Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 6 (1-4) (σελ. 63) – ΚΟΣΜΗΤΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ερωτήσεων κεφ. 6 (1-4)

Πλήρεις λύσεις των 4 ερωτήσεων του κεφαλαίου 6 — οι παράγοντες που επιδρούν στην τάγγιση, η συμπλήρωση των κενών για την τάγγιση και τα προϊόντα της, η αναγνώριση των αντιοξειδωτικών ουσιών και οι συνεργιστικές ουσίες με τα παραδείγματά τους.

Ερώτηση 1 — Σωστό ή λάθος — παράγοντες τάγγισης

Ερώτηση: Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές (Σ) και ποιες είναι λάθος (Λ) ;

Απάντηση:

• Οι προτάσεις και οι απαντήσεις | Πρόταση | Σ/Λ | |---|---| | α. Αύξηση της θερμοκρασίας επιβραδύνει την τάγγιση. | Λ | | β. Το φως και οι ακτινοβολίες επιταχύνουν την τάγγιση. | Σ | | γ. Το οξυγόνο επιταχύνει την τάγγιση. | Σ | | δ. Τα υπεροξείδια καταλύουν την τάγγιση. | Σ | | ε. Οι εγκαταστάσεις και τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή καλλυντικών προϊόντων πρέπει να είναι από ανοξείδωτο χάλυβα. | Σ |

  Η τεκμηρίωση (σελ. 59-60)

  • α: το βιβλίο λέει το αντίθετο — η αύξηση της θερμοκρασίας επιταχύνει την οξείδωση των λιπαρών ουσιών.
  • β: το φως και οι ακτινοβολίες· για την προστασία από τις υπεριώδεις ακτινοβολίες είναι απαραίτητη η προσθήκη απορροφητικών ουσιών στο προϊόν και η φύλαξή του σε αδιαφανείς περιέκτες.
  • γ: Οξυγόνο· για την αποτροπή της οξείδωσης των λιπαρών υλών πρέπει κατά τη συσκευασία να πληρούται το υπερκείμενο κενό του περιέκτη με αδρανές αέριο, π.χ. Ν2, ή να παρασκευάζονται υπό κενό.
  • δ: τα λίπη και τα λάδια που χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες να είναι πρόσφατης παραγωγής για να μην περιέχουν υπεροξείδια που καταλύουν την τάγγιση.
  • ε: οι εγκαταστάσεις και τα μηχανήματα… πρέπει να είναι κατασκευασμένα από ανοξείδωτο χάλυβα, επειδή τα ιόντα αυτού καταλύουν την τάγγιση των λιπαρών υλών (εννοείται: τα ιόντα Fe, Cu, Mn του κοινού μετάλλου).

  Στην Ανακεφαλαίωση (σελ. 62): η θερμοκρασία, το φως, το οξυγόνο, τα υπεροξείδια και τα ιόντα μετάλλων συμβάλλουν στην πρόκληση της τάγγισης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λανθασμένη είναι μόνο η πρόταση α, γιατί η αύξηση της θερμοκρασίας επιταχύνει και δεν επιβραδύνει την οξείδωση των λιπαρών ουσιών. Σωστές είναι οι προτάσεις β, γ, δ και ε: το φως και οι ακτινοβολίες επιταχύνουν την τάγγιση, γι' αυτό απαιτούνται απορροφητικές ουσίες και αδιαφανείς περιέκτες· το οξυγόνο την επιταχύνει, γι' αυτό το υπερκείμενο κενό του περιέκτη πληρούται με αδρανές αέριο ή το προϊόν παρασκευάζεται υπό κενό· τα υπεροξείδια την καταλύουν, γι' αυτό τα λίπη και τα λάδια πρέπει να είναι πρόσφατης παραγωγής· και οι εγκαταστάσεις πρέπει να είναι από ανοξείδωτο χάλυβα, επειδή τα ιόντα σιδήρου, χαλκού και μαγγανίου καταλύουν την τάγγιση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Συμπλήρωση κενών — τάγγιση και αντιοξειδωτικά

Ερώτηση: Να συμπληρώσετε τις παρακάτω προτάσεις :

Απάντηση:

• α. Για την πρόληψη της οξείδωσης προστίθενται κατά το στάδιο της παρασκευής των καλλυντικών προϊόντων ελάχιστες ποσότητες ουσιών που ονομάζονται ___ . → αντιοξειδωτικά (αντιοξειδωτικές ουσίες) (σελ. 59): για την πρόληψη της οξείδωσης (τάγγισης) προστίθενται κατά το στάδιο της παρασκευής στα προϊόντα ελάχιστες ποσότητες αντιοξειδωτικών ουσιών.

  β. Η οξείδωση των λιπαρών υλών από τον ατμοσφαιρικό αέρα ονομάζεται ___ και προκαλεί αλλοιώσεις στο προϊόν. → τάγγιση (σελ. 59): η τάγγιση (οξείδωση των λιπαρών υλών από τον ατμοσφαιρικό αέρα) προκαλεί αλλοίωση του προϊόντος με αποτέλεσμα τον πιθανό ερεθισμό του δέρματος, τη μεταβολή της οσμής ή του χρώματος του προϊόντος.

  γ. Τα προϊόντα που σχηματίζονται στο προϊόν κατά τις αντιδράσεις της τάγγισης είναι κυρίως ___, ____, ____ . → υπεροξείδια οξέων, κετόνες, αλδεΰδες (σελ. 59): τα προϊόντα που σχηματίζονται κατά τις αντιδράσεις της τάγγισης είναι κυρίως υπεροξείδια οξέων, κετόνες, αλδεΰδες.

  Και ο ρόλος των αντιοξειδωτικών: τα αντιοξειδωτικά που χρησιμοποιούνται για την πρόληψη της οξείδωσης των συστατικών του προϊόντος, είναι ουσίες που προστίθενται στο προϊόν για να επιβραδύνουν ή να παρεμποδίσουν την τάγγιση· οι λιπαρές ύλες… και κυρίως αυτές που περιέχουν ακόρεστα λιπαρά οξέα είναι ευοξείδωτες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α. Αντιοξειδωτικές ουσίες ή αντιοξειδωτικά. β. Τάγγιση. γ. Υπεροξείδια οξέων, κετόνες και αλδεΰδες. Τα αντιοξειδωτικά προστίθενται σε ελάχιστες ποσότητες κατά το στάδιο της παρασκευής, για να επιβραδύνουν ή να παρεμποδίσουν την τάγγιση, δηλαδή την οξείδωση των λιπαρών υλών, που είναι ιδιαίτερα ευοξείδωτες όταν περιέχουν ακόρεστα λιπαρά οξέα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Ποιες ουσίες είναι αντιοξειδωτικά

Ερώτηση: Ποιες από τις παρακάτω ουσίες είναι αντιοξειδωτικά;

Απάντηση:

• Τα κυριότερα αντιοξειδωτικά του βιβλίου (σελ. 60): ως αντιοξειδωτικά στην τεχνολογία των καλλυντικών προϊόντων χρησιμοποιούνται κυρίως διάφορα φαινολικά παράγωγα τα σπουδαιότερα από τα οποία είναι: η ΒΗΑ (βουτυλο-υδροξυ-ανισόλη)… το ΒΗΤ (βουτυλο-υδροξυ-τολουόλιο)· οι εστέρες του γαλλικού οξέος· οι τοκοφερόλες· η υδροκινόνη.

  Ο έλεγχος των επιλογών | Ουσία | Αντιοξειδωτικό; | |---|---| | α. προπυλενογλυκόλη | ΟΧΙ — υδατοδιαλυτή, διυγραντική ουσία | | β. εστέρες του γαλλικού οξέος | ΝΑΙ | | γ. τοκοφερόλες | ΝΑΙ | | δ. γλυκερίνη | ΟΧΙ — διυγραντική ουσία | | ε. υδροκινόνη | ΝΑΙ | | στ. κερί μέλισσας | ΟΧΙ — λιπαρή/κηρώδης πρώτη ύλη | | ζ. ΒΗΑ (βουτυλο-υδροξυ-ανισόλη) | ΝΑΙ — η χρήση της τείνει να καταργηθεί στα καλλυντικά | | η. βαζελίνη | ΟΧΙ — λιπαρή πρώτη ύλη | | θ. ΒΗΤ (βουτυλο-υδροξυ-τολουόλιο) | ΝΑΙ |

  Ποιο υπερέχει: το πλέον εύχρηστο από αυτά, αλλά και το πιο σταθερό, άοσμο και με ελάχιστη τοξικότητα είναι το ΒΗΤ.

  Προσοχή στη διάκριση: η προπυλενογλυκόλη, η γλυκερίνη, το κερί μέλισσας και η βαζελίνη είναι πρώτες ύλες των καλλυντικών (διυγραντικές ή λιπαρές ουσίες) — δεν παρεμποδίζουν την οξείδωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντιοξειδωτικά είναι οι εστέρες του γαλλικού οξέος, οι τοκοφερόλες, η υδροκινόνη, η ΒΗΑ (βουτυλο-υδροξυ-ανισόλη) και το ΒΗΤ (βουτυλο-υδροξυ-τολουόλιο), δηλαδή οι επιλογές β, γ, ε, ζ και θ. Πρόκειται για φαινολικά παράγωγα, με πιο εύχρηστο, σταθερό, άοσμο και με ελάχιστη τοξικότητα το ΒΗΤ, ενώ η χρήση της ΒΗΑ τείνει να καταργηθεί. Αντίθετα, η προπυλενογλυκόλη, η γλυκερίνη, το κερί μέλισσας και η βαζελίνη δεν είναι αντιοξειδωτικά αλλά πρώτες ύλες, διυγραντικές ή λιπαρές ουσίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Συνεργιστικές ουσίες

Ερώτηση: Ποιες ουσίες ονομάζονται συνεργιστικές; Δώστε παραδείγματα.

Απάντηση:

• Ο ορισμός (σελ. 61): μαζί με τα αντιοξειδωτικά συχνά χρησιμοποιούνται και άλλες ουσίες, κυρίως οξέα (κιτρικό, φωσφορικό), η λεκιθίνη και το E.D.T.A., τα οποία αυξάνουν τη δραστικότητα του αντιοξειδωτικού· αυτές οι ουσίες λέγονται συνεργιστικές.

  Τα παραδείγματα | Συνεργιστική ουσία | Παρατηρήσεις | |---|---| | Κιτρικό οξύ | χρησιμοποιείται συνήθως μαζί με το ΒΗΤ | | Φωσφορικό οξύ | | | Λεκιθίνη | | | E.D.T.A. | αιθυλενοδιαμινοτετραοξικό δινάτριο - συμπλοκοποιός παράγοντας κατιόντων |

  Τα πλεονεκτήματά τους: τα συνεργιστικά αυτά μέσα έχουν το πλεονέκτημα του χαμηλού κόστους, είναι άοσμα και δε δημιουργούν αποχρωματισμό του προϊόντος.

  Πώς δρουν: το E.D.T.A. χαρακτηρίζεται ρητά ως συμπλοκοποιός παράγοντας κατιόντων — δεσμεύει δηλαδή τα ιόντα Fe, Cu, Μn που, όπως αναφέρει το βιβλίο (σελ. 60), καταλύουν την τάγγιση των λιπαρών υλών.

  Το παράδειγμα της χρήσης τους: το πλέον εύχρηστο από αυτά, αλλά και το πιο σταθερό, άοσμο και με ελάχιστη τοξικότητα είναι το ΒΗΤ, το οποίο χρησιμοποιείται συνήθως μαζί με άλλες συνεργιστικές ενώσεις, όπως είναι το κιτρικό οξύ, το E.D.T.A. κ.ά.

  Στην Ανακεφαλαίωση (σελ. 62): ως συνεργιστικές ουσίες των αντιοξειδωτικών χρησιμοποιούνται η λεκιθίνη, το κιτρικό οξύ, το E.D.T.A. κ.λπ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συνεργιστικές ονομάζονται οι ουσίες που χρησιμοποιούνται μαζί με τα αντιοξειδωτικά και αυξάνουν τη δραστικότητά τους. Παραδείγματα είναι κυρίως οξέα, όπως το κιτρικό και το φωσφορικό, η λεκιθίνη και το E.D.T.A., δηλαδή το αιθυλενοδιαμινοτετραοξικό δινάτριο, που είναι συμπλοκοποιός παράγοντας κατιόντων και δεσμεύει τα ιόντα σιδήρου, χαλκού και μαγγανίου που καταλύουν την τάγγιση. Τα συνεργιστικά μέσα έχουν το πλεονέκτημα του χαμηλού κόστους, είναι άοσμα και δεν δημιουργούν αποχρωματισμό του προϊόντος· χαρακτηριστικά, το ΒΗΤ χρησιμοποιείται συνήθως μαζί με κιτρικό οξύ και E.D.T.A.

Κριτήρια αξιολόγησης: