ΣΤΕΓΗ
- ⭐⭐⭐ ΑΚΡΟΚΕΡΑΜΑ (πήλινα) — «από τα μέσα του 19ου αιώνα … ΕΠΕΣΤΡΕΨΑΝ για να διακοσμήσουν τις στέγες». ⭐⭐ Είναι το πιο εύκολο δάνειο να το εντοπίσεις και το πιο συχνό.
- ⭐⭐ ΑΚΡΩΤΗΡΙΑ στις γωνίες (στο Πανεπιστήμιο, Σφίγγα).
- ⭐⭐ ΣΙΜΗ — η διαμόρφωση του άκρου της στέγης.
⭐⭐⭐ Β. ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΟΨΗ
- ⭐⭐⭐ ΑΕΤΩΜΑ — «συνηθιζόταν … η δημιουργία ενός ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΕΤΩΜΑΤΟΣ, ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΠΡΟΣΟΨΗΣ». ⭐⭐ Το αέτωμα είναι το πιο «ναός» στοιχείο ενός σπιτιού.
- ⭐⭐⭐ ΚΙΟΝΕΣ ΚΑΙ ΚΙΟΝΟΚΡΑΝΑ — και ονόμασε ρυθμό: δωρικός (όπως τα προπύλαια του Γιούστον) ή ιωνικός (όπως το Βρετανικό Μουσείο και το Πανεπιστήμιο).
- ⭐⭐ ΠΑΡΑΣΤΑΔΕΣ «μαρμάρινες ή κτιστές» με «μαρμάρινα ή πήλινα ΕΠΙΚΡΑΝΑ» — δηλαδή κίονας πλακέ πάνω στον τοίχο.
- ⭐⭐ ΖΩΦΟΡΟΣ ή ανάγλυφη ζώνη.
- ⭐ ΥΠΕΡΘΥΡΑ «τοξωτά ή οριζόντια».
⭐⭐⭐ Γ. ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ (το πιο πλούσιο σημείο σε λαϊκά νεοκλασικά)
- ⭐⭐⭐ ΦΟΥΡΟΥΣΙΑ (τα στηρίγματα από κάτω) — «από μάρμαρο και σπανιότερα σιδερένια», με «εγχάρακτα ή ανάγλυφα σχέδια», αργότερα «πλούσια ΦΥΤΙΚΑ … κοσμήματα», και στις καλύτερες περιπτώσεις σε ΜΟΡΦΗ ΛΙΟΝΤΑΡΙΟΥ.
- ⭐⭐⭐ ΚΙΓΚΛΙΔΩΜΑΤΑ — «απλές, συνήθως ΚΑΘΕΤΕΣ ΒΕΡΓΕΣ, ΚΟΣΜΗΜΕΝΕΣ ΣΤΟ ΕΠΑΝΩ ΜΕΡΟΣ ΜΕ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥΣ». ⭐⭐ Ο μαίανδρος στο κάγκελο είναι σχεδόν υπογραφή.
- ⭐⭐ ΑΝΘΕΜΙΑ και ΙΩΝΙΚΕΣ ΕΛΙΚΕΣ — τα ονομάζει το βιβλίο ως «δημιουργήματα του ΤΣΙΛΕΡ» που «ΒΡΗΚΑΝ ΜΙΜΗΤΕΣ και χρησιμοποιήθηκαν ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΕ ΛΑΪΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ».
⭐⭐ Δ. ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΩΜΑ
- ⭐⭐ ΒΑΣΗ ΜΑΡΜΑΡΙΝΗ, ή κτιστή που «ξεχώριζε με τη διαφορετική τοιχοδομία της».
- ⭐⭐⭐ ΧΡΩΜΑΤΑ: «Η ΩΧΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΛΕΥΚΟ», και κάποτε «σπασμένοι τόνοι του ΚΥΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΟΚΚΙΝΟΥ», πάντα «με σκοπό ΝΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΕΙ ΤΟ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ».
⭐⭐ Ε. ΑΝ ΜΠΕΙΣ ΜΕΣΑ (σπάνιο, αλλά αν γίνεται)
- ⭐⭐ ΖΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΕΙΣ «τόσο στην οροφή όσο και στους τοίχους» — «σπουδαίο ρόλο έπαιζαν», με υπόδειγμα το Ιλίου Μέλαθρον.
- ⭐ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΟΡΟΦΩΝ: βοηθητικοί στο ισόγειο · υποδοχή στον πρώτο · κοιτώνες και μελέτη στον δεύτερο.
⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 3 — ΠΩΣ ΠΑΡΑΔΙΔΕΤΑΙ Η ΔΟΥΛΕΙΑ
⭐⭐⭐ Παρέδωσε ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ + ΠΙΝΑΚΑ ΔΥΟ ΣΤΗΛΩΝ. Παράδειγμα μορφής:
⭐⭐ ΤΙ ΒΛΕΠΩ ΣΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ⭐⭐⭐ ΑΡΧΑΙΟ ΔΑΝΕΙΟ Ζώνη με τεθλασμένη γραμμή στο πάνω μέρος του κάγκελου ΜΑΙΑΝΔΡΟΣ («κιγκλιδώματα … κοσμημένες με μαιάνδρους») Τριγωνική απόληξη στο κέντρο της πρόσοψης ΑΕΤΩΜΑ («ενός μεγάλου αετώματος, στο κέντρο της πρόσοψης») Πήλινα κεραμικά στοιχεία στην άκρη της στέγης ΑΚΡΟΚΕΡΑΜΑ Σπειροειδές μοτίβο στο πάνω μέρος παραστάδας ΙΩΝΙΚΗ ΕΛΙΚΑ / ΕΠΙΚΡΑΝΟ ⭐⭐⭐ Και κλείσε με ΜΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΥ ΚΤΙΡΙΟΥ, γιατί το βιβλίο δίνει το κριτήριο: «Ο αρχιτεκτονικός διάκοσμος … ήταν ΑΝΑΛΟΓΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΕΣΗ ΤΟΥ ΙΔΙΟΚΤΗΤΗ ΤΟΥ.» ⭐⭐ Δηλαδή: πόσα δάνεια βρήκες, και τι λέει αυτό για το ποιος έμενε εκεί;
⭐⭐⭐ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
⭐⭐ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ⭐ ΒΑΡΟΣ Το κτίριο είναι όντως νεοκλασικό (όχι απλώς παλιό — θυμήσου τα Αναφιώτικα) 15% ⭐⭐⭐ Εντοπίστηκαν ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΤΕΣΣΕΡΑ δάνεια, ΟΝΟΜΑΣΜΕΝΑ ΣΩΣΤΑ (αέτωμα, μαίανδρος, ακροκέραμα, κίονας/παραστάδα, φουρούσι, ανθέμιο, έλικα) 35% ⭐⭐⭐ Κάθε δάνειο συνδέθηκε με το ΤΙ ΕΙΝΑΙ στην αρχαία αρχιτεκτονική, όχι μόνο ονομάστηκε 25% Ονομάστηκε ο ΡΥΘΜΟΣ όπου υπάρχουν κίονες (δωρικός / ιωνικός) 10% Η φωτογραφία δείχνει καθαρά τα στοιχεία που σχολιάζονται (λεπτομέρειες, όχι μόνο γενική άποψη) 15%
⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΖΟΥΝ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ
⭐⭐⭐ 1. Φωτογράφισε ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ, όχι μόνο το κτίριο. ⭐ Τα δάνεια είναι μικρά: ένα φουρούσι, ένα ακροκέραμο, το πάνω μέρος ενός κάγκελου. ⭐⭐ Μια γενική άποψη δεν αποδεικνύει τίποτε.
⭐⭐⭐ 2. Αν το κτίριο είναι λαϊκό, αυτό ΔΕΝ είναι μειονέκτημα — είναι εύρημα. ⭐ Το βιβλίο λέει ρητά ότι το στιλ «ΕΚΛΑΪΚΕΥΤΗΚΕ» και συναντάται «σε ΣΠΙΤΑΚΙΑ ΛΑΪΚΩΝ ΣΥΝΟΙΚΙΩΝ», και ότι τα μοτίβα του Τσίλερ «χρησιμοποιήθηκαν ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΕ ΛΑΪΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ». ⭐⭐ Ένα ταπεινό σπίτι με μαίανδρο στο κάγκελο είναι ακριβώς η απόδειξη της διάδοσης.
⭐⭐⭐ 3. Αν το κτίριο έχει κατεδαφιστεί ή είναι ερειπωμένο, πες το. ⭐ Το κεφάλαιο κλείνει με κρίση, όχι με περιγραφή: «Όταν βλέπει κανείς τι έχει απομείνει από τα νεοκλασικά της Αθήνας, καταλαβαίνει ΠΟΣΟ ΕΠΙΤΑΚΤΙΚΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΔΙΑΣΩΣΟΥΜΕ, ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΤΙΓΜΗ, Ο,ΤΙ ΕΧΕΙ ΑΠΟΜΕΙΝΕΙ.» ⭐⭐ Η καταγραφή σου είναι μέρος αυτής της διάσωσης.
