Λύσεις — Κεφάλαιο II: Τεχνητός φωτισμός (σελ. 59) – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο II: Τεχνητός φωτισμός
Και οι επτά ασκήσεις του δεύτερου κεφαλαίου (σελ. 59). ⚠️ Είναι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ: οι λύσεις δίνουν το ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ και την αιτιολόγησή του από τη θεωρία. Εξαίρεση η άσκηση 6, καθαρά υπολογιστική, με ΟΡΙΣΤΙΚΗ απάντηση (40:10 = f/4).
Άσκηση 1 (σελ. 59) — Το ίδιο αντικείμενο με τρεις διατάξεις φωτισμού
Ερώτηση: Φωτογράφηση αντικειμένου με τρία διαφορετικά είδη φωτισμών (3 λήψεις): α) Με τη χρήση σημειακής πηγής. β) Με τον συνδυασμό κυρίαρχου - συμπληρωματικού φωτισμού. γ) Με τον συνδυασμό κυρίαρχου - συμπληρωματικού - κόντρα φωτισμού.
Απάντηση:
-
Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ, ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ
Δεν είναι τρεις άσχετες λήψεις: είναι η ίδια διάταξη που ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ, ακριβώς όπως το συνιστά το βιβλίο — «είναι προτιμότερο να ξεκινά κανείς τοποθετώντας ΜΙΑ ΒΑΣΙΚΗ ΠΗΓΗ φωτός, προσθέτοντας ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ συμπληρωματικές φωτεινές πηγές, όταν αυτό χρειάζεται».
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ ΣΕ ΚΑΘΕ ΛΗΨΗ
α) ΜΟΝΟ ΣΗΜΕΙΑΚΗ ΠΗΓΗ (spot)
Το βιβλίο ορίζει ότι «ο ΣΚΛΗΡΟΣ φωτισμός παράγεται συνήθως από σημειακές φωτεινές πηγές (spot lights)», με δέσμη που «κατευθύνεται ΑΜΕΣΑ προς το αντικείμενο».
| Χαρακτηριστικό της εικόνας | Γιατί |
|---|---|
| ΠΟΛΥ ΒΑΘΙΕΣ, ΣΚΛΗΡΕΣ ΣΚΙΕΣ με κοφτό περίγραμμα | σκληρή, μη διάχυτη δέσμη |
| ΜΕΓΙΣΤΟ ΚΟΝΤΡΑΣΤ — η σκοτεινή πλευρά χάνει κάθε λεπτομέρεια | καμία πηγή δεν φωτίζει τη σκιά |
| έντονη υφή στις φωτισμένες επιφάνειες | το πλάγιο σκληρό φως αναδεικνύει κάθε ανωμαλία |
| το φόντο σκοτεινό και το αντικείμενο «κολλημένο» πάνω του | μικρή κάλυψη χώρου — «μικρό άνοιγμα … μικρότερη κάλυψη» |
β) ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ + ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΣ
Προσθέτεις fill light — «μαλακός φωτισμός που … βοηθά στη ΜΕΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΟΝΤΡΑΣΤ που έχει δημιουργηθεί από μία κύρια φωτιστική πηγή».
Η ΑΛΛΑΓΗ ΕΙΝΑΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ: οι σκιές ΔΕΝ ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ — ΑΝΟΙΓΟΥΝ. Εμφανίζεται λεπτομέρεια μέσα στη σκιά, το αντικείμενο αποκτά ογκοπλαστική απόδοση αντί για δύο επίπεδα (φως/μαύρο).
⚠️ ΚΑΙ Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΙ ΤΗ ΛΗΨΗ: ο fill «ΔΕ θα πρέπει σε ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ να ξεπερνά την ένταση του βασικού». Αν τον κάνεις πολύ δυνατό, θα δεις ΔΥΟ ΣΚΙΕΣ και το θέμα θα γίνει επίπεδο — έχεις χάσει τον «κυρίαρχο».
γ) ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ + ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΣ + ΚΟΝΤΡΑ
Το back-light μπαίνει πίσω από το θέμα «με σκοπό την ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ του ή την ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ του από τον περιβάλλοντα χώρο (φόντο)».
Τι θα δεις: ένα φωτεινό περίγραμμα στις άκρες του αντικειμένου, που το «ξεκολλάει» από το φόντο. Το αντικείμενο αποκτά τρίτη διάσταση· φαίνεται να στέκεται ΜΕΣΑ στον χώρο, όχι πάνω σε μια επιφάνεια.
Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ — Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΟΥ ΓΡΑΦΕΙΣ
| Λήψη | Κοντράστ | Λεπτομέρεια στη σκιά | Διαχωρισμός από φόντο |
|---|---|---|---|
| α (spot μόνο) | ⚠️ μέγιστο | ⚠️ καμία | ⚠️ κανένας |
| β (+fill) | ελεγχόμενο | υπάρχει | ⚠️ ακόμα κανένας |
| γ (+back) | ελεγχόμενο | υπάρχει | ΠΛΗΡΗΣ |
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: κάθε πηγή λύνει ΕΝΑ πρόβλημα — ο key δίνει σχήμα και υφή, ο fill δίνει λεπτομέρεια στις σκιές, ο back δίνει βάθος.
⚠️ (Οι περιγραφές του αποτελέσματος συνάγονται από τους ορισμούς του βιβλίου· η ίδια η φωτογραφία είναι το ζητούμενο της άσκησης.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν είναι τρεις άσχετες λήψεις — είναι η ίδια διάταξη που μεγαλώνει, ακριβώς όπως ορίζει το βιβλίο τη μέθοδο: «είναι προτιμότερο να ξεκινά κανείς τοποθετώντας μία βασική πηγή φωτός, προσθέτοντας διαδοχικά συμπληρωματικές φωτεινές πηγές, όταν αυτό χρειάζεται». α) ΜΟΝΟ ΣΗΜΕΙΑΚΗ ΠΗΓΗ. Ο «σκληρός φωτισμός παράγεται συνήθως από σημειακές φωτεινές πηγές (spot lights)» και η δέσμη «κατευθύνεται άμεσα προς το αντικείμενο». Θα δεις πολύ βαθιές, σκληρές σκιές με κοφτό περίγραμμα, μέγιστο κοντράστ — η σκοτεινή πλευρά χάνει κάθε λεπτομέρεια, αφού καμία άλλη πηγή δεν τη φωτίζει — έντονη υφή στις φωτισμένες επιφάνειες, και σκοτεινό φόντο, αφού «μικρό άνοιγμα … [δίνει] μικρότερη κάλυψη χώρου». β) ΚΥΡΙΑΡΧΟΣ + ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΣ. Ο fill είναι «μαλακός φωτισμός που … βοηθά στη μείωση του κοντράστ που έχει δημιουργηθεί από μία κύρια φωτιστική πηγή». Οι σκιές δεν εξαφανίζονται — ανοίγουν: εμφανίζεται λεπτομέρεια μέσα στη σκιά και το αντικείμενο αποκτά ογκοπλαστική απόδοση αντί για δύο μόνο επίπεδα (φως και μαύρο). ⚠️ Το κρίσιμο εδώ είναι ο κανόνας έντασης: ο fill «δε θα πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεπερνά την ένταση του βασικού» — αν τον κάνεις πολύ δυνατό, θα δεις δύο σκιές και το θέμα θα γίνει επίπεδο, δηλαδή θα έχεις χάσει τον «κυρίαρχο» φωτισμό. γ) + ΚΟΝΤΡΑ. Το back-light μπαίνει πίσω από το θέμα «με σκοπό την προβολή του όγκου του ή την ανάδειξη του διαχωρισμού του από τον περιβάλλοντα χώρο (φόντο)». Θα δεις φωτεινό περίγραμμα στις άκρες, που «ξεκολλάει» το αντικείμενο από το φόντο και του δίνει τρίτη διάσταση. Η σύγκριση: από την α στη γ το κοντράστ γίνεται ελεγχόμενο, η σκιά αποκτά λεπτομέρεια και το θέμα αποκτά βάθος — δηλαδή κάθε πηγή λύνει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα: ο key δίνει σχήμα και υφή, ο fill δίνει λεπτομέρεια στις σκιές, ο back δίνει διαχωρισμό και όγκο. (Οι περιγραφές του αναμενόμενου αποτελέσματος συνάγονται από τους ορισμούς του βιβλίου· η ίδια η φωτογραφία είναι το ζητούμενο της άσκησης.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΜΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΨΕΙΣ ΤΡΕΙΣ ΑΣΧΕΤΕΣ ΛΗΨΕΙΣ — ΠΕΡΙΓΡΑΨΕ ΜΙΑ ΔΙΑΤΑΞΗ ΠΟΥ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ. Αυτό ακριβώς λέει η μέθοδος του βιβλίου: μία βασική πηγή, και διαδοχικά οι υπόλοιπες. ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ: ΚΑΘΕ ΠΗΓΗ ΛΥΝΕΙ ΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. key → σχήμα και υφή · fill → λεπτομέρεια στη σκιά · back → βάθος και διαχωρισμός. ⚠️ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΑ ΕΝΤΑΣΗΣ — είναι το πιο εξετάσιμο σημείο: ο fill «ΔΕ θα πρέπει σε ΚΑΜΙΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ να ξεπερνά την ένταση του βασικού». Πρόσθεσε τι πάει στραβά αν τον ξεπεράσει: δύο σκιές και επίπεδο θέμα. Δείχνει ότι κατάλαβες γιατί υπάρχει ο κανόνας. ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΝΤΡΑ, ΠΑΡΑΘΕΣΕ ΤΟΝ ΔΙΠΛΟ ΣΚΟΠΟ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: «προβολή του ΟΓΚΟΥ» και «ανάδειξη του ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ του από τον περιβάλλοντα χώρο». 💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: ανάφερε ότι στη ΣΙΛΟΥΕΤΑ ο κόντρα «αποτελεί ΤΟΝ ΒΑΣΙΚΟ φωτισμό της φωτογράφησης» — ο ίδιος ρόλος αλλάζει ανάλογα με την πρόθεση.
