Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (1-7) (σελ. 72) – ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 7 (1-7)

Πλήρεις λύσεις των 7 ερωτήσεων του κεφαλαίου 7 — οι ορισμοί χρωστικής ύλης, πιγμέντου και λακών, οι προτάσεις Σωστού/Λάθους, ο ορισμός του χρώματος, οι φυσικές χρωστικές ουσίες, οι λόγοι χρήσης των χρωστικών, οι ιδιότητες που απαιτεί η Ε.Κ. και η κατάταξη κατά χημική σύσταση.

Ερώτηση 1 — Συμπλήρωση κενών — χρωστική, πιγμέντο, λάκες

Ερώτηση: Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις:

Απάντηση:

• α. Η ουσία που είναι διαλυτή μέσα στο φορέα που χρησιμοποιείται ονομάζεται __ . → χρωστική ύλη (χρωστική ουσία) (σελ. 65): χρωστική ύλη ονομάζεται μια χημική ένωση που έχει την ικανότητα να προσδίδει χρώμα και να είναι διαλυτή στον φορέα (διαλύτη) που χρησιμοποιείται.

  β. Η ουσία που είναι αδιάλυτη μέσα στο φορέα που χρησιμοποιείται ονομάζεται _____ . → πιγμέντο (σελ. 66): πιγμέντο ονομάζεται μια έγχρωμη ή άσπρη ανόργανη ή οργανική χημική ουσία που είναι αδιάλυτη στον φορέα που χρησιμοποιείται.

  γ. Άλατα οργανικών χρωστικών που έχουν προσροφηθεί σε κάποιο υπόστρωμα ονομάζονται ___ . → λάκες (σελ. 65): Λάκες: ονομάζονται τα μετά καλίου, νατρίου, βαρίου, αργιλίου κ.τ.λ. άλατα μιας πιστοποιημένης χρωστικής ύλης που έχουν προσροφηθεί σε κάποιο υπόστρωμα.

  Τα υποστρώματα των λακών: ως υποστρώματα χρησιμοποιούνται αλουμίνα, τάλκης, οξείδιο του ψευδαργύρου, οξείδιο τιτανίου, θειικό βάριο κ.τ.λ. ή και κάποιος συνδυασμός αυτών.

  Η βασική διάκριση σε έναν πίνακα | Όρος | Διαλυτότητα στον φορέα | Οπτικό αποτέλεσμα | |---|---|---| | Χρωστική ύλη | διαλυτή | προσδίδει χρώμα | | Πιγμέντο | αδιάλυτη | η διασπορά του προσδίδει αδιαφάνεια ή απόχρωση | | Λάκα | αδιάλυτη στο νερό, στα λάδια και στους περισσότερους διαλύτες | η διασπορά της προσδίδει διαφάνεια και χρώμα |

Σύνοψη: (ενδεικτική) α. Χρωστική ύλη ή χρωστική ουσία. β. Πιγμέντο. γ. Λάκες. Ειδικότερα, χρωστική ύλη είναι μια χημική ένωση που προσδίδει χρώμα και είναι διαλυτή στον φορέα, πιγμέντο μια έγχρωμη ή άσπρη ανόργανη ή οργανική ουσία αδιάλυτη στον φορέα, και λάκες τα άλατα καλίου, νατρίου, βαρίου ή αργιλίου μιας πιστοποιημένης χρωστικής ύλης που έχουν προσροφηθεί σε υπόστρωμα, όπως η αλουμίνα, ο τάλκης, το οξείδιο του ψευδαργύρου, το οξείδιο τιτανίου ή το θειικό βάριο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Σωστό ή λάθος — χρωστικές ουσίες

Ερώτηση: Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λάθος (Λ);

Απάντηση:

• Οι προτάσεις και οι απαντήσεις | Πρόταση | Σ/Λ | |---|---| | α. Χρωστική ουσία είναι μία χημική ένωση που είναι αδιάλυτη μέσα στο φορέα ο οποίος χρησιμοποιείται. | Λ | | β. Οι επιτρεπόμενες χρωστικές ουσίες θα πρέπει να είναι φωτοσταθερές. | Σ | | γ. Μια χρωστική ουσία δεν θα πρέπει να εμφανίζει καμία απολύτως αλλεργιογόνο δράση. | Σ |

  Η τεκμηρίωση

  • α: η πρόταση συγχέει τη χρωστική ύλη με το πιγμέντο — χρωστική ύλη ονομάζεται μια χημική ένωση που έχει την ικανότητα να προσδίδει χρώμα και να είναι διαλυτή στον φορέα (διαλύτη) που χρησιμοποιείται (σελ. 65)· αδιάλυτο στον φορέα είναι το πιγμέντο (σελ. 66).
  • β (σελ. 67): οι επιτρεπόμενες από τη νομοθεσία της Ε.Κ χρωστικές ουσίες θα πρέπει να έχουν τις εξής ιδιότητες: φωτοσταθερότητα του προϊόντος (δηλαδή να μην αλλοιώνεται το χρώμα του με την έκθεσή του στο ηλιακό φως).
  • γ (σελ. 67): να μην εμφανίζει καμιά απολύτως αλλεργιογόνο δράση και αυτό να έχει τεκμηριωθεί με μελέτες ασφάλειας της χρωστικής ουσίας.

  Και οι υπόλοιπες απαιτήσεις της Ε.Κ.: συμβατότητα της χρωστικής με το προϊόν (δεν θα πρέπει η χρωστική να αντιδρά με το προϊόν)· να μη διαχέεται η χρωστική από το προϊόν στο δέρμα· τα σωματίδια σκόνης που αποτελούν το προϊόν να είναι λεπτά διαχωρισμένα και να υπάρχει ομοιομορφία της χρωστικής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λανθασμένη είναι η πρόταση α, γιατί η χρωστική ουσία είναι διαλυτή, και όχι αδιάλυτη, μέσα στον φορέα που χρησιμοποιείται — αδιάλυτο στον φορέα είναι το πιγμέντο. Σωστές είναι οι προτάσεις β και γ: η νομοθεσία της Ε.Κ. απαιτεί οι επιτρεπόμενες χρωστικές να είναι φωτοσταθερές, δηλαδή να μην αλλοιώνεται το χρώμα τους με την έκθεση στο ηλιακό φως, και να μην εμφανίζουν καμία απολύτως αλλεργιογόνο δράση, τεκμηριωμένα με μελέτες ασφάλειας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ορισμός του χρώματος

Ερώτηση: Δώστε τον ορισμό του χρώματος.

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 65): το οπτικό αποτέλεσμα μιας προσπίπτουσας δέσμης φωτός σε ένα αντικείμενο ορίζεται ως χρώμα και είναι αποτέλεσμα των φαινομένων της ανάκλασης, διάθλασης και απορρόφησης της ακτινοβολίας.

  Τα τρία φαινόμενα που το παράγουν | Φαινόμενο | Ρόλος | |---|---| | Ανάκλαση | το φως επιστρέφει από την επιφάνεια του αντικειμένου | | Διάθλαση | το φως αλλάζει διεύθυνση καθώς περνά μέσα από το υλικό | | Απορρόφηση | μέρος της ακτινοβολίας συγκρατείται από το αντικείμενο |

  Η διάκριση από τους συγγενείς όρους

  • Χρωστική ύλη: μια χημική ένωση που έχει την ικανότητα να προσδίδει χρώμα και να είναι διαλυτή στον φορέα (διαλύτη) που χρησιμοποιείται.
  • Πιγμέντο: μια έγχρωμη ή άσπρη ανόργανη ή οργανική χημική ουσία που είναι αδιάλυτη στον φορέα που χρησιμοποιείται.
  • Λάκα: τα… άλατα μιας πιστοποιημένης χρωστικής ύλης που έχουν προσροφηθεί σε κάποιο υπόστρωμα.

  Πρακτικό παράδειγμα από το βιβλίο: το διοξείδιο του τιτανίου… είναι μια αδιαφανής χρωστική που μπορεί να διαχέει ή να αντανακλά το υπεριώδες φως (σελ. 69) — δηλαδή το οπτικό αποτέλεσμα προκύπτει ακριβώς από τη συμπεριφορά του υλικού απέναντι στην ακτινοβολία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρώμα ορίζεται το οπτικό αποτέλεσμα μιας προσπίπτουσας δέσμης φωτός σε ένα αντικείμενο και είναι αποτέλεσμα των φαινομένων της ανάκλασης, της διάθλασης και της απορρόφησης της ακτινοβολίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Φυσικές χρωστικές ουσίες

Ερώτηση: Αναφέρετε πέντε φυσικές χρωστικές ουσίες.