Σύνοψη: (ενδεικτική) ⭐⭐⭐ Πλήρως τεκμηριωμένη δραστηριότητα. Το κεφάλαιο δίνει τον γενικό κανόνα («κίονες, κιονόκρανα, αετώματα, ζωφόρους»), ένα λυμένο υπόδειγμα (Πανεπιστήμιο: αντίγραφα των Προπυλαίων, Σφίγγα από Αίγινα, λεοντοκεφαλές Παρθενώνα) και ολόκληρο κατάλογο για την ιδιωτική κατοικία (ακροκέραμα, αέτωμα, παραστάδες με επίκρανα, μαρμάρινα φουρούσια, κιγκλιδώματα με μαιάνδρους, ανθέμια, ιωνικές έλικες, ώχρα και λευκό). Παραδίδεις φωτογραφία + πίνακα δύο στηλών: ΤΙ ΒΛΕΠΩ → ΑΠΟ ΠΟΥ ΤΟ ΔΑΝΕΙΣΤΗΚΕ.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΠΑΛΙΟ ΔΕΝ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ. Το ίδιο το βιβλίο δίνει το αντιπαράδειγμα: «ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΟΛΑ ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΠΟΥ ΧΤΙΣΤΗΚΑΝ ΤΟΝ 19ο ΑΙΩΝΑ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΑ … ΤΑ ΑΝΑΦΙΩΤΙΚΑ … ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΚΑΝΕΝΑ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ.»
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΠΕΙΣ ΜΟΝΟ «ΕΧΕΙ ΚΙΟΝΕΣ». Το βιβλίο δείχνει το ζητούμενο επίπεδο: ΤΙ στοιχείο, ΠΟΙΟΥ ΡΥΘΜΟΥ, ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΑΠΟ ΠΟΙΟ ΜΝΗΜΕΙΟ. Χωρίς τη δεύτερη στήλη η δραστηριότητα δεν έχει γίνει.
- ⭐⭐⭐ Αν δεν έχεις νεοκλασικά κοντά σου, χρησιμοποίησε την εναλλακτική της ΙΔΙΑΣ της εκφώνησης — «ή να βρείτε φωτογραφίες … από βιβλία». Το κεφάλαιο προειδοποιεί ότι «ελάχιστα … έχουν διασωθεί».
- ⭐⭐ Φωτογράφισε ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ. Τα δάνεια είναι μικρά αντικείμενα — φουρούσι, ακροκέραμο, επίκρανο, το πάνω μέρος του κάγκελου. Γενική άποψη δεν τεκμηριώνει τίποτα.
- ⭐ Λαϊκό σπίτι με νεοκλασικά στοιχεία είναι ΕΥΡΗΜΑ, όχι αδυναμία — αποδεικνύει ακριβώς αυτό που λέει το βιβλίο, ότι τα μοτίβα «βρήκαν μιμητές και χρησιμοποιήθηκαν ακόμα και σε λαϊκές κατασκευές».
Δραστηριότητα 2 (σελ. 170) — Τα έπιπλα στα έργα του Νταβίντ
Ερώτηση: Να μελετήσετε τα έπιπλα που εμφανίζονται στα έργα του ζωγράφου Ζαν Λουί Νταβίντ.
Απάντηση:
-
⚠️ ⭐⭐⭐ ΠΡΩΤΑ ΜΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ: ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ
⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΝΤΙΦΑΣΚΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΤΟΥ:
⭐⭐ ΠΟΥ ⭐⭐⭐ ΠΩΣ ΤΟΝ ΓΡΑΦΕΙ Το κείμενο (και η εκφώνηση) «ΖΑΝ Λουί Νταβίντ» Η λεζάντα της εικ. 10.14 «ΖΑΚ Λουί Νταβίντ» ⭐⭐⭐ Σωστό είναι το ΖΑΚ — Jacques-Louis David. ⭐⭐ Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια: αν ψάξεις με «Ζαν», μπορεί να μη βρεις τίποτα. ⭐ Στην εργασία σου γράψε το όνομα ΚΑΙ ΣΤΑ ΓΑΛΛΙΚΑ, ώστε να μην υπάρχει αμφιβολία.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 1 — ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΗ Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «ΚΑΝΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΠΙΠΛΑ ΤΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ … ΔΕΝ ΣΩΘΗΚΕ, ΜΠΟΡΕΙ ΟΜΩΣ ΝΑ ΤΑ ΘΑΥΜΑΣΕΙ ΚΑΠΟΙΟΣ ΣΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΟΥ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΗ Η ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΟΛΗ Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ. ⭐⭐ Δεν σου ζητούν να θαυμάσεις ζωγραφική. Σου ζητούν να χρησιμοποιήσεις τη ζωγραφική ΩΣ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ — γιατί το πρωτότυπο έχει χαθεί. ⭐ Ο πίνακας εδώ είναι ΤΕΚΜΗΡΙΟ, όχι έργο τέχνης.
⭐⭐⭐ Και το πλαίσιο είναι εξίσου σημαντικό: «οι σχεδιαστές ΔΕΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΕΩΝ … ΑΛΛΑ ΠΡΟΣΠΑΘΗΣΑΝ ΝΑ ΑΝΑΠΛΑΣΟΥΝ ΤΙΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΠΙΠΛΩΝ, ΟΠΩΣ ΑΥΤΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΑΓΓΕΙΑ.»
⭐⭐ Δηλαδή υπάρχει ΑΛΥΣΙΔΑ ΤΕΚΜΗΡΙΩΝ:
⭐⭐⭐ ΑΡΧΑΙΟ ΑΓΓΕΙΟ (εικόνα) → ΕΠΙΠΛΟ ΤΟΥ 1800 (αντικείμενο — χάθηκε) → ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΝΤΑΒΙΝΤ (εικόνα ξανά) → ΕΣΥ
⭐ Και στα δύο άκρα της αλυσίδας υπάρχει εικόνα, όχι αντικείμενο. Αυτό αξίζει να το γράψεις.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 2 — ΤΙ ΨΑΧΝΕΙΣ: Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
⭐⭐⭐ Το κεφάλαιο ονομάζει ΑΚΡΙΒΩΣ τα πέντε έπιπλα που παρήγγειλε. Αυτά ψάχνεις:
⭐⭐ ΕΠΙΠΛΟ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΤΟ ΚΑΝΕΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΟ ⭐⭐ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΑΓΩΓΗ ⭐⭐⭐ ΚΑΡΕΚΛΑ «ΚΛΙΣΜΟΣ» (μαόνι) ⭐⭐⭐ πόδια που ανοίγουν προς τα έξω σε καμπύλη, χαμηλή καμπυλωτή πλάτη ⭐⭐⭐ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΕΚΛΑ — το βιβλίο δίνει το όνομα ⭐⭐⭐ ΚΑΡΕΚΛΑ ΜΕ ΠΟΔΙΑ ΧΙΑΣΤΙ (μπρούντζινη) σχήμα Χ στο πλάι αρχαίο δίφρος-τύπου κάθισμα ⭐⭐ ΤΡΑΠΕΖΙ ΜΕ ΤΡΙΠΟΔΗ ΒΑΣΗ τρία πόδια, όχι τέσσερα αρχαίος τρίποδας ⭐⭐⭐ ΑΝΑΚΛΙΝΤΡΟ ΜΕ ΕΛΙΚΟΕΙΔΗ ΑΚΡΑ (εικ. 10.14) ⭐⭐⭐ τα δύο άκρα γυρίζουν σε σπείρα· ξαπλώνεις, δεν κάθεσαι αρχαίο ανάκλιντρο συμποσίου ⭐⭐ ΥΠΟΠΟΔΙΑ χαμηλό σκαμνί για τα πόδια «έμελλε να αντιγραφούν από πολλούς σχεδιαστές … και να στολίσουν πολλά σαλόνια» ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΙΚ. 10.14 — «Η κυρία Ρεκαμιέ», 1800. ⭐⭐ Είναι ο ΜΟΝΟΣ πίνακας που το βιβλίο συνδέει ρητά με έπιπλο του καταλόγου: το ανάκλιντρο με ελικοειδή άκρα. ⭐ Είναι το ασφαλέστερο σημείο εκκίνησης, γιατί το ίδιο το βιβλίο σού το επικυρώνει.
⭐⭐ Το βιβλίο δίνει και δύο ακόμη έργα του, στην ενότητα της ενδυμασίας: «Η προσωπογραφία του κυρίου Σεριζάν» (1795, Λούβρο, εικ. 10.18) και «Η προσωπογραφία της κυρίας Σεριζάν» (1795, Λούβρο, εικ. 10.19). ⭐ Αξίζει να τα κοιτάξεις — είναι της ίδιας περιόδου και του ίδιου κύκλου.
⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 3 — ΤΙ ΓΡΑΦΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΠΙΠΛΟ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΙΣ
⭐⭐⭐ Τέσσερα σημεία, με αυτή τη σειρά:
- ⭐⭐ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΙΝΑΚΑ — τίτλος, χρονολογία, πού βρίσκεται.
- ⭐⭐⭐ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΠΛΟΥ — από τον κατάλογο παραπάνω. Αν δεν ταιριάζει σε κανένα, πες το ειλικρινά.
- ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΡΙΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΝΕΟΚΛΑΣΙΚΟΥ ΕΠΙΠΛΟΥ — έλεγξέ τα ένα προς ένα:
- ⭐⭐⭐ ΠΟΔΙ: ίσιο, που λεπταίνει προς τα κάτω; ή χιαστί; ή καμπυλωτό «κλισμός»; ⚠️ Αν είναι ελισσόμενο καμπριολέ, δεν είναι νεοκλασικό — είναι ροκοκό (κεφ. 9).
- ⭐⭐ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ: ορθογώνιο; κύκλος ή τόξο αντί για καμπύλη S;
- ⭐⭐ ΜΟΤΙΒΑ: μαίανδρος, ιωνικό κυμάτιο, ταινία από κυμάτια, ροζέτα σε κύβο πάνω από το πόδι;
- ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: μιμείται ΜΟΤΙΒΟ ή ΑΝΑΠΛΑΘΕΙ ΑΡΧΑΙΟ ΕΠΙΠΛΟ; ⭐⭐ Αυτή είναι η κρίσιμη διάκριση του κεφαλαίου — και ο Νταβίντ ανήκει στη ΔΕΥΤΕΡΗ κατηγορία.
⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 4 — Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΛΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
⭐⭐⭐ Βάλε δίπλα-δίπλα τον Νταβίντ και τον Άνταμ. Το κεφάλαιο σου δίνει και τους δύο, και είναι ΑΝΤΙΘΕΤΟΙ:
⭐⭐⭐ ΝΤΑΒΙΝΤ (Γαλλία) ⭐⭐⭐ ΑΝΤΑΜ (Μ. Βρετανία) ΤΙ ΚΑΝΕΙ ⭐⭐⭐ ΑΝΑΠΛΑΘΕΙ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΕΠΙΠΛΟ ⭐⭐⭐ ΔΙΝΕΙ ΚΛΑΣΙΚΟ ΥΦΟΣ ΣΕ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΕΠΙΠΛΟ ΠΗΓΗ «όπως … παρουσιάζονται ΣΤΑ ΑΓΓΕΙΑ» ρωμαϊκοί βωμοί, κλασικές σαρκοφάγοι ⭐⭐⭐ ΤΟ ΛΕΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ παραγγέλνει «κλισμό», τρίποδα, ανάκλιντρο «ΔΕΝ ΕΙΧΑΝ ΠΟΛΛΕΣ ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΠΙΠΛΑ» ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ αρχαίο σχήμα, νέα υλικά αρχαία μορφή, νέα χρήση (σαρκοφάγος → ψυγείο) 💡 ⭐⭐⭐ Αν γράψεις αυτή τη σύγκριση, έχεις δείξει ότι κατάλαβες τη διαφορά ανάμεσα σε ΑΝΑΒΙΩΣΗ και ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ.
⭐⭐⭐ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
⭐⭐ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ⭐ ΒΑΡΟΣ Μελετήθηκαν ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΔΥΟ έργα, με πλήρη ταυτότητα (τίτλος, χρονολογία, μουσείο) 15% ⭐⭐⭐ Αναγνωρίστηκαν και ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΑΝ έπιπλα από τον κατάλογο του βιβλίου (κλισμός, πόδια χιαστί, τρίποδη βάση, ανάκλιντρο με ελικοειδή άκρα, υποπόδιο) 30% ⭐⭐⭐ Ελέγχθηκαν τα γνωρίσματα του νεοκλασικού επίπλου — ίσιο πόδι, ορθογώνιο περίγραμμα, αρχαία μοτίβα 20% ⭐⭐⭐ Διατυπώθηκε ΓΙΑΤΙ ο πίνακας είναι ΤΕΚΜΗΡΙΟ — «κανένα … δεν σώθηκε» 20% Έγινε σύγκριση με τον Άνταμ ή σύνδεση με τη γενική αρχή της ανάπλασης «όπως στα αγγεία» 15%
⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΞΕΙΣ
⚠️ ⭐⭐⭐ ΜΗ ΓΡΑΨΕΙΣ ΚΡΙΤΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ. ⭐⭐ Η δραστηριότητα λέει «τα ΕΠΙΠΛΑ που εμφανίζονται στα έργα». ⭐ Το θέμα του πίνακα, η σύνθεση και το χρώμα ενδιαφέρουν ΜΟΝΟ όσο βοηθούν να δεις το έπιπλο.