Άσκηση 2 (σελ. 59) — Τέσσερις αναντιστοιχίες φιλμ και φωτισμού
Ερώτηση: Φωτογράφηση αντικειμένου με: α) φως ημέρας και φιλμ έγχρωμο τεχνητού φωτισμού (3200 ή 3400) Kelvin, β) λάμπες τεχνητού φωτισμού και έγχρωμο φιλμ ημέρας, γ) λάμπες φθορισμού και έγχρωμο φιλμ ημέρας, δ) λάμπες δρόμου και έγχρωμο φιλμ ημέρας. Μετά την εμφάνιση του φιλμ οι φωτογραφίες να τυπωθούν σε διάσταση φωτογραφικού χαρτιού 10 επί 13 cm, να συγκριθούν και να σχολιαστούν.
Απάντηση:
-
ΟΛΗ Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΦΑΙΡΕΣΗ: ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΠΗΓΗΣ − ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΦΙΛΜ
ΚΑΙ ΟΛΕΣ ΟΙ ΛΗΨΕΙΣ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΦΙΛΤΡΟ — αυτό είναι το νόημα: να δεις τι συμβαίνει όταν ΔΕΝ διορθώσεις.
Ο κανόνας του βιβλίου: το φιλμ ημέρας «έχει θερμοκρασία χρώματος 5500 Κ, μεγαλύτερη δηλαδή από αυτή της λάμπας πυρακτώσεως (3200 ή 3400 Kelvin)».
Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ: κάθε φιλμ είναι ζυγισμένο για μία θερμοκρασία. Αν το φως είναι ΨΥΧΡΟΤΕΡΟ (μεγαλύτερα K) από αυτήν → η εικόνα βγαίνει ΜΠΛΕ. Αν είναι ΘΕΡΜΟΤΕΡΟ (μικρότερα K) → βγαίνει ΚΟΚΚΙΝΗ/ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ ΣΕ ΚΑΘΕ ΜΙΑ
| Φιλμ (ζυγισμένο για) | Φως | ΑΠΟΧΡΩΣΗ | Το φίλτρο που ΘΑ έλυνε | |
|---|---|---|---|---|
| α | tungsten (3200/3400 K) | ημέρας (5500 K) | ΕΝΤΟΝΑ ΜΠΛΕ — «η υπερβολικά ΜΠΛΕ ακτινοβολία του ήλιου» | κιτρινωπό 85 ή 85Β |
| β | ημέρας (5500 K) | πυρακτώσεως (3200/3400 K) | ΕΝΤΟΝΑ ΚΟΚΚΙΝΗ/ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ — «η υπερβολικά ΚΟΚΚΙΝΗ ακτινοβολία» | μπλε 80Α ή 80Β |
| γ | ημέρας | φθορισμού | ΠΡΑΣΙΝΩΠΗ — «η ΠΡΑΣΙΝΗ ακτινοβολία που συνήθως εκπέμπεται» | ματζέντα FL ή CC30M |
| ⚠️ δ | ημέρας | λάμπες ΔΡΟΜΟΥ | ⚠️ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΤΟ ΚΑΛΥΠΤΕΙ (βλ. παρακάτω) | ⚠️ — |
⚠️⚠️ ΤΟ (δ) ΕΙΝΑΙ ΚΕΝΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΠΕΙΣ
Το βιβλίο πουθενά δεν πραγματεύεται τις λάμπες δρόμου. Αναφέρει τρία μόνο είδη τεχνητού φωτισμού — πυρακτώσεως, φθορισμού, φλας — και οι λάμπες δρόμου (νατρίου ή υδραργύρου) δεν ανήκουν σε κανένα.
ΤΙ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΠΕΙΣ ΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΑΠΟ ΟΣΑ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ:
Οι λάμπες δρόμου έχουν θερμοκρασία χρώματος ΠΟΛΥ ΜΑΚΡΙΑ από τα 5500 K του φιλμ ημέρας, άρα η απόχρωση θα είναι Η ΠΙΟ ΑΚΡΑΙΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ.
Επιπλέον δεν εκπέμπουν συνεχές φάσμα — ισχύει γι' αυτές, ενισχυμένο, ό,τι λέει το βιβλίο για τον φθορισμό: «η θερμοκρασία χρώματος ΔΙΑΦΕΡΕΙ ΑΠΟ ΠΗΓΗ ΣΕ ΠΗΓΗ» και «οι διορθώσεις που απαιτούνται ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΑΘΕΡΕΣ».
⚠️ ΣΥΝΕΠΩΣ Η ΕΙΚΟΝΑ (δ) ΕΙΝΑΙ Η ΜΟΝΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΟΡΘΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΕΝΑ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΦΙΛΤΡΟ — και αυτό ακριβώς είναι το μάθημα της άσκησης.
⚠️ (Το συγκεκριμένο χρώμα — πορτοκαλί για νατρίου, πρασινογάλαζο για υδραργύρου — ΔΕΝ το αναφέρει το βιβλίο. Μην το γράψεις σαν να το λέει.)
ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΖΗΤΑ ΕΚΤΥΠΩΣΗ 10x13
Η άσκηση θέλει σύγκριση ΤΥΠΩΜΕΝΩΝ φωτογραφιών, ΙΔΙΟΥ μεγέθους, ΔΙΠΛΑ-ΔΙΠΛΑ.
Ο λόγος: η χρωματική απόκλιση δεν φαίνεται σε απόλυτο μέγεθος — φαίνεται ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ. Το μάτι προσαρμόζεται σε μια εικόνα και «διορθώνει» νοερά την απόχρωση· τέσσερις εκτυπώσεις μαζί σού αφαιρούν αυτή τη δυνατότητα.
⚠️ (Το «γιατί» της εκτύπωσης δεν το δικαιολογεί το βιβλίο· είναι συναγωγή.)
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΖΗΤΑ Η ΑΣΚΗΣΗ — ΤΡΕΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ
1. Και οι τέσσερις λήψεις είναι λάθος ζυγισμένες — καμία δεν αποδίδει «ρεαλιστικά τα χρώματα», που είναι ακριβώς «το βασικό πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει κανείς».
2. Η φορά της απόκλισης προβλέπεται: φως ψυχρότερο από το φιλμ → ΜΠΛΕ · φως θερμότερο → ΚΟΚΚΙΝΟ.
3. Οι τρεις πρώτες διορθώνονται με ΓΝΩΣΤΟ φίλτρο· η τέταρτη όχι.
💡 Και το γενικό συμπέρασμα του βιβλίου, που η άσκηση αποδεικνύει εμπειρικά: «όπου ο φωτισμός και το φιλμ ΔΕΝ έχουν την ΙΔΙΑ θερμοκρασία χρώματος, χρησιμοποιούνται τα διορθωτικά φίλτρα με πυκνότητα ΑΝΑΛΟΓΗ ΤΗΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΩΣ».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όλη η άσκηση είναι μία αφαίρεση: θερμοκρασία της πηγής μείον θερμοκρασία για την οποία είναι ζυγισμένο το φιλμ — και όλες οι λήψεις γίνονται χωρίς φίλτρο, ώστε να δεις τι συμβαίνει όταν δεν διορθώσεις. Το βιβλίο δίνει τα δεδομένα: το φιλμ ημέρας «έχει θερμοκρασία χρώματος 5500 Κ, μεγαλύτερη δηλαδή από αυτή της λάμπας πυρακτώσεως (3200 ή 3400 Kelvin)». Ο μηχανισμός: αν το φως είναι ψυχρότερο από αυτό για το οποίο είναι ζυγισμένο το φιλμ, η εικόνα βγαίνει μπλε· αν είναι θερμότερο, βγαίνει κόκκινη/πορτοκαλί. α) Φιλμ tungsten (3200/3400 K) σε φως ημέρας (5500 K) → έντονα ΜΠΛΕ εικόνα, γιατί το φιλμ δέχεται «την υπερβολικά μπλε ακτινοβολία του ήλιου»· θα διορθωνόταν με κιτρινωπό φίλτρο 85 ή 85Β. β) Φιλμ ημέρας σε λάμπες πυρακτώσεως → έντονα ΚΟΚΚΙΝΗ/ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ, λόγω της «υπερβολικά κόκκινης ακτινοβολίας που εκπέμπουν αυτές οι φωτιστικές πηγές»· διόρθωση με μπλε 80Α ή 80Β. γ) Φιλμ ημέρας σε λάμπες φθορισμού → ΠΡΑΣΙΝΩΠΗ, λόγω της «πράσινης ακτινοβολίας που συνήθως εκπέμπεται από τέτοιου είδους φωτιστικές πηγές»· διόρθωση με ματζέντα FL ή CC30M. ⚠️ δ) Λάμπες δρόμου: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΤΙΣ ΚΑΛΥΠΤΕΙ. Αναφέρει τρία μόνο είδη τεχνητού φωτισμού — πυρακτώσεως, φθορισμού, φλας — και οι λάμπες δρόμου (νατρίου ή υδραργύρου) δεν ανήκουν σε κανένα. Με ασφάλεια, από όσα δίνει το ίδιο το βιβλίο, μπορείς να πεις: η θερμοκρασία χρώματός τους απέχει πολύ από τα 5500 K, άρα η απόχρωση θα είναι η πιο ακραία των τεσσάρων· και επειδή δεν εκπέμπουν συνεχές φάσμα, ισχύει γι' αυτές ενισχυμένο ό,τι λέει το βιβλίο για τον φθορισμό — «η θερμοκρασία