Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 9 (1-6) (σελ. 110) – ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 9 (1-6)

Πλήρεις λύσεις των 6 ερωτήσεων του κεφαλαίου 9 — οι προτάσεις Σωστού/Λάθους για τις λοσιόν, η συμπλήρωση των κενών για τις τονωτικές λοσιόν και τα ποσοστά αλκοόλης, η επιλογή σωστής φράσης για το pH και τις λειτουργίες, η χρησιμότητα της αλκοόλης, οι λειτουργίες μιας λοσιόν και η ρύθμιση του pH του δέρματος.

Ερώτηση 1 — Σωστό ή λάθος — λοσιόν

Ερώτηση: Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λανθασμένες (Λ);

Απάντηση:

• Οι προτάσεις και οι απαντήσεις | Πρόταση | Σ/Λ | |---|---| | α. οι στυπτικές λοσιόν έχουν αντιρυτιδική δράση. | Λ | | β. οι τονωτικές λοσιόν δροσίζουν το δέρμα γι' αυτό και ονομάζονται δροσιστικά του δέρματος. | Σ | | γ. το αλκαλικό pH είναι επικίνδυνο για το δέρμα. | Σ | | δ. λοσιόν που περιέχουν αλκοόλη σε μεγάλη ποσότητα αποφεύγονται γιατί ξηραίνουν το δέρμα. | Σ | | ε. οι λοσιόν για μετά τον ήλιο συνήθως περιέχουν αλόη. | Σ |

  Η τεκμηρίωση

  • α (σελ. 101): οι στυπτικές λοσιόν σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι βοηθούν στην εξάλειψη ρυτίδων και γι' αυτό δεν συστήνονται σαν αντιρυτιδικά προϊόντα, πράγμα που έχει κατοχυρωθεί και νομοθετικά σε πολλές χώρες· απλώς δημιουργούν ένα τέντωμα στην επιδερμίδα λόγω της σύσφιγξης των πόρων, και γι' αυτό προκαλείται μια προσωρινή κάλυψη των ρυτίδων.
  • β (σελ. 102): έχουν την ικανότητα να διεγείρουν τα κύτταρα του δέρματος και να προκαλούν αίσθημα δροσιάς, γι' αυτό λέγονται και δροσιστικά του δέρματος.
  • γ (σελ. 98): το αλκαλικό pH είναι επικίνδυνο για την υγιεινή του δέρματος, γιατί επιτρέπει να δημιουργούνται μολύνσεις από μύκητες και μικρόβια που δρουν σε τέτοιες τιμές.
  • δ (σελ. 99): η τάση που επικρατεί είναι να μειώνεται όσο το δυνατόν περισσότερο το ποσοστό της γιατί απολιπαίνει το δέρμα.
  • ε (σελ. 104): Λοσιόν για μετά τον ήλιο: περιέχουν διάφορα αντιφλογιστικά εκχυλίσματα, συνήθως αλόη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λανθασμένη είναι μόνο η πρόταση α: οι στυπτικές λοσιόν σε καμία περίπτωση δεν θεωρείται ότι βοηθούν στην εξάλειψη ρυτίδων και δεν συστήνονται ως αντιρυτιδικά προϊόντα, κάτι που έχει κατοχυρωθεί και νομοθετικά σε πολλές χώρες· απλώς προκαλούν προσωρινή κάλυψη των ρυτίδων λόγω του τεντώματος από τη σύσφιγξη των πόρων. Σωστές είναι οι προτάσεις β, γ, δ και ε: οι τονωτικές λοσιόν λέγονται και δροσιστικά του δέρματος· το αλκαλικό pH είναι επικίνδυνο γιατί επιτρέπει μολύνσεις από μύκητες και μικρόβια· η μεγάλη ποσότητα αλκοόλης αποφεύγεται γιατί απολιπαίνει και ξηραίνει το δέρμα· και οι λοσιόν για μετά τον ήλιο περιέχουν συνήθως αλόη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Συμπλήρωση κενών — λοσιόν και αλκοόλη

Ερώτηση: Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις:

Απάντηση:

• α. οι τονωτικές λοσιόν είναι γνωστές και σαν ___ → δροσιστικά του δέρματος (σελ. 102): έχουν την ικανότητα να διεγείρουν τα κύτταρα του δέρματος και να προκαλούν αίσθημα δροσιάς, γι' αυτό λέγονται και δροσιστικά του δέρματος· στο εμπόριο είναι γνωστές και ως λοσιόν προσώπου (face lotions), τονωτικά δέρματος (skin tonics), τονωτικά (toners).

  β. οι λοσιόν για κανονικό δέρμα περιέχουν αλκοόλη μέχρι _____ → 10% (v/v) (σελ. 103): Κανονικό δέρμα. Περιέχουν συνήθως μέχρι 10% (v/v) αλκοόλη, αλλά η τάση είναι να εξαλειφθεί εντελώς.

  γ. οι κολώνιες μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι _____ λοσιόν. → υδατοαλκοολικές (σελ. 104): Κολώνιες: μπορούν να θεωρηθούν υδατοαλκοολικές λοσιόν με αυξημένη περιεκτικότητα σε άρωμα· συνήθως περιέχουν 3-5% αρωματικά λάδια σε αλκοολούχο διάλυμα, 60-70% αλκοόλη, γαλακτωματοποιούς παράγοντες και 30% νερό.

  δ. η περιεκτικότητα μιας λοσιόν σε αλκοόλη μπορεί να φτάσει μέχρι και ___ → 60% (σελ. 99, 103): σε παρασκευάσματα που προορίζονται για θεραπευτική δράση π.χ. ακμή, η περιεκτικότητα σε αλκοόλη μπορεί να φτάσει και 60% (w/w), όμως επειδή τα παρασκευάσματα αυτά προορίζονται αυστηρά για τοπική χρήση αυτό θα πρέπει να επισημαίνεται· Προβληματικό δέρμα. Η περιεκτικότητα σε αλκοόλη μπορεί να φτάσει το 60%, όμως προορίζονται για τοπική μόνο χρήση.

  Τα ποσοστά αλκοόλης ανά τύπο δέρματος (σελ. 103) | Τύπος δέρματος | Αλκοόλη | |---|---| | Ξηρό, γερασμένο | το πολύ 5% | | Κανονικό | μέχρι 10% (v/v) | | Λιπαρό και μικτό | μέχρι και 30% | | Προβληματικό | μέχρι 60% — τοπική μόνο χρήση | | Ευαίσθητο | χωρίς οινόπνευμα |

Σύνοψη: (ενδεικτική) α. Δροσιστικά του δέρματος. β. Μέχρι 10% (v/v) αλκοόλη. γ. Υδατοαλκοολικές λοσιόν, με αυξημένη περιεκτικότητα σε άρωμα. δ. Μέχρι και 60%, σε παρασκευάσματα για θεραπευτική δράση ή για προβληματικό δέρμα, τα οποία όμως προορίζονται αυστηρά για τοπική χρήση και αυτό πρέπει να επισημαίνεται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Επιλογή σωστής φράσης

Ερώτηση: Να σημειώσετε τη σωστή φράση στις παρακάτω προτάσεις:

Απάντηση:

• Α. Το φυσιολογικό pH του δέρματος είναι: → β) 5 - 6,5 (σελ. 98): το pH του δέρματος είναι όξινο· οι φυσιολογικές τιμές στις οποίες κυμαίνεται είναι 5,5-6,5· η ρύθμιση αυτή λοιπόν πετυχαίνεται με όξινες λοσιόν (pH 5-6,5) — άρα από τις τρεις επιλογές η β είναι η μόνη που αποδίδει την όξινη περιοχή του δέρματος.

  Β. Οι στυπτικές λοσιόν έχουν τις εξής λειτουργίες: → α) ρυθμίζουν τη λιπαρότητα του δέρματος (σελ. 101): σφίγγουν το δέρμα, συσφίγγουν τους πόρους, ώστε να είναι λιγότερο φανεροί, ρυθμίζουν τη λιπαρότητα και το pH — το βιβλίο χρησιμοποιεί ρητά τη λέξη ρυθμίζουν, όχι «αυξάνουν» ή «μειώνουν».