⚠️ ⭐⭐⭐ ΜΗ ΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΟΤΙ ΚΑΘΕ ΕΠΙΠΛΟ ΣΕ ΠΙΝΑΚΑ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. ⭐⭐ Το βιβλίο λέει ότι ανέθεσε μια σειρά επίπλων· δεν λέει ότι σε κάθε πίνακα ζωγραφίζει αυτά. ⭐ Αν δεν είσαι βέβαιος, γράψε «έπιπλο σε νεοκλασικό ύφος» και όχι «έπιπλο του Νταβίντ».
⚠️ ⭐⭐ ΤΟ ΟΝΟΜΑ. Το βιβλίο τον γράφει και «Ζαν» και «Ζακ». Σωστό: ΖΑΚ — Jacques-Louis David.
Σύνοψη: (ενδεικτική) ⭐⭐⭐ Η ζωγραφική ως ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ. Το βιβλίο δίνει τη μία πρόταση που κάνει τη δραστηριότητα δυνατή — «ΚΑΝΕΝΑ από τα έπιπλα του εργαστηρίου του … ΔΕΝ ΣΩΘΗΚΕ, μπορεί όμως να τα θαυμάσει κάποιος ΣΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΟΥ» — και ονομαστικό κατάλογο των πέντε επίπλων που παρήγγειλε: μπρούντζινη καρέκλα με πόδια χιαστί, καρέκλες «κλισμός» από μαόνι, τραπέζια με τρίποδη βάση, ανάκλιντρο με ελικοειδή άκρα (εικ. 10.14, «Η κυρία Ρεκαμιέ», 1800), υποπόδια. Δουλεύεις με λίστα αναγνώρισης και ελέγχεις τα τρία γνωρίσματα του νεοκλασικού επίπλου (ίσιο πόδι, ορθογώνιο περίγραμμα, αρχαία μοτίβα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΖΩΓΡΑΦΟΥ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΝΤΙΦΑΣΚΕΙ. Το κείμενο και η εκφώνηση γράφουν «ΖΑΝ Λουί Νταβίντ», η λεζάντα της εικ. 10.14 «ΖΑΚ Λουί Νταβίντ». Σωστό είναι το ΖΑΚ (Jacques-Louis David) — και έχει σημασία, γιατί με «Ζαν» δεν θα τον βρεις εύκολα.
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΑΠΟΔΩΣΕΙΣ ΚΑΘΕ ΕΠΙΠΛΟ ΣΤΟΝ ΝΤΑΒΙΝΤ. Το βιβλίο λέει ότι ανέθεσε μια σειρά επίπλων — δεν λέει ότι κάθε έπιπλο σε κάθε πίνακά του είναι δικό του σχεδιασμού. Αν δεν είσαι βέβαιος, γράψε «έπιπλο σε νεοκλασικό ύφος».
- ⚠️ ⭐⭐ ΤΟ ΠΟΔΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ. Νεοκλασικό = ίσιο πόδι που λεπταίνει προς τα κάτω, ή χιαστί, ή «κλισμός». Αν δεις ελισσόμενο καμπριολέ, κοιτάς ροκοκό (κεφ. 9) — και το βιβλίο σημειώνει ότι στην αρχή «οι καμπύλες του Ροκοκό … ΑΝΑΚΑΤΕΥΤΗΚΑΝ με τις ευθείες γραμμές», άρα υπάρχουν και μεικτά.
- ⭐⭐ Δεν είναι άσκηση κριτικής ζωγραφικής. Ζητούνται τα έπιπλα. Θέμα, σύνθεση και χρώμα ενδιαφέρουν μόνο όσο βοηθούν να διαβάσεις το αντικείμενο.
- ⭐ Ξεκίνα από την εικ. 10.14 («Η κυρία Ρεκαμιέ», 1800): είναι ο μόνος πίνακας που το ίδιο το βιβλίο συνδέει ρητά με έπιπλο του καταλόγου — το ανάκλιντρο με τα ελικοειδή άκρα.