Απάντηση:

• Οι κυριότερες φυσικές χρωστικές (σελ. 67) — οι κυριότερες φυσικές χρωστικές ουσίες, γνωστές από παλιά, που χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα είναι:

  1. Το χαμομήλι
  2. Το ανάττο
  3. Η χλωροφύλλη
  4. Το καροτένιο
  5. Η κοχενίλλη
  6. Η χέννα

  Ο πίνακας με τα χρώματα και τις χρήσεις τους (σελ. 68) | Φυσική χρωστική | Χρώμα | Χρήσεις σε καλλυντικά προϊόντα | |---|---|---| | Χαμομήλι | Κίτρινο | Φυσική τριχοβαφή | | Ανάττο | Πορτοκαλο-κίτρινο | Σαμπουάν | | Χλωροφύλλη | Κυανοπράσινο, Κιτρινοπράσινο | Αρώματα, κεριά, σαπούνια, λάδια | | Καροτένιο | Πορτοκαλί | Αντηλιακά, κρέμες | | Κοχενίλλη | Πορτοκαλί, Βαθύ κόκκινο | Πληρωτικό υλικό | | Χέννα | Πορτοκαλί, κόκκινο | Τριχοβαφή, τατουάζ, βερνίκια νυχιών |

  Ποιες χρησιμοποιούνται περισσότερο (Ανακεφαλαίωση, σελ. 71): η χλωροφύλλη, το ανάττο και το καροτένιο είναι από τα συχνότερα πλέον χρησιμοποιούμενα από την κατηγορία των φυσικών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε φυσικές χρωστικές ουσίες είναι το χαμομήλι, που δίνει κίτρινο χρώμα και χρησιμοποιείται ως φυσική τριχοβαφή· το ανάττο, πορτοκαλοκίτρινο, για σαμπουάν· η χλωροφύλλη, κυανοπράσινη ή κιτρινοπράσινη, για αρώματα, κεριά, σαπούνια και λάδια· το καροτένιο, πορτοκαλί, για αντηλιακά και κρέμες· και η κοχενίλλη, πορτοκαλί έως βαθύ κόκκινη, ως πληρωτικό υλικό. Έκτη φυσική χρωστική είναι η χέννα, πορτοκαλί και κόκκινη, για τριχοβαφή, τατουάζ και βερνίκια νυχιών. Συχνότερα χρησιμοποιούνται η χλωροφύλλη, το ανάττο και το καροτένιο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Λόγοι χρήσης χρωστικών ουσιών

Ερώτηση: Πόσοι και ποιοι είναι οι λόγοι της χρησιμοποίησης χρωστικών ουσιών στα καλλυντικά προϊόντα;

Απάντηση:

• Οι λόγοι είναι δύο (σελ. 65) — οι χρωστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή καλλυντικών προϊόντων αποβλέπουν:

  α) Στη λειτουργικότητα του προϊόντος: να προσδώσουν χρώμα σε ορισμένα μέρη του προσώπου ή του σώματος (λειτουργικότητα του προϊόντος), π.χ. μακιγιάζ, σκιές ματιών, κραγιόν, βερνίκια νυχιών κ.τ.λ.

  β) Σε αισθητικούς λόγους: να συντελέσουν στην καλή εμφάνιση του προϊόντος, ώστε να γίνει πιο ελκυστικό για τον καταναλωτή (αισθητικοί λόγοι), π.χ. λοσιόν, σαμπουάν, κρέμες κ.τ.λ.· στην περίπτωση αυτή η χρωστική ουσία έχει ρόλο μόνο στην αισθητική παρουσίαση του προϊόντος και δεν επηρεάζει τη λειτουργικότητα αυτού.

  Η διάκριση σε πίνακα | Λόγος | Τι πετυχαίνει | Παραδείγματα προϊόντων | |---|---|---| | Λειτουργικότητα | προσδίδουν χρώμα σε μέρη του προσώπου ή του σώματος | μακιγιάζ, σκιές ματιών, κραγιόν, βερνίκια νυχιών | | Αισθητικοί λόγοι | καλή εμφάνιση του προϊόντος, πιο ελκυστικό για τον καταναλωτή — δεν επηρεάζεται η λειτουργικότητα | λοσιόν, σαμπουάν, κρέμες |

  Στην Ανακεφαλαίωση (σελ. 71): τα χρώματα προστίθενται στα καλλυντικά προϊόντα για τη λειτουργικότητα αυτών ή για την προσέλκυση του καταναλωτή (εμφάνιση).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι λόγοι είναι δύο. Πρώτον, να προσδώσουν χρώμα σε ορισμένα μέρη του προσώπου ή του σώματος, δηλαδή για τη λειτουργικότητα του προϊόντος, όπως στο μακιγιάζ, στις σκιές ματιών, στα κραγιόν και στα βερνίκια νυχιών. Δεύτερον, να συντελέσουν στην καλή εμφάνιση του προϊόντος, ώστε να γίνει πιο ελκυστικό για τον καταναλωτή, δηλαδή για αισθητικούς λόγους, όπως στις λοσιόν, στα σαμπουάν και στις κρέμες· στην περίπτωση αυτή η χρωστική έχει ρόλο μόνο στην αισθητική παρουσίαση και δεν επηρεάζει τη λειτουργικότητα του προϊόντος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ιδιότητες χρωστικών κατά την Ε.Κ.

Ερώτηση: Ποιες ιδιότητες πρέπει να έχουν οι χρωστικές ουσίες που επιτρέπονται από την Ε.Κ;

Απάντηση:

• Οι ιδιότητες (σελ. 67) — οι επιτρεπόμενες από τη νομοθεσία της Ε.Κ χρωστικές ουσίες θα πρέπει να έχουν τις εξής ιδιότητες:

  1. Φωτοσταθερότητα του προϊόντος (δηλαδή να μην αλλοιώνεται το χρώμα του με την έκθεσή του στο ηλιακό φως).
  2. Συμβατότητα της χρωστικής με το προϊόν (δεν θα πρέπει η χρωστική να αντιδρά με το προϊόν).
  3. Να μη διαχέεται η χρωστική από το προϊόν στο δέρμα.
  4. Τα σωματίδια σκόνης που αποτελούν το προϊόν να είναι λεπτά διαχωρισμένα και να υπάρχει ομοιομορφία της χρωστικής.
  5. Να μην εμφανίζει καμιά απολύτως αλλεργιογόνο δράση και αυτό να έχει τεκμηριωθεί με μελέτες ασφάλειας της χρωστικής ουσίας.

  Το πλαίσιο: τελικά έχει θεσπιστεί ένας κατάλογος των χρωστικών ουσιών που μπορούν να περιέχουν τα καλλυντικά προϊόντα και ο οποίος περιλαμβάνει: τον κωδικό του χρώματος ή την ονομασία (π.χ. 12120)· τον χρωματισμό (π.χ. κόκκινο χρώμα)· το πεδίο εφαρμογής.

  Η διαφορά με τις Η.Π.Α. (σελ. 66): καμία χρωστική ουσία από τις τρεις κατηγορίες δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί στην περιοχή των ματιών· ο περιορισμός αυτός στις Η.Π.Α ισχύει μέχρι σήμερα, ενώ στην Ε.Κ. επιτρέπεται η χρήση κάποιων από αυτές στην περιοχή των ματιών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι χρωστικές ουσίες που επιτρέπονται από τη νομοθεσία της Ε.Κ. πρέπει να έχουν φωτοσταθερότητα, δηλαδή να μην αλλοιώνεται το χρώμα του προϊόντος με την έκθεσή του στο ηλιακό φως· συμβατότητα με το προϊόν, δηλαδή να μην αντιδρούν με αυτό· να μη διαχέονται από το προϊόν στο δέρμα· τα σωματίδια σκόνης που αποτελούν το προϊόν να είναι λεπτά διαχωρισμένα και να υπάρχει ομοιομορφία της χρωστικής· και να μην εμφανίζουν καμία απολύτως αλλεργιογόνο δράση, τεκμηριωμένα με μελέτες ασφάλειας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Κατάταξη κατά χημική σύσταση

Ερώτηση: Πώς κατατάσσονται οι χρωστικές ουσίες σύμφωνα με τη χημική τους σύσταση;

Απάντηση:

• Οι κατηγορίες (σελ. 67): εκτός από τα συνθετικά χρώματα, τα οποία πρέπει να έχουν πιστοποιηθεί από τον FDA και να πληρούν τους όρους της επίσημης νομοθεσίας, διακρίνουμε δύο κατηγορίες χρωστικών υλών, τις φυσικές χρωστικές και τις ανόργανες χρωστικές ουσίες — και το κεφάλαιο προσθέτει τέταρτη ενότητα, τις φθορίζουσες χρωστικές ουσίες.

  1. Φυσικές χρωστικές ουσίες (7.4.1): το χαμομήλι, το ανάττο, η χλωροφύλλη, το καροτένιο, η κοχενίλλη, η χέννα.

  2. Ανόργανες χρωστικές ουσίες (7.4.2): είναι αδιάλυτες στο νερό, στα λάδια και στους συνήθεις οργανικούς διαλύτες και είναι σταθερές στο φως | Ανόργανη χρωστική | Παρατηρήσεις | |---|---| | α) Οξείδια του σιδήρου | χρησιμοποιούνται συνήθως τα συνθετικά, γιατί ελέγχονται καλύτερα από απόψεως καθαρότητας και επικίνδυνων προσμίξεων | | β) Πράσινα οξείδια του χρωμίου | κυρίως χρησιμοποιούνται για make-up, για προϊόντα για τα μάτια και για σαπούνια | | γ) Ουλτραμαρίνες | είναι συνθετικό προϊόν και είναι μίγμα καολίνη, θείου, θειικού νατρίου και ξυλάνθρακα | | δ) Σκόνες χαλκού | κυρίως αποτελούνται από άλατα θειικού χαλκού και το χλωρίδιο του χαλκού | | ε) Οξείδιο του ψευδαργύρου | λευκή σκόνη… με αντισηπτικές, αντιφλογιστικές και στυπτικές ιδιότητες | | στ) Διοξείδιο του τιτανίου | αδιαφανής χρωστική που μπορεί να διαχέει ή να αντανακλά το υπεριώδες φως | | ζ) Τάλκης | αντηλιακά προϊόντα, μολύβια ματιών, ρουζ, πούδρες προσώπου και κρέμες | | η) Αλουμίνα | ως πληρωτικό υλικό σε λάκες ή ως χρωστική ουσία σε πούδρες ή μάσκαρα |

  3. Συνθετικές χρωστικές ουσίες (7.4.3): είναι οι πιστοποιημένες οργανικές χρωστικές ύλες με προδιαγραφές που θεσπίστηκαν από τον FDA· οι κυριότερες από αυτές σύμφωνα με τη χημική τους δομή είναι: 1. Χρώματα ξανθενίου 2. Χρώματα της ανθρακινόνης 3. Αζωχρώματα 4. Χρώματα τριφαινυλομεθανίου 5. Χρώματα ινδικού 6. Χρώματα κινολίνης 7. Νιτροχρώματα.

  4. Φθορίζουσες χρωστικές ουσίες (7.4.4): Γουανίνη: προέρχεται από λέπια ψαριών και χρησιμοποιείται στα καλλυντικά προϊόντα για να δώσει ιριδισμό.

  Στην Ανακεφαλαίωση (σελ. 71): διακρίνονται σε φυσικά, ανόργανα και συνθετικά και η χρήση τους προδιαγράφεται με επίσημη διεθνή νομοθεσία· τα πλέον εύχρηστα από τις ανόργανες χρωστικές είναι τα οξείδια του σιδήρου, οι ουλτραμαρίνες και τα πιγμέντα (λευκά)· τα χρώματα του ξανθενίου, του ινδικού και της κινολίνης είναι αυτά που έχουν μεγαλύτερη εφαρμογή στα καλλυντικά προϊόντα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύμφωνα με τη χημική τους σύσταση οι χρωστικές ουσίες κατατάσσονται σε φυσικές, όπως το χαμομήλι, το ανάττο, η χλωροφύλλη, το καροτένιο, η κοχενίλλη και η χέννα· σε ανόργανες, που είναι αδιάλυτες στο νερό, στα λάδια και στους συνήθεις οργανικούς διαλύτες και σταθερές στο φως, όπως τα οξείδια του σιδήρου, τα πράσινα οξείδια του χρωμίου, οι ουλτραμαρίνες, οι σκόνες χαλκού, το οξείδιο του ψευδαργύρου, το διοξείδιο του τιτανίου, ο τάλκης και η αλουμίνα· και σε συνθετικές, δηλαδή τις πιστοποιημένες από τον FDA οργανικές χρωστικές, που περιλαμβάνουν τα χρώματα ξανθενίου, της ανθρακινόνης, τα αζωχρώματα, τα χρώματα τριφαινυλομεθανίου, ινδικού και κινολίνης και τα νιτροχρώματα. Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι φθορίζουσες χρωστικές, όπως η γουανίνη, που προέρχεται από λέπια ψαριών και δίνει ιριδισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης: