Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24ο: Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΙΝΙΜΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ (σελ. 272) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24ο: Ο ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΙΝΙΜΑΛΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ

Η 1 δραστηριότητα του κεφαλαίου (ΕΝΙΚΟΣ, χωρίς αρίθμηση), στη σελ. 272. Η απάντηση στο «γιατί έχουν τα συγκεκριμένα σχήματα» υπάρχει αυτούσια στο κεφάλαιο: τα αντικείμενα «δεν νοούνται πλέον ως φορείς της μηχανικής τους λειτουργίας, αλλά ως ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ», γιατί η λειτουργία «εξυπηρετείται από το ΑΠΕΙΡΟΕΛΑΧΙΣΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΤΟ ΜΙΚΡΟ-ΤΣΙΠ». Το βιβλίο γράφτηκε γύρω στο 2000 (πύργος + οθόνη CRT): η λύση ζητά ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ, τον υπολογιστή του βιβλίου και τον σημερινό.

Δραστηριότητα (σελ. 272) — Τα εμφανή μέρη ενός υπολογιστή και γιατί έχουν αυτά τα σχήματα

Ερώτηση: Περιγράψτε τα εμφανή μέρη από τα οποία αποτελείται ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής και προσπαθήστε να εξηγήσετε γιατί έχουν τα συγκεκριμένα σχήματα.

Απάντηση:

• Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ «ΓΙΑΤΙ» ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ — ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ

  «ΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ ΔΕΝ ΝΟΟΥΝΤΑΙ ΠΛΕΟΝ ΩΣ ΦΟΡΕΙΣ ΤΗΣ ΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΤΟΥΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ, ΑΛΛΑ ΩΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΒΑΛΕ Ο ΜΟΝΤΕΡΝΙΣΜΟΣ (ΑΥΤΗ ΕΞΥΠΗΡΕΤΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΑΠΕΙΡΟΕΛΑΧΙΣΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΤΟ ΜΙΚΡΟ-ΤΣΙΠ), ΑΛΛΑ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟΣ, ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΚΟΙΝΟ.»

  ΑΝ ΓΡΑΨΕΙΣ ΜΟΝΟ ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ, ΕΧΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙ ΣΤΟ «ΓΙΑΤΙ». Το σχήμα ΔΕΝ επιβάλλεται πια από το εσωτερικό — το εσωτερικό χωράει σε ένα νύχι. Άρα το σχήμα το ορίζει κάτι άλλο.

  ---

  ΠΡΙΝ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙΣ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΡΑΦΤΗΚΕ ΓΥΡΩ ΣΤΟ 2000

  Ο υπολογιστής που είχε στο μυαλό του ο συγγραφέας ήταν ΠΥΡΓΟΣ + ΟΓΚΩΔΗΣ ΟΘΟΝΗ CRT + ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΙΟ + ΠΟΝΤΙΚΙ. Ο δικός σου μπορεί να είναι ένα φορητό δύο εκατοστών ή ένα τηλέφωνο.

  ΜΗΝ ΤΟ ΚΡΥΨΕΙΣ — ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΟΥ ΤΟ. Η καλύτερη εργασία περιγράφει ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ και δείχνει τι άλλαξε στα είκοσι πέντε χρόνια που μεσολάβησαν. Και δείχνει ότι η πρόβλεψη του βιβλίου ΕΠΑΛΗΘΕΥΤΗΚΕ: οι υπολογιστές περνούν σε νέες φάσεις «ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΜΟΛΥΒΙ Η ΜΕ ΤΙΣ ΟΘΟΝΕΣ ΕΠΑΦΗΣ (TOUCH SCREEN), ΓΙΑ ΝΑ ΟΔΗΓΗΘΟΥΝ ΚΑΙ ΑΥΤΕΣ ΣΥΝΤΟΜΑ ΣΕ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΔΙΑΣΠΑΣΗ … ΚΑΙ ΣΜΙΚΡΥΝΣΗ».