  Γ. Οι τονωτικές λοσιόν έχουν τις εξής λειτουργίες: → α) διεγείρουν τα κύτταρα του δέρματος και προκαλούν τόνωση της κυκλοφορίας του αίματος (σελ. 98, 102): οι λοσιόν τονώνουν το δέρμα, δροσίζοντάς το μετά τον καθαρισμό· προκαλούν ελαφρά διέγερση και τόνωση της κυκλοφορίας του αίματος· έχουν την ικανότητα να διεγείρουν τα κύτταρα του δέρματος και να προκαλούν αίσθημα δροσιάς. → Η επιλογή β (προκαλούν ατονία) είναι το αντίθετο, ενώ η γ (δεν περιέχουν καθόλου αλκοόλη) αντιφάσκει με το βιβλίο: οι τονωτικές λοσιόν είναι υδατικές ή υδατοαλκοολικές… η περιεκτικότητα σε αλκοόλη αυξάνει καθώς αναφερόμαστε σε ξηρά, κανονικά και λιπαρά δέρματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στο Α σωστή είναι η επιλογή β: το φυσιολογικό pH του δέρματος είναι όξινο, με τιμές 5 έως 6,5. Στο Β σωστή είναι η επιλογή α: οι στυπτικές λοσιόν ρυθμίζουν τη λιπαρότητα του δέρματος, καθώς σφίγγουν το δέρμα, συσφίγγουν τους πόρους και ρυθμίζουν τη λιπαρότητα και το pH. Στο Γ σωστή είναι η επιλογή α: οι τονωτικές λοσιόν διεγείρουν τα κύτταρα του δέρματος και προκαλούν τόνωση της κυκλοφορίας του αίματος· δεν προκαλούν ατονία και δεν είναι απαραίτητα χωρίς αλκοόλη, αφού είναι υδατικές ή υδατοαλκοολικές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Χρησιμότητα της αλκοόλης

Ερώτηση: Ποια είναι η χρησιμότητα της αλκοόλης μέσα σε μια λοσιόν;

Απάντηση:

• Ποια αλκοόλη και σε τι ποσοστό (σελ. 99): χρησιμοποιείται συνήθως μετουσιωμένη αιθανόλη, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η ισοπροπανόλη· σε υδατοαλκοολικές λοσιόν η περιεχόμενη αλκοόλη είναι συνήθως 5-20%, όμως η τάση που επικρατεί είναι να μειώνεται όσο το δυνατόν περισσότερο το ποσοστό της γιατί απολιπαίνει το δέρμα.

  Οι ιδιότητές της — η περιεχόμενη αλκοόλη εκτός από τη στυπτική δράση έχει και τις παρακάτω ιδιότητες:

  1. Εξατμίζεται πολύ εύκολα, γι' αυτό και δίνει αίσθηση δροσιάς στο δέρμα.
  2. Δρα ως απολυμαντικό.
  3. Διαλύει τα αρώματα που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή της λοσιόν.
  4. Διαλύει τις λιπαρές ουσίες οπότε αυξάνει τις καθαριστικές ιδιότητες του προϊόντος.

  Και η στυπτική της δράση (σελ. 101): σχεδόν πάντοτε περιέχουν αλκοόλη, που έχει μια ήπια στυπτική και αντισηπτική δράση, σε περιεκτικότητα που ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο του δέρματος στον οποίο απευθύνονται.

  Ο περιορισμός: σε παρασκευάσματα που προορίζονται για θεραπευτική δράση π.χ. ακμή, η περιεκτικότητα σε αλκοόλη μπορεί να φτάσει και 60% (w/w), όμως επειδή τα παρασκευάσματα αυτά προορίζονται αυστηρά για τοπική χρήση αυτό θα πρέπει να επισημαίνεται· γι' αυτό και υπάρχει μια σειρά από μαλακτικά στοιχεία που μπορούν να προστεθούν, προκειμένου να εμποδίσουν ή να απαλύνουν την ξηραντική δράση της αλκοόλης, π.χ. γλυκερίνη, προπυλενογλυκόλη (σελ. 102).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αλκοόλη μέσα σε μια λοσιόν, εκτός από την ήπια στυπτική της δράση, εξατμίζεται πολύ εύκολα και γι' αυτό δίνει αίσθηση δροσιάς στο δέρμα, δρα ως απολυμαντικό, διαλύει τα αρώματα που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή της λοσιόν και διαλύει τις λιπαρές ουσίες, αυξάνοντας έτσι τις καθαριστικές ιδιότητες του προϊόντος. Χρησιμοποιείται συνήθως μετουσιωμένη αιθανόλη ή ισοπροπανόλη, σε ποσοστό 5-20%, με τάση όμως να μειώνεται όσο το δυνατόν περισσότερο, γιατί απολιπαίνει το δέρμα· γι' αυτό προστίθενται και μαλακτικά στοιχεία, όπως γλυκερίνη και προπυλενογλυκόλη, που απαλύνουν την ξηραντική της δράση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Λειτουργίες μιας λοσιόν

Ερώτηση: Ποιες είναι οι λειτουργίες μιας λοσιόν;

Απάντηση:

• Οι τρεις λειτουργίες (σελ. 98) — συνήθως οι λοσιόν έχουν τις παρακάτω δράσεις: Ρύθμιση του pH· Στυπτική δράση· Τόνωση.

  1. Ρύθμιση του pH: το pH του δέρματος είναι όξινο· οι φυσιολογικές τιμές στις οποίες κυμαίνεται είναι 5,5-6,5· όμως πολλά καθαριστικά του δέρματος, π.χ. τα σαπούνια, έχουν pH αλκαλικό (9-10), με αποτέλεσμα μετά τη χρήση τους να διαταράσσεται η ισορροπία της επιδερμίδας… η ρύθμιση αυτή λοιπόν πετυχαίνεται με όξινες λοσιόν (pH 5-6,5).

  2. Στυπτική δράση: οι λοσιόν απομακρύνουν τα υπολείμματα των προϊόντων καθαρισμού, και ασκούν στυπτική δράση στο δέρμα, δηλαδή βοηθούν να συσφίγγουν οι ανοιχτοί και διεσταλμένοι πόροι του δέρματος και διορθώνουν τη λιπαρότητα της επιδερμίδας· επίσης, καλύπτουν τις ρυτίδες γιατί προκαλούν τέντωμα του δέρματος.

  3. Τόνωση: οι λοσιόν τονώνουν το δέρμα, δροσίζοντάς το μετά τον καθαρισμό· προκαλούν ελαφρά διέγερση και τόνωση της κυκλοφορίας του αίματος, ώστε το δέρμα να επανέλθει στον κανονικό του τόνο και να είναι έτοιμο να λειτουργήσει κανονικά.

  Και η γενική χρήση τους (σελ. 97): απλώνονται με ένα μικρό κομμάτι βαμβάκι μετά τον καθαρισμό του προσώπου και αφαιρούν τα υπολείμματα από ακαθαρσίες, σαπούνια ή γαλακτώματα καθαρισμού· αφήνουν στο δέρμα μια αίσθηση φρεσκάδας, καθαρότητας και τόνωσης.

  Στην Ανακεφαλαίωση (σελ. 109): οι λοσιόν είναι υδατικά ή υδατοαλκοολικά παρασκευάσματα που έχουν τις εξής δράσεις για το δέρμα: ρύθμιση του pH (σε φυσιολογικά για το δέρμα όρια), στυπτική δράση (βοηθούν να συσφίγγουν οι ανοιχτοί πόροι και ρυθμίζουν τη λιπαρότητα), τόνωση (προκαλούν ελαφρά διέγερση και τόνωση της κυκλοφορίας του αίματος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι λοσιόν έχουν τρεις λειτουργίες. Πρώτον, τη ρύθμιση του pH: το δέρμα έχει όξινο pH 5,5-6,5, ενώ τα σαπούνια είναι αλκαλικά με pH 9-10, οπότε η επαναφορά στα φυσιολογικά όρια πετυχαίνεται με όξινες λοσιόν pH 5-6,5. Δεύτερον, τη στυπτική δράση: απομακρύνουν τα υπολείμματα των προϊόντων καθαρισμού, βοηθούν να συσφίγγουν οι ανοιχτοί και διεσταλμένοι πόροι, διορθώνουν τη λιπαρότητα και καλύπτουν προσωρινά τις ρυτίδες προκαλώντας τέντωμα του δέρματος. Τρίτον, την τόνωση: δροσίζουν το δέρμα μετά τον καθαρισμό και προκαλούν ελαφρά διέγερση και τόνωση της κυκλοφορίας του αίματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ρύθμιση του pH του δέρματος

Ερώτηση: Γιατί είναι απαραίτητη η ρύθμιση του pH του δέρματος και πώς πετυχαίνεται;

Απάντηση:

• Το φυσιολογικό pH (σελ. 98): το pH του δέρματος είναι όξινο· οι φυσιολογικές τιμές στις οποίες κυμαίνεται είναι 5,5-6,5.

  Τι το διαταράσσει: όμως πολλά καθαριστικά του δέρματος, π.χ. τα σαπούνια, έχουν pH αλκαλικό (9-10), με αποτέλεσμα μετά τη χρήση τους να διαταράσσεται η ισορροπία της επιδερμίδας.

  Γιατί είναι απαραίτητη η ρύθμιση: το αλκαλικό pH είναι επικίνδυνο για την υγιεινή του δέρματος, γιατί επιτρέπει να δημιουργούνται μολύνσεις από μύκητες και μικρόβια που δρουν σε τέτοιες τιμές· αν λοιπόν μετά τον καθαρισμό δε φροντίσουμε να επαναφέρουμε το pH σε φυσιολογικά όρια, τότε πιθανόν να εμφανιστούν ερεθισμοί και κοκκινίλες ή σπυράκια.

  Πώς πετυχαίνεται: η ρύθμιση αυτή λοιπόν πετυχαίνεται με όξινες λοσιόν (pH 5-6,5).

  Με ποιες ουσίες (σελ. 99): Ρυθμιστές του pH: είναι ουσίες που δίνουν στις λοσιόν το επιθυμητό pH· συνήθως είναι οργανικά οξέα χαμηλής σχετικά μοριακής μάζας, π.χ. γαλακτικό, γλυκολικό, κιτρικό, μηλικό.

  Η αντιστοιχία με τις όξινες κρέμες καθαρισμού (κεφ. 8, σελ. 77): οι όξινες κρέμες καθαρισμού περιέχουν όξινες ουσίες όπως το κιτρικό οξύ, ο χυμός λεμονιού και το γαλακτικό οξύ, και ο σκοπός της χρήσης τους είναι η διατήρηση του pH της επιδερμίδας στα φυσιολογικά όρια μεταξύ 4,5 και 6,0.

  Και η σχετική δράση των στυπτικών λοσιόν (σελ. 101): σφίγγουν το δέρμα, συσφίγγουν τους πόρους… ρυθμίζουν τη λιπαρότητα και το pH.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η ρύθμιση του pH είναι απαραίτητη γιατί το δέρμα έχει φυσιολογικά όξινο pH, με τιμές 5,5-6,5, ενώ πολλά καθαριστικά, όπως τα σαπούνια, έχουν αλκαλικό pH 9-10 και διαταράσσουν την ισορροπία της επιδερμίδας. Το αλκαλικό pH είναι επικίνδυνο για την υγιεινή του δέρματος, γιατί επιτρέπει τη δημιουργία μολύνσεων από μύκητες και μικρόβια που δρουν σε τέτοιες τιμές, και αν δεν επαναφέρουμε το pH στα φυσιολογικά όρια μετά τον καθαρισμό, μπορεί να εμφανιστούν ερεθισμοί, κοκκινίλες ή σπυράκια. Η ρύθμιση πετυχαίνεται με όξινες λοσιόν pH 5-6,5, οι οποίες περιέχουν ρυθμιστές του pH, δηλαδή οργανικά οξέα χαμηλής σχετικά μοριακής μάζας, όπως το γαλακτικό, το γλυκολικό, το κιτρικό και το μηλικό οξύ.

Κριτήρια αξιολόγησης: