Λύσεις — Κεφάλαιο IV: Ειδικές γνώσεις (σελ. 133) – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο IV: Ειδικές γνώσεις
Και οι τρεις ασκήσεις του τέταρτου κεφαλαίου (σελ. 133). ⚠️ Είναι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΣΚΟΤΕΙΝΟΥ ΘΑΛΑΜΟΥ: το αποτέλεσμα είναι το ίδιο το έργο του μαθητή. Το βιβλίο όμως δίνει ΒΗΜΑ-ΒΗΜΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, οπότε οι λύσεις είναι πολύ συγκεκριμένες. ⚠️⚠️ Στην Άσκηση 3 ΛΕΙΠΕΙ Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ από το κείμενο του βιβλίου.
Άσκηση 1 (σελ. 133) — Κατασκευή φωτογράμματος σε χαρτί 13X18
Ερώτηση: Κατασκευάστε ένα Φωτόγραμμα πάνω σ' ένα φωτογραφικό χαρτί 13X18 με υλικά και τεχνική της αρεσκείας σας.
Απάντηση:
-
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ — ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΕ ΤΗΝ
Η διαδικασία «χωρίζεται σε ΔΥΟ μεγάλες κατηγορίες: Α) αυτές που πραγματοποιούνται στο ΛΕΥΚΟ ΦΩΣ δωματίου και Β) εκείνες που εκτελούνται στο ΚΟΚΚΙΝΟ ΦΩΣ ασφαλείας».
⚠️ ΒΗΜΑ ΜΗΔΕΝ — ΕΛΕΓΞΕ ΤΙΣ ΛΑΜΠΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ
Το βιβλίο περιγράφει δοκιμή πριν από όλα: βάζεις ένα αντικείμενο (π.χ. ψαλίδι) πάνω στο χαρτί, σε απόσταση ενός μέτρου από την πλησιέστερη κόκκινη λάμπα, για πέντε περίπου λεπτά, και εμφανίζεις.
⚠️ Αν αποτυπωθεί το ψαλίδι, «σημαίνει ότι οι λάμπες ασφαλείας ΔΕΝ ΠΑΡΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ και πρέπει ή να αλλαχθούν ή να τοποθετηθούν σε μεγαλύτερη απόσταση».
Α) ΣΤΟ ΛΕΥΚΟ ΦΩΣ — ΤΕΣΣΕΡΑ ΒΗΜΑΤΑ
| # | Ενέργεια | Λεπτομέρειες που δίνει το βιβλίο |
|---|---|---|
| 1 | Διάλυση χημικών, κατάταξη λεκανών | ΚΟΚΚΙΝΗ = εμφάνιση · ΑΣΠΡΗ = στερέωση · μπεζ/ασημί/μαύρη = διακοπή· η λεκάνη πλυσίματος μεγαλύτερη, με σιφώνι |
| 2 | Κατασκευή της σύνθεσης ΠΑΝΩ ΣΕ ΤΖΑΜΙ | μεγαλύτερων διαστάσεων από το χαρτί |
| 3 | Ανύψωση της κεφαλής του μεγεθυντήρα | τόσο ώστε να υπερκαλύπτει το χαρτί, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΣΤΙΑΖΕΙ — «έτσι ο φωτισμός του θα είναι ΔΙΑΧΥΤΟΣ» |
| 4 | Διάφραγμα ΜΕΣΑΙΟ (π.χ. 5,6), χρόνος ΕΛΑΧΙΣΤΟΣ (1΄΄ ή 2΄΄) | ⚠️ «γιατί ΔΕ ΜΕΣΟΛΑΒΕΙ ΑΡΝΗΤΙΚΟ και επομένως το φως του έχει ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΕΝΤΑΣΗ» |
Β) ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΦΩΣ — ΤΟ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΝ
Με κομμάτι χαρτιού ίδιου τύπου και μάρκας με το τελικό, κάνεις διαδοχικές εκφωτίσεις του ενός δευτερολέπτου, ΧΩΡΙΣ τη σύνθεση.
Ο ΚΑΝΟΝΑΣ: «Ο χρόνος εκτύπωσης του φωτογράμματος είναι αυτός που δίνει στο χαρτί ΤΟΝ ΤΟΝΟ ΤΟΥ ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ.»
Και η διευκρίνιση που κάνει τη διαφορά: «σαν σωστός χρόνος … πρέπει να επιλέγεται Ο ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ που χρειάζεται για την απόδοση του απόλυτου μαύρου».
⚠️ ΓΙΑΤΙ Ο ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΣ — ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Έστω ότι το δοκιμαστικό δίνει πρώτο απόλυτο μαύρο στα 5΄΄, και στα 6΄΄ και 7΄΄ το μαύρο μένει ακριβώς το ίδιο:
| Επιλογή | Αποτέλεσμα |
|---|---|
| ⚠️ 4΄΄ | «θα φαίνεται σαν να έχει ΥΠΟΕΚΦΩΤΙΣΘΕΙ» |
| ✅ 5΄΄ | τα άδεια σημεία παίρνουν ΑΚΡΙΒΩΣ το απόλυτο μαύρο |
| ⚠️ 6΄΄ ή 7΄΄ | τα αδιαφανή μια χαρά, ΑΛΛΑ «τα ΗΜΙΔΙΑΦΑΝΗ … υπάρχει ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΝΑ ΜΗΝ ΑΦΗΣΟΥΝ ΚΑΝΕΝΑ ΙΧΝΟΣ» |
ΑΡΑ ΤΟ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΜΑΥΡΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΘΩΟ — ΤΡΩΕΙ ΤΑ ΓΚΡΙ.
⚠️ ΚΑΙ Η ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΠΟΥ ΞΕΧΝΟΥΝ ΟΛΟΙ
«Η εκφώτιση γίνεται πατώντας τον χρονοδιακόπτη ΠΕΝΤΕ ΦΟΡΕΣ (5X1΄΄) και ΟΧΙ ΜΙΑ ΦΟΡΑ ΕΠΙ 5΄΄ … Εάν η εκφώτιση πραγματοποιηθεί επί 5 συνεχόμενα δευτερόλεπτα ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ.»
Ο λόγος: το δοκιμαστικό φτιάχτηκε με διαδοχικές εκφωτίσεις του 1΄΄ — πρέπει να αναπαραχθεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ — Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΥΛΙΚΟΥ
| Υλικό | Αποτύπωμα | Παράδειγμα του βιβλίου |
|---|---|---|
| ΑΔΙΑΦΑΝΑ (κέρματα, βίδες, καρφίτσες, όσπρια) | ΛΕΥΚΟ — «δεν περνά το φως» | νομίσματα → «λευκούς κύκλους διαφορετικής διαμέτρου σε μαύρο φόντο» |
| ΗΜΙΔΙΑΦΑΝΗ (χαρτομάνδηλα, τούλια, φύλλα) | ΓΚΡΙ, «ΑΝΑΛΟΓΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ» | ⚠️ μία στρώση → ΒΑΘΥ γκρι· τρεις-τέσσερις → ΑΠΑΛΟ γκρι |
| ΥΓΡΑ (νερό, λάδι, μέλι, μελάνια) | ΓΚΡΙ, όπως τα ημιδιαφανή | — |
⚠️ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ: ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΣΤΡΩΣΕΙΣ = ΠΙΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΓΚΡΙ, αφού εμποδίζουν περισσότερο φως.
💡 ΚΑΙ ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΣΥΝΘΕΣΗΣ: «αν χρησιμοποιηθούν ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΠΑΡΤΑ μικροαντικείμενα, το αποτέλεσμα είναι πιο ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ» — ⚠️ ένα μεγάλο αντικείμενο (π.χ. πακέτο τσιγάρων) δίνει βαρετό αποτέλεσμα.
ΤΟ ΤΖΑΜΙ — ΤΡΕΙΣ ΛΟΓΟΙ, ΚΑΙ Ο ΤΡΙΤΟΣ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΣ
1) «ΜΗΤΡΑ» → πανομοιότυπα αντίτυπα, χωρίς να ξαναχτίζεις τη σύνθεση («πράγμα μάλλον δύσκολο»). 2) ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ — τα αντικείμενα «μπορεί να είναι υγρά, αιχμηρά, κολλώδεις ουσίες». 3) ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΨΟΥΣ ΚΑΙ ΚΛΙΣΗΣ.
Το παράδειγμα που πρέπει να θυμάσαι: νόμισμα σε ΕΠΑΦΗ → «τέλειος ΑΣΠΡΟΣ ΔΙΣΚΟΣ σε μαύρο φόντο»· το ίδιο νόμισμα στα 8-10 εκατοστά → «ΑΛΛΟΙΩΣΗ στο περίγραμμά του, ΛΟΓΩ ΠΑΡΑΣΚΙΑΣ».
💡 ΚΑΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ, ΑΝ ΘΕΣ ΝΑ ΠΑΣ ΠΑΡΑΠΑΝΩ
| Παραλλαγή | Πώς |
|---|---|
| ΑΠΟΜΙΜΗΣΗ ΚΙΝΗΣΗΣ | σωστός χρόνος 6΄΄ → τρεις εκφωτίσεις των 2΄΄, με το αντικείμενο σε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΘΕΣΗ κάθε φορά |
| «ΘΕΤΙΚΟ» ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΑ | το φωτόγραμμα σε επαφή με αφώτιστο χαρτί, 1 λεπτό στον μεγεθυντήρα· φωτοευαίσθητη πλευρά του φωτογράμματος ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΤΩ, του νέου χαρτιού ΠΡΟΣ ΤΑ ΠΑΝΩ |
| ΜΕΓΕΘΥΜΕΝΟ | μικροαντικείμενα στον ΦΟΡΕΑ ΤΟΥ ΑΡΝΗΤΙΚΟΥ — «η εστίαση … γίνεται σαν να υπήρχε αρνητικό» |
| ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ ΣΚΙΩΝ | γκρι χαρτόνι 70X100 στο έδαφος και «αντιγραφή» με τη μηχανή |
ΤΟ ΘΕΤΙΚΟ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΑ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΜΙΑ ΩΡΑΙΑ ΕΞΗΓΗΣΗ: «εάν κοιτάξει κανείς οποιαδήποτε φωτογραφία στο φως ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΙΣΩ ΠΛΕΥΡΑ, θα διακρίνει το θέμα της. Είναι δηλαδή το φωτογραφικό χαρτί ΗΜΙΔΙΑΦΑΝΟ.»
⚠️ ΔΥΟ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΛΑΜΟ
1) Η σύνθεση ετοιμάζεται στον ΥΓΡΟ πάγκο, αλλά η έκθεση γίνεται στον ΣΤΕΓΝΟ (εκεί είναι ο μεγεθυντήρας) — «απαιτείται μεγάλη προσοχή στη χρήση των υγρών αντικειμένων».
2) Ο μεγεθυντήρας ΔΕΝ είναι απολύτως αναγκαίος — χρησιμοποιείται «γιατί ο φωτισμός που παρέχει ΕΛΕΓΧΕΤΑΙ μέσω του ΔΙΑΦΡΑΓΜΑΤΟΣ και του ΧΡΟΝΟΔΙΑΚΟΠΤΗ».
⚠️ (Η τελική εικόνα είναι έργο του μαθητή· η λύση δίνει τη διαδικασία και το αναμενόμενο αποτέλεσμα όπως τα ορίζει το βιβλίο.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βιβλίο δίνει ολόκληρη τη διαδικασία, χωρισμένη «σε δύο μεγάλες κατηγορίες: Α) αυτές που γίνονται στο λευκό φως δωματίου και Β) εκείνες που εκτελούνται στο κόκκινο φως ασφαλείας». ⚠️ Πριν από όλα, έλεγξε τις λάμπες ασφαλείας: βάζεις ένα αντικείμενο (π.χ. ψαλίδι) στο χαρτί, σε απόσταση ενός μέτρου από την πλησιέστερη κόκκινη λάμπα, για πέντε περίπου λεπτά, και εμφανίζεις· αν αποτυπωθεί, «σημαίνει ότι οι λάμπες ασφαλείας δεν παρέχουν την απαιτούμενη ασφάλεια και πρέπει ή να αλλαχθούν ή να τοποθετηθούν σε μεγαλύτερη απόσταση». Α) ΣΤΟ ΛΕΥΚΟ ΦΩΣ: 1) διαλύεις τα χημικά και κατατάσσεις τις λεκάνες (κόκκινη = εμφάνιση, άσπρη = στερέωση, μπεζ/ασημί/μαύρη = διακοπή· η λεκάνη πλυσίματος μεγαλύτερη, συνδεδεμένη με σιφώνι)· 2) χτίζεις τη σύνθεση πάνω σε τζάμι μεγαλύτερων διαστάσεων από το χαρτί· 3) ανυψώνεις την κεφαλή του μεγεθυντήρα «ώστε να υπερκαλύπτει τις διαστάσεις του χαρτιού χωρίς να εστιάζει …, έτσι ο φωτισμός του θα είναι διάχυτος»· 4) ρυθμίζεις μεσαίο διάφραγμα (π.χ. 5,6) και ελάχιστο χρόνο (1΄΄ ή 2΄΄), «γιατί δε μεσολαβεί αρνητικό και επομένως το φως του έχει μεγαλύτερη ένταση». Β) ΣΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ ΦΩΣ φτιάχνεις δοκιμαστικό με κομμάτι χαρτιού ίδιου τύπου και μάρκας, κάνοντας διαδοχικές εκφωτίσεις του ενός δευτερολέπτου χωρίς τη σύνθεση. Ο κανόνας: «ο χρόνος εκτύπωσης του φωτογράμματος είναι αυτός που δίνει στο χαρτί τον τόνο του απόλυτου μαύρου» — και ειδικότερα «σαν σωστός χρόνος … πρέπει να επιλέγεται ο μικρότερος χρόνος που χρειάζεται για την απόδοση του απόλυτου μαύρου». Γιατί ο μικρότερος, με το παράδειγμα του βιβλίου (πρώτο απόλυτο μαύρο στα 5΄΄): με 4΄΄ το φωτόγραμμα «θα φαίνεται σαν να έχει υποεκφωτισθεί»· με 6΄΄ ή 7΄΄ τα αδιαφανή αποτυπώνονται «χωρίς κανένα πρόβλημα», αλλά τα ημιδιαφανή «υπάρχει ο κίνδυνος να μην αφήσουν κανένα ίχνος» — το παραπάνω μαύρο τρώει τα γκρι. ⚠️ Και η λεπτομέρεια που ξεχνούν όλοι: «η εκφώτιση γίνεται πατώντας τον χρονοδιακόπτη πέντε φορές (5X1΄΄) και όχι μία φορά επί 5΄΄ … εάν … επί 5 συνεχόμενα δευτερόλεπτα, το αποτέλεσμα θα είναι διαφορετικό», αφού το δοκιμαστικό φτιάχτηκε ακριβώς με διαδοχικές εκφωτίσεις του 1΄΄. ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ: τα αδιαφανή (κέρματα, βίδες, καρφίτσες, όσπρια) δίνουν λευκό αποτύπωμα, αφού «δεν περνά το φως» — νομίσματα δίνουν «λευκούς κύκλους διαφορετικής διαμέτρου σε μαύρο φόντο»· τα ημιδιαφανή και τα υγρά δίνουν «τόνους του γκρι ανάλογα με την πυκνότητά τους», και μάλιστα αντίστροφα απ' ό,τι περιμένεις: «μία στρώση από ένα ανοιγμένο χαρτομάνδηλο θα αποδοθεί με βαθύ γκρι, ενώ τρεις-τέσσερις στρώσεις μαζί θα καταγραφούν ως απαλό γκρι» — περισσότερες στρώσεις εμποδίζουν περισσότερο φως, άρα πιο ανοιχτό αποτύπωμα. (Συμβουλή σύνθεσης: «αν χρησιμοποιηθούν πολλά και διάσπαρτα μικροαντικείμενα, το αποτέλεσμα είναι πιο ενδιαφέρον».) Το τζάμι χρειάζεται για τρεις λόγους: ως «μήτρα» για πανομοιότυπα αντίτυπα· ως προστασία του χαρτιού από αντικείμενα «υγρά, αιχμηρά, κολλώδεις ουσίες»· και για έλεγχο ύψους και κλίσης — νόμισμα σε επαφή δίνει «τέλειο άσπρο δίσκο», ενώ στα 8-10 εκατοστά «θα παρουσιάσει αλλοίωση στο περίγραμμά του, λόγω παρασκιάς». Τέσσερις παραλλαγές αν θέλεις να προχωρήσεις: απομίμηση κίνησης (σωστός χρόνος 6΄΄ → τρεις εκφωτίσεις των 2΄΄, με το αντικείμενο σε διαφορετική θέση κάθε φορά)· «θετικό» φωτόγραμμα (σε επαφή με αφώτιστο χαρτί, 1 λεπτό, με τη φωτοευαίσθητη πλευρά του φωτογράμματος προς τα κάτω), που δουλεύει επειδή «το φωτογραφικό χαρτί είναι ημιδιάφανο»· μεγεθυμένο (αντικείμενα στον φορέα του αρνητικού)· και αντιγραφή σκιών (γκρι χαρτόνι 70X100 στο έδαφος). ⚠️ Δύο πρακτικά: η σύνθεση ετοιμάζεται στον υγρό πάγκο αλλά η έκθεση γίνεται στον στεγνό, οπότε «απαιτείται μεγάλη προσοχή στη χρήση των υγρών αντικειμένων»· και ο μεγεθυντήρας δεν είναι απολύτως αναγκαίος — χρησιμοποιείται «γιατί ο φωτισμός που παρέχει ελέγχεται μέσω του διαφράγματος και του χρονοδιακόπτη». (Η τελική εικόνα είναι έργο του μαθητή· η λύση δίνει τη διαδικασία και το αναμενόμενο αποτέλεσμα όπως τα ορίζει το βιβλίο.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΒΗΜΑ-ΒΗΜΑ — ΓΡΑΨΕ ΤΗΝ ΜΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΔΟΜΗ: Α) ΛΕΥΚΟ ΦΩΣ (χημικά, σύνθεση στο τζάμι, ανύψωση κεφαλής, διάφραγμα 5,6 και 1΄΄-2΄΄) · Β) ΚΟΚΚΙΝΟ ΦΩΣ (δοκιμαστικό, τελική εκφώτιση, χημική επεξεργασία). ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΕΤΑΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ: «ο ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΣ χρόνος που χρειάζεται για την απόδοση του ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΜΑΥΡΟΥ». ΚΑΙ ΕΞΗΓΗΣΕ ΓΙΑΤΙ ΟΧΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ: τα ημιδιαφανή «υπάρχει ο κίνδυνος να μην αφήσουν κανένα ίχνος». Το παραπάνω μαύρο ΤΡΩΕΙ ΤΑ ΓΚΡΙ — αυτή η πρόταση δείχνει ότι κατάλαβες. ⚠️ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ 5X1΄΄: «και ΟΧΙ μία φορά επί 5΄΄» — γιατί το δοκιμαστικό φτιάχτηκε με διαδοχικές εκφωτίσεις του 1΄΄. Ελάχιστοι το γράφουν. ΓΙΑ ΤΟ «ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ», ΜΑΘΕ ΤΙΣ ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ: ΑΔΙΑΦΑΝΑ → ΛΕΥΚΟ · ΗΜΙΔΙΑΦΑΝΗ/ΥΓΡΑ → ΓΚΡΙ κατά πυκνότητα. ⚠️ ΚΑΙ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΟ: μία στρώση χαρτομάνδηλου → ΒΑΘΥ γκρι· τρεις-τέσσερις → ΑΠΑΛΟ. Ακούγεται ανάποδο, αλλά έτσι είναι: περισσότερες στρώσεις εμποδίζουν περισσότερο φως. ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΜΙΑ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΤΟ ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΘΕΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, σε αντίθεση με τη λήψη που είναι ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ. Στη λήψη απομονώνεις από γεμάτο κάδρο· εδώ χτίζεις πάνω σε κενό χαρτί. 💡 Και αν προλαβαίνεις, Talbot 1839 και Man Ray / Rayograms.
Άσκηση 2 (σελ. 133) — Φαινόμενο Sabattier σε ΟΛΗ την επιφάνεια της εικόνας
Ερώτηση: Εφαρμόστε το φαινόμενο Sabattier σε μία εικόνα που πρόκειται να τυπώσετε συνολικά σε όλη της την επιφάνεια.
Απάντηση:
-
ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΣΥΝΟΛΙΚΑ» — ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΛΟΓΗ, ΟΧΙ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ
Το βιβλίο τονίζει ότι το φαινόμενο «μπορεί να γίνει ΤΟΠΙΚΑ, σε μία μόνο περιοχή της εικόνας, ή ΣΥΝΟΛΙΚΑ, σε όλη την επιφάνειά της. Γι' αυτό και η επιλογή του σημείου … έχει πάντοτε σχέση με ΤΟ ΕΠΙΔΙΩΚΟΜΕΝΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ».
Η ΑΣΚΗΣΗ ΕΠΙΛΕΓΕΙ ΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ — άρα δεν χρειάζεσαι μάσκες ή τοπική κάλυψη: εκφωτίζεις ολόκληρο το χαρτί.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ
«Όταν κατά τη διαδικασία ΤΗΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ του φωτογραφικού χαρτιού παρεμβληθεί τοπική ή συνολική ΕΚΦΩΤΙΣΗ του με κάποιον ΕΛΑΦΡΥ ΦΩΤΙΣΜΟ, τότε θα δημιουργηθεί μια ασυνήθιστη εικόνα.»
Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΛΕΞΗ ΕΙΝΑΙ «ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ». Όχι πριν, όχι μετά — ΜΕΣΑ στο λουτρό εμφάνισης, με το χαρτί «ΜΙΣΟΕΜΦΑΝΙΣΜΕΝΟ».
Ο μηχανισμός: «οι ΑΣΠΡΕΣ και οι ΓΚΡΙ περιοχές του χαρτιού θα ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΘΟΥΝ με το “ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΟ” αυτό φως και θ' αρχίσουν να ΓΚΡΙΖΑΡΟΥΝ, αλλοιώνοντας έτσι την αρχική εικόνα».
💡 ΓΙΑΤΙ ΜΟΝΟ ΟΙ ΑΣΠΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΚΡΙ: οι μαύρες περιοχές έχουν ήδη δεχθεί όλο το φως που τους αναλογούσε — δεν έχουν πια «περιθώριο» να σκουρύνουν άλλο. ⚠️ (Συναγωγή· το βιβλίο δηλώνει το γεγονός, όχι την αιτία.)
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ
«Το αποτέλεσμα θα έχει τη μορφή μιας ΑΡΝΗΤΙΚΟ-ΘΕΤΙΚΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ όπου θα υπάρχουν ΛΕΠΤΕΣ ΑΣΠΡΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ μεταξύ των ΛΕΥΚΩΝ και ΜΑΥΡΩΝ περιοχών της.»
| Χαρακτηριστικό | Τι σημαίνει στην πράξη |
|---|---|
| «ΑΡΝΗΤΙΚΟ-ΘΕΤΙΚΗ» | μέρη της εικόνας μοιάζουν ΘΕΤΙΚΑ και μέρη ΑΡΝΗΤΙΚΑ — στην ίδια φωτογραφία |
| ΛΕΠΤΕΣ ΑΣΠΡΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ | περιγράμματα φωτός στα όρια ανάμεσα σε φωτεινές και σκοτεινές περιοχές |
| Γενική εμφάνιση | γκριζάρισμα των λευκών — η εικόνα χάνει τα καθαρά λευκά της |
Η υπογραφή του φαινομένου είναι ΟΙ ΓΡΑΜΜΕΣ — αυτές ψάχνεις όταν κρίνεις αν πέτυχε.
Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ — ΔΕΚΑ ΒΗΜΑΤΑ, ΜΕ ΔΥΟ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΑ
⚠️ ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 1: το φωτόγραμμα ήθελε ΕΝΑ δοκιμαστικό· ο Sabattier θέλει ΔΥΟ, γιατί έχεις ΔΥΟ ΑΓΝΩΣΤΟΥΣ ΧΡΟΝΟΥΣ.
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ
1. Διάλυση χημικών, κατάταξη λεκανών. 2. Προετοιμασία μεγεθυντήρα (αρνητικό στον φορέα, κάδρο στις διαστάσεις του χαρτιού).
Α΄ ΔΕΙΓΜΑ — ΒΡΙΣΚΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ
3. «Κατασκευή του α΄ δείγματος με σταδιακές εκφωτίσεις» → χημική επεξεργασία → έλεγχος στο άσπρο φως. 4. Επιλογή της σωστής λωρίδας.
Β΄ ΔΕΙΓΜΑ — ΒΡΙΣΚΕΙ ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ ΤΗΣ «ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΗΣ» ΕΚΦΩΤΙΣΗΣ
4-5. Τυπώνεις β΄ δείγμα ΕΝΙΑΙΟ στον χρόνο που βρήκες. Το εμφανίζεις για ΤΟ 1/3 ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΙΚΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ και, «έτσι όπως είναι “ΜΙΣΟΕΜΦΑΝΙΣΜΕΝΟ”, εκφωτίζεται ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ στον μεγεθυντήρα ΧΩΡΙΣ ΤΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΤΟΥ ΑΡΝΗΤΙΚΟΥ, ανά 1΄΄».
6. Ελέγχεις στο λευκό φως και επιλέγεις τη λωρίδα «στην οποία το φαινόμενο Sabattier είναι ΕΥΔΙΑΚΡΙΤΟ».
ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ — ΤΕΣΣΕΡΑ ΒΗΜΑΤΑ
| # | Ενέργεια |
|---|---|
| 7 | Εκφώτιση στον χρόνο του α΄ δείγματος |
| 8 | Εμφάνιση ΣΤΟ 1/3 του συνολικού χρόνου |
| 9 | ⚠️ «ΔΙΑΚΟΠΤΕΤΑΙ ΓΙΑ ΛΙΓΟ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ και η εικόνα εκφωτίζεται ΧΩΡΙΣ ΑΡΝΗΤΙΚΟ για τόσο χρόνο, όσος έχει επιλεχθεί από το β΄ δείγμα» |
| 10 | «ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ και η υπόλοιπη χημική επεξεργασία» |
ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΗΜΑ 9: βγάζεις το χαρτί από τον εμφανιστή ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΤΗΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ, το φωτίζεις, ΚΑΙ ΤΟ ΞΑΝΑΒΑΖΕΙΣ.
⚠️ ΤΡΙΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΕ ΠΡΟΔΩΣΟΥΝ
1) ΤΟ 1/3 ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΥΘΑΙΡΕΤΟ. Αν εκφωτίσεις πολύ νωρίς, η αρχική εικόνα δεν έχει προλάβει να σχηματιστεί· αν πολύ αργά, δεν μένει αρκετός χρόνος εμφάνισης για να δράσει το νέο φως. ⚠️ (Συναγωγή από τη λογική της διαδικασίας.)
2) «ΕΛΑΦΡΥΣ» ΦΩΤΙΣΜΟΣ. Το βιβλίο λέει ρητά «με κάποιον ΕΛΑΦΡΥ φωτισμό» — ⚠️ υπερβολικό φως θα μαυρίσει τα πάντα και θα καταστρέψει την εικόνα.
3) ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΑΡΝΗΤΙΚΟ. Και στο β΄ δείγμα και στην τελική, η εκφώτιση γίνεται «χωρίς τη μεσολάβηση του αρνητικού» — ομοιόμορφο φως σε όλη την επιφάνεια, ακριβώς αυτό που ζητά το «συνολικά» της άσκησης.
💡 ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Ο Sabattier είναι η μόνη από τις τρεις τεχνικές που επεμβαίνει ΜΕΣΑ στη χημική διαδικασία:
| Τεχνική | Πότε επεμβαίνει |
|---|---|
| ΦΩΤΟΓΡΑΜΜΑ | ΠΡΙΝ — στην έκθεση |
| SABATTIER | ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ |
| ΤΟΝΙΣΜΟΣ | ΜΕΤΑ — στην τυπωμένη και πλυμένη εικόνα |
ΙΣΤΟΡΙΑ: ονομάστηκε από τον Γάλλο φωτογράφο Armand Sabattier, «ο οποίος πρώτος παρατήρησε το φαινόμενο το 1862» — «έκτοτε πολλοί φωτογράφοι έχουν χρησιμοποιήσει την τεχνική αυτή με ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΑ αποτελέσματα».
💡 Πρόσεξε ότι ήταν ΑΤΥΧΗΜΑ που έγινε τεχνική: κάποιος παρατήρησε ένα ελάττωμα (φως που έπεσε κατά λάθος στην εμφάνιση) και το μετέτρεψε σε εργαλείο.
⚠️ (Η τελική εικόνα είναι έργο του μαθητή· η λύση δίνει τη διαδικασία και το αναμενόμενο αποτέλεσμα όπως τα ορίζει το βιβλίο.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρόσεξε τη λέξη «συνολικά» — είναι επιλογή, όχι λεπτομέρεια. Το βιβλίο τονίζει ότι το φαινόμενο «μπορεί να γίνει τοπικά, σε μία μόνο περιοχή της εικόνας, ή συνολικά, σε όλη την επιφάνειά της», και «γι' αυτό και η επιλογή του σημείου … έχει πάντοτε σχέση με το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα». Η άσκηση επιλέγει το συνολικό, άρα δεν χρειάζεσαι μάσκες: εκφωτίζεις ολόκληρο το χαρτί. ΤΙ ΕΙΝΑΙ: «όταν κατά τη διαδικασία της εμφάνισης του φωτογραφικού χαρτιού παρεμβληθεί τοπική ή συνολική εκφώτισή του με κάποιον ελαφρύ φωτισμό, τότε θα δημιουργηθεί μια ασυνήθιστη εικόνα». Η κρίσιμη λέξη είναι «κατά την εμφάνιση» — όχι πριν, όχι μετά, αλλά μέσα στο λουτρό, με το χαρτί «μισοεμφανισμένο». Ο μηχανισμός: «οι άσπρες και οι γκρι περιοχές του χαρτιού θα ενεργοποιηθούν με το “παρασιτικό” αυτό φως και θ' αρχίσουν να γκριζάρουν, αλλοιώνοντας έτσι την αρχική εικόνα». (Γιατί μόνο οι άσπρες και οι γκρι: οι μαύρες περιοχές έχουν ήδη δεχθεί όλο το φως που τους αναλογούσε και δεν έχουν περιθώριο να σκουρύνουν άλλο — συναγωγή, το βιβλίο δηλώνει το γεγονός, όχι την αιτία.) ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ, με τα λόγια του βιβλίου: «το αποτέλεσμα θα έχει τη μορφή μιας αρνητικο-θετικής εικόνας όπου θα υπάρχουν λεπτές άσπρες γραμμές μεταξύ των λευκών και μαύρων περιοχών της» — δηλαδή μέρη της εικόνας μοιάζουν θετικά και μέρη αρνητικά μέσα στην ίδια φωτογραφία, περιγράμματα φωτός στα όρια των τονικών περιοχών, και γενικό γκριζάρισμα των λευκών. Η υπογραφή του φαινομένου είναι οι γραμμές — αυτές ψάχνεις όταν κρίνεις αν πέτυχε. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ έχει δέκα βήματα και — σε αντίθεση με το φωτόγραμμα — ΔΥΟ δοκιμαστικά, γιατί έχεις δύο άγνωστους χρόνους. Μετά τη διάλυση των χημικών και την προετοιμασία του μεγεθυντήρα, το α΄ δείγμα φτιάχνεται «με σταδιακές εκφωτίσεις» και δίνει τον χρόνο εκτύπωσης. Ύστερα τυπώνεται β΄ δείγμα ενιαίο σε αυτόν τον χρόνο, το οποίο «εμφανίζεται για το 1/3 του συνολικού χρόνου εμφάνισης και, έτσι όπως είναι “μισοεμφανισμένο”, εκφωτίζεται διαδοχικά στον μεγεθυντήρα χωρίς τη μεσολάβηση του αρνητικού, ανά 1΄΄»· από αυτό επιλέγεται «η λωρίδα στην οποία το φαινόμενο Sabattier είναι ευδιάκριτο». Η τελική εκτύπωση ακολουθεί σε τέσσερα βήματα: εκφώτιση στον χρόνο του α΄ δείγματος· εμφάνιση στο 1/3 του συνολικού χρόνου· «διακόπτεται για λίγο η εμφάνιση και η εικόνα εκφωτίζεται χωρίς αρνητικό για τόσο χρόνο όσος έχει επιλεχθεί από το β΄ δείγμα»· και «συνεχίζεται η εμφάνιση και η υπόλοιπη χημική επεξεργασία». Το κλειδί είναι το ένατο βήμα: βγάζεις το χαρτί από τον εμφανιστή στη μέση της δουλειάς, το φωτίζεις, και το ξαναβάζεις. ⚠️ Τρία σημεία που μπορεί να σε προδώσουν: το 1/3 δεν είναι αυθαίρετο — πολύ νωρίς, η εικόνα δεν έχει σχηματιστεί· πολύ αργά, δεν μένει χρόνος εμφάνισης να δράσει το νέο φως (συναγωγή)· ο φωτισμός πρέπει να είναι «ελαφρύς», αλλιώς μαυρίζουν τα πάντα· και η εκφώτιση γίνεται «χωρίς τη μεσολάβηση του αρνητικού», δηλαδή ομοιόμορφα σε όλη την επιφάνεια — ακριβώς αυτό που ζητά το «συνολικά». Το σχόλιο που κλείνει: ο Sabattier είναι η μόνη από τις τρεις τεχνικές που επεμβαίνει μέσα στη χημική διαδικασία — το φωτόγραμμα επεμβαίνει πριν (στην έκθεση), ο τονισμός μετά (στην τυπωμένη εικόνα), ο Sabattier κατά τη διάρκεια της εμφάνισης. Ονομάστηκε από τον Γάλλο Armand Sabattier, «ο οποίος πρώτος παρατήρησε το φαινόμενο το 1862», και «έκτοτε πολλοί φωτογράφοι έχουν χρησιμοποιήσει την τεχνική αυτή με εκπληκτικά αποτελέσματα» — δηλαδή ένα ατύχημα που έγινε εργαλείο. (Η τελική εικόνα είναι έργο του μαθητή· η λύση δίνει τη διαδικασία και το αναμενόμενο αποτέλεσμα.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΕΙΞΕΙΣ ΟΤΙ ΞΕΡΕΙΣ: ΠΟΤΕ ΓΙΝΕΤΑΙ. ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ, με το χαρτί «ΜΙΣΟΕΜΦΑΝΙΣΜΕΝΟ», στο 1/3 του συνολικού χρόνου. Αυτός ο αριθμός είναι το πιο εξετάσιμο στοιχείο της άσκησης. ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΠΑΡΑΘΕΣΕ ΤΟ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: «μια ΑΡΝΗΤΙΚΟ-ΘΕΤΙΚΗ εικόνα όπου θα υπάρχουν ΛΕΠΤΕΣ ΑΣΠΡΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ μεταξύ των λευκών και μαύρων περιοχών». Οι γραμμές είναι Η ΥΠΟΓΡΑΦΗ του φαινομένου — αν δεν τις αναφέρεις, δεν έχεις περιγράψει τον Sabattier. ΚΑΙ ΠΕΣ ΓΙΑΤΙ ΓΚΡΙΖΑΡΟΥΝ ΜΟΝΟ ΟΙ ΑΣΠΡΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΓΚΡΙ ΠΕΡΙΟΧΕΣ (δηλώνοντας ότι το συνάγεις): οι μαύρες δεν έχουν πια περιθώριο να σκουρύνουν. ⚠️ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΟΤΙ ΘΕΛΕΙ ΔΥΟ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΑ: α΄ δείγμα → ο χρόνος ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ· β΄ δείγμα → ο χρόνος της ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΗΣ ΕΚΦΩΤΙΣΗΣ. Το φωτόγραμμα θέλει ΕΝΑ — αυτό ΔΥΟ, γιατί έχεις δύο άγνωστους χρόνους. Η σύγκριση δείχνει ότι κατάλαβες. ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΣΥΝΟΛΙΚΑ» ΤΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΗΣ: σημαίνει χωρίς μάσκες, με ομοιόμορφο φως, «χωρίς τη μεσολάβηση του αρνητικού». Ανάφερε ότι το βιβλίο δίνει και την τοπική εκδοχή, και ότι η επιλογή εξαρτάται από «το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα». 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ SABATTIER ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΤΡΕΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ: φωτόγραμμα → ΠΡΙΝ (έκθεση) · Sabattier → ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ · τονισμός → ΜΕΤΑ. Τρεις τεχνικές, τρεις διαφορετικές στιγμές — αυτό είναι το νόημα του κεφαλαίου.
Άσκηση 3 (σελ. 133) — Τέσσερα αντίτυπα: σέπια, μπλε, πολυχρωματικό και γκρι
Ερώτηση: Εκτυπώστε μία εικόνα 13X18 της αρεσκείας σας σε όμοια (ελαφρώς υπερεκτεθειμένα) αντίτυπα. Εφαρμόστε γενικό μονοχρωματικό τονισμό στις δύο απ' αυτές (τη μια με σέπια και την άλλη με μπλε τονιστή). Επεξεργαστείτε την τρίτη με γενικό πολυχρωματικό τονισμό, ενώ την τέταρτη αφήστε την με τους τόνους του γκρι, για να συγκρίνετε αργότερα το αισθητικό αποτέλεσμα ανάμεσα σ' αυτήν και τις άλλες τρεις.
Απάντηση:
-
⚠️⚠️ ΠΡΩΤΑ ΜΙΑ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
Η εκφώνηση λέει «σε __ όμοια (ελαφρώς υπερεκτεθειμένα) αντίτυπα» — ⚠️ ΛΕΙΠΕΙ Ο ΑΡΙΘΜΟΣ.
ΑΛΛΑ Η ΙΔΙΑ Η ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΤΟΝ ΔΙΝΕΙ ΑΝΑΜΦΙΒΟΛΑ — ΕΙΝΑΙ ΤΕΣΣΕΡΑ:
«στις ΔΥΟ απ' αυτές» + «την ΤΡΙΤΗ» + «την ΤΕΤΑΡΤΗ» + «τις άλλες ΤΡΕΙΣ» = 4.
💡 Στις εξετάσεις, γράψε ρητά ότι εννοούνται ΤΕΣΣΕΡΑ και δικαιολόγησέ το από την εκφώνηση.
ΓΙΑΤΙ «ΕΛΑΦΡΩΣ ΥΠΕΡΕΚΤΕΘΕΙΜΕΝΑ» — ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΔΙΟΤΡΟΠΙΑ, ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ
Το βιβλίο απαριθμεί τι πρέπει να ισχύει ΠΡΙΝ από κάθε τονισμό:
| # | ⚠️ Προδιαγραφή |
|---|---|
| 1 | να έχουν πλυθεί 10΄-20΄ σε τρεχούμενο νερό |
| 2 | αν είναι στεγνές, να ξαναπλυθούν 30΄ |
| 3 | «πρέπει να έχουν ΜΑΛΑΚΗ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗ (Low Contrast) και να είναι ΕΛΑΦΡΑ ΥΠΕΡΕΚΦΩΤΙΣΜΕΝΕΣ στην εκτύπωση» |
Ο ΛΟΓΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΤΟΥ ΤΟΝΙΣΜΟΥ: αφορά την απόχρωση «που προκύπτει από τον τόνο ΤΗΣ ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ (από τις ΜΑΥΡΕΣ ΚΑΙ ΓΚΡΙ περιοχές) ΚΑΙ ΟΧΙ από τις ΛΕΥΚΕΣ περιοχές της».
Δηλαδή: ΟΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΣΗΜΙ, ΘΑ ΜΠΕΙ ΧΡΩΜΑ. ΟΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΛΕΥΚΟ, ΔΕΝ ΘΑ ΜΠΕΙ ΤΙΠΟΤΑ. Γι' αυτό χρειάζεται αρκετό «υλικό» να δεχθεί τον τονιστή.
⚠️ (Η διατύπωση «όπου υπάρχει ασήμι» είναι δική μας σύνοψη· το βιβλίο μιλά για «φωτοευαίσθητη ουσία».)
ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ — ΤΙ ΚΑΝΕΙΣ ΣΕ ΚΑΘΕΝΑ
| Αντίτυπο | Επεξεργασία | Υγρά |
|---|---|---|
| 1ο | γενικός μονοχρωματικός — ΣΕΠΙΑ (Sepia Toner) | λεύκανση + τονιστής |
| 2ο | γενικός μονοχρωματικός — ΜΠΛΕ (Blue Toner) | λεύκανση + τονιστής |
| 3ο | γενικός ΠΟΛΥΧΡΩΜΑΤΙΚΟΣ | ⚠️ ΟΧΙ λεύκανση — «προκαταρκτικά υγρά» |
| 4ο | ❌ ΤΙΠΟΤΑ — μένει στους τόνους του γκρι | — |
ΤΟ 4ο ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΑΡΤΥΡΑΣ (control) ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΟΣ — χωρίς αυτό δεν έχεις μέτρο σύγκρισης.
Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΟΧΡΩΜΑΤΙΚΟΥ (αντίτυπα 1 και 2)
Τα υγρά είναι ΔΥΟ: α) η ΛΕΥΚΑΝΣΗ (Bleach) και β) ο ΤΟΝΙΣΤΗΣ (toner) — «μερικές συσκευασίες περιέχουν κι ένα ΤΡΙΤΟ υγρό ως ΡΥΘΜΙΣΤΗ του βαθμού τονισμού». Φορά εργασίας: από τ' αριστερά προς τα δεξιά.
| # | Βήμα | Χρόνος | Τι βλέπεις |
|---|---|---|---|
| 1 | ΛΕΥΚΑΝΣΗ — φωτοευαίσθητη προς τα πάνω, αναδεύσεις κρατώντας τη λεκάνη από τη μία γωνία | 2΄-3΄ | «η εικόνα ΕΞΑΦΑΝΙΖΕΤΑΙ τελείως ή μερικώς» |
| 2 | ΞΕΠΛΥΜΑ στη δεύτερη λεκάνη | 30΄΄ | — |
| 3 | ΤΟΝΙΣΤΗΣ — πάλι φωτοευαίσθητη προς τα πάνω | 2΄-3΄ | «η αρχική εικόνα αρχίζει να “ΕΜΦΑΝΙΖΕΤΑΙ”, αλλά με ΑΛΛΑΓΜΕΝΟΥΣ τους τόνους του γκρι» |
| 4 | ΠΛΥΣΙΜΟ & ΣΤΕΓΝΩΜΑ | 20΄-30΄ | — |
⚠️ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΤΗ ΛΕΥΚΑΝΣΗ — ΤΟ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ
«Εάν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι η τελική εικόνα να διαθέτει ΜΟΝΟ ΤΟΥΣ ΤΟΝΟΥΣ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ με το οποίο τονίζεται, τότε πρέπει η αρχική εικόνα να ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ ΤΕΛΕΙΩΣ. Εάν, όμως, ΔΙΑΚΟΠΕΙ ΣΤΗ ΜΕΣΗ η διαδικασία της λεύκανσης, τότε η τελική εικόνα θα περιέχει ΑΝΑΜΙΚΤΟΥΣ ΤΟΝΟΥΣ ΤΟΥ ΓΚΡΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ του τονιστή.»
Και το βιβλίο σημειώνει ότι η διάρκεια εξαρτάται από τρεις παράγοντες: την πυκνότητα και την κατάσταση του διαλύματος και την πυκνότητα της εικόνας.
⚠️ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΑΝΤΙΤΥΠΟ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΛΛΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ — ΜΗΝ ΤΟ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ
«Ο πολυχρωματικός τονισμός πραγματοποιείται ΚΑΠΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ από τον μονοχρωματικό … ο τρόπος ΕΠΙΚΑΘΙΣΗΣ των χρωμάτων είναι ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ.»
| Στοιχείο | ΜΟΝΟΧΡΩΜΑΤΙΚΟΣ | ΠΟΛΥΧΡΩΜΑΤΙΚΟΣ |
|---|---|---|
| ΛΕΥΚΑΝΣΗ | ✅ ΝΑΙ | ❌ ΟΧΙ — «διάφορα ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΑ ΥΓΡΑ (ΟΧΙ λεύκανση)» |
| Λεκάνες | δύο (ή τρεις) | «από ΤΡΕΙΣ έως και ΕΝΝΕΑ ή ΕΝΤΕΚΑ» |
| Ρόλος των υγρών | αφαιρεί και ξαναχτίζει | «ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΟΥΝ τη φωτοευαίσθητη ουσία … να δεχθεί τα επόμενα διαλύματα με τις ΧΡΩΣΤΙΚΕΣ» |
| Φωτισμός | σκοτεινός θάλαμος | «στο ΛΕΥΚΟ ΦΩΣ δωματίου» |
| ⚠️ Προδιαγραφές εικόνας | ΟΙ ΙΔΙΕΣ ΑΚΡΙΒΩΣ | ΟΙ ΙΔΙΕΣ ΑΚΡΙΒΩΣ |
ΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ — ΤΙ ΘΑ ΣΥΓΚΡΙΝΕΙΣ
⚠️ Το βιβλίο δεν περιγράφει πώς «μοιάζει» κάθε τονισμός — δίνει μόνο τον μηχανισμό. Άρα η σύγκριση είναι η δική σου κρίση, και αυτό ακριβώς ζητά η άσκηση.
Τι μπορείς όμως να πεις με ασφάλεια, από όσα δίνει το βιβλίο:
| Αντίτυπο | Τι έχει αλλάξει αντικειμενικά |
|---|---|
| ΓΚΡΙ (μάρτυρας) | διατηρεί ΟΛΗ την τονική κλίμακα, όπως τυπώθηκε |
| ΣΕΠΙΑ | ΕΝΑ χρώμα αντικαθιστά όλους τους γκρι τόνους |
| ΜΠΛΕ | το ίδιο, με άλλο χρώμα — ίδια δομή, διαφορετική «θερμοκρασία» |
| ΠΟΛΥΧΡΩΜΑΤΙΚΟ | ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ χρώματα σε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ τονικές περιοχές |
Η ΟΥΣΙΩΔΗΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: ο μονοχρωματικός ΔΕΝ αλλάζει τη ΔΟΜΗ της εικόνας — αλλάζει μόνο ποιο χρώμα φοράνε οι ίδιοι τόνοι. Ο πολυχρωματικός όμως προσθέτει ΝΕΑ πληροφορία, αφού χωρίζει τονικές περιοχές με το χρώμα.
⚠️ (Ο πίνακας αυτός συνάγεται από τον μηχανισμό που περιγράφει το βιβλίο· η αισθητική κρίση είναι του μαθητή.)
💡 ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ, ΠΟΥ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΔΩ
«οι τεχνικές του σκοτεινού θαλάμου … ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΥΤΟΤΕΛΩΣ — είναι δυνατόν να εφαρμόζονται δύο και τρεις καμιά φορά ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ, ΧΩΡΙΣ αυτό να σημαίνει ότι ΟΣΕΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ … τόσο το αισθητικό αποτέλεσμα είναι ΚΑΛΥΤΕΡΟ. ΟΔΗΓΟΣ πρέπει να είναι Η ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ και ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ το ΕΑΝ μία ή πολλές τεχνικές ΠΕΤΥΧΑΙΝΟΥΝ ΤΟΝ ΣΚΟΠΟ ΑΥΤΟ.»
Αυτή η φράση είναι η απάντηση στο «συγκρίνετε το αισθητικό αποτέλεσμα»: δεν κερδίζει το πιο επεξεργασμένο αντίτυπο — κερδίζει εκείνο που υπηρετεί καλύτερα το μήνυμα της συγκεκριμένης εικόνας.
💡 Και γι' αυτό η άσκηση κρατά ένα αντίτυπο ΑΤΟΝΙΣΤΟ: για να μπορεί το «τίποτα» να είναι μία από τις υποψήφιες απαντήσεις.
⚠️ (Οι τελικές εικόνες είναι έργο του μαθητή· η λύση δίνει τη διαδικασία και τα κριτήρια σύγκρισης.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) ⚠️ Πρώτα μια τυπογραφική παράλειψη του βιβλίου: η εκφώνηση λέει «σε ___ όμοια (ελαφρώς υπερεκτεθειμένα) αντίτυπα» — λείπει ο αριθμός. Η ίδια η εκφώνηση όμως τον δίνει αναμφίβολα: «στις δύο απ' αυτές» + «την τρίτη» + «την τέταρτη» + «τις άλλες τρεις» = τέσσερα. Γιατί «ελαφρώς υπερεκτεθειμένα» — δεν είναι ιδιοτροπία, είναι προδιαγραφή που ορίζει το βιβλίο για κάθε τονισμό: οι φωτογραφίες πρέπει να έχουν πλυθεί 10΄-20΄, να ξαναπλυθούν 30΄ αν είναι στεγνές, και «πρέπει να έχουν μαλακή διαβάθμιση (Low Contrast) και να είναι ελαφρά υπερεκφωτισμένες στην εκτύπωση». Ο λόγος βρίσκεται στον ίδιο τον ορισμό: ο τονισμός αφορά την απόχρωση «που προκύπτει από τον τόνο της φωτοευαίσθητης ουσίας (από τις μαύρες και γκρι περιοχές) και όχι από τις λευκές περιοχές της» — όπου δεν υπάρχει φωτοευαίσθητη ουσία, δεν μπαίνει χρώμα, άρα χρειάζεται αρκετό «υλικό» να δεχθεί τον τονιστή. ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ: το 1ο με σέπια και το 2ο με μπλε (γενικός μονοχρωματικός), το 3ο με γενικό πολυχρωματικό, και το 4ο μένει άθικτο στους τόνους του γκρι — είναι ο μάρτυρας του πειράματος, χωρίς τον οποίο δεν υπάρχει μέτρο σύγκρισης. Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΟΝΟΧΡΩΜΑΤΙΚΟΥ χρησιμοποιεί δύο υγρά — «α) η λεύκανση (Bleach) και β) ο τονιστής (toner)», ενώ «μερικές συσκευασίες περιέχουν κι ένα τρίτο υγρό ως ρυθμιστή του βαθμού τονισμού» — και η φορά εργασίας είναι από τ' αριστερά προς τα δεξιά. 1) Λεύκανση 2΄-3΄, με τη φωτοευαίσθητη ουσία προς τα πάνω και αναδεύσεις «κρατώντας τη λεκάνη από τη μία γωνία»· εκεί «η εικόνα εξαφανίζεται τελείως ή μερικώς». 2) Ξέπλυμα 30΄΄. 3) Τονιστής 2΄-3΄, όπου «η αρχική εικόνα αρχίζει να “εμφανίζεται”, αλλά με αλλαγμένους τους τόνους του γκρι». 4) «Πολύ καλό πλύσιμο» 20΄-30΄ και στέγνωμα. ⚠️ Ο έλεγχος της έντασης είναι στη ΛΕΥΚΑΝΣΗ — το σημαντικότερο σημείο της άσκησης: «εάν το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα είναι η τελική εικόνα να διαθέτει μόνο τους τόνους του χρώματος …, τότε πρέπει η αρχική εικόνα να εξαφανιστεί τελείως· εάν, όμως, διακοπεί στη μέση η διαδικασία της λεύκανσης, τότε η τελική εικόνα θα περιέχει ανάμικτους τόνους του γκρι και του χρώματος του τονιστή». Η διάρκεια εξαρτάται από την πυκνότητα και την κατάσταση του διαλύματος και την πυκνότητα της εικόνας. ⚠️ Το τρίτο αντίτυπο ακολουθεί ΑΛΛΗ διαδικασία: ο πολυχρωματικός «πραγματοποιείται κάπως διαφορετικά», αφού «ο τρόπος επικάθισης των χρωμάτων είναι διαφορετικός». Δεν έχει λεύκανση: οι φωτογραφίες «πλένονται πολύ καλά, κι έπειτα περνάνε από διάφορα προκαταρκτικά υγρά *(όχι λεύκανση)*», που «προετοιμάζουν τη φωτοευαίσθητη ουσία … να δεχθεί τα επόμενα διαλύματα με τις χρωστικές»· γίνεται «στο λευκό φως δωματίου» και μπορεί να απαιτεί «από τρεις έως και εννέα ή έντεκα λεκάνες». Οι προδιαγραφές της εικόνας παραμένουν ακριβώς οι ίδιες. ΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: ⚠️ το βιβλίο δεν περιγράφει πώς «μοιάζει» κάθε τονισμός — δίνει μόνο τον μηχανισμό, άρα η σύγκριση είναι η δική σου κρίση, και αυτό ακριβώς ζητά η άσκηση. Με ασφάλεια μπορείς να πεις ότι το γκρι αντίτυπο διατηρεί όλη την τονική κλίμακα· τα σέπια και μπλε αντικαθιστούν όλους τους γκρι τόνους με ένα χρώμα το καθένα, δηλαδή έχουν ίδια δομή και διαφορετική «θερμοκρασία»· ενώ το πολυχρωματικό βάζει διαφορετικά χρώματα σε διαφορετικές τονικές περιοχές. Η ουσιώδης παρατήρηση: ο μονοχρωματικός δεν αλλάζει τη δομή της εικόνας — αλλάζει μόνο ποιο χρώμα φοράνε οι ίδιοι τόνοι· ο πολυχρωματικός προσθέτει νέα πληροφορία, αφού χωρίζει τονικές περιοχές με το χρώμα. (Η σύγκριση αυτή συνάγεται από τον μηχανισμό· η αισθητική κρίση είναι του μαθητή.) Και η κατακλείδα του κεφαλαίου ταιριάζει ακριβώς εδώ: «οι τεχνικές του σκοτεινού θαλάμου … δεν εφαρμόζονται αυτοτελώς — είναι δυνατόν να εφαρμόζονται δύο και τρεις καμιά φορά ταυτόχρονα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όσες περισσότερες … τόσο το αισθητικό αποτέλεσμα είναι καλύτερο. Οδηγός πρέπει να είναι η σαφήνεια και η απλότητα του μηνύματος και κριτήριο επιλογής το εάν μία ή πολλές τεχνικές πετυχαίνουν τον σκοπό αυτό». Δηλαδή δεν κερδίζει το πιο επεξεργασμένο αντίτυπο, αλλά εκείνο που υπηρετεί καλύτερα το μήνυμα της συγκεκριμένης εικόνας — και γι' αυτό η άσκηση κρατά ένα αντίτυπο ατόνιστο: για να μπορεί το «τίποτα» να είναι μία από τις υποψήφιες απαντήσεις*. (Οι τελικές εικόνες είναι έργο του μαθητή.)*
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️⚠️ ΞΕΚΙΝΑ ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ: το βιβλίο ΔΕΝ γράφει πόσα αντίτυπα. Πες ότι εννοούνται ΤΕΣΣΕΡΑ και απόδειξέ το από την ΙΔΙΑ την εκφώνηση: «στις ΔΥΟ» + «την ΤΡΙΤΗ» + «την ΤΕΤΑΡΤΗ» + «τις άλλες ΤΡΕΙΣ». Το να το εντοπίσεις μετράει περισσότερο από το να το προσπεράσεις. ΜΗΝ ΠΡΟΣΠΕΡΑΣΕΙΣ ΤΟ «ΕΛΑΦΡΩΣ ΥΠΕΡΕΚΤΕΘΕΙΜΕΝΑ» — ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΗ: το βιβλίο απαιτεί ΜΑΛΑΚΗ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗ (Low Contrast) και ελαφρά υπερεκφώτιση. ΚΑΙ ΕΞΗΓΗΣΕ ΓΙΑΤΙ: ο τονισμός δρα «από τις ΜΑΥΡΕΣ ΚΑΙ ΓΚΡΙ περιοχές … ΚΑΙ ΟΧΙ από τις ΛΕΥΚΕΣ» — χρειάζεται υλικό να δεχθεί το χρώμα. ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΕΤΑΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΛΕΥΚΑΝΣΗΣ: πλήρης εξαφάνιση → ΜΟΝΟ οι τόνοι του χρώματος · διακοπή στη μέση → ΑΝΑΜΙΚΤΟΙ τόνοι γκρι ΚΑΙ χρώματος. Δώσε και τους χρόνους: λεύκανση 2΄-3΄ → ξέπλυμα 30΄΄ → τονιστής 2΄-3΄ → πλύσιμο 20΄-30΄. ⚠️ ΚΑΙ ΜΗΝ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΑΝΤΙΤΥΠΟ: ο ΠΟΛΥΧΡΩΜΑΤΙΚΟΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΛΕΥΚΑΝΣΗ — έχει «προκαταρκτικά υγρά (ΟΧΙ λεύκανση)», γίνεται στο λευκό φως και θέλει «από τρεις έως και εννέα ή έντεκα λεκάνες». Αυτή η διάκριση είναι μισή απάντηση από μόνη της. 💡 ΓΙΑ ΤΟ «ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ», ΜΗΝ ΕΦΕΥΡΕΙΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΣ — το βιβλίο δεν λέει πώς μοιάζει ο κάθε τονισμός. Πες τι αντικειμενικά αλλάζει: μονοχρωματικός → ίδια ΔΟΜΗ, άλλο χρώμα · πολυχρωματικός → διαφορετικά χρώματα σε διαφορετικές ΤΟΝΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ. ΚΑΙ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «ΟΔΗΓΟΣ πρέπει να είναι η ΣΑΦΗΝΕΙΑ ΚΑΙ Η ΑΠΛΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΝΥΜΑΤΟΣ» — δεν κερδίζει το πιο επεξεργασμένο αντίτυπο. 💡 Γι' αυτό άλλωστε η άσκηση κρατά ένα ΑΤΟΝΙΣΤΟ.