  ---

  ΒΗΜΑ 1 — ΤΑ ΜΕΡΗ, ΜΕ ΤΡΕΙΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙ ΓΙΑ ΛΙΣΤΑ

  Μην κάνεις απαρίθμηση. Ταξινόμησε — αυτό είναι σχεδιαστική σκέψη:

  ΜΕΡΟΣ	ΤΙ ΚΑΝΕΙ	ΤΙ ΟΡΙΖΕΙ ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ
  ΟΘΟΝΗ	ΕΞΟΔΟΣ — από τη μηχανή στον άνθρωπο	ΤΟ ΜΑΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ. Ορθογώνια γιατί ορθογώνια είναι η σελίδα, η φωτογραφία, το βίντεο· οριζόντια γιατί το ανθρώπινο οπτικό πεδίο είναι οριζόντιο· λεπτή γιατί το επέτρεψε η τεχνολογία (το CRT χρειαζόταν βάθος για τον σωλήνα — ΕΚΕΙ η μηχανή επέβαλλε σχήμα)
  ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΙΟ	ΕΙΣΟΔΟΣ	ΤΟ ΧΕΡΙ — ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ. Το βήμα των πλήκτρων είναι το πλάτος του δαχτύλου· η κλίση είναι ο καρπός· αλλά η διάταξη QWERTY δεν έχει καμία σχέση με το χέρι: την κληρονόμησε από τη ΓΡΑΦΟΜΗΧΑΝΗ
  ΠΟΝΤΙΚΙ	ΕΙΣΟΔΟΣ	ΚΑΘΑΡΗ ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ. Είναι το πιο «ανθρωπομετρικό» μέρος: καμπύλο γιατί αντιγράφει την παλάμη
  ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ / ΠΥΡΓΟΣ	ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ	ΤΟ ΚΟΥΤΙ ΚΑΙ Ο ΑΕΡΑΣ. Ορθογώνιο γιατί ορθογώνιες είναι οι πλακέτες και οι δίσκοι· με σχισμές εξαερισμού γιατί το κύκλωμα θερμαίνεται· όρθιο για να πιάνει λιγότερο τραπέζι
  ΚΑΛΩΔΙΑ / ΘΥΡΕΣ	ΣΥΝΔΕΣΗ	Η ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ — μία υποδοχή σε κάθε συσκευή του κόσμου
  ΦΟΡΗΤΟΣ / ΤΑΜΠΛΕΤ / ΤΗΛΕΦΩΝΟ	ΟΛΑ ΜΑΖΙ	Η ΤΣΕΠΗ ΚΑΙ Η ΤΣΑΝΤΑ — δηλαδή ΤΟ ΣΩΜΑ ΚΑΙ Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ, όχι η μηχανή

  ---

  ΒΗΜΑ 2 — ΤΟ «ΓΙΑΤΙ»: ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΑΙΤΙΕΣ, ΟΧΙ ΜΙΑ

  Αυτή είναι η καρδιά της εργασίας. Για κάθε μέρος, το σχήμα εξηγείται από ΤΕΣΣΕΡΙΣ διαφορετικές αιτίες:

  1. ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΣΩΜΑ (εργονομία) Είναι η αιτία του κεφ. 22: οι μορφές προκύπτουν «από ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΥΝΑΤΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΥΤΑ (ΕΡΓΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ)». Ισχύει για πληκτρολόγιο, ποντίκι, ύψος οθόνης, βάρος φορητού.

  2. Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΝΑΓΚΗ Εξαερισμός, μέγεθος οθόνης, θέση μπαταρίας, αντοχή. Είναι η μόνη αιτία που ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ πραγματικά — και είναι αυτή που ΣΥΡΡΙΚΝΩΝΕΤΑΙ.

  3. Η ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ Η κληρονομιά του Βέρκμπουντ (κεφ. 16): μεγέθη χαρτιού, υποδοχές, καλώδια, το ίδιο το QWERTY. Πολλά σχήματα δεν είναι «σωστά» — είναι ΣΥΜΒΑΤΑ.

  4. Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟ — Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ «Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟΣ, ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΚΟΙΝΟ.» Γι' αυτό ένας υπολογιστής για παιδιά είναι χρωματιστός και στρογγυλός, ένας για γραφείο γκρι και αυστηρός, ένας για παίκτες μαύρος με φώτα. Ίδιο τσιπ μέσα, τρία διαφορετικά περιβλήματα.

  ΤΟ ΤΕΣΤ ΠΟΥ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: βρες δύο συσκευές με σχεδόν ίδιες προδιαγραφές και εντελώς διαφορετική εμφάνιση. Αν η μορφή ακολουθούσε τη λειτουργία, θα ήταν ίδιες. Δεν είναι.

  ---

  ΒΗΜΑ 3 — ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΟΥ ΔΙΝΕΙ ΚΑΙ ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ

  ΣΤΑΣΗ	ΤΙ ΚΑΝΕΙ ΜΕ ΤΗ ΜΗΧΑΝΗ	ΠΟΥ ΤΟ ΒΛΕΠΕΙΣ ΣΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ
  ΜΙΝΙΜΑΛΙΣΜΟΣ / «NO-DESIGN»	ΤΗΝ ΚΡΥΒΕΙ — ‘no-design’ του Μόρισον, «ΚΑΘΑΡΩΝ ΥΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΠΕΡΙΤΤΩΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΩΝ, ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ ΕΚΖΗΤΗΣΗ ΣΤΙΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ»	ενιαίο κέλυφος, χωρίς ορατές βίδες, μία επιφάνεια
  HIGH-TECH	ΤΗ ΔΕΙΧΝΕΙ — το βιβλίο τη δίνει για κτίρια «ΥΨΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΟ ΚΑΙ ΓΥΑΛΙ, ΓΝΩΣΤΗΣ ΩΣ ‘HIGH TECH’», που ατενίζουν «ΘΕΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΙΣΙΟΔΟΞΑ ΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΜΕΛΛΟΝ»	διάφανα πλαϊνά, εμφανείς ανεμιστήρες, φωτισμός, ορατές βίδες

  Πες σε ΠΟΙΑ από τις δύο ανήκει ο υπολογιστής που περιγράφεις. Είναι η πιο εύκολη πόντοι-φέρουσα παρατήρηση της εργασίας.

  Και μη λησμονήσεις την οικολογική διάσταση: το κεφάλαιο γράφει ότι «ΤΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΥΛΙΚΩΝ, ΦΥΣΙΚΩΝ Η ΣΥΝΘΕΤΙΚΩΝ, ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗΝ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΟΥΣ». Κοίτα τον δικό σου: ανοίγει; Χωρίζονται τα υλικά του για ανακύκλωση; Αν όχι, το ενιαίο κολλημένο κέλυφος είναι αισθητική επιλογή που δυσκολεύει την ανακυκλωσιμότητα που τονίζει το βιβλίο — και αυτό είναι εξαιρετικό κριτικό σχόλιο.

  ---

  ΤΙ ΠΑΡΑΔΙΝΕΙΣ

  ΜΕΡΟΣ	ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ
  1. ΣΚΙΤΣΟ Η ΣΧΕΔΙΟ	με αριθμημένα τα εμφανή μέρη
  2. ΠΙΝΑΚΑΣ	μέρος → λειτουργία → ΓΙΑΤΙ αυτό το σχήμα (και ποια από τις τέσσερις αιτίες κυριαρχεί)
  3. ΚΕΙΜΕΝΟ	η θέση του κεφαλαίου για τις «επικοινωνιακές συσκευές» και το «μικρο-τσίπ»
  4. ΣΥΓΚΡΙΣΗ	ο υπολογιστής του βιβλίου (πύργος + CRT) και ο σημερινός

  ---

  ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

  ΚΡΙΤΗΡΙΟ	ΒΑΡΟΣ
  Καταγράφονται όλα τα εμφανή μέρη, ΤΑΞΙΝΟΜΗΜΕΝΑ (είσοδος / έξοδος / επεξεργασία / σύνδεση)	20%
  Το «γιατί» εξηγείται με ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟ ΜΙΑ αιτίες (σώμα, τεχνική ανάγκη, τυποποίηση, ταυτότητα)	25%
  Αξιοποιείται η κεντρική πρόταση του κεφαλαίου για τις «ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ» και το «μικρο-τσίπ»	25%
  Γίνεται σύνδεση με μινιμαλισμό ή high-tech	15%
  Σημειώνεται η χρονική απόσταση από το βιβλίο και η επαλήθευση της πρόβλεψης για την οθόνη επαφής	15%

  ---

  ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΑΓΙΔΕΣ

  1. ΑΠΛΗ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΗ. «Οθόνη, πληκτρολόγιο, ποντίκι, κουτί» — και τέλος. Η δραστηριότητα ζητά ΚΥΡΙΩΣ το «γιατί»· εκεί είναι τα περισσότερα μόρια.

  2. ΜΟΝΟ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΙΤΙΕΣ. «Είναι έτσι γιατί χωράει το κύκλωμα» — αυτό ακριβώς λέει το βιβλίο ότι ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ ΠΙΑ: η λειτουργία «εξυπηρετείται από το ΑΠΕΙΡΟΕΛΑΧΙΣΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΤΟ ΜΙΚΡΟ-ΤΣΙΠ».

  3. ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΜΕΡΗ. Η εκφώνηση λέει ρητά «ΤΑ ΕΜΦΑΝΗ ΜΕΡΗ». Επεξεργαστής, μνήμη και μητρική δεν είναι εμφανή — εκτός αν φαίνονται σε διάφανο κουτί, οπότε είναι σχεδιαστική επιλογή high-tech και το λες έτσι.

  4. ΑΓΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΗΣ. Το βιβλίο περιγράφει τον υπολογιστή του 2000. Πες το — και δείξε ότι η πρόβλεψή του για την οθόνη επαφής βγήκε σωστή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η απάντηση στο «γιατί» είναι μια πρόταση του ίδιου του κεφαλαίου: τα αντικείμενα «δεν νοούνται πλέον ως φορείς της μηχανικής τους λειτουργίας, αλλά ως ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ. Η ταυτότητά τους δεν είναι η λειτουργικότητα που πρόβαλε ο μοντερνισμός (αυτή εξυπηρετείται από το ΑΠΕΙΡΟΕΛΑΧΙΣΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, ΤΟ ΜΙΚΡΟ-ΤΣΙΠ), αλλά Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΘΥΜΗΤΟΣ, ΓΙΑ ΕΝΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΚΟΙΝΟ». Παραδίδεις σκίτσο με αριθμημένα μέρη, πίνακα (μέρος → λειτουργία → γιατί αυτό το σχήμα) όπου κάθε σχήμα εξηγείται από τέσσερις αιτίες (ανθρώπινο σώμα, τεχνική ανάγκη, τυποποίηση, ταυτότητα/κοινό), κείμενο με τη θέση του κεφαλαίου, και σύγκριση του υπολογιστή που περιγράφει το βιβλίο με τον σημερινό. Το βιβλίο γράφτηκε γύρω στο 2000 (πύργος + οθόνη CRT) — μην το κρύψεις, αξιοποίησέ το: το κεφάλαιο γράφει για «την αντικατάσταση του πληκτρολογίου από το ηλεκτρονικό μολύβι ή με τις οθόνες επαφής (touch screen)» και για «περαιτέρω διάσπαση … και σμίκρυνση» — η πρόβλεψη επαληθεύτηκε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ΤΟ ΒΑΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ «ΓΙΑΤΙ», ΟΧΙ ΣΤΗ ΛΙΣΤΑ. «Οθόνη, πληκτρολόγιο, ποντίκι, κουτί» δεν είναι απάντηση. Ταξινόμησε (είσοδος / έξοδος / επεξεργασία / σύνδεση) και εξήγησε κάθε σχήμα.
• ΜΗΝ ΔΩΣΕΙΣ ΜΟΝΟ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΙΤΙΕΣ. Το «είναι έτσι γιατί χωράει το κύκλωμα» είναι ακριβώς αυτό που το κεφάλαιο λέει ότι δεν ισχύει πια: η λειτουργία «εξυπηρετείται από το απειροελάχιστο περιεχόμενο, το μικρο-τσίπ».
• ΜΟΝΟ ΤΑ ΕΜΦΑΝΗ ΜΕΡΗ. Η εκφώνηση το λέει ρητά. Επεξεργαστής και μνήμη δεν είναι εμφανή — εκτός αν φαίνονται μέσα από διάφανο κουτί, οπότε πρόκειται για σχεδιαστική επιλογή high-tech και το γράφεις έτσι.
• ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ ~2000. Ο υπολογιστής του είναι πύργος με οθόνη CRT. Πες το και σύγκρινε με τον σημερινό — και δείξε ότι η πρόβλεψη για την οθόνη επαφής επαληθεύτηκε.
• ΤΟ ΤΕΣΤ ΠΟΥ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: βρες δύο συσκευές με σχεδόν ίδιες προδιαγραφές και εντελώς διαφορετική εμφάνιση. Αν η μορφή ακολουθούσε τη λειτουργία, θα ήταν ίδιες.