Λύσεις — Κεφάλαιο V: Ηλεκτρονική φωτογραφία (σελ. 153) – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο V: Ηλεκτρονική φωτογραφία
Και οι τέσσερις ασκήσεις του πέμπτου κεφαλαίου (σελ. 153). ⚠️ Είναι ΨΗΦΙΑΚΕΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: το αποτέλεσμα είναι το ίδιο το αρχείο του μαθητή. ⚠️⚠️ ΤΟ ΠΙΟ ΞΕΠΕΡΑΣΜΕΝΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (γραμμένο το 2000) — οι λύσεις ακολουθούν το βιβλίο και σημειώνουν ΧΩΡΙΣΤΑ τι έχει αλλάξει.
Άσκηση 1 (σελ. 153) — Το ίδιο θέμα με σκληρό και με απαλό φωτισμό, ψηφιακά
Ερώτηση: Φωτογράφηση με ψηφιακή κάμερα. Θέμα: αγγείο (Συντηρητές) ή νεκρή φύση (Γραφίστες / Διακοσμητές). Θα γίνουν δύο λήψεις του ίδιου θέματος με διαφορετικό φωτισμό: στην πρώτη περίπτωση με σκληρό φωτισμό και στη δεύτερη με απαλό διάχυτο φωτισμό. Στη συνέχεια, με σύνδεση της ψηφιακής μηχανής και του Η/Υ, οι δύο εικόνες θα περαστούν και θα αποθηκευτούν στο πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας του υπολογιστή, με σκοπό τη σύγκριση και τον σχολιασμό τους.
Απάντηση:
-
ΠΡΟΣΟΧΗ: Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ V — ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II
Το κεφάλαιο της ηλεκτρονικής φωτογραφίας δεν πραγματεύεται καθόλου τον φωτισμό. Η άσκηση δανείζεται τη θεωρία του «Τεχνητού φωτισμού» — και αυτό είναι το πρώτο που πρέπει να δείξεις ότι κατάλαβες.
«Η ποιότητα φωτισμού αναφέρεται στη ΣΚΛΗΡΟΤΗΤΑ ή την ΑΠΑΛΟΤΗΤΑ του, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ από την ΕΝΤΑΣΗ ή την ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ του.» (κεφ. II)
| Ποιότητα | Πηγή |
|---|---|
| ΣΚΛΗΡΟΣ | «σημειακές φωτεινές πηγές (spot lights)» |
| ΑΠΑΛΟΣ ΔΙΑΧΥΤΟΣ | «μεγάλης επιφάνειας … διάχυτης δέσμης (soft lights)» |
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΛΗΨΕΙΣ
| Χαρακτηριστικό | ΣΚΛΗΡΟΣ (spot) | ΑΠΑΛΟΣ (soft/flood) |
|---|---|---|
| ΣΚΙΕΣ | βαθιές, με ΚΟΦΤΟ περίγραμμα | «ΔΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΣΚΙΕΣ» |
| ΚΟΝΤΡΑΣΤ | ΜΕΓΙΣΤΟ | μειωμένο — για «τη ΜΕΙΩΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ» |
| ΥΦΗ (γυαλί, πηλός, ύφασμα) | έντονη, ανάγλυφη | εξομαλυμένη |
| ΟΓΚΟΣ | έντονος, δραματικός | πιο επίπεδη απόδοση |
| ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΣΤΗ ΣΚΙΑ | ⚠️ χάνεται | διατηρείται |
💡 ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΘΕΜΑ: σε αγγείο ο σκληρός φωτισμός αναδεικνύει την υφή του πηλού και τη διακόσμηση, αλλά βυθίζει τη μια πλευρά στο μαύρο· ο απαλός δείχνει ΟΛΟ το αντικείμενο, ⚠️ αλλά χάνει τον όγκο. (Συναγωγή από τους ορισμούς του βιβλίου.)
ΤΙ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ ΕΠΕΙΔΗ Η ΜΗΧΑΝΗ ΕΙΝΑΙ ΨΗΦΙΑΚΗ
Απολύτως τίποτε από τα παραπάνω. Το βιβλίο είναι κατηγορηματικό: «ο τρόπος λήψης ΔΕ ΔΙΑΦΕΡΕΙ, είτε ψηφιακή είτε κλασική μηχανή χρησιμοποιεί κανείς» — ο φακός συγκεντρώνει το φως, το διάφραγμα ρυθμίζει την ένταση, το κλείστρο τον χρόνο.
ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΜΟΝΟ ΔΥΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ: «το ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΕΣΟ … και ο ΤΡΟΠΟΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ».
💡 ΑΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΧΕΙ ΔΙΠΛΟ ΣΚΟΠΟ: α) να δεις τη διαφορά του φωτισμού (θεωρία κεφ. II) και β) να διαπιστώσεις ότι η ψηφιακή τεχνολογία ΔΕΝ σε απαλλάσσει από τη φωτογραφική γνώση.
⚠️ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΡΙΣΤΗ
Το βιβλίο κάνει μια πολύ αιχμηρή παρατήρηση για τα προγράμματα επεξεργασίας:
«παρέχουν στον χρήστη τη δυνατότητα ΠΛΗΡΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥ για το τελικό φωτογραφικό αποτέλεσμα, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΠΑΙΖΟΥΝ ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΟ ΡΟΛΟ ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΥ ΓΝΩΣΕΙΣ.»
Η άσκηση όμως δείχνει ΤΟ ΟΡΙΟ αυτής της δυνατότητας: με το πρόγραμμα μπορείς να αλλάξεις φωτεινότητα και αντίθεση — ⚠️ ΔΕΝ μπορείς όμως να ΞΑΝΑΦΩΤΙΣΕΙΣ το αντικείμενο. Οι σκιές που δεν τραβήχτηκαν δεν εφευρίσκονται.
💡 ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ. ⚠️ (Η διατύπωση είναι δική μας σύνοψη· το βιβλίο δεν το λέει έτσι.)
Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ
«Στις περισσότερες περιπτώσεις η ψηφιακή μηχανή συνδέεται σε μια ελεύθερη ΣΕΙΡΑΪΚΗ ΘΥΡΑ του υπολογιστή» — ⚠️ πρέπει να υπάρχει ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ανάμεσα στα δύο.
Και δύο λόγοι που η μεταφορά είναι απαραίτητη: για μόνιμο αποτέλεσμα, και «για να ΑΠΑΛΛΑΧΤΕΙ Η ΜΝΗΜΗ της μηχανής … ώστε να είναι έτοιμη για τυχόν επόμενη λήψη».
⚠️ (ΠΑΛΑΙΟΤΗΤΑ: η σειραϊκή θύρα έχει εκλείψει — σήμερα η μεταφορά γίνεται με USB, κάρτα μνήμης ή ασύρματα. Η ανάγκη της μεταφοράς όμως, και οι δύο λόγοι της, παραμένουν ίδιοι.)
💡 Ο ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΟΥ ΖΗΤΑ Η ΑΣΚΗΣΗ
1. Καμία από τις δύο λήψεις δεν είναι «σωστή» ή «λάθος» — υπηρετούν διαφορετικό σκοπό.
2. Ο σκληρός φωτισμός δείχνει ΤΙ ΥΦΗ έχει το αντικείμενο· ο απαλός δείχνει ΤΙ ΣΧΗΜΑ έχει.
3. Η επιλογή εξαρτάται από τον προορισμό: για τεκμηρίωση / αρχειοθέτηση (Συντηρητές) θέλεις απαλό, ώστε να φαίνονται όλες οι λεπτομέρειες· για διαφημιστική ή εικαστική χρήση (Γραφίστες / Διακοσμητές) ο σκληρός δίνει δραματικότητα.
⚠️ (Η αντιστοίχιση με τις ειδικότητες είναι δική μας πρόταση — η άσκηση απλώς ορίζει διαφορετικό θέμα ανά ειδικότητα.)
💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΑΠΟ ΤΟ ΚΕΦ. II: αν ο σκληρός φωτισμός δίνει υπερβολικές σκιές, το βιβλίο δίνει τα εργαλεία — ανακλαστήρας «από τη σκοτεινή μεριά του θέματος», διαχυτής, ή ομπρέλα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η απάντηση δεν βρίσκεται στο κεφάλαιο V — βρίσκεται στο κεφάλαιο II. Η «Ηλεκτρονική φωτογραφία» δεν πραγματεύεται καθόλου τον φωτισμό· η άσκηση δανείζεται τη θεωρία του «Τεχνητού φωτισμού», όπου «η ποιότητα φωτισμού αναφέρεται στη σκληρότητα ή την απαλότητά του, ανεξάρτητα από την ένταση ή την κατεύθυνσή του», και όπου ο σκληρός φωτισμός παράγεται από «σημειακές φωτεινές πηγές (spot lights)» ενώ ο απαλός διάχυτος από «μεγάλης επιφάνειας … πηγές (soft lights)». ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ: με σκληρό φωτισμό, βαθιές σκιές με κοφτό περίγραμμα, μέγιστο κοντράστ, έντονη υφή και έντονο όγκο, αλλά χαμένη λεπτομέρεια στη σκιά· με απαλό, φωτισμό που «δε δημιουργεί σκιές» και χρησιμεύει «για τη μείωση μεγάλων αντιθέσεων», με εξομαλυμένη υφή, πιο επίπεδη απόδοση και διατηρημένη λεπτομέρεια παντού. Πρακτικά, σε ένα αγγείο ο σκληρός φωτισμός αναδεικνύει την υφή του πηλού και τη διακόσμηση αλλά βυθίζει τη μια πλευρά στο μαύρο, ενώ ο απαλός δείχνει ολόκληρο το αντικείμενο χάνοντας όμως τον όγκο (συναγωγή από τους ορισμούς του βιβλίου). ΤΙ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ ΕΠΕΙΔΗ Η ΜΗΧΑΝΗ ΕΙΝΑΙ ΨΗΦΙΑΚΗ: απολύτως τίποτε από τα παραπάνω. Το βιβλίο είναι κατηγορηματικό: «ο τρόπος λήψης δε διαφέρει, είτε ψηφιακή είτε κλασική μηχανή χρησιμοποιεί κανείς» — ο φακός συγκεντρώνει το φως, το διάφραγμα ρυθμίζει την ένταση, το κλείστρο τον χρόνο· αλλάζουν μόνο «το φωτογραφικό μέσο … και ο τρόπος καταγραφής». Άρα η άσκηση έχει διπλό σκοπό: να δεις τη διαφορά του φωτισμού, και να διαπιστώσεις ότι η ψηφιακή τεχνολογία δεν σε απαλλάσσει από τη φωτογραφική γνώση. ⚠️ Και εδώ είναι το σημείο που κάνει την απάντηση άριστη. Το βιβλίο παρατηρεί ότι τα προγράμματα επεξεργασίας «παρέχουν στον χρήστη τη δυνατότητα πλήρους ελέγχου για το τελικό φωτογραφικό αποτέλεσμα, χωρίς να παίζουν πρωταρχικό ρόλο οι φωτογραφικές του γνώσεις». Η άσκηση όμως δείχνει το όριο αυτής της δυνατότητας: με το πρόγραμμα μπορείς να αλλάξεις φωτεινότητα και αντίθεση, αλλά δεν μπορείς να ξαναφωτίσεις το αντικείμενο — οι σκιές που δεν τραβήχτηκαν δεν εφευρίσκονται. (Η διατύπωση αυτή είναι δική μας σύνοψη· το βιβλίο δεν το λέει έτσι.) Η μεταφορά στον υπολογιστή: «στις περισσότερες περιπτώσεις η ψηφιακή μηχανή συνδέεται σε μια ελεύθερη σειραϊκή θύρα», και πρέπει να υπάρχει συμβατότητα ανάμεσα στα δύο· η μεταφορά χρειάζεται και για μόνιμο αποτέλεσμα και «για να απαλλαχτεί η μνήμη της μηχανής … ώστε να είναι έτοιμη για τυχόν επόμενη λήψη». ⚠️ (Παλαιότητα: η σειραϊκή θύρα έχει εκλείψει — σήμερα η μεταφορά γίνεται με USB, κάρτα μνήμης ή ασύρματα. Η ανάγκη της μεταφοράς και οι δύο λόγοι της παραμένουν ίδιοι.) Ο σχολιασμός: καμία από τις δύο λήψεις δεν είναι «σωστή» ή «λάθος» — υπηρετούν διαφορετικό σκοπό· ο σκληρός φωτισμός δείχνει τι υφή έχει το αντικείμενο, ο απαλός τι σχήμα έχει· και η επιλογή εξαρτάται από τον προορισμό — για τεκμηρίωση και αρχειοθέτηση συμφέρει ο απαλός, ώστε να φαίνονται όλες οι λεπτομέρειες, ενώ για εικαστική ή διαφημιστική χρήση ο σκληρός δίνει δραματικότητα (η αντιστοίχιση με τις ειδικότητες είναι δική μας πρόταση — η άσκηση απλώς ορίζει διαφορετικό θέμα ανά ειδικότητα). Και αν ο σκληρός φωτισμός δίνει υπερβολικές σκιές, το κεφ. II δίνει τα εργαλεία: ανακλαστήρας «από τη σκοτεινή μεριά του θέματος», διαχυτής ή ομπρέλα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΞΕΙΣ: Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ II, ΟΧΙ ΣΤΟ V. Η «Ηλεκτρονική φωτογραφία» δεν μιλάει καθόλου για φωτισμό — δανείσου τον ορισμό της ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ από τον «Τεχνητό φωτισμό». Και παράθεσέ τον: «σκληρότητα ή απαλότητα, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ από την ένταση ή την κατεύθυνση». ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ, ΦΤΙΑΞΕ ΠΙΝΑΚΑ ΜΕ 4-5 ΓΡΑΜΜΕΣ: σκιές · κοντράστ · υφή · όγκος · λεπτομέρεια στη σκιά. Είναι πιο πειστικό από παράγραφο. ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΜΙΑ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: πες ότι η ψηφιακή μηχανή ΔΕΝ αλλάζει ΤΙΠΟΤΑ σε αυτό το πείραμα. «Ο τρόπος λήψης ΔΕ ΔΙΑΦΕΡΕΙ» — αλλάζουν μόνο το μέσο και ο τρόπος καταγραφής. Άρα γιατί ζητά ψηφιακή; Για να δεις γρήγορα τη διαφορά και να τη συγκρίνεις στην οθόνη. 💡 ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: το βιβλίο λέει ότι τα προγράμματα δίνουν έλεγχο «χωρίς να παίζουν πρωταρχικό ρόλο οι φωτογραφικές γνώσεις». ⚠️ Η άσκηση όμως δείχνει ΤΟ ΟΡΙΟ: μπορείς να αλλάξεις φωτεινότητα και αντίθεση, ΔΕΝ μπορείς όμως να ΞΑΝΑΦΩΤΙΣΕΙΣ το αντικείμενο. Οι σκιές που δεν τραβήχτηκαν δεν εφευρίσκονται. (Πες ότι είναι δικό σου συμπέρασμα.)
Άσκηση 2 (σελ. 153) — Φωτογραφικό κολάζ από σαρωμένες φωτογραφίες
Ερώτηση: Φωτογραφικό κολάζ. Γι' αυτή την άσκηση θα χρειαστεί να σαρωθούν ηλεκτρονικά κάποιες φωτογραφίες που θα απαρτίσουν το φωτογραφικό κολάζ. Στη συνέχεια, αφού δεχτούν την κατάλληλη επεξεργασία (κόψιμο, χρωματική διόρθωση κ.λ.π.), θα συναρμολογηθούν σε προεπιλεγμένο μέγεθος καμβά.
Απάντηση:
-
ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΑΡΩΤΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΑΠΟ ΨΗΦΙΑΚΗ ΜΗΧΑΝΗ
Το βιβλίο δίνει τον λόγο: «Δυνατότητα επεξεργασίας … υπάρχει ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΠΟΥ Η ΛΗΨΗ … ΕΧΕΙ ΓΙΝΕΙ ΜΕ ΑΝΑΛΟΓΙΚΗ και όχι με ψηφιακή μηχανή. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζει κανείς ΤΗ ΜΕΓΙΣΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΤΟ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟ ΦΙΛΜ με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ηλεκτρονικής επεξεργασίας.»
ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΛΑΖ: το υλικό σου είναι συνήθως υπάρχουσες τυπωμένες φωτογραφίες — ο σαρωτής είναι ο ΜΟΝΟΣ δρόμος να μπουν στον υπολογιστή.
Πώς δουλεύει: με CCD, δηλαδή «φωτοευαίσθητη επιφάνεια … από εικονοστοιχεία που αντιδρούν ανάλογα με τη ποσότητα του φωτός» — «διαδικασία ΣΥΓΓΕΝΙΚΗ με αυτή της ψηφιακής μηχανής κατά τη λήψη».
⚠️ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΣΑΡΩΣΗΣ
Το κολάζ έχει ένα πρόβλημα που δεν έχει καμία άλλη άσκηση: οι εικόνες θα ΜΕΓΕΘΥΝΘΟΥΝ ή θα ΣΜΙΚΡΥΝΘΟΥΝ για να χωρέσουν στον καμβά.
Ο κανόνας του βιβλίου: «όσο ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ είναι ο αριθμός των εικονοστοιχείων, τόσο ΚΑΛΥΤΕΡΗ … η ποιότητα …, γεγονός που συνεπάγεται περισσότερες λεπτομέρειες και ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΜΕΓΕΘΟΣ της τελικής εικόνας».
| Αν σαρώσεις… | Τι θα πάθεις στον καμβά |
|---|---|
| ⚠️ ΧΑΜΗΛΗ ανάλυση | μεγεθύνοντας, φαίνονται τα ΕΙΚΟΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ — «σε τετράγωνη μορφή» |
| ✅ ΕΠΑΡΚΗ ανάλυση | η εικόνα αντέχει τη μεγέθυνση |
| ⚠️ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ανάλυση | τεράστια αρχεία, χωρίς όφελος αν θα σμικρυνθούν |
Πρακτικά: σάρωσε ΠΡΩΤΑ γνωρίζοντας ΤΙ ΜΕΓΕΘΟΣ θα έχει το κομμάτι στο τελικό κολάζ. ⚠️ (Συναγωγή από τον κανόνα της ανάλυσης· το βιβλίο δεν το διατυπώνει ως οδηγία για κολάζ.)
Η ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ — ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΠΟΥ ΟΝΟΜΑΖΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
1) ΚΟΨΙΜΟ → ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ
«Πολλές φορές η εικόνα χρειάζεται κάποιου είδους επέμβαση σε ΚΑΠΟΙΟ ΣΗΜΕΙΟ της ΜΟΝΟ και όχι στο σύνολό της. Σε αυτές τις περιπτώσεις η χρήση ενός ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΕΠΙΛΟΓΗΣ διευκολύνει πολύ …, γιατί μπορεί πλέον να επέμβει ΜΟΝΟ στην περιοχή που έχει επιλέξει, ΑΦΗΝΟΝΤΑΣ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΜΕΡΗ ΑΝΕΠΗΡΕΑΣΤΑ.»
ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΘΕΜΕΛΙΟ ΤΟΥ ΚΟΛΑΖ: απομονώνεις ένα κομμάτι από κάθε φωτογραφία και το αποκόπτεις από τα υπόλοιπα.
2) ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ → ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΟΥ ΚΟΛΑΖ
⚠️ Γιατί τη ζητά ρητά η άσκηση; Επειδή οι φωτογραφίες σου προέρχονται από διαφορετικές πηγές: άλλο φωτισμό, άλλο φιλμ, άλλη εποχή, άλλο χαρτί — και θα φανεί αμέσως ότι δεν ταιριάζουν.
Τα εργαλεία που δίνει το βιβλίο:
| Εντολή | Τι κάνει |
|---|---|
| ΦΩΤΕΙΝΟΤΗΤΑ (brightness) | «να σκουρύνει ή να φωτίσει την εικόνα, ακριβώς όπως θα έκανε αυξάνοντας ή μειώνοντας τον χρόνο εκτύπωσης» |
| ΑΝΤΙΘΕΣΗ (contrast) | «να ελέγξει την τονική αντίθεση, χωρίς να χρειάζεται να αλλάξει διαβάθμιση χαρτιού» |
| ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ (color balance) | «καθώς μετατοπίζονται τα χρώματα … προς ένα από τα … έξι, το ποσό ΤΟΥ ΑΝΤΙΘΕΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ … ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ» — π.χ. «αν αυξηθεί το ΠΡΑΣΙΝΟ, θα μειωθεί η ποσότητα της ΜΑΤΖΕΝΤΑ» |
| HUE / SATURATION | έλεγχος χροιάς και κορεσμού |
ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΟ: ο κανόνας της ισορροπίας χρωμάτων είναι ΑΚΡΙΒΩΣ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΩΝ του κεφ. III — τα ζευγάρια R↔C, G↔M, B↔Y, σε ψηφιακή μορφή.
Και το πλεονέκτημα: οι αλλαγές «μπορούν να εφαρμοστούν τόσο σε ΟΛΟΚΛΗΡΗ τη φωτογραφία όσο και σε ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΧΗ της» — δηλαδή διορθώνεις κάθε κομμάτι του κολάζ ΧΩΡΙΣΤΑ.
3) Η ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΝ ΚΑΜΒΑ
Το βιβλίο περιγράφει τη δυνατότητα γενικά: ένα πρόγραμμα «μπορεί να δεχτεί μια εικόνα, να της αλλάξει διάφορα χαρακτηριστικά, να τη φιλτράρει, να της εφαρμόσει ειδικά εφέ, να τη ΜΙΞΑΡΕΙ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ, να της προσθέσει κείμενο».
⚠️ Το «προεπιλεγμένο μέγεθος καμβά» της άσκησης σημαίνει: αποφασίζεις ΠΡΩΤΑ τις διαστάσεις και μετά χτίζεις μέσα τους. Έτσι ξέρεις τι ανάλυση χρειάζεται κάθε κομμάτι.
ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ, ΠΟΥ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΣΤΟ ΚΟΛΑΖ
«ο χρήστης έχει τη δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να ΑΚΥΡΩΣΕΙ κάποια ενέργειά του ή να ΓΥΡΙΣΕΙ ΠΙΣΩ όσα στάδια χρειάζεται, σε ελάχιστο χρόνο και με ΜΗΔΕΝΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ.»
ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΤΙΚΟ ΕΔΩ: ένα χειροποίητο κολάζ (με ψαλίδι και κόλλα) είναι ΜΗ ΑΝΑΣΤΡΕΨΙΜΟ — ⚠️ μια λάθος τοποθέτηση καταστρέφει τη φωτογραφία. Ψηφιακά, δοκιμάζεις δεκάδες διατάξεις χωρίς κόστος.
💡 Και οι πρωτότυπες φωτογραφίες μένουν ΑΘΙΚΤΕΣ — σαρώνεις, δεν κόβεις.
⚠️ (Η σύγκριση με το χειροποίητο κολάζ είναι δική μας· το βιβλίο δηλώνει μόνο το πλεονέκτημα της αναίρεσης.)
ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ
⚠️ Πρόσεξε τον κανόνα: «το μέγεθος ενός αρχείου είναι ΑΝΑΛΟΓΟ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ της εικόνας». Ένα κολάζ από πολλές σαρωμένες εικόνες γίνεται «βαρύ» αρχείο — και το βιβλίο σημειώνει ότι τέτοιες εικόνες «δεν είναι δυνατό να χωρέσουν σε μία απλή δισκέτα».
⚠️ (ΠΑΛΑΙΟΤΗΤΑ: τα μέσα που προτείνει — δισκέτες 3½, zip disc, jaz disc — έχουν εκλείψει. Ο κανόνας «μεγαλύτερη ποιότητα = μεγαλύτερο αρχείο» ισχύει ακέραιος.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί η άσκηση ξεκινά από τον σαρωτή: το βιβλίο εξηγεί ότι «δυνατότητα επεξεργασίας … υπάρχει ακόμα και στις περιπτώσεις που η λήψη … έχει γίνει με αναλογική και όχι με ψηφιακή μηχανή» και ότι έτσι «εξασφαλίζει κανείς τη μέγιστη ποιότητα που μπορεί να δώσει το αναλογικό φιλμ με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ηλεκτρονικής επεξεργασίας». Για ένα κολάζ αυτό είναι κρίσιμο, αφού το υλικό σου είναι συνήθως υπάρχουσες τυπωμένες φωτογραφίες — ο σαρωτής είναι ο μόνος δρόμος να μπουν στον υπολογιστή. Δουλεύει με CCD, δηλαδή «φωτοευαίσθητη επιφάνεια … από εικονοστοιχεία που αντιδρούν ανάλογα με τη ποσότητα του φωτός», σε «διαδικασία συγγενική με αυτή της ψηφιακής μηχανής κατά τη λήψη». ⚠️ Το κρισιμότερο σημείο της άσκησης είναι η ανάλυση της σάρωσης, γιατί τα κομμάτια θα μεγεθυνθούν ή θα σμικρυνθούν για να χωρέσουν στον καμβά. Ο κανόνας: «όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των εικονοστοιχείων, τόσο καλύτερη … η ποιότητα …, γεγονός που συνεπάγεται περισσότερες λεπτομέρειες και μεγαλύτερο μέγεθος» — άρα με χαμηλή ανάλυση, μεγεθύνοντας, θα φανούν τα εικονοστοιχεία «σε τετράγωνη μορφή»· με υπερβολική, θα έχεις τεράστια αρχεία χωρίς όφελος. Πρακτικά, σαρώνεις γνωρίζοντας ήδη τι μέγεθος θα έχει το κομμάτι στο τελικό κολάζ (συναγωγή από τον κανόνα της ανάλυσης). Η ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ. Το κόψιμο γίνεται με τα εργαλεία επιλογής: «η χρήση ενός εργαλείου επιλογής διευκολύνει πολύ …, γιατί μπορεί πλέον να επέμβει μόνο στην περιοχή που έχει επιλέξει, αφήνοντας τα υπόλοιπα μέρη ανεπηρέαστα» — αυτό ακριβώς είναι το θεμέλιο του κολάζ. Η χρωματική διόρθωση ζητείται ρητά, επειδή οι φωτογραφίες προέρχονται από διαφορετικές πηγές (άλλο φωτισμό, άλλο φιλμ, άλλη εποχή) και θα φανεί αμέσως ότι δεν ταιριάζουν. Τα εργαλεία: φωτεινότητα, που κάνει ό,τι «θα έκανε αυξάνοντας ή μειώνοντας τον χρόνο εκτύπωσης»· αντίθεση, «χωρίς να χρειάζεται να αλλάξει διαβάθμιση χαρτιού»· ισορροπία χρωμάτων (color balance), όπου «καθώς μετατοπίζονται τα χρώματα … προς ένα από τα … έξι, το ποσό του αντίθετου χρώματος … μειώνεται» («αν αυξηθεί το πράσινο, θα μειωθεί η ποσότητα της ματζέντα»)· και Hue/Saturation. Πρόσεξε ότι ο κανόνας της ισορροπίας χρωμάτων είναι ακριβώς η θεωρία των συμπληρωματικών του κεφ. III (R↔C, G↔M, B↔Y), σε ψηφιακή μορφή. Και το κρίσιμο για το κολάζ: οι αλλαγές «μπορούν να εφαρμοστούν τόσο σε ολόκληρη τη φωτογραφία όσο και σε μία μόνο επιλεγμένη περιοχή της» — διορθώνεις κάθε κομμάτι χωριστά. Η συναρμολόγηση: το πρόγραμμα «μπορεί να δεχτεί μια εικόνα, να της αλλάξει διάφορα χαρακτηριστικά, να τη φιλτράρει, να της εφαρμόσει ειδικά εφέ, να τη μιξάρει με άλλες εικόνες, να της προσθέσει κείμενο». Το «προεπιλεγμένο μέγεθος καμβά» σημαίνει ότι αποφασίζεις πρώτα τις διαστάσεις και μετά χτίζεις μέσα τους, ώστε να ξέρεις τι ανάλυση χρειάζεται κάθε κομμάτι. Και το μεγαλύτερο πλεονέκτημα ταιριάζει ακριβώς εδώ: «ο χρήστης έχει τη δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να ακυρώσει κάποια ενέργειά του ή να γυρίσει πίσω όσα στάδια χρειάζεται … με μηδενικό κόστος». Ένα χειροποίητο κολάζ με ψαλίδι και κόλλα είναι μη αναστρέψιμο — μια λάθος τοποθέτηση καταστρέφει τη φωτογραφία· ψηφιακά δοκιμάζεις δεκάδες διατάξεις, και οι πρωτότυπες φωτογραφίες μένουν άθικτες, αφού σαρώνεις, δεν κόβεις (η σύγκριση αυτή είναι δική μας). Στην αποθήκευση ισχύει ότι «το μέγεθος ενός αρχείου είναι ανάλογο της ποιότητας της εικόνας», και ένα κολάζ από πολλές σαρωμένες εικόνες γίνεται «βαρύ» αρχείο. ⚠️ (Παλαιότητα: τα μέσα που προτείνει το βιβλίο — δισκέτες 3½, zip και jaz disc — έχουν εκλείψει· ο κανόνας «μεγαλύτερη ποιότητα = μεγαλύτερο αρχείο» ισχύει ακέραιος.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΛΟΓΟ ΤΟΥ ΣΑΡΩΤΗ — και παράθεσε τη φράση: «εξασφαλίζει κανείς τη ΜΕΓΙΣΤΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ που μπορεί να δώσει το αναλογικό φιλμ με την αξιοποίηση … της ηλεκτρονικής επεξεργασίας». Δείχνει ότι κατάλαβες γιατί ο σαρωτής γεφυρώνει τους δύο κόσμους. ⚠️ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΧΑΝΟΥΝ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ: Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΣΑΡΩΣΗΣ. Στο κολάζ τα κομμάτια ΜΕΓΕΘΥΝΟΝΤΑΙ ή ΣΜΙΚΡΥΝΟΝΤΑΙ. Αν σαρώσεις χαμηλά, μεγεθύνοντας θα φανούν τα ΕΙΚΟΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ σε «τετράγωνη μορφή». Σάρωσε ΞΕΡΟΝΤΑΣ το τελικό μέγεθος. ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΨΙΜΟ, ΟΝΟΜΑΣΕ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ: εργαλεία ΕΠΙΛΟΓΗΣ, που επιτρέπουν επέμβαση «μόνο στην περιοχή που έχει επιλέξει, αφήνοντας τα υπόλοιπα ΑΝΕΠΗΡΕΑΣΤΑ». ΚΑΙ ΕΞΗΓΗΣΕ ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΖΗΤΑ ΡΗΤΑ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ: οι φωτογραφίες είναι από διαφορετικές πηγές και εποχές — χωρίς διόρθωση, το κολάζ θα φαίνεται μπάλωμα. Ονόμασε τα εργαλεία: brightness · contrast · color balance · Hue/Saturation. 💡 ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: ο κανόνας του color balance («αν αυξηθεί το πράσινο, θα μειωθεί … η ματζέντα») ΕΙΝΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΚΕΦ. III, σε ψηφιακή μορφή. Η σύνδεση των δύο κεφαλαίων μετράει πολύ. 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΙΡΕΣΗ: «ανά πάσα στιγμή να ακυρώσει … με μηδενικό κόστος» — σε χειροποίητο κολάζ μια λάθος κίνηση καταστρέφει τη φωτογραφία.
Άσκηση 3 (σελ. 153) — Ρετουσάρισμα και χρωματική διόρθωση παλιάς φωτογραφίας
Ερώτηση: Ρετουσάρισμα - Χρωματική διόρθωση. Στο πρώτο μέρος αυτής της άσκησης θα επιλεχθεί μία παλιά φωτογραφία με βάση τα προβλήματα που παρουσιάζουν τέτοιου είδους παλιές εκτυπώσεις (γρατζουνιές, κίτρινη απόχρωση και γενικά οποιασδήποτε μορφής φθορές) και θα σκαναριστεί. Στη συνέχεια θα δεχτεί την κατάλληλη επεξεργασία για τη διόρθωση κάθε φθοράς που έχει υποστεί από το πέρασμα του χρόνου.
Απάντηση:
-
Η ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΟΝΟΜΑΖΕΙ ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ — ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΕ ΤΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ
| Φθορά | Εργαλείο του βιβλίου | Ακριβής διατύπωση |
|---|---|---|
| ΓΡΑΤΖΟΥΝΙΕΣ, ΣΤΙΓΜΑΤΑ, ΣΚΟΝΕΣ | ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΥΓΙΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ | «η αντιγραφή … κομματιών από περιοχές ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΕΜΜΕΝΕΣ και η επικόλλησή τους πάνω στα ΦΘΑΡΜΕΝΑ ΣΗΜΕΙΑ» |
| ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ | ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΧΡΩΜΑΤΩΝ (color balance) | βλ. παρακάτω |
| ΞΕΘΩΡΙΑΣΜΕΝΟΙ ΤΟΝΟΙ | ΦΩΤΕΙΝΟΤΗΤΑ / ΑΝΤΙΘΕΣΗ | «η υπερέκθεση ή υποέκθεση προβληματικών περιοχών (έλεγχος τόνων)» |
| ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ | ΔΙΑΓΡΑΦΗ | «η διαγραφή ανεπιθύμητων στοιχείων» |
| ΘΟΛΟΤΗΤΑ | SHARP | «ο έλεγχος της ΕΣΤΙΑΣΗΣ μιας φωτογραφίας» |
Και το βιβλίο τα χαρακτηρίζει όλα «ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΡΟΥΤΙΝΑΣ που γίνονται σχετικά εύκολα και γρήγορα».
ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΗ Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
«Ένα από τα ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ των φωτογράφων είναι η καταστροφή του φωτογραφικού υλικού από γρατζουνιές, στίγματα και σκόνες. Η διαδικασία εξουδετέρωσής τους ΧΩΡΙΣ τη δυνατότητα της ηλεκτρονικής επεξεργασίας ήταν ΑΡΚΕΤΑ ΕΠΙΠΟΝΗ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΒΟΡΑ.»
ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: είναι πλέον «τροποποιήσεις που ΔΕ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΤΡΟΜΟ και που η υλοποίησή τους είναι σχετικά ΑΠΛΗ με λίγη εξάσκηση».
💡 Εδώ το ψηφιακό δεν είναι απλώς ταχύτερο — είναι Η ΜΟΝΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΛΥΣΗ. ⚠️ (Δική μας διατύπωση.)
Η ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ — ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ ΟΛΗ Η ΘΕΩΡΙΑ
Ο κανόνας του color balance, αυτολεξεί:
«καθώς μετατοπίζονται τα χρώματα μιας εικόνας προς ένα από τα παραπάνω έξι (κόκκινο, πράσινο, μπλε, κυανό, ματζέντα, κίτρινο), ΤΟ ΠΟΣΟ ΤΟΥ ΑΝΤΙΘΕΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ. Αν δηλαδή αυξηθεί το πράσινο, θα μειωθεί η ποσότητα της ματζέντα.»
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗ ΔΙΚΗ ΣΟΥ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ: έχεις περίσσευμα ΚΙΤΡΙΝΟΥ → αυξάνεις ΤΟ ΜΠΛΕ, που είναι το αντίθετό του.
| Περισσεύει | Αυξάνεις |
|---|---|
| ΚΙΤΡΙΝΟ | ΜΠΛΕ |
| ΚΟΚΚΙΝΟ | ΚΥΑΝΟ |
| ΠΡΑΣΙΝΟ | ΜΑΤΖΕΝΤΑ |
💡 ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ Ο ΙΔΙΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΜΕ ΤΑ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ ΤΩΝ ΚΕΦ. II ΚΑΙ III: εκεί, φιλμ ημέρας σε τεχνητό φως έδινε «έντονη ΚΙΤΡΙΝΗ απόχρωση» και η λύση ήταν ΜΠΛΕ φίλτρο (80Α/80Β). Ίδιο πρόβλημα, ίδια λογική, άλλο εργαλείο.
Και το βιβλίο δίνει δεύτερο δρόμο: «Κατά ανάλογο τρόπο, με την εντολή που αναφέρεται στη ΧΡΟΙΑ και τον ΚΟΡΕΣΜΟ (Hue/Saturation) είναι δυνατός και ο αντίστοιχος έλεγχος».
⚠️ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ: ΤΟΠΙΚΗ Ή ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ;
Το βιβλίο δίνει και τις δύο δυνατότητες: οι αλλαγές «μπορούν να εφαρμοστούν τόσο σε ΟΛΟΚΛΗΡΗ τη φωτογραφία όσο και σε ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΗ ΠΕΡΙΟΧΗ της».
| Φθορά | Πώς τη διορθώνεις |
|---|---|
| ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ | ΚΑΘΟΛΙΚΑ — αφορά όλη την εικόνα |
| ΓΡΑΤΖΟΥΝΙΑ | ΤΟΠΙΚΑ — με εργαλείο επιλογής, «αφήνοντας τα υπόλοιπα μέρη ΑΝΕΠΗΡΕΑΣΤΑ» |
⚠️ ΑΥΤΗ Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΟΛΗ Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΡΕΤΟΥΣΑΡΙΣΜΑΤΟΣ: αν εφαρμόσεις καθολικά κάτι που έπρεπε να είναι τοπικό, χαλάς τις υγιείς περιοχές.
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΜΕ ΤΑ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ ΦΙΛΤΡΑ
Είναι δελεαστικό να «σβήσεις» τις γρατζουνιές με BLUR, που «μειώνει την αντίθεση μεταξύ των γειτονικών εικονοστοιχείων, ΕΞΟΜΑΛΥΝΟΝΤΑΣ οπτικά την εικόνα και μειώνοντας τον ΟΠΤΙΚΟ ΤΗΣ ΘΟΡΥΒΟ».
⚠️ ΑΛΛΑ ΤΟ BLUR ΔΕΝ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗ ΓΡΑΤΖΟΥΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ — θολώνει και τα δύο. Η σωστή λύση παραμένει η αντιγραφή υγιών περιοχών.
⚠️ Και το SHARP, που «αυξάνει την αντίθεση μεταξύ των γειτονικών pixels ώστε να επιτυγχάνει καλύτερη — ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΑ — εστίαση», θα κάνει τις γρατζουνιές ΠΙΟ ΕΜΦΑΝΕΙΣ. Αν το χρειαστείς, βάλ' το ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ.
⚠️ (Οι δύο αυτές προειδοποιήσεις συνάγονται από τους ορισμούς των φίλτρων· το βιβλίο δεν τις διατυπώνει.)
ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΣΑΡΩΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΕ ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ
💡 Το κεφ. IV περιγράφει τις ΑΝΤΙΓΡΑΦΕΣ — φωτογράφηση μιας παλιάς φωτογραφίας με μηχανή και βάση αντιγραφών. Εδώ όμως ζητείται σάρωση, γιατί:
α) ο σαρωτής δίνει κατευθείαν ψηφιακό αρχείο, χωρίς ενδιάμεσο φιλμ· β) αποφεύγεις όλα τα προβλήματα των αντιγραφών (συμπίεση τόνων, φωτισμός, φίλτρα) που το κεφ. IV αναλύει διεξοδικά.
⚠️ (Η σύγκριση των δύο μεθόδων είναι δική μας· η άσκηση απλώς ορίζει σάρωση.)
💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΗΘΟΣ ΤΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ
Η άσκηση ζητά αποκατάσταση φθοράς — όχι αλλοίωση περιεχομένου.
Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΑΡΗ: διορθώνεις ό,τι πρόσθεσε ο ΧΡΟΝΟΣ (γρατζουνιές, κιτρίνισμα, ξεθώριασμα), δεν αφαιρείς ό,τι υπήρχε στην ΑΡΧΙΚΗ σκηνή.
💡 Το βιβλίο αναφέρει βέβαια και τη «διαγραφή ανεπιθύμητων στοιχείων» ως δυνατότητα — ⚠️ αλλά η εκφώνηση μιλά ρητά για «ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΚΑΘΕ ΦΘΟΡΑΣ που έχει υποστεί ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ».
⚠️ (Η δεοντολογική αυτή παρατήρηση είναι δική μας· το βιβλίο δεν τη θέτει.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η εκφώνηση ονομάζει τα προβλήματα — αντιστοίχισέ τα ένα προς ένα με τα εργαλεία που δίνει το βιβλίο. Για τις γρατζουνιές, τα στίγματα και τις σκόνες, η λύση είναι «η αντιγραφή … κομματιών από περιοχές μη κατεστραμμένες και η επικόλλησή τους πάνω στα φθαρμένα σημεία»· για τους ξεθωριασμένους τόνους, «η υπερέκθεση ή υποέκθεση προβληματικών περιοχών (έλεγχος τόνων)»· για τα ανεπιθύμητα στοιχεία, «η διαγραφή» τους· για τη θολότητα, «ο έλεγχος της εστίασης». Το βιβλίο τα χαρακτηρίζει όλα «διαδικασίες ρουτίνας που γίνονται σχετικά εύκολα και γρήγορα». Γιατί αυτή η άσκηση είναι το καλύτερο επιχείρημα του κεφαλαίου: «ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των φωτογράφων είναι η καταστροφή του φωτογραφικού υλικού από γρατζουνιές, στίγματα και σκόνες. Η διαδικασία εξουδετέρωσής τους χωρίς την ηλεκτρονική επεξεργασία ήταν αρκετά επίπονη και χρονοβόρα» — ενώ πλέον είναι τροποποιήσεις «που δε προκαλούν τρόμο και που η υλοποίησή τους είναι σχετικά απλή με λίγη εξάσκηση». Η κίτρινη απόχρωση λύνεται με καθαρή θεωρία συμπληρωματικών. Ο κανόνας του color balance: «καθώς μετατοπίζονται τα χρώματα μιας εικόνας προς ένα από τα … έξι (κόκκινο, πράσινο, μπλε, κυανό, ματζέντα, κίτρινο), το ποσό του αντίθετου χρώματος στην εικόνα μειώνεται. Αν δηλαδή αυξηθεί το πράσινο, θα μειωθεί η ποσότητα της ματζέντα». Εφαρμογή: έχεις περίσσευμα κίτρινου, άρα αυξάνεις το μπλε, που είναι το αντίθετό του. Είναι ακριβώς ο ίδιος κανόνας με τα διορθωτικά φίλτρα των κεφ. II και III: εκεί, φιλμ ημέρας σε τεχνητό φως έδινε «έντονη κίτρινη απόχρωση» και η λύση ήταν μπλε φίλτρο 80Α/80Β — ίδιο πρόβλημα, ίδια λογική, άλλο εργαλείο. Εναλλακτικά, «με την εντολή που αναφέρεται στη χροιά και τον κορεσμό (Hue/Saturation) είναι δυνατός και ο αντίστοιχος έλεγχος». ⚠️ Το κρίσιμο είναι η διάκριση τοπικής και καθολικής διόρθωσης. Το βιβλίο σημειώνει ότι οι αλλαγές «μπορούν να εφαρμοστούν τόσο σε ολόκληρη τη φωτογραφία όσο και σε μία μόνο επιλεγμένη περιοχή της»: η κίτρινη απόχρωση διορθώνεται καθολικά, αφού αφορά όλη την εικόνα· η γρατζουνιά τοπικά, με εργαλείο επιλογής, «αφήνοντας τα υπόλοιπα μέρη ανεπηρέαστα». Αν εφαρμόσεις καθολικά κάτι που έπρεπε να είναι τοπικό, χαλάς τις υγιείς περιοχές. ⚠️ Προσοχή με τα διορθωτικά φίλτρα: είναι δελεαστικό να «σβήσεις» τις γρατζουνιές με Blur, που «μειώνει την αντίθεση μεταξύ των γειτονικών εικονοστοιχείων, εξομαλύνοντας οπτικά την εικόνα και μειώνοντας τον οπτικό της θόρυβο» — αλλά το Blur δεν ξεχωρίζει τη γρατζουνιά από τη λεπτομέρεια και θολώνει και τα δύο· η σωστή λύση παραμένει η αντιγραφή υγιών περιοχών. Αντίστροφα, το Sharp, που «αυξάνει την αντίθεση μεταξύ των γειτονικών pixels ώστε να επιτυγχάνει καλύτερη — φαινομενικά — εστίαση», θα κάνει τις γρατζουνιές πιο εμφανείς: αν το χρειαστείς, βάλ' το τελευταίο (οι δύο αυτές προειδοποιήσεις συνάγονται από τους ορισμούς των φίλτρων· το βιβλίο δεν τις διατυπώνει). Γιατί σάρωση και όχι αντιγραφή: το κεφ. IV περιγράφει τις αντιγραφές (φωτογράφηση της παλιάς εκτύπωσης με μηχανή και βάση αντιγραφών), αλλά ο σαρωτής δίνει κατευθείαν ψηφιακό αρχείο και αποφεύγει όλα τα προβλήματα των αντιγραφών — τη συμπίεση των τόνων, τον φωτισμό, τα φίλτρα (η σύγκριση αυτή είναι δική μας). Και μια παρατήρηση για το ήθος της επέμβασης: η άσκηση ζητά αποκατάσταση φθοράς, όχι αλλοίωση περιεχομένου — διορθώνεις ό,τι πρόσθεσε ο χρόνος (γρατζουνιές, κιτρίνισμα, ξεθώριασμα), δεν αφαιρείς ό,τι υπήρχε στην αρχική σκηνή. Το βιβλίο αναφέρει βέβαια και τη «διαγραφή ανεπιθύμητων στοιχείων» ως δυνατότητα, αλλά η εκφώνηση μιλά ρητά για «διόρθωση κάθε φθοράς που έχει υποστεί από το πέρασμα του χρόνου» (η δεοντολογική παρατήρηση είναι δική μας).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΔΟΜΗΣΕ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΩΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΗ: ΚΑΘΕ ΦΘΟΡΑ ↔ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ. Η εκφώνηση σου δίνει ήδη τη λίστα (γρατζουνιές, κίτρινη απόχρωση, φθορές) — απάντησε στη σειρά της. ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΡΑΤΖΟΥΝΙΕΣ, ΠΑΡΑΘΕΣΕ ΤΗ ΛΥΣΗ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: «αντιγραφή … κομματιών από περιοχές ΜΗ ΚΑΤΑΣΤΡΕΜΜΕΝΕΣ και επικόλλησή τους πάνω στα φθαρμένα σημεία». ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ, ΕΔΩ ΚΕΡΔΙΖΕΤΑΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: περισσεύει ΚΙΤΡΙΝΟ → αυξάνεις ΤΟ ΜΠΛΕ, γιατί «το ποσό ΤΟΥ ΑΝΤΙΘΕΤΟΥ χρώματος … ΜΕΙΩΝΕΤΑΙ». ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΕ ΤΟ ΜΕ ΤΑ ΚΕΦ. II-III: είναι ακριβώς ο κανόνας που έδινε ΜΠΛΕ φίλτρο 80Α/80Β για την «έντονη κίτρινη απόχρωση». Ίδιο πρόβλημα, άλλο εργαλείο. ⚠️ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΟΠΙΚΟ / ΚΑΘΟΛΙΚΟ: κίτρινισμα → ΟΛΗ η εικόνα · γρατζουνιά → ΜΟΝΟ εκεί, με εργαλείο επιλογής. Το βιβλίο λέει ρητά ότι οι αλλαγές γίνονται «τόσο σε ολόκληρη … όσο και σε μία μόνο επιλεγμένη περιοχή». 💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΑΓΙΔΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΕΙΣ (δηλώνοντας ότι το συνάγεις): το BLUR δεν σβήνει τις γρατζουνιές — θολώνει ΚΑΙ τη λεπτομέρεια· το SHARP τις κάνει ΠΙΟ ΕΜΦΑΝΕΙΣ. Αν το βάλεις, βάλ' το τελευταίο.
Άσκηση 4 (σελ. 153) — Ένα φίλτρο από κάθε σειρά, με σταθερή μορφή και ανάλυση
Ερώτηση: Σε φωτογραφία της επιλογής σας δοκιμάστε ένα φίλτρο από κάθε σειρά που διαθέτει το πρόγραμμα επεξεργασίας εικόνας που δουλεύετε. Οι νέες εικόνες να σωθούν στην ίδια μορφή αρχείου με την πρωτότυπη και στην ίδια ανάλυση και μέγεθος. Στη συνέχεια να εκτυπωθούν σε ειδικό φωτογραφικό χαρτί και να σχολιαστούν.
Απάντηση:
-
«ΕΝΑ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΣΕΙΡΑ» — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΠΕΝΤΕ ΣΕΙΡΕΣ
| Σειρά | Τι κάνει (λόγια του βιβλίου) | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| STYLIZE (στυλιζαρίσματος) | «συνδυάζουν την ΚΙΝΗΣΗ των εικονοστοιχείων και τα χρωματικά σχήματα που έχουν έντονες αντιθέσεις» → «ανάγλυφες εκτυπώσεις ή εκτυπώσεις με έντονο φως» → «αίσθηση του ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΥ» | — |
| PIXELATE (πιξελαρίσματος) | «εικόνες που αποτελούνται από ΜΕΓΑΛΑ ΤΜΗΜΑΤΑ με ΙΣΟΔΥΝΑΜΑ ΧΡΩΜΑΤΑ» | crystallize («ακανόνιστοι κρύσταλλοι»), mosaic |
| ARTISTIC (καλλιτεχνικά) | «αίσθηση μιας ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΠΕΜΒΑΣΗΣ» | Watercolor (υδατοχρώματα), Brush Stroke («αφηρημένες πινελιές») |
| SKETCH (σκίτσου) | «απόδοση της φωτογραφίας με διάφορα ΜΟΝΟΧΡΩΜΑ καλλιτεχνικά στυλ» | — |
| ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ | «μπορούν να λειτουργήσουν και ως ΕΡΓΑΛΕΙΑ ψηφιακής επεξεργασίας» | BLUR · NOISE · SHARP |
Και τα τρία διορθωτικά, με ακρίβεια:
| Φίλτρο | Μηχανισμός |
|---|---|
| BLUR | «ΜΕΙΩΝΟΥΝ την αντίθεση μεταξύ των ΓΕΙΤΟΝΙΚΩΝ εικονοστοιχείων, εξομαλύνοντας οπτικά την εικόνα και μειώνοντας τον ΟΠΤΙΚΟ ΤΗΣ ΘΟΡΥΒΟ» |
| NOISE | «προσθέτουν ΚΟΥΚΚΙΔΩΤΗ ΥΦΗ …, που στην ουσία ΘΟΛΩΝΟΥΝ ΑΝΕΠΑΙΣΘΗΤΑ την επιλεγμένη περιοχή» |
| SHARP | «ΑΥΞΑΝΟΥΝ την αντίθεση μεταξύ των ΓΕΙΤΟΝΙΚΩΝ pixels, ώστε να επιτυγχάνουν καλύτερη — ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΑ — ΕΣΤΙΑΣΗ της εικόνας» |
ΠΡΟΣΕΞΕ ΟΤΙ ΤΟ BLUR ΚΑΙ ΤΟ SHARP ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΑΝΤΙΘΕΤΑ: και τα δύο δουλεύουν στην αντίθεση ΓΕΙΤΟΝΙΚΩΝ pixels — το ένα τη μειώνει, το άλλο την αυξάνει.
⚠️ ΚΑΙ ΜΗΝ ΠΡΟΣΠΕΡΑΣΕΙΣ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΑ»: το Sharp ΔΕΝ διορθώνει την εστίαση — δίνει ΤΗΝ ΕΝΤΥΠΩΣΗ της. Η πληροφορία που δεν καταγράφηκε δεν επανέρχεται.
⚠️ ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΠΙΜΕΝΕΙ ΣΕ «ΙΔΙΑ ΜΟΡΦΗ, ΙΔΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ, ΙΔΙΟ ΜΕΓΕΘΟΣ»
Είναι ο ίδιος πειραματικός έλεγχος με την Άσκηση 1 του κεφ. III (που κρατούσε πέντε πράγματα σταθερά): μένει ΜΙΑ μεταβλητή — ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ.
| Αν άλλαζες… | ⚠️ Τι θα συνέβαινε |
|---|---|
| τη ΜΟΡΦΗ αρχείου | διαφορετική συμπίεση → δεν θα ήξερες αν η αλλοίωση οφείλεται στο φίλτρο ή στο φορμά |
| την ΑΝΑΛΥΣΗ | αλλάζει η ποσότητα λεπτομέρειας, άρα η ίδια η δράση του φίλτρου |
| το ΜΕΓΕΘΟΣ | δεν θα μπορούσες να τις βάλεις δίπλα-δίπλα |
Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΟΥ ΤΟ ΕΞΗΓΕΙ: «το μέγεθος ενός αρχείου είναι ΑΝΑΛΟΓΟ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ της εικόνας» — και οι διαφορετικοί τύποι (.GIF · .PNG · .EPS · .BMP · PICT · .TGA · .PCX) προέκυψαν από την προσπάθεια «να ελαχιστοποιήσουν το μέγεθος ενός αρχείου ΧΩΡΙΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ στην ποιότητα».
💡 Δηλαδή: αλλάζοντας φορμά, αλλάζεις ΚΑΙ την ποιότητα. ⚠️ (Η συνέπεια αυτή συνάγεται από τον κανόνα· το βιβλίο δεν το λέει ως οδηγία.)
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ — ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΣΕ ΕΚΠΛΗΞΕΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Στην οθόνη όλα τα φίλτρα φαίνονται εντυπωσιακά. ⚠️ Στο χαρτί όχι πάντα — και γι' αυτό η άσκηση ζητά ΕΚΤΥΠΩΣΗ.
Ο ΛΟΓΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: η οθόνη δουλεύει σε RGB («τα χρώματα που προβάλλονται στην οθόνη», προσθετική μέθοδος), ενώ ο εκτυπωτής σε CMYK («τα χρώματα εκτύπωσης» …, «στηρίζεται στην ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ μέθοδο»).
ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ — ΚΑΙ ΤΟ ΕΝΑ ΔΕΝ ΑΠΟΔΙΔΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΟΛΑ ΟΣΑ ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΟ ΑΛΛΟ. ⚠️ (Το βιβλίο δίνει τα δύο μοντέλα· η συνέπεια για την εκτύπωση είναι δική μας συναγωγή.)
Και το βιβλίο προειδοποιεί ρητά: «η εκτύπωση των ψηφιακών αρχείων σε χαρτί είναι ΑΡΚΕΤΑ ΠΕΡΙΠΛΟΚΟ ΘΕΜΑ, αφού το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από ΠΟΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ»:
| # | Παράγοντας |
|---|---|
| 1 | η ποιότητα του χαρτιού εκτύπωσης |
| 2 | το μέγεθος εκτύπωσης |
| 3 | η ανάλυση της εικόνας |
| 4 | η επιλογή εκτύπωσης |
Γι' αυτό η άσκηση ορίζει «ΕΙΔΙΚΟ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΧΑΡΤΙ» — κλειδώνει τον πρώτο παράγοντα.
Οι δύο βασικοί εκτυπωτές: ink jet και έγχρωμος λέιζερ.
Ο ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΟΥ ΖΗΤΑ Η ΑΣΚΗΣΗ
1. Οι σειρές δεν είναι ισοδύναμες. Τέσσερις από τις πέντε (stylize, pixelate, artistic, sketch) είναι ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ — αλλοιώνουν σκόπιμα την εικόνα. Μία μόνο (τα διορθωτικά) είναι ΤΕΧΝΙΚΗ — βελτιώνει την εικόνα.
2. Η απώλεια πληροφορίας είναι μονόδρομος. Το pixelate και το sketch καταστρέφουν λεπτομέρεια που δεν επανέρχεται — αλλά, ψηφιακά, «ο χρήστης έχει τη δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να ΑΚΥΡΩΣΕΙ … με μηδενικό κόστος». Το πρωτότυπο μένει άθικτο.
3. Το κριτήριο δεν είναι «ποιο είναι εντυπωσιακότερο». Το βιβλίο, μιλώντας για τα φίλτρα, σημειώνει ότι «η χρήση τους είναι ιδιαίτερα ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΗ» — ⚠️ αλλά ισχύει και εδώ η κατακλείδα του κεφ. IV: «ΟΔΗΓΟΣ πρέπει να είναι Η ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ».
💡 ΚΑΙ Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΟΛΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ο σκοτεινός θάλαμος (κεφ. IV) έδινε τρεις τεχνικές με ώρες δουλειάς και μη αναστρέψιμα αποτελέσματα· το πρόγραμμα δίνει δεκάδες, σε δευτερόλεπτα, με πλήρη αναίρεση.
⚠️ ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΟΥ ΘΕΤΕΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕΝΕΙ ΟΜΩΣ ΑΝΟΙΧΤΟ: «Μπορούν … να αντικαταστήσουν και τη ΜΑΓΕΙΑ του σκοτεινού θαλάμου; Σ' αυτό το ερώτημα η απάντηση είναι υπόθεση ΕΝΤΕΛΩΣ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ.»
⚠️ (Οι τελικές εικόνες είναι έργο του μαθητή· η λύση δίνει τα κριτήρια σύγκρισης.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) «Ένα από κάθε σειρά» — το βιβλίο δίνει πέντε σειρές. Stylize (στυλιζαρίσματος): «συνδυάζουν την κίνηση των εικονοστοιχείων και τα χρωματικά σχήματα που έχουν έντονες αντιθέσεις» για να δημιουργήσουν «ανάγλυφες εκτυπώσεις ή εκτυπώσεις με έντονο φως», δίνοντας «την αίσθηση του ιμπρεσιονισμού». Pixelate: «εικόνες που αποτελούνται από μεγάλα τμήματα με ισοδύναμα χρώματα» — crystallize, mosaic. Artistic: «αίσθηση μιας καλλιτεχνικής επέμβασης» — Watercolor, Brush Stroke. Sketch: «απόδοση της φωτογραφίας με διάφορα μονόχρωμα καλλιτεχνικά στυλ». Και τα διορθωτικά, που «μπορούν να λειτουργήσουν και ως εργαλεία ψηφιακής επεξεργασίας»: Blur, που «μειώνει την αντίθεση μεταξύ των γειτονικών εικονοστοιχείων, εξομαλύνοντας οπτικά την εικόνα και μειώνοντας τον οπτικό της θόρυβο»· Noise, που «προσθέτει κουκκιδωτή υφή …, που στην ουσία θολώνει ανεπαίσθητα την επιλεγμένη περιοχή»· και Sharp, που «αυξάνει την αντίθεση μεταξύ των γειτονικών pixels, ώστε να επιτυγχάνει καλύτερη — φαινομενικά — εστίαση». Πρόσεξε ότι το Blur και το Sharp είναι ακριβώς αντίθετα — και τα δύο δουλεύουν στην αντίθεση γειτονικών pixels, το ένα τη μειώνει και το άλλο την αυξάνει· και μην προσπεράσεις τη λέξη «φαινομενικά»: το Sharp δεν διορθώνει την εστίαση, δίνει την εντύπωσή της. ⚠️ Γιατί η άσκηση επιμένει σε «ίδια μορφή, ίδια ανάλυση, ίδιο μέγεθος»: είναι ο ίδιος πειραματικός έλεγχος με την Άσκηση 1 του κεφ. III — μένει μία μεταβλητή, το φίλτρο. Αν άλλαζες μορφή αρχείου, η διαφορετική συμπίεση δεν θα σου επέτρεπε να ξέρεις αν η αλλοίωση οφείλεται στο φίλτρο ή στο φορμά· αν άλλαζες ανάλυση, θα άλλαζε η ποσότητα λεπτομέρειας, άρα και η ίδια η δράση του φίλτρου· αν άλλαζες μέγεθος, δεν θα μπορούσες να βάλεις τις εικόνες δίπλα-δίπλα. Το θεμελιώνει ο κανόνας του βιβλίου ότι «το μέγεθος ενός αρχείου είναι ανάλογο της ποιότητας της εικόνας», και ότι οι διαφορετικοί τύποι (.GIF, .PNG, .EPS, .BMP, PICT, .TGA, .PCX) προέκυψαν από την προσπάθεια «να ελαχιστοποιήσουν το μέγεθος … χωρίς απώλειες στην ποιότητα» — δηλαδή αλλάζοντας φορμά, αλλάζεις και την ποιότητα (συναγωγή). ΤΙ ΘΑ ΣΕ ΕΚΠΛΗΞΕΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΥΠΩΣΗ: στην οθόνη όλα τα φίλτρα φαίνονται εντυπωσιακά, στο χαρτί όχι πάντα — και γι' αυτό η άσκηση ζητά εκτύπωση. Ο λόγος είναι στο ίδιο το βιβλίο: η οθόνη δουλεύει σε RGB («τα χρώματα που προβάλλονται στην οθόνη», προσθετική μέθοδος) ενώ ο εκτυπωτής σε CMYK («τα χρώματα εκτύπωσης», «στηρίζεται στην αφαιρετική μέθοδο») — δύο διαφορετικά συστήματα, και το ένα δεν αποδίδει ακριβώς όλα όσα δείχνει το άλλο (η συνέπεια αυτή είναι δική μας συναγωγή· το βιβλίο δίνει τα δύο μοντέλα). Και προειδοποιεί ρητά ότι «η εκτύπωση των ψηφιακών αρχείων σε χαρτί είναι αρκετά περίπλοκο θέμα, αφού το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες»: την ποιότητα του χαρτιού, το μέγεθος εκτύπωσης, την ανάλυση της εικόνας και την επιλογή εκτύπωσης — γι' αυτό η άσκηση ορίζει «ειδικό φωτογραφικό χαρτί», κλειδώνοντας τον πρώτο παράγοντα. (Οι δύο βασικοί εκτυπωτές είναι ο ink jet και ο έγχρωμος λέιζερ.) Ο σχολιασμός: πρώτον, οι σειρές δεν είναι ισοδύναμες — τέσσερις από τις πέντε είναι καλλιτεχνικές και αλλοιώνουν σκόπιμα την εικόνα, ενώ μία μόνο, τα διορθωτικά, είναι τεχνική και βελτιώνει· δεύτερον, η απώλεια πληροφορίας είναι μονόδρομος (το pixelate και το sketch καταστρέφουν λεπτομέρεια που δεν επανέρχεται), αλλά ψηφιακά «ο χρήστης έχει τη δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να ακυρώσει … με μηδενικό κόστος» και το πρωτότυπο μένει άθικτο· τρίτον, το κριτήριο δεν είναι «ποιο είναι εντυπωσιακότερο» — το βιβλίο σημειώνει ότι η χρήση των φίλτρων «είναι ιδιαίτερα διασκεδαστική», αλλά ισχύει και εδώ η κατακλείδα του κεφ. IV, ότι «οδηγός πρέπει να είναι η σαφήνεια και η απλότητα του μηνύματος». Και η σύνδεση που κλείνει όλο το βιβλίο: ο σκοτεινός θάλαμος έδινε τρεις τεχνικές με ώρες δουλειάς και μη αναστρέψιμα αποτελέσματα· το πρόγραμμα δίνει δεκάδες, σε δευτερόλεπτα, με πλήρη αναίρεση. Το ερώτημα όμως που θέτει το ίδιο το βιβλίο μένει ανοιχτό: «μπορούν … να αντικαταστήσουν και τη μαγεία του σκοτεινού θαλάμου; Σ' αυτό το ερώτημα η απάντηση είναι υπόθεση εντελώς υποκειμενική». (Οι τελικές εικόνες είναι έργο του μαθητή.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΠΡΩΤΑ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΕ ΤΙΣ ΠΕΝΤΕ ΣΕΙΡΕΣ ΜΕ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: stylize · pixelate · artistic · sketch · διορθωτικά. Και δώσε ένα παράδειγμα από όσα ονομάζει: crystallize, mosaic, Watercolor, Brush Stroke, Blur, Noise, Sharp. ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΕΤΑΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ: BLUR = ΜΕΙΩΝΕΙ την αντίθεση γειτονικών pixels · SHARP = ΑΥΞΑΝΕΙ. Είναι ακριβώς αντίθετα, και δουλεύουν στο ΙΔΙΟ πράγμα. ⚠️ ΚΑΙ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΑ» στο Sharp — δεν διορθώνει την εστίαση, τη ΜΙΜΕΙΤΑΙ. ΕΞΗΓΗΣΕ ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΚΛΕΙΔΩΝΕΙ ΜΟΡΦΗ, ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ: για να μείνει ΜΙΑ μεταβλητή — το φίλτρο. Είναι ο ίδιος πειραματικός έλεγχος με την ασκ.1 του κεφ. III, και η σύνδεση μετράει. 💡 ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ — ΓΙΑΤΙ ΖΗΤΑ ΕΚΤΥΠΩΣΗ: η οθόνη είναι RGB (προσθετική), ο εκτυπωτής CMYK (αφαιρετική) — δύο διαφορετικά συστήματα, και ό,τι λάμπει στην οθόνη δεν βγαίνει πάντα στο χαρτί. (Πες ότι το συνάγεις.) ΚΑΙ ΠΑΡΑΘΕΣΕ ΤΟΥΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΤΗΣ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ: χαρτί · μέγεθος · ανάλυση · επιλογή εκτύπωσης. 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ: τέσσερις σειρές ΑΛΛΟΙΩΝΟΥΝ, μία ΒΕΛΤΙΩΝΕΙ. Και με το ανοιχτό ερώτημα του βιβλίου: αν αντικαθιστούν «τη ΜΑΓΕΙΑ του σκοτεινού θαλάμου» είναι «υπόθεση ΕΝΤΕΛΩΣ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΗ».