χρώματος διαφέρει από πηγή σε πηγή» και «οι διορθώσεις που απαιτούνται δεν είναι σταθερές». Επομένως η λήψη (δ) είναι η μόνη που δεν διορθώνεται με τυποποιημένο φίλτρο, και αυτό ακριβώς είναι το μάθημα της άσκησης. (Το συγκεκριμένο χρώμα — πορτοκαλί για νατρίου, πρασινογάλαζο για υδραργύρου — δεν το αναφέρει το βιβλίο και δεν πρέπει να αποδοθεί σε αυτό.) Γιατί ζητά εκτύπωση 10x13: για σύγκριση τυπωμένων φωτογραφιών ίδιου μεγέθους, δίπλα-δίπλα· η χρωματική απόκλιση δεν φαίνεται σε απόλυτο μέγεθος αλλά συγκριτικά, αφού το μάτι προσαρμόζεται σε μία εικόνα και «διορθώνει» νοερά την απόχρωση, ενώ τέσσερις εκτυπώσεις μαζί αφαιρούν αυτή τη δυνατότητα (συναγωγή — το βιβλίο δεν το δικαιολογεί). Το σχόλιο που ζητά η άσκηση: και οι τέσσερις λήψεις είναι λάθος ζυγισμένες, άρα καμία δεν αποδίδει «ρεαλιστικά τα χρώματα», που είναι ακριβώς «το βασικό πρόβλημα»· η φορά της απόκλισης προβλέπεται (ψυχρότερο φως → μπλε, θερμότερο → κόκκινο)· και οι τρεις πρώτες διορθώνονται με γνωστό φίλτρο, η τέταρτη όχι. Επιβεβαιώνεται έτσι εμπειρικά ο κανόνας: όπου «ο φωτισμός και το φιλμ δεν έχουν την ίδια θερμοκρασία χρώματος, χρησιμοποιούνται τα διορθωτικά φίλτρα με πυκνότητα ανάλογη της χρωματικής αποκλίσεως».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΜΗΝ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΣΕΙΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ — ΜΑΘΕ ΕΝΑΝ ΚΑΝΟΝΑ: φως ΨΥΧΡΟΤΕΡΟ από το φιλμ → ΜΠΛΕ εικόνα · φως ΘΕΡΜΟΤΕΡΟ → ΚΟΚΚΙΝΗ. Με αυτόν βγάζεις και τα (α) και τα (β) χωρίς να τα θυμάσαι. ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ ΕΙΝΑΙ ΔΥΟ: 5500 K το φιλμ ημέρας, 3200/3400 K οι λάμπες. ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ ΠΟΥ ΘΑ ΔΙΟΡΘΩΝΕ ΚΑΘΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ — η άσκηση ζητά «σχόλιο», και το φίλτρο δείχνει ότι κατάλαβες την αιτία: 80Α/80Β μπλε · 85/85Β κιτρινωπό · FL/CC30M ματζέντα. ⚠️⚠️ ΤΟ (δ) ΕΙΝΑΙ ΠΑΓΙΔΑ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΜΙΛΑΕΙ ΠΟΥΘΕΝΑ ΓΙΑ ΛΑΜΠΕΣ ΔΡΟΜΟΥ. Μην εφεύρεις χρώμα. Πες ρητά ότι το βιβλίο αναφέρει ΤΡΙΑ είδη τεχνητού φωτισμού (πυρακτώσεως, φθορισμού, φλας) και οι λάμπες δρόμου δεν ανήκουν σε κανένα — αυτή η παρατήρηση αξίζει περισσότερο από μια μαντεψιά. Και μετά πες τι ΜΠΟΡΕΙΣ να συναγάγεις: η πιο ακραία απόχρωση και η μόνη που δεν διορθώνεται με τυποποιημένο φίλτρο. 💡 ΤΕΛΟΣ, ΜΗΝ ΠΡΟΣΠΕΡΑΣΕΙΣ ΤΟ «10x13»: εξήγησε ότι η σύγκριση απαιτεί ίδιο μέγεθος, δίπλα-δίπλα, γιατί το μάτι προσαρμόζεται σε μία μόνο εικόνα και κρύβει την απόκλιση.
Άσκηση 3 (σελ. 59) — Τρεις πηγές, τρία φίλτρα, μία σωστή εικόνα
Ερώτηση: Φωτογράφηση αντικειμένου με τρεις διαφορετικές λήψεις. Σε κάθε μία από αυτές να χρησιμοποιηθεί φωτιστική πηγή με διαφορετική θερμοκρασία χρώματος και το αντίστοιχο φίλτρο για τη χρωματική διόρθωση της εικόνας.
Απάντηση:
-
ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ 2
Η άσκηση 2 σου έδειχνε τι γίνεται ΧΩΡΙΣ φίλτρο. Εδώ βάζεις το σωστό φίλτρο κάθε φορά — και το ζητούμενο είναι ότι ΚΑΙ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΑ ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ.
Η ΔΙΑΤΑΞΗ ΠΟΥ ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ (η προφανής, με βάση το βιβλίο)
Χρησιμοποιείς ένα έγχρωμο φιλμ ΗΜΕΡΑΣ και τις τρεις πηγές που το βιβλίο πραγματεύεται:
| Λήψη | Πηγή | Θερμοκρασία | ΦΙΛΤΡΟ | Τι διορθώνει |
|---|---|---|---|---|
| 1 | φως ημέρας / φλας | 5500 K | ΚΑΝΕΝΑ | ταιριάζει ήδη |
| 2 | λάμπες πυρακτώσεως | 3200 / 3400 K | ΜΠΛΕ 80Α ή 80Β | «να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά ΚΟΚΚΙΝΗΣ ακτινοβολίας» |
| 3 | λάμπες φθορισμού | ⚠️ ασταθής | ΜΑΤΖΕΝΤΑ FL ή CC30M | «για τη μείωση της ΠΡΑΣΙΝΗΣ ακτινοβολίας» |
💡 Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΔΥΝΑΤΗ ΛΗΨΗ, αν προτιμήσεις φιλμ tungsten σε φως ημέρας: ΚΙΤΡΙΝΩΠΟ 85 ή 85Β, «να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά ΜΠΛΕ ακτινοβολίας του ήλιου».
ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» ΕΙΝΑΙ ΕΝΑΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ
ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ ΕΧΕΙ ΤΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΧΡΩΜΑ ΑΥΤΟΥ ΠΟΥ ΠΕΡΙΣΣΕΥΕΙ.
| Περισσεύει… | Βάζω… |
|---|---|
| ΚΟΚΚΙΝΟ (θερμό φως) | ΜΠΛΕ |
| ΜΠΛΕ (ήλιος) | ΚΙΤΡΙΝΟ |
| ΠΡΑΣΙΝΟ (φθορισμός) | ΜΑΤΖΕΝΤΑ |
Και το βιβλίο ορίζει και την ένταση της διόρθωσης: φίλτρα «με ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΟΓΗ ΤΗΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΩΣ».
ΠΩΣ ΒΡΙΣΚΕΙΣ ΤΗΝ ΑΠΟΚΛΙΣΗ — ΔΥΟ ΔΡΟΜΟΙ, ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
1) ΜΕ ΟΡΓΑΝΟ: «πρέπει να μετρηθεί η θερμοκρασία χρώματος της φωτιστικής πηγής με το ΚΕΛΒΙΝΟΜΕΤΡΟ» — «όργανο μέτρησης της θερμοκρασίας χρώματος του φωτός».
2) ΧΩΡΙΣ ΟΡΓΑΝΟ: «Εάν μια τέτοια μέτρηση δεν είναι εφικτή, μπορεί η επιλογή των φίλτρων να γίνει σύμφωνα με τις ΟΔΗΓΙΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΩΝ τους.»
⚠️ ΓΙΑΤΙ Η ΤΡΙΤΗ ΛΗΨΗ ΕΙΝΑΙ Η ΔΥΣΚΟΛΗ
Το βιβλίο προειδοποιεί ρητά: «η επιλογή του διορθωτικού φίλτρου ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΟΛΗ ΥΠΟΘΕΣΗ όταν πρόκειται για λάμπες φθορισμού, αφού η θερμοκρασία χρώματος ΔΙΑΦΕΡΕΙ ΑΠΟ ΠΗΓΗ ΣΕ ΠΗΓΗ — καλό είναι να συμβουλεύεται κανείς τους ΠΙΝΑΚΕΣ των διορθωτικών φίλτρων … από τους κατασκευαστές των φωτογραφικών φιλμ».
Άρα: στις λήψεις 1 και 2 η διόρθωση είναι προβλέψιμη· στη 3 μπορεί να χρειαστεί δοκιμή, γιατί «οι διορθώσεις που απαιτούνται ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΑΘΕΡΕΣ».
⚠️ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΠΟΥ ΙΣΧΥΕΙ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΛΗΨΕΙΣ
«Όταν γίνεται φωτογράφηση με λάμπες τεχνητού φωτισμού πρέπει να ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ η χρήση φωτιστικών σωμάτων που ΔΕΝ έχουν την ΙΔΙΑ θερμοκρασία χρώματος με αυτές.»
Γιατί «δύο ή περισσότερες φωτιστικές πηγές με διαφορετική θερμοκρασία χρώματος δίνουν μία ανεπιθύμητη … απόχρωση που χαλάει τη χρωματική ισορροπία».
Πρακτικά: ⚠️ σβήσε τα φώτα του δωματίου και κλείσε τα παράθυρα σε κάθε λήψη — ένα μόνο είδος πηγής τη φορά, αλλιώς κανένα φίλτρο δεν σώζει την εικόνα.
💡 ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ
Τρεις εικόνες τραβηγμένες με ΤΕΛΕΙΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΦΩΣ, που όμως ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ — αυτό είναι η απόδειξη ότι η διόρθωση πέτυχε.
ΚΑΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ, ΜΕ ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «το βασικό πρόβλημα που έχει να αντιμετωπίσει κανείς … είναι το ΠΩΣ ΘΑ ΑΠΟΔΩΣΕΙ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΑ ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ».
⚠️ (Το «τι θα δεις» συνάγεται από τη θεωρία του βιβλίου· το ζητούμενο είναι οι ίδιες οι φωτογραφίες.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Είναι η αντίστροφη της άσκησης 2: εκεί έβλεπες τι γίνεται χωρίς φίλτρο, εδώ βάζεις το σωστό φίλτρο κάθε φορά — και το ζητούμενο είναι ότι και οι τρεις εικόνες θα μοιάζουν χρωματικά μεταξύ τους, παρότι τραβήχτηκαν με τελείως διαφορετικό φως. Η προφανής διάταξη με βάση το βιβλίο είναι ένα έγχρωμο φιλμ ημέρας και οι τρεις πηγές που πραγματεύεται: 1) φως ημέρας ή φλας (5500 K) → κανένα φίλτρο, ταιριάζει ήδη· 2) λάμπες πυρακτώσεως (3200/3400 K) → μπλε 80Α ή 80Β, «να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά κόκκινης ακτινοβολίας»· 3) λάμπες φθορισμού → ματζέντα FL ή CC30M, «για τη μείωση της πράσινης ακτινοβολίας». (Εναλλακτικά, φιλμ tungsten σε φως ημέρας → κιτρινωπό 85 ή 85Β, «να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά μπλε ακτινοβολίας του ήλιου».) Το «γιατί» είναι ένας και μόνο κανόνας: το φίλτρο έχει το συμπληρωματικό χρώμα αυτού που περισσεύει — περισσεύει κόκκινο → βάζω μπλε· περισσεύει μπλε → κίτρινο· περισσεύει πράσινο → ματζέντα. Και η ένταση της διόρθωσης ορίζεται επίσης: φίλτρα «με πυκνότητα ανάλογη της χρωματικής αποκλίσεως». Πώς βρίσκεις την απόκλιση: «πρέπει να μετρηθεί η θερμοκρασία χρώματος της φωτιστικής πηγής με το κελβινόμετρο»· και «εάν μια τέτοια μέτρηση δεν είναι εφικτή, μπορεί η επιλογή των φίλτρων να γίνει σύμφωνα με τις οδηγίες των κατασκευαστών τους». ⚠️ Η τρίτη λήψη είναι η δύσκολη, και το βιβλίο προειδοποιεί ρητά: «η επιλογή του διορθωτικού φίλτρου δεν είναι εύκολη υπόθεση όταν πρόκειται για λάμπες φθορισμού, αφού η θερμοκρασία χρώματος διαφέρει από πηγή σε πηγή — καλό είναι να συμβουλεύεται κανείς τους πίνακες … από τους κατασκευαστές των φωτογραφικών φιλμ». Στις λήψεις 1 και 2 η διόρθωση είναι προβλέψιμη· στην 3 μπορεί να χρειαστεί δοκιμή, αφού «οι διορθώσεις που απαιτούνται δεν είναι σταθερές». ⚠️ Κανόνας που ισχύει σε όλες τις λήψεις: «όταν γίνεται φωτογράφηση με λάμπες τεχνητού φωτισμού πρέπει να αποφεύγεται η χρήση φωτιστικών σωμάτων που δεν έχουν την ίδια θερμοκρασία χρώματος με αυτές», γιατί «δύο ή περισσότερες φωτιστικές πηγές με διαφορετική θερμοκρασία χρώματος δίνουν μία ανεπιθύμητη … απόχρωση που χαλάει τη χρωματική ισορροπία». Πρακτικά: σβήνεις τα φώτα του δωματίου και κλείνεις τα παράθυρα σε κάθε λήψη — ένα μόνο είδος πηγής τη φορά, αλλιώς κανένα φίλτρο δεν σώζει την εικόνα. Το αποτέλεσμα που περιμένεις είναι τρεις χρωματικά όμοιες εικόνες, δηλαδή η απόδειξη ότι πέτυχε ο στόχος που θέτει το βιβλίο: «το βασικό πρόβλημα … είναι το πώς θα αποδώσει ρεαλιστικά τα χρώματα». (Το «τι θα δεις» συνάγεται από τη θεωρία· το ζητούμενο είναι οι ίδιες οι φωτογραφίες.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΤΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΠΕΙΣ: τρεις λήψεις με ΤΕΛΕΙΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΦΩΣ που ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ. Αυτή είναι η απόδειξη ότι η διόρθωση δούλεψε. ΜΑΘΕ ΤΟΝ ΚΑΝΟΝΑ, ΟΧΙ ΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ: το φίλτρο έχει το ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ χρώμα αυτού που περισσεύει. Κόκκινο→μπλε · Μπλε→κίτρινο · Πράσινο→ματζέντα. Με αυτόν δεν χρειάζεται να θυμάσαι κωδικούς — αλλά γράψε και τους κωδικούς αν τους ξέρεις: 80Α/80Β · 85/85Β · FL/CC30M. ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ ΚΕΛΒΙΝΟΜΕΤΡΟ — η άσκηση λέει «το ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟ φίλτρο», και «αντίστοιχο» σημαίνει μετρημένο. Πρόσθεσε και τον δεύτερο δρόμο που δίνει το βιβλίο: οδηγίες των κατασκευαστών, όταν η μέτρηση δεν είναι εφικτή. ⚠️ ΞΕΧΩΡΙΣΕ ΤΗ ΛΗΨΗ ΤΟΥ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ ΩΣ ΤΗ ΔΥΣΚΟΛΗ: το βιβλίο ρητά λέει ότι «δεν είναι εύκολη υπόθεση», γιατί η θερμοκρασία διαφέρει από πηγή σε πηγή. 💡 ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΝΟΥΝ ΟΛΟΙ: ΜΙΑ ΠΗΓΗ ΤΗ ΦΟΡΑ. Αν ανάψεις και τη λάμπα και αφήσεις το παράθυρο ανοιχτό, «δύο ή περισσότερες πηγές με διαφορετική θερμοκρασία χρώματος δίνουν … ανεπιθύμητη απόχρωση» — και τότε κανένα φίλτρο δεν διορθώνει τίποτα.
Άσκηση 4 (σελ. 59) — Φλας με φιλμ ημέρας και φλας με φιλμ tungsten
Ερώτηση: Να φωτογραφηθεί ένα θέμα: α) με φλας και φιλμ ημέρας, β) με φλας και φιλμ tungsten. Να συγκρίνετε τις διαφορές στην εικόνα σας.
Απάντηση:
-
Η ΑΣΚΗΣΗ ΛΥΝΕΤΑΙ ΜΕ ΕΝΑΝ ΑΡΙΘΜΟ: 5500 K
«Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό των ηλεκτρονικών φλας είναι ότι το φως που παράγουν ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΦΩΣ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ (δηλ. μας δίνει λευκό φως). Η θερμοκρασία χρώματός τους είναι 5500 Kelvin, έτσι ώστε να ΜΗΝ απαιτεί φιλμ τεχνητού φωτισμού αλλά οποιοδήποτε φιλμ κατάλληλο για φως ημέρας.»
ΑΥΤΗ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΔΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΑ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ
| Λήψη | Φιλμ ζυγισμένο για… | Φως φλας | ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ |
|---|---|---|---|
| α | 5500 K (ημέρας) | 5500 K | ✅ ΣΩΣΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ — ουδέτερα λευκά, φυσικοί τόνοι δέρματος |
| β | 3200 / 3400 K (tungsten) | 5500 K | ⚠️ ΕΝΤΟΝΑ ΜΠΛΕ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ σε όλη την εικόνα |
ΤΟ ΓΙΑΤΙ ΤΟΥ (β): το φιλμ tungsten είναι κατασκευασμένο να «περιμένει» θερμό, κοκκινωπό φως των 3200 K. Δέχεται όμως φως 5500 K, δηλαδή πολύ ΨΥΧΡΟΤΕΡΟ από αυτό για το οποίο είναι ζυγισμένο → η υπερβολή του μπλε καταγράφεται ως ΜΠΛΕ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ.
Η ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΗ
Η λήψη (β) είναι ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΦΑΛΜΑ με τη λήψη (α) της Άσκησης 2 (φιλμ tungsten σε φως ημέρας) — γιατί το φλας ΕΙΝΑΙ, χρωματικά, φως ημέρας.
ΑΡΑ ΚΑΙ Η ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΙΔΙΑ: ΚΙΤΡΙΝΩΠΟ ΦΙΛΤΡΟ 85 ή 85Β, «για να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά ΜΠΛΕ ακτινοβολίας».
💡 Μια απάντηση που λέει «θα βγει μπλε» είναι σωστή. Μια απάντηση που λέει «θα βγει μπλε ΚΑΙ ΔΙΟΡΘΩΝΕΤΑΙ ΜΕ 85/85Β, γιατί το φλας είναι χρωματικά φως ημέρας» είναι ΠΛΗΡΗΣ.
ΤΙ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΛΗΨΕΙΣ
⚠️ Προσοχή στη διατύπωση «διαφορές στην εικόνα» — η διαφορά είναι ΜΟΝΟ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ:
| Χαρακτηριστικό | Αλλάζει; |
|---|---|
| Χρωματική απόδοση | ΝΑΙ — δραματικά |
| Έκθεση / φωτεινότητα | ❌ όχι (ίδιο διάφραγμα, ίδια λάμψη) |
| Σκιές, κοντράστ, κατεύθυνση | ❌ όχι (ίδια πηγή, ίδια θέση) |
| Εστίαση, βάθος πεδίου | ❌ όχι |
Το φλας «παγώνει» εξίσου και στις δύο, αφού η διάρκεια λάμψης (1/1000 - 1/10.000) δεν εξαρτάται από το φιλμ.
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Το φλας ΔΕΝ είναι «τεχνητός φωτισμός» από χρωματική άποψη — είναι ΦΩΣ ΗΜΕΡΑΣ ΣΕ ΚΟΝΣΕΡΒΑ.
Γι' αυτό, μολονότι το βιβλίο το κατατάσσει στα τρία είδη τεχνητού φωτισμού (μαζί με πυρακτώσεως και φθορισμού), είναι το μόνο που ΔΕΝ απαιτεί φίλτρο με το συνηθισμένο φιλμ — και ακριβώς γι' αυτό είναι «η πιο διαδεδομένη πηγή φωτισμού για φωτογραφική χρήση».
⚠️ (Το αναμενόμενο αποτέλεσμα συνάγεται από τα δεδομένα του βιβλίου· η φωτογραφία είναι το ζητούμενο.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η άσκηση λύνεται με έναν αριθμό: 5500 K. Το βιβλίο το δηλώνει ως το σημαντικότερο χαρακτηριστικό του φλας: «το φως που παράγουν ταιριάζει χρωματικά με το κανονικό φως της ημέρας (δηλ. μας δίνει λευκό φως). Η θερμοκρασία χρώματός τους είναι 5500 Kelvin, έτσι ώστε να μην απαιτεί φιλμ τεχνητού φωτισμού αλλά οποιοδήποτε φιλμ κατάλληλο για φως ημέρας». α) Φλας + φιλμ ημέρας: το φιλμ είναι ζυγισμένο για 5500 K και δέχεται φως 5500 K — σωστή χρωματική απόδοση, ουδέτερα λευκά και φυσικοί τόνοι. β) Φλας + φιλμ tungsten: το φιλμ είναι κατασκευασμένο να «περιμένει» θερμό, κοκκινωπό φως των 3200/3400 K, αλλά δέχεται φως 5500 K, δηλαδή πολύ ψυχρότερο από αυτό για το οποίο είναι ζυγισμένο — η υπερβολή του μπλε καταγράφεται ως έντονη ΜΠΛΕ κυριαρχία σε όλη την εικόνα. Η σύνδεση που κάνει την απάντηση πλήρη: η λήψη (β) είναι ακριβώς το ίδιο σφάλμα με τη λήψη (α) της Άσκησης 2 (φιλμ tungsten σε φως ημέρας), γιατί το φλας είναι, χρωματικά, φως ημέρας — άρα και η διόρθωση είναι η ίδια: κιτρινωπό φίλτρο 85 ή 85Β, «για να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά μπλε ακτινοβολίας». ⚠️ Προσοχή στη διατύπωση «διαφορές στην εικόνα»: η διαφορά είναι ΜΟΝΟ χρωματική. Δεν αλλάζει ούτε η έκθεση (ίδιο διάφραγμα, ίδια λάμψη), ούτε οι σκιές, το κοντράστ και η κατεύθυνση (ίδια πηγή στην ίδια θέση), ούτε η εστίαση και το βάθος πεδίου· και το φλας «παγώνει» την κίνηση εξίσου και στις δύο, αφού η διάρκεια της λάμψης (1/1000 έως 1/10.000) δεν εξαρτάται από το φιλμ. Το συμπέρασμα: το φλας δεν είναι «τεχνητός φωτισμός» από χρωματική άποψη — είναι φως ημέρας σε κονσέρβα. Γι' αυτό, μολονότι το βιβλίο το κατατάσσει στα τρία είδη τεχνητού φωτισμού μαζί με τις λάμπες πυρακτώσεως και φθορισμού, είναι το μόνο που δεν απαιτεί φίλτρο με το συνηθισμένο φιλμ — και ακριβώς γι' αυτό είναι «η πιο διαδεδομένη πηγή φωτισμού για φωτογραφική χρήση». (Το αναμενόμενο αποτέλεσμα συνάγεται από τα δεδομένα του βιβλίου· η φωτογραφία είναι το ζητούμενο της άσκησης.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΙΘΜΟ: ΤΟ ΦΛΑΣ ΕΙΝΑΙ 5500 K. Από εκεί βγαίνουν και τα δύο σκέλη χωρίς άλλη σκέψη: φιλμ ημέρας (5500) → ΣΩΣΤΟ · φιλμ tungsten (3200/3400) → ΜΠΛΕ. ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΜΙΑ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: πες ότι το φλας ΕΙΝΑΙ, ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ, ΦΩΣ ΗΜΕΡΑΣ — άρα η λήψη (β) είναι το ΙΔΙΟ σφάλμα με την Άσκηση 2(α), και διορθώνεται με το ΙΔΙΟ φίλτρο: ΚΙΤΡΙΝΩΠΟ 85/85Β. Η σύνδεση μεταξύ ασκήσεων μετράει. ⚠️ ΚΑΙ ΜΗΝ ΠΕΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠ' ΟΣΑ ΑΛΛΑΖΟΥΝ. Η ερώτηση λέει «διαφορές στην εικόνα» και μπαίνει ο πειρασμός να γράψεις για έκθεση, σκιές, κοντράστ. Η ΜΟΝΗ διαφορά είναι ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ — ίδια πηγή, ίδια θέση, ίδια λάμψη, ίδιο διάφραγμα. Το να δηλώσεις ρητά τι ΔΕΝ αλλάζει δείχνει ότι κατάλαβες τον μηχανισμό. 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ: το φλας είναι το μόνο από τα τρία είδη τεχνητού φωτισμού που δεν θέλει φίλτρο — και γι' αυτό είναι «η πιο διαδεδομένη πηγή».
Άσκηση 5 (σελ. 59) — Πορτραίτο με φλας σε τέσσερις ταχύτητες
Ερώτηση: Να φωτογραφηθεί ένα πορτραίτο με φλας και φιλμ ημέρας και α) ταχύτητα συγχρονισμού Τ = 1/60, β) Τ = 1/125, γ) Τ = 1/250 και δ) Τ = 1/500. Να συγκρίνετε τις διαφορές στις εικόνες.
Απάντηση:
-
ΑΥΤΗ Η ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΕΙ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ 32 ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Το βιβλίο δείχνει ακριβώς αυτό το πείραμα (φωτο 32: t = 1/25, 1/60, 1/250, 1/500) και περιγράφει το αποτέλεσμα αυτολεξεί.
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΚΛΕΙΣΤΡΟ ΣΟΥ
| Κλείστρο | Τι γίνεται |
|---|---|
| ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΟ (στον φακό) | ΚΑΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ — «συγχρονίζει το φλας σε ΟΛΕΣ τις ταχύτητες»· και οι τέσσερις εικόνες σωστές |
| ΕΣΤΙΑΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ (στο σώμα) | ΕΔΩ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ — «μπορούμε να εκθέσουμε … σε ΑΡΓΕΣ ΜΟΝΟ ταχύτητες» |
Η άσκηση έχει νόημα μόνο με κλείστρο ΕΣΤΙΑΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ — και αυτό είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να γράψεις.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ — ΜΕ ΚΛΕΙΣΤΡΟ ΕΣΤΙΑΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ
Το όριο ορίζεται από την ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΥΡΤΙΝΑΣ:
| Κίνηση κουρτίνας | Μέγιστη ταχύτητα με ΟΛΟ το φιλμ εκτεθειμένο |
|---|---|
| ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ | Τ = 1/60 |
| ΚΑΘΕΤΗ | Τ = 1/125 — «γιατί η ΔΙΑΔΡΟΜΗ που διανύει η κουρτίνα είναι ΜΙΚΡΟΤΕΡΗ» |
| Ταχύτητα | Οριζόντιο κλείστρο | Κάθετο κλείστρο |
|---|---|---|
| α) 1/60 | ✅ ΣΩΣΤΗ — όλο το καρέ | ✅ ΣΩΣΤΗ |
| β) 1/125 | ⚠️ αρχίζει το μαύρο | ✅ ΣΩΣΤΗ (οριακά) |
| ⚠️ γ) 1/250 | ⚠️⚠️ μεγάλο μαύρο τμήμα | ⚠️ μαύρο τμήμα |
| ⚠️ δ) 1/500 | ⚠️⚠️⚠️ το ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ μαύρο | ⚠️⚠️ μεγάλο μαύρο |
ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΔΙΝΕΙ ΜΕ ΝΟΥΜΕΡΟ
«Σε περίπτωση που δεν έχουμε τοποθετήσει τον σωστό συγχρονισμό … (π.χ. η ταχύτητα συγχρονισμού είναι Τ = 1/60 και εμείς έχουμε χρησιμοποιήσει Τ = 1/250), τότε το αποτέλεσμα … είναι το αρνητικό μας να ΕΚΦΩΤΙΖΕΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟ 1/3 ΤΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ και το ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΝΑ ΒΓΕΙ ΜΑΥΡΟ.»
Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ: «Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τη στιγμή της λάμψης εκείνο το τμήμα της εικόνας έτυχε να είναι ΣΚΕΠΑΣΜΕΝΟ από τη ΔΕΥΤΕΡΗ ΚΟΥΡΤΙΝΑ που περνούσε από μπροστά του.»
Και ο κανόνας που κλιμακώνει τις τέσσερις λήψεις σου: «Όσο πιο “ΓΡΗΓΟΡΗ” ταχύτητα χρησιμοποιούμε, τόσο ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ ΕΚΦΩΤΙΖΕΤΑΙ, άρα τόσο ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΜΑΥΡΟ καταγράφεται στην εικόνα μας.»
💡 ΑΡΑ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΚΛΙΜΑΚΑ: όσο ανεβαίνει η ταχύτητα, τόσο ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ Η ΜΑΥΡΗ ΛΩΡΙΔΑ.
⚠️ ΤΟ ΣΥΝΗΘΕΣΤΕΡΟ ΛΑΘΟΣ ΣΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
⚠️ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΘΕΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ. Μην γράψεις ότι «η εικόνα θα βγει πιο σκοτεινή» καθώς ανεβαίνει η ταχύτητα.
Το φωτισμένο τμήμα είναι ΣΩΣΤΑ εκτεθειμένο σε όλες τις λήψεις — η λάμψη διαρκεί 1/1000 έως 1/10.000, δηλαδή πολύ συντομότερα από κάθε μία από αυτές τις ταχύτητες.
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟ, ΟΧΙ ΦΩΤΟΜΕΤΡΙΚΟ: ένα ΚΟΜΜΑΤΙ του καρέ είναι ΚΡΥΜΜΕΝΟ, δεν είναι όλο το καρέ υποφωτισμένο.
Η εικόνα βγαίνει «κομμένη»: ένα σωστά φωτισμένο τμήμα και ένα τελείως μαύρο, με ευθεία γραμμή ανάμεσά τους.
💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ
Επειδή η μαύρη λωρίδα καταλαμβάνει τη μία πλευρά του καρέ, σε πορτραίτο συχνά κόβει ακριβώς το πρόσωπο — γι' αυτό η άσκηση ζητά πορτραίτο και όχι οποιοδήποτε θέμα: το σφάλμα γίνεται αμέσως ορατό.
⚠️ (Η επιλογή του θέματος δεν σχολιάζεται από το βιβλίο· είναι συναγωγή.)
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: οι «ταχύτητες συγχρονισμού του φλας» δεν είναι σύσταση — είναι ΟΡΙΟ. Σήμερα «μερικές μηχανές συγχρονίζουν 1/250, 1/200, 1/125, 1/100, 1/90 και 1/60» — η δική σου ορίζει πού σταματά η κλίμακα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η άσκηση αναπαράγει την εικόνα 32 του βιβλίου (t = 1/25, 1/60, 1/250, 1/500), και το βιβλίο περιγράφει το αποτέλεσμα αυτολεξεί. ⚠️ Πρώτα όμως μια προϋπόθεση: το αποτέλεσμα εξαρτάται από το κλείστρο. Με διαφραγματικό κλείστρο δεν θα δεις καμία διαφορά, γιατί «συγχρονίζει το φλας σε όλες τις ταχύτητες»· η άσκηση έχει νόημα μόνο με κλείστρο εστιακού επιπέδου, όπου «μπορούμε να εκθέσουμε το φιλμ μας σε αργές μόνο ταχύτητες». Το όριο ορίζεται από την κίνηση της κουρτίνας: οριζόντια → Τ = 1/60, κάθετη → Τ = 1/125, «γιατί η διαδρομή που διανύει η κουρτίνα είναι μικρότερη». Με οριζόντιο κλείστρο, λοιπόν: α) 1/60 σωστή, όλο το καρέ εκτεθειμένο· β) 1/125 αρχίζει το μαύρο· γ) 1/250 μεγάλο μαύρο τμήμα· δ) 1/500 το μεγαλύτερο μαύρο. Με κάθετο κλείστρο, σωστές είναι οι δύο πρώτες. Το γιατί, με νούμερο από το βιβλίο: «σε περίπτωση που δεν έχουμε τοποθετήσει τον σωστό συγχρονισμό … (π.χ. η ταχύτητα συγχρονισμού είναι Τ = 1/60 και εμείς έχουμε χρησιμοποιήσει Τ = 1/250), τότε … το αρνητικό μας εκφωτίζεται κατά το 1/3 της συνολικής επιφάνειας και το υπόλοιπο να βγει μαύρο». Ο μηχανισμός: «τη στιγμή της λάμψης εκείνο το τμήμα της εικόνας έτυχε να είναι σκεπασμένο από τη δεύτερη κουρτίνα που περνούσε από μπροστά του». Και ο κανόνας που κλιμακώνει τις τέσσερις λήψεις: «όσο πιο “γρήγορη” ταχύτητα χρησιμοποιούμε, τόσο λιγότερο τμήμα εκφωτίζεται, άρα τόσο περισσότερο μαύρο καταγράφεται» — οι τέσσερις εικόνες είναι δηλαδή μια κλίμακα, όπου η μαύρη λωρίδα μεγαλώνει. ⚠️ Το συνηθέστερο λάθος στην απάντηση είναι να το εκλάβει κανείς ως θέμα έκθεσης. Δεν είναι: το φωτισμένο τμήμα είναι σωστά εκτεθειμένο σε όλες τις λήψεις, αφού η λάμψη διαρκεί 1/1000 έως 1/10.000, δηλαδή πολύ συντομότερα από κάθε μία από αυτές τις ταχύτητες. Το πρόβλημα είναι γεωμετρικό, όχι φωτομετρικό: ένα κομμάτι του καρέ είναι κρυμμένο, δεν είναι όλο το καρέ υποφωτισμένο. Η εικόνα βγαίνει «κομμένη» — ένα σωστά φωτισμένο τμήμα και ένα τελείως μαύρο, με ευθεία γραμμή ανάμεσά τους. (Πρακτική παρατήρηση, συναγωγή: επειδή η μαύρη λωρίδα καταλαμβάνει τη μία πλευρά του καρέ, σε πορτραίτο συχνά κόβει ακριβώς το πρόσωπο — γι' αυτό ίσως η άσκηση ζητά πορτραίτο: το σφάλμα γίνεται αμέσως ορατό.) Το συμπέρασμα: οι «ταχύτητες συγχρονισμού του φλας» δεν είναι σύσταση αλλά όριο· και επειδή «μερικές μηχανές συγχρονίζουν 1/250, 1/200, 1/125, 1/100, 1/90 και 1/60», η δική σου μηχανή ορίζει πού σταματά η κλίμακα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΡΑΓΜΑ ΠΟΥ ΓΡΑΦΕΙΣ: ΜΕ ΤΙ ΚΛΕΙΣΤΡΟ. Με ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΙΚΟ η άσκηση δεν δείχνει τίποτα — συγχρονίζει σε όλες τις ταχύτητες. Η άσκηση προϋποθέτει κλείστρο ΕΣΤΙΑΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ, και το να το πεις μόνος σου μετράει. ΤΟ ΝΟΥΜΕΡΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ: στα 1/250 (με συγχρονισμό 1/60) «το αρνητικό … εκφωτίζεται ΚΑΤΑ ΤΟ 1/3 … και το υπόλοιπο … ΜΑΥΡΟ». Είναι αυτολεξεί από το βιβλίο και δείχνει ότι διάβασες. ⚠️⚠️ ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΛΑΘΟΣ ΠΟΥ ΚΑΝΟΥΝ ΟΛΟΙ: «θα βγει πιο σκοτεινή». ΟΧΙ. Το φωτισμένο τμήμα είναι ΣΩΣΤΑ εκτεθειμένο — η λάμψη κρατά 1/1000 έως 1/10.000, πολύ πιο σύντομα από όλες αυτές τις ταχύτητες. ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΓΕΩΜΕΤΡΙΚΟ: ένα κομμάτι είναι ΚΡΥΜΜΕΝΟ από τη ΔΕΥΤΕΡΗ ΚΟΥΡΤΙΝΑ, δεν είναι όλο υποφωτισμένο. Η εικόνα βγαίνει «κομμένη» με ευθεία γραμμή. ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑΣ-ΚΑΘΕΤΗΣ ΚΟΥΡΤΙΝΑΣ: 1/60 και 1/125 αντίστοιχα, «γιατί η διαδρομή … είναι μικρότερη». Χωρίς αυτό, δεν μπορείς να απαντήσεις για το (β) 1/125 — 💡 και το να πεις ότι η απάντηση για το 1/125 ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ από τη μηχανή είναι πιο σωστό από το να διαλέξεις τυχαία.
Άσκηση 6 (σελ. 59) — Ο υπολογισμός του διαφράγματος από τον οδηγό αριθμό
Ερώτηση: Θέλουμε να φωτογραφίσουμε ένα θέμα με φλας. Το φλας μας έχει οδηγό αριθμό 40 και η απόσταση που έχει το θέμα μας είναι 10 μέτρα. Να βρεθεί το διάφραγμα που θα πρέπει να επιλέξουμε για να βγει σωστά το θέμα μας.
Απάντηση:
-
Η ΜΟΝΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΜΕ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
ΔΕΔΟΜΕΝΑ
| Σύμβολο | Τιμή |
|---|---|
| G.N. (οδηγός αριθμός) | 40 |
| d (απόσταση) | 10 μέτρα |
| f (ζητούμενο) | ; |
Ο ΤΥΠΟΣ — ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Αυτό μπορεί να γίνει αν ΔΙΑΙΡΕΣΟΥΜΕ τον ΟΔΗΓΟ ΑΡΙΘΜΟ του φλας με την ΑΠΟΣΤΑΣΗ του αντικειμένου.»
ΛΥΣΗ
f = G.N. ÷ d
f = 40 ÷ 10
f = 4✅ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΔΙΑΦΡΑΓΜΑ f/4
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΛΥΝΕΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ — ΕΛΕΓΞΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΟΥ
| Παράδειγμα | G.N. | Απόσταση | Διάφραγμα |
|---|---|---|---|
| Βιβλίο, «Οδηγός αριθμός» | 32 | 4 μ. | 32:4 = f/8 |
| Βιβλίο, «fill-in flash» | 40 | 4 μ. | 40:4 = f/11 |
| Η ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΣ | 40 | 10 μ. | 40:10 = f/4 |
💡 Πρόσεξε τη ΛΟΓΙΚΗ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ: ίδιο φλας (G.N. 40), αλλά μεγαλύτερη απόσταση (10 αντί 4 μέτρα) → ΠΙΟ ΑΝΟΙΧΤΟ διάφραγμα (f/4 αντί f/11).
ΚΑΙ ΑΥΤΟ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ: όσο πιο μακριά είναι το θέμα, τόσο λιγότερο φως το φτάνει, άρα τόσο πιο ανοιχτό διάφραγμα χρειάζεσαι.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ — ΜΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ
«Ο τρόπος μετρήσεως που επικρατεί σήμερα στα φορητά φλας καθορίζεται από τον οδηγό αριθμό, ο οποίος ΔΕΙΧΝΕΙ ΤΗΝ ΙΣΧΥ ΤΟΥ ΦΛΑΣ … Όσο πιο ΜΕΓΑΛΟΣ … τόσο πιο ΙΣΧΥΡΟ το φλας.»
Παράδειγμα του βιβλίου: «ένα φλας με G.N = 32 είναι πιο ισχυρό από ένα φλας με G.N. = 28».
Γι' αυτό «όταν κάποιος επαγγελματίας … θέλει να αγοράσει ένα φορητό φλας, αυτό που προσέχει είναι ο οδηγός αριθμός».
⚠️ ΔΥΟ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΚΑΛΟ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΕΙΣ
1) Η ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ ΤΟΥ ΦΙΛΜ. Το βιβλίο λέει: «όταν γνωρίζουμε τον οδηγό αριθμό του φλας ΚΑΙ ΤΑ ASA ΤΟΥ ΦΙΛΜ …, τότε μπορούμε να βρούμε το διάφραγμα». Δηλαδή ο οδηγός αριθμός ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ — ⚠️ σε άλλο φιλμ, ο ίδιος αριθμός δεν αντιστοιχεί στο ίδιο διάφραγμα.
2) ΤΑ ΜΕΤΡΑ. Η απόσταση μπαίνει σε ΜΕΤΡΑ, όπως σε όλα τα παραδείγματα του βιβλίου.
⚠️ (Ο τύπος και τα δύο αριθμητικά παραδείγματα είναι αυτολεξεί του βιβλίου· η f/4 προκύπτει με απλή αντικατάσταση. Γι' αυτό η λύση είναι οριστική, όχι ενδεικτική.)
💡 ΜΙΑ ΠΡΟΕΚΤΑΣΗ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΤΙ ΚΑΤΑΛΑΒΕΣ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ
Το f/4 είναι πολύ ανοιχτό διάφραγμα. Αν δεν σε βολεύει (θέλεις βάθος πεδίου), το βιβλίο δίνει τον δρόμο: η απόσταση είναι στον παρονομαστή — πλησίασε το θέμα και το διάφραγμα κλείνει.
Στα 5 μέτρα: 40:5 = f/8. Στα 4 μέτρα: 40:4 = f/11 (ακριβώς το παράδειγμα του βιβλίου).
⚠️ (Η προέκταση είναι δική μας εφαρμογή του τύπου, όχι χωριστή αναφορά του βιβλίου.)
Σύνοψη: Είναι η μόνη άσκηση του κεφαλαίου με οριστική αριθμητική απάντηση. Δεδομένα: οδηγός αριθμός G.N. = 40, απόσταση d = 10 μέτρα. Ο τύπος, αυτολεξεί από το βιβλίο: «αυτό μπορεί να γίνει αν διαιρέσουμε τον οδηγό αριθμό του φλας με την απόσταση του αντικειμένου». Λύση: f = 40 : 10 = 4. ✅ Το διάφραγμα που πρέπει να επιλέξουμε είναι f/4. Έλεγχος με τα ίδια τα παραδείγματα του βιβλίου, που λύνει το ίδιο πρόβλημα δύο φορές: G.N. 32 σε 4 μ. → «32:4 = 8. Το διάφραγμα … είναι f = 8»· και στο fill-in flash, G.N. 40 σε 4 μ. → «το σωστό διάφραγμα για το φλας θα είναι f/11 (40:4=10)». Λογική επαλήθευση: ίδιο φλας (G.N. 40) αλλά μεγαλύτερη απόσταση (10 αντί 4 μέτρα) δίνει πιο ανοιχτό διάφραγμα (f/4 αντί f/11) — και αυτό βγάζει νόημα, αφού όσο πιο μακριά είναι το θέμα, τόσο λιγότερο φως το φτάνει. Τι είναι ο οδηγός αριθμός: «ο τρόπος μετρήσεως που επικρατεί σήμερα στα φορητά φλας … ο οποίος δείχνει την ισχύ του φλας· όσο πιο μεγάλος … τόσο πιο ισχυρό» («ένα φλας με G.N = 32 είναι πιο ισχυρό από ένα φλας με G.N. = 28») — γι' αυτό «όταν κάποιος επαγγελματίας … θέλει να αγοράσει ένα φορητό φλας, αυτό που προσέχει είναι ο οδηγός αριθμός». ⚠️ Δύο προϋποθέσεις που αξίζει να αναφερθούν: (1) το βιβλίο λέει «όταν γνωρίζουμε τον οδηγό αριθμό του φλας και τα ASA του φιλμ», δηλαδή ο οδηγός αριθμός ισχύει για συγκεκριμένη ευαισθησία — σε άλλο φιλμ ο ίδιος αριθμός δεν αντιστοιχεί στο ίδιο διάφραγμα· (2) η απόσταση μπαίνει σε μέτρα, όπως σε όλα τα παραδείγματα. (Ο τύπος και τα αριθμητικά παραδείγματα είναι αυτολεξεί του βιβλίου και η f/4 προκύπτει με απλή αντικατάσταση — γι' αυτό η λύση είναι οριστική, όχι ενδεικτική.) Προέκταση: το f/4 είναι πολύ ανοιχτό διάφραγμα· αν χρειάζεσαι βάθος πεδίου, ο τύπος δίνει τον δρόμο — η απόσταση είναι στον παρονομαστή, άρα πλησιάζοντας το θέμα κλείνει το διάφραγμα: στα 5 μέτρα 40:5 = f/8, στα 4 μέτρα 40:4 = f/11. (Η προέκταση είναι εφαρμογή του τύπου, όχι χωριστή αναφορά του βιβλίου.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΕΝΑΣ ΤΥΠΟΣ, ΜΙΑ ΔΙΑΙΡΕΣΗ: ΔΙΑΦΡΑΓΜΑ = ΟΔΗΓΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ ÷ ΑΠΟΣΤΑΣΗ. 40 : 10 = f/4. Γράψε τον τύπο ΠΡΙΝ τον αριθμό — δείχνει ότι δεν έτυχε. ΚΑΙ ΠΑΡΑΘΕΣΕ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΩΣ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ: «G.N 32 και απόσταση 4 μέτρα, τότε 32:4 = 8». Δύο γραμμές, και η λύση σου γίνεται αδιαμφισβήτητη. ⚠️ ΜΗΝ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ ΤΗ ΦΟΡΑ: διαίρεση, όχι πολλαπλασιασμός. Έλεγχος με τη λογική: πιο μακριά θέμα → λιγότερο φως → ΠΙΟ ΑΝΟΙΧΤΟ διάφραγμα. Στα 4 μ. έβγαινε f/11, στα 10 μ. f/4 — σωστή φορά. 💡 ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ, ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ASA: το βιβλίο λέει «όταν γνωρίζουμε τον οδηγό αριθμό ΚΑΙ ΤΑ ASA ΤΟΥ ΦΙΛΜ» — δηλαδή ο οδηγός αριθμός δίνεται ΓΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ. Ελάχιστοι το γράφουν. 💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: το f/4 είναι πολύ ανοιχτό — αν σχολιάσεις ότι πλησιάζοντας το θέμα κλείνεις το διάφραγμα (5 μ. → f/8), δείχνεις ότι κατάλαβες τον τύπο, δεν τον απομνημόνευσες.
Άσκηση 7 (σελ. 59) — Φλας σκέτο και φλας με χρωματιστό φίλτρο
Ερώτηση: Να φωτογραφηθεί ένα θέμα α) με φλας και β) με φλας και χρωματιστό φίλτρο. Να συγκρίνετε το αποτέλεσμα που θα πάρετε.
Απάντηση:
-
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟ — ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ
Είναι η μεγαλύτερη παγίδα της άσκησης. Το κεφάλαιο μιλάει για φίλτρα δύο φορές, με ΤΕΛΕΙΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ σκοπό:
| Είδος | Σκοπός | Πού μπαίνει |
|---|---|---|
| ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟ (80Α, 85, FL/CC30M) | «αποκατάστασης της ΧΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ» — να σβήσει μια ανεπιθύμητη απόχρωση | στον ΦΑΚΟ |
| ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΟ (η άσκηση) | «να ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΧΡΩΜΑΤΙΣΜΩΝ» — να προσθέσει χρώμα σκόπιμα | ΣΤΟ ΦΛΑΣ |
«Τα φλας έχουν τη δυνατότητα να δέχονται φίλτρα διαφόρων χρωμάτων με αποτέλεσμα να δημιουργούν ποικιλία χρωματισμών στην εικόνα μας.»
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΔΙΟΡΘΩΝΕΙ ΕΝΑ ΣΦΑΛΜΑ. ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ
α) ΣΚΕΤΟ ΦΛΑΣ
Ουδέτερη, «σωστή» εικόνα: το φλας είναι 5500 K, «λευκό φως» που «ταιριάζει χρωματικά με το κανονικό φως της ημέρας» → τα χρώματα του θέματος αποδίδονται όπως είναι.
β) ΦΛΑΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΟ ΦΙΛΤΡΟ
Ολόκληρη η φωτισμένη περιοχή παίρνει το χρώμα του φίλτρου. Το θέμα δεν αλλάζει σχήμα, ούτε φωτεινότητα ισορροπίας — αλλάζει ΤΟ ΧΡΩΜΑ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΠΟΥ ΤΟ ΛΟΥΖΕΙ.
| Στοιχείο της εικόνας | Τι παθαίνει |
|---|---|
| Ό,τι φωτίζει το φλας | βάφεται στο χρώμα του φίλτρου |
| Τα λευκά του θέματος | παύουν να είναι λευκά — παίρνουν καθαρά το χρώμα |
| Οι σκιές | μένουν όπως ήταν (δεν τις φτάνει το φλας) |
| ⚠️ Έκθεση | ⚠️ λίγο μικρότερη — το φίλτρο απορροφά φως |
⚠️ (Την απώλεια φωτός δεν την αναφέρει το βιβλίο· είναι συναγωγή από την αρχή ότι κάθε φίλτρο απορροφά μέρος της ακτινοβολίας.)
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΦΛΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΦΑΚΟ
Είναι η πιο ουσιαστική παρατήρηση που μπορείς να κάνεις σε αυτή την άσκηση:
| Θέση φίλτρου | Τι βάφεται |
|---|---|
| ΣΤΟΝ ΦΑΚΟ | ⚠️ ΟΛΗ Η ΕΙΚΟΝΑ — και το θέμα και το φόντο και οι σκιές |
| ΣΤΟ ΦΛΑΣ | ΜΟΝΟ Ο,ΤΙ ΦΩΤΙΖΕΙ ΤΟ ΦΛΑΣ |
Αυτό είναι το εργαλείο: μπορείς να έχεις το θέμα σε ένα χρώμα και το φόντο σε άλλο, αν το φόντο φωτίζεται από διαφορετική πηγή.
⚠️ (Η διάκριση των δύο θέσεων δεν διατυπώνεται ρητά στο βιβλίο· προκύπτει από το ότι το βιβλίο τοποθετεί αυτά τα φίλτρα στο φλας.)
ΚΑΙ Η ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΧΡΗΣΗ — ΤΗΝ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Μπορούν να χρησιμοποιηθούν φίλτρα στο φλας ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΟΤΑΝ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ ΓΙΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΦΩΤΙΣΜΟ, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΕΦΕ.»
Δηλαδή: fill-in flash με χρώμα — ο κύριος φωτισμός μένει ουδέτερος (π.χ. ο ήλιος), και μόνο οι σκιές που ανοίγει το φλας παίρνουν χρώμα.
💡 Θυμήσου εδώ και τον κανόνα του fill-in: η λάμψη πρέπει να είναι «λίγο πιο αδύνατη από τον περιβάλλοντα φωτισμό» — αλλιώς το χρώμα κυριαρχεί αντί να υπαινίσσεται.
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΗΣ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ
Η λήψη (α) δείχνει τι ΕΙΝΑΙ το θέμα. Η λήψη (β) δείχνει τι ΘΕΛΕΙΣ να είναι.
ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ: η διαφορά ΔΕΝ είναι σφάλμα προς διόρθωση — σε αντίθεση με τις ασκήσεις 2, 3 και 4, όπου η χρωματική απόκλιση ήταν ΠΡΟΒΛΗΜΑ, εδώ είναι ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΠΟΥ ΕΠΙΔΙΩΞΕΣ.
💡 Η ίδια η αλλαγή του χρώματος του φωτός, άλλοτε λέγεται «λάθος» και άλλοτε «εφέ» — και τη διαφορά την κάνει Η ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΥ.
⚠️ (Το «τι θα δεις» συνάγεται από τη θεωρία του βιβλίου· η φωτογραφία είναι το ζητούμενο της άσκησης.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) ⚠️ Η μεγαλύτερη παγίδα της άσκησης είναι το είδος του φίλτρου: εδώ ΔΕΝ είναι διορθωτικό, είναι δημιουργικό. Το κεφάλαιο μιλάει για φίλτρα δύο φορές με τελείως διαφορετικό σκοπό: τα διορθωτικά (80Α/80Β, 85/85Β, FL/CC30M) είναι «φίλτρα αποκατάστασης της χρωματικής ισορροπίας» και μπαίνουν στον φακό για να σβήσουν μια ανεπιθύμητη απόχρωση· τα χρωματιστά της άσκησης μπαίνουν στο φλας, και «τα φλας έχουν τη δυνατότητα να δέχονται φίλτρα διαφόρων χρωμάτων με αποτέλεσμα να δημιουργούν ποικιλία χρωματισμών στην εικόνα μας». Το πρώτο διορθώνει σφάλμα· το δεύτερο είναι επιλογή. α) Σκέτο φλας: ουδέτερη, «σωστή» εικόνα — το φλας είναι 5500 K, «λευκό φως» που «ταιριάζει χρωματικά με το κανονικό φως της ημέρας», άρα τα χρώματα του θέματος αποδίδονται όπως είναι. β) Φλας με χρωματιστό φίλτρο: ολόκληρη η φωτισμένη περιοχή παίρνει το χρώμα του φίλτρου. Το θέμα δεν αλλάζει σχήμα· αλλάζει το χρώμα του φωτός που το λούζει: ό,τι φωτίζει το φλας βάφεται, τα λευκά του θέματος παύουν να είναι λευκά και παίρνουν καθαρά το χρώμα, ενώ οι σκιές μένουν όπως ήταν, αφού δεν τις φτάνει το φλας. (Η έκθεση πέφτει λίγο, αφού κάθε φίλτρο απορροφά φως — αυτό δεν το αναφέρει το βιβλίο, είναι συναγωγή.) Η πιο ουσιαστική παρατήρηση είναι γιατί το φίλτρο μπαίνει στο ΦΛΑΣ και όχι στον ΦΑΚΟ: στον φακό θα έβαφε ολόκληρη την εικόνα — θέμα, φόντο και σκιές· στο φλας βάφει μόνο ό,τι φωτίζει το φλας. Αυτό είναι και το εργαλείο: μπορείς να έχεις το θέμα σε ένα χρώμα και το φόντο σε άλλο, αν το φόντο φωτίζεται από διαφορετική πηγή. (Η διάκριση των δύο θέσεων δεν διατυπώνεται ρητά στο βιβλίο· προκύπτει από το ότι το βιβλίο τοποθετεί αυτά τα φίλτρα στο φλας.) Και η πιο ενδιαφέρουσα χρήση την αναφέρει το ίδιο το βιβλίο: «μπορούν να χρησιμοποιηθούν … φίλτρα στο φλας ακόμα και όταν το χρησιμοποιούμε για συμπληρωματικό φωτισμό, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται εντυπωσιακά εφέ» — δηλαδή fill-in flash με χρώμα, όπου ο κύριος φωτισμός μένει ουδέτερος (π.χ. ο ήλιος) και μόνο οι σκιές που ανοίγει το φλας παίρνουν χρώμα· ισχύει και εδώ ο κανόνας του fill-in, ότι η λάμψη πρέπει να είναι «λίγο πιο αδύνατη από τον περιβάλλοντα φωτισμό», αλλιώς το χρώμα κυριαρχεί αντί να υπαινίσσεται. Το συμπέρασμα της σύγκρισης: η λήψη (α) δείχνει τι είναι το θέμα, η (β) τι θέλεις να είναι — και το κρίσιμο είναι ότι εδώ η χρωματική διαφορά δεν είναι σφάλμα προς διόρθωση, σε αντίθεση με τις ασκήσεις 2, 3 και 4 όπου ήταν πρόβλημα. Η ίδια η αλλαγή του χρώματος του φωτός άλλοτε λέγεται «λάθος» και άλλοτε «εφέ» — τη διαφορά την κάνει η πρόθεση του φωτογράφου. (Το «τι θα δεις» συνάγεται από τη θεωρία· η φωτογραφία είναι το ζητούμενο.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ΠΡΩΤΑ ΑΠ' ΟΛΑ, ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΕ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΤΡΟΥ. Το κεφάλαιο έχει ΔΥΟ είδη και η άσκηση εννοεί ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΟ = «αποκατάστασης της χρωματικής ισορροπίας», σβήνει απόχρωση · ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΟ = «δημιουργούν ποικιλία χρωματισμών», προσθέτει χρώμα. Το πρώτο διορθώνει ΣΦΑΛΜΑ, το δεύτερο είναι ΕΠΙΛΟΓΗ — και αυτή η πρόταση από μόνη της δείχνει ότι κατάλαβες. ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: εξήγησε ΓΙΑΤΙ ΣΤΟ ΦΛΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΤΟΝ ΦΑΚΟ. Στον φακό θα έβαφε ΟΛΗ την εικόνα· στο φλας βάφει ΜΟΝΟ ό,τι φωτίζει το φλας — άρα θέμα σε ένα χρώμα, φόντο σε άλλο. Ελάχιστοι το σκέφτονται. ΠΑΡΑΘΕΣΕ ΚΑΙ ΤΗ ΦΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ FILL-IN: φίλτρα «ακόμα και όταν το χρησιμοποιούμε για ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ φωτισμό» → εντυπωσιακά εφέ. Δηλαδή μόνο οι σκιές παίρνουν χρώμα — σύνδεση με ολόκληρο το κεφάλαιο. 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ: στις ασκήσεις 2, 3, 4 η χρωματική απόκλιση ήταν ΠΡΟΒΛΗΜΑ· εδώ είναι ΣΤΟΧΟΣ. Ίδιο φαινόμενο, αντίθετη κρίση — και τη διαφορά την κάνει η πρόθεση.
