Λύσεις — Κεφάλαιο III: Έγχρωμη φωτογραφία (σελ. 87) – ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΙΙ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο III: Έγχρωμη φωτογραφία
Και οι έξι ασκήσεις του τρίτου κεφαλαίου (σελ. 87). ⚠️ Είναι ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΛΗΨΗΣ: οι λύσεις δίνουν το ΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ και την αιτιολόγησή του. ΕΞΑΙΡΕΣΗ οι ασκήσεις 4 και 5, που ρωτούν ρητά «τι φίλτρο και γιατί;» και το βιβλίο δίνει ΟΝΟΜΑΤΙΣΜΕΝΗ απάντηση — FLD και 80Α/80Β αντίστοιχα.
Άσκηση 1 (σελ. 87) — Το ίδιο τοπίο σε αρνητικό και σε θετικό φιλμ
Ερώτηση: Λήψη φυσικού τοπίου με έγχρωμο αρνητικό και έγχρωμο θετικό φιλμ. Και στις δύο λήψεις θα πρέπει να παραμείνει σταθερό το κάδρο, η γωνία λήψης, το διάφραγμα, η ταχύτητα και η ευαισθησία των φιλμ που θα χρησιμοποιηθούν. Μετά την εμφάνιση των δύο φιλμ θα ακολουθήσει η εκτύπωσή τους στο ίδιο μέγεθος φωτογραφικού χαρτιού, η σύγκρισή τους και ο σχολιασμός τους.
Απάντηση:
-
ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΚΡΑΤΑ ΠΕΝΤΕ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΤΑΘΕΡΑ
Κάδρο · γωνία λήψης · διάφραγμα · ταχύτητα · ευαισθησία. Είναι επιστημονικό πείραμα: μένει ΜΙΑ μόνο μεταβλητή — ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΜ. Ό,τι διαφορά δεις, δεν μπορεί να οφείλεται σε τίποτε άλλο.
⚠️ Και η εκτύπωση στο ίδιο μέγεθος κλείνει το τελευταίο παραθυράκι: ίδια μεγέθυνση = ίδια συνθήκη σύγκρισης.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ — ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ
| Χαρακτηριστικό | ΑΡΝΗΤΙΚΟ (negative) | ΘΕΤΙΚΟ (slide) |
|---|---|---|
| ΚΟΡΕΣΜΟΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ | πιο ήπιος | πιο ΖΩΗΡΟΣ, ΕΝΤΟΝΟΣ |
| ΑΝΟΧΗ ΕΚΘΕΣΗΣ | ΜΕΓΑΛΗ — συγχωρεί σφάλματα | ⚠️ ΜΙΚΡΗ — δεν συγχωρεί |
| ΒΗΜΑΤΑ ΩΣ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ | ΔΥΟ (αρνητικό → εκτύπωση) | ΕΝΑ (η διαφάνεια ΕΙΝΑΙ η εικόνα) |
| ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΔΙΟΡΘΩΣΗΣ | ΜΕΓΑΛΗ στην εκτύπωση | ⚠️ ΚΑΜΙΑ στη λήψη |
ΤΟ ΓΙΑΤΙ — ΟΛΟ ΒΓΑΙΝΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ
Το βιβλίο δίνει δύο διαφορετικές διαδικασίες, και η μία έχει ένα στάδιο παραπάνω:
| ΑΡΝΗΤΙΚΟ — 3 στάδια | ΘΕΤΙΚΟ — 4 στάδια |
|---|---|
| 1. έγχρωμη εμφάνιση | 1. ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΗ εμφάνιση |
| 2. λεύκανση | 2. αντιστροφή (ομίχλιασμα) |
| 3. στερέωση | 3. έγχρωμη εμφάνιση |
| 4. λεύκανση, πλύσιμο, στερέωση, σταθεροποιητής |
⚠️ ΚΑΙ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ ΓΙΑ ΤΟ SLIDE — ΤΟ ΛΕΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: το πρώτο στάδιο «είναι ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟΤΕΡΟ ΣΤΗΝ ΟΛΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, γιατί καθορίζει το ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΚΡΥΣΤΑΛΛΩΝ ΑΡΓΥΡΟΥ που θα παραμείνουν για τη μετέπειτα μετατροπή τους σε χρώμα».
Δηλαδή στο slide η ποσότητα του χρώματος ΚΛΕΙΔΩΝΕΙ από το πρώτο στάδιο — γι' αυτό «η εμφάνιση … είναι λίγο πιο ΠΟΛΥΠΛΟΚΗ».
ΤΟ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ ΤΟΥ ΑΡΝΗΤΙΚΟΥ — ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΡΑΓΜΑ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΟΣΕΞΕΙΣ
Κοιτάζοντας τα δύο φιλμ (όχι τις εκτυπώσεις), η διαφορά είναι χτυπητή:
| Φιλμ | Πώς φαίνεται |
|---|---|
| ΑΡΝΗΤΙΚΟ | αντεστραμμένο ΤΟΝΙΚΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ, με ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ βάση |
| ΘΕΤΙΚΟ | η ΙΔΙΑ Η ΕΙΚΟΝΑ, ορατή με γυμνό μάτι |
ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΛΑΤΤΩΜΑ: «είναι ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ για την ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ που έχουν προέλθει από τη χρήση των διάφορων ΧΡΩΣΤΙΚΩΝ ουσιών».
💡 Το slide ΔΕΝ έχει πορτοκαλί μάσκα — γι' αυτό πρέπει να είναι ακριβές εξαρχής: δεν υπάρχει δεύτερο στάδιο για να διορθώσει.
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΑΡΝΗΤΙΚΟ «ΣΥΓΧΩΡΕΙ» ΚΑΙ ΤΟ SLIDE ΟΧΙ
Η αιτία είναι δομική, όχι χημική: στο αρνητικό υπάρχει ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ — η ΕΚΤΥΠΩΣΗ, όπου «η απόδοση των χρωμάτων επιτυγχάνεται με τη χρήση των φίλτρων ΜΑΤΖΕΝΤΑ, ΚΙΤΡΙΝΟΥ και ΚΥΑΝΟΥ σε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΕΣ», με δοκιμαστικά «για την εύρεση του χρόνου έκθεσης … αλλά και για τον ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ».
ΑΡΑ: στο αρνητικό διορθώνεις ΜΕΤΑ τη λήψη· στο slide πρέπει να το πετύχεις ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ της λήψης.
💡 Θυμήσου και το κεφ.2: «το πρόβλημα αυξάνεται ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούμε ΘΕΤΙΚΑ φιλμ (slides), γιατί τα φιλμ αυτά ΑΠΟΔΙΔΟΥΝ ΠΙΟ ΕΝΤΟΝΑ τη μπλε … απόχρωση» — η ίδια ιδιότητα που τα κάνει ζωηρά, τα κάνει και αυστηρά.
💡 Ο ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΟΥ ΖΗΤΑ Η ΑΣΚΗΣΗ — ΤΡΕΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ
1. Και οι δύο εκτυπώσεις δείχνουν το ίδιο τοπίο, αλλά το slide δίνει πιο ζωηρά χρώματα.
2. Η διαφορά δεν είναι τυχαία — προκύπτει από τη διαφορετική διαδικασία εμφάνισης και από το αν υπάρχει ή όχι ενδιάμεσο στάδιο εκτύπωσης.
3. Το ένα προσφέρει ΕΛΕΓΧΟ, το άλλο ΠΙΣΤΟΤΗΤΑ — και η επιλογή είναι επαγγελματική απόφαση, όχι θέμα «ποιο είναι καλύτερο».
⚠️ (Οι συγκρίσεις κορεσμού και ανοχής συνάγονται από τα δεδομένα του βιβλίου· η ίδια η φωτογραφία είναι το ζητούμενο της άσκησης.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η άσκηση κρατά πέντε πράγματα σταθερά (κάδρο, γωνία λήψης, διάφραγμα, ταχύτητα, ευαισθησία) και ζητά και ίδιο μέγεθος εκτύπωσης, ώστε να μείνει μία μόνο μεταβλητή: το είδος του φιλμ. Ό,τι διαφορά δεις, δεν μπορεί να οφείλεται σε τίποτε άλλο. ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ: το θετικό (slide) δίνει πιο ζωηρά, πιο κορεσμένα χρώματα, αλλά έχει πολύ μικρή ανοχή στα σφάλματα έκθεσης· το αρνητικό δίνει ηπιότερα χρώματα, αλλά μεγάλη ανοχή και μεγάλη δυνατότητα διόρθωσης. ΤΟ ΓΙΑΤΙ βγαίνει από τις δύο διαδικασίες εμφάνισης που περιγράφει το βιβλίο. Το αρνητικό έχει τρία στάδια (έγχρωμη εμφάνιση, λεύκανση, στερέωση), ενώ το θετικό τέσσερα (ασπρόμαυρη εμφάνιση, αντιστροφή/ομίχλιασμα, έγχρωμη εμφάνιση, λεύκανση — και μετά πλύσιμο, στερέωση, σταθεροποιητής), γι' αυτό «η εμφάνιση του έγχρωμου θετικού φιλμ είναι λίγο πιο πολύπλοκη». Και το κρίσιμο για το slide το λέει το ίδιο το βιβλίο: το πρώτο στάδιο «είναι το κρισιμότερο στην όλη διαδικασία, γιατί καθορίζει το ποσοστό των κρυστάλλων αργύρου που θα παραμείνουν για τη μετέπειτα μετατροπή τους σε χρώμα» — δηλαδή η ποσότητα του χρώματος κλειδώνει από την αρχή. Η δεύτερη διαφορά είναι ορατή με γυμνό μάτι στα ίδια τα φιλμ: το αρνητικό είναι «αντεστραμμένο τονικά και χρωματικά» και έχει πορτοκαλί απόχρωση — που δεν είναι ελάττωμα: «είναι απαραίτητη για την εξουδετέρωση προβλημάτων που έχουν προέλθει από τη χρήση των διάφορων χρωστικών ουσιών»· το slide, αντίθετα, είναι ήδη η εικόνα. Γιατί το αρνητικό «συγχωρεί»: η αιτία είναι δομική — υπάρχει δεύτερο στάδιο, η εκτύπωση, όπου «η απόδοση των χρωμάτων επιτυγχάνεται με τη χρήση των φίλτρων ματζέντα, κίτρινου και κυανού σε διαφορετικές πυκνότητες» και γίνεται με δοκιμαστικά «για την εύρεση του χρόνου έκθεσης … αλλά και για τον έλεγχο των χρωμάτων». Στο αρνητικό διορθώνεις μετά τη λήψη· στο slide πρέπει να το πετύχεις τη στιγμή της λήψης. Το ίδιο επιβεβαιώνει και το κεφ.2, όπου το πρόβλημα της μπλε απόχρωσης «αυξάνεται ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούμε θετικά φιλμ (slides), γιατί τα φιλμ αυτά αποδίδουν πιο έντονα τη μπλε αυτή απόχρωση» — η ίδια ιδιότητα που τα κάνει ζωηρά, τα κάνει και αυστηρά. Ο σχολιασμός: και οι δύο εκτυπώσεις δείχνουν το ίδιο τοπίο, αλλά το slide δίνει πιο ζωηρά χρώματα· η διαφορά δεν είναι τυχαία, προκύπτει από τη διαφορετική διαδικασία εμφάνισης και από το αν υπάρχει ή όχι ενδιάμεσο στάδιο εκτύπωσης· και τελικά το ένα προσφέρει έλεγχο, το άλλο πιστότητα — η επιλογή είναι επαγγελματική απόφαση, όχι θέμα «ποιο είναι καλύτερο». (Οι συγκρίσεις κορεσμού και ανοχής συνάγονται από τα δεδομένα του βιβλίου· η ίδια η φωτογραφία είναι το ζητούμενο.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΞΕΚΙΝΑ ΕΞΗΓΩΝΤΑΣ ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΚΡΑΤΑ ΠΕΝΤΕ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΤΑΘΕΡΑ. Είναι πείραμα με ΜΙΑ μεταβλητή — και το να το πεις μόνος σου δείχνει επιστημονική σκέψη. Το ίδιο και το «ίδιο μέγεθος εκτύπωσης». ΜΗΝ ΠΕΙΣ ΑΠΛΩΣ «το slide έχει πιο ζωηρά χρώματα» — ΕΞΗΓΗΣΕ ΑΠΟ ΠΟΥ ΒΓΑΙΝΕΙ. Το βιβλίο δίνει δύο διαδικασίες: 3 στάδια το αρνητικό, 4 το θετικό. Και το slide ξεκινά με ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΗ εμφάνιση, που «είναι ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟΤΕΡΟ, γιατί καθορίζει το ποσοστό των κρυστάλλων αργύρου». ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΕΤΑΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ: «απαραίτητη για την εξουδετέρωση προβλημάτων … από τη χρήση των χρωστικών ουσιών». ⚠️ ΜΗΝ ΤΟ ΠΕΙΣ ΕΛΑΤΤΩΜΑ. ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΜΙΑ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: η ανοχή δεν είναι χημική ιδιότητα — είναι ΔΟΜΙΚΗ. Στο αρνητικό υπάρχει δεύτερο στάδιο, η εκτύπωση, με φίλτρα ματζέντα/κίτρινου/κυανού και δοκιμαστικά· στο slide δεν υπάρχει τίποτα μετά. 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΝΙΚΗΤΗ: το ένα δίνει ΕΛΕΓΧΟ, το άλλο ΠΙΣΤΟΤΗΤΑ.
Άσκηση 2 (σελ. 87) — Το ίδιο πορτραίτο με διαφορετικά δημιουργικά φίλτρα
Ερώτηση: Διαφορετικές λήψεις του ίδιου πορτραίτου με τη χρήση διαφορετικού τύπου δημιουργικού φίλτρου.
Απάντηση:
-
ΠΟΙΑ ΦΙΛΤΡΑ ΕΝΝΟΕΙ Η ΑΣΚΗΣΗ
⚠️ Ο όρος «δημιουργικό» ΔΕΝ είναι όρος του βιβλίου — το βιβλίο τα ονομάζει «φίλτρα ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΦΕ» και «φίλτρα ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΦΕ». Εκεί πρέπει να ψάξεις.
ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΣΕΙΣ: δεν είναι διορθωτικά. Τα διορθωτικά σβήνουν ένα σφάλμα· αυτά προσθέτουν σκόπιμα κάτι που δεν υπήρχε.
ΤΑ ΦΙΛΤΡΑ ΠΟΥ ΤΑΙΡΙΑΖΟΥΝ ΣΕ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ — ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ
| Φίλτρο | ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ (λόγια του βιβλίου) | Καταλληλότητα για πρόσωπο |
|---|---|---|
| ΔΙΑΧΥΣΕΩΣ | «ΜΑΛΑΚΩΝΕΙ την εικόνα και ΜΕΙΩΝΕΙ ΤΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ» → «ΡΟΜΑΝΤΙΚΗ ΑΙΣΘΗΣΗ» | ΤΟ ΚΑΤΕΞΟΧΗΝ ΦΙΛΤΡΟ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟΥ — το βιβλίο ρητά το συνιστά |
| ΣΠΟΤ | διαχύσεως με τρύπα στο κέντρο: «το αντικείμενο … στο κέντρο θα βγει ΚΑΘΑΡΟ, ενώ γύρω γύρω η εικόνα θα είναι ΘΟΛΗ» | απομονώνει το πρόσωπο από φόντο που ενοχλεί |
| ΟΜΙΧΛΗΣ | «παραλλαγή του διαχύσεως» → «ΠΑΡΑΜΥΘΕΝΙΑ ατμόσφαιρα» | ⚠️ το βιβλίο το προορίζει «στα ΤΟΠΙΑ» |
| ΑΣΤΕΡΙΣΚΟΣ | «μετατρέπει μια σημειακή φωτεινή πηγή σε ΑΣΤΕΡΑΚΙΑ» | μόνο αν υπάρχει σημειακή πηγή στο κάδρο |
| ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ | «επαναλαμβάνει το ΚΕΝΤΡΙΚΟ αντικείμενο … ομόκεντρες, παράλληλες ή τριγωνικές, από ΤΡΕΙΣ ΕΩΣ ΕΞΙ φορές» | έντονο εφέ — το πρόσωπο πολλαπλασιάζεται |
| ΧΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗΣ | «χρωματισμένα μόνο κατά το ένα ΗΜΙΣΥ τους», με τονική διαβάθμιση ως το σχεδόν λευκό | βάφει μόνο τη μισή εικόνα |
| ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΦΕ (σκούρα) | «παραγωγή ΜΟΝΟΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ φωτογραφιών … στις οποίες υπερισχύει ΕΝΑ μόνο έντονο χρώμα» | δραματικό, όχι ρεαλιστικό |
| ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΦΕ (φωτεινά) | «εμποδίζουν ΜΙΚΡΟ ΠΟΣΟΣΤΟ του χρώματος … αποδίδοντας μεγάλη ποικιλία χρωμάτων» | διακριτικό, «ζεσταίνει» ή «κρυώνει» τον τόνο |
⚠️ ΤΟ ΠΙΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΧΑΛΑΣΕΙ Η ΑΣΚΗΣΗ: Η ΕΚΘΕΣΗ
Δεν αρκεί να βιδώσεις το φίλτρο. «Εάν υπολογίσουμε τη φωτοέκθεση ΧΩΡΙΣ το φίλτρο … και φωτογραφήσουμε ΜΕ το φίλτρο, θα πάρουμε μια ΥΠΟΦΩΤΙΣΜΕΝΗ φωτογραφία.»
ΓΙΑ ΤΑ ΣΚΟΥΡΑ ΦΙΛΤΡΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΡΗΤΑ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ — BRACKETING:
«Χρειάζεται … να κάνουμε μία σειρά από λήψεις που θα διαφέρουν ως προς την έκθεση (bracketing) — για παράδειγμα, μία λήψη σύμφωνα με τις ενδείξεις του φωτομέτρου, μία με αύξηση της έκθεσης κατά ένα στοπ και μία με μείωση κατά ένα στοπ.»
Τα φωτεινά φίλτρα, αντίθετα, «απαιτούν … ΕΛΑΧΙΣΤΗ αύξηση στην έκθεση».
⚠️ ΚΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΦΩΤΟΜΕΤΡΟ: ακόμα και το T.T.L. «υπάρχει περίπτωση … να μας δώσει ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ ένδειξη …, όταν χρησιμοποιούμε αρκετά ΣΚΟΥΡΟ φίλτρο που έχει ως πιθανό αποτέλεσμα το ΦΩΤΟΚΥΤΤΑΡΟ … να ΞΕΓΕΛΑΣΘΕΙ».
⚠️ ΔΥΟ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΠΟΥ ΘΑ ΣΕ ΣΩΣΟΥΝ
1) ΒΙΝΙΕΤΑΡΙΣΜΑ. Αν βιδώσεις δύο ή τρία φίλτρα μαζί, «αυξάνονται οι πιθανότητες του βινιεταρίσματος» — «μαύρισμα στις άκρες της φωτογραφίας». Ένα φίλτρο τη φορά.
2) ΠΟΙΟΤΗΤΑ. «Τα φίλτρα πρέπει να είναι καλής κατασκευής …, γιατί πρόκειται για ένα ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΣΤΟΙΧΕΙΟ που τοποθετείται μπροστά από έναν προσεχτικά κατασκευασμένο φακό.»
ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΘΕΜΑ ΕΙΝΑΙ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ
Το βιβλίο δίνει την εξήγηση για το φίλτρο διαχύσεως: «είναι χρήσιμο για φωτογράφηση πορτραίτων όταν η ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΑΤΕΛΕΙΩΝ ενός προσώπου είναι ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ».
💡 Δηλαδή: στο τοπίο η λεπτομέρεια είναι ΑΡΕΤΗ· στο πρόσωπο μπορεί να είναι ΕΛΑΤΤΩΜΑ. Το ίδιο φίλτρο, αντίθετη κρίση, ανάλογα με το θέμα.
💡 ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΟΥ ΓΡΑΦΕΙΣ
Το βιβλίο κλείνει με δύο προειδοποιήσεις, και οι δύο αξίζουν να αναφερθούν:
1. «Τα φίλτρα αυτά ΔΕΝ μπορούν να χρησιμοποιούνται σε ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΒΑΣΗ.»
2. «ΕΠΑΦΙΕΤΑΙ ΣΤΟΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟ να ΤΑΙΡΙΑΞΕΙ το φίλτρο που έχει επιλέξει ΜΕ ΤΗΝ ΗΔΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ του.»
ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΟΥΣΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: δεν μαθαίνεις «τι κάνει κάθε φίλτρο» — μαθαίνεις ΠΟΤΕ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ.
⚠️ (Οι περιγραφές του αποτελέσματος είναι του βιβλίου· η καταλληλότητα για το συγκεκριμένο πορτραίτο είναι κρίση του φωτογράφου.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) ⚠️ Ο όρος «δημιουργικό φίλτρο» δεν είναι όρος του βιβλίου — το βιβλίο τα ονομάζει «φίλτρα χρωματικών εφέ» και «φίλτρα ειδικών εφέ», και εκεί πρέπει να ψάξεις. Το πρώτο που πρέπει να ξεχωρίσεις είναι ότι δεν είναι διορθωτικά: τα διορθωτικά σβήνουν ένα σφάλμα, αυτά προσθέτουν σκόπιμα κάτι που δεν υπήρχε. ΤΑ ΦΙΛΤΡΑ ΠΟΥ ΤΑΙΡΙΑΖΟΥΝ ΣΕ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ, ΜΕ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΟΥΣ: Διαχύσεως — «μαλακώνει την εικόνα και μειώνει τη λεπτομέρεια», δίνοντας «ρομαντική αίσθηση»· είναι το κατεξοχήν φίλτρο πορτραίτου, αφού το βιβλίο ρητά λέει ότι «είναι χρήσιμο για φωτογράφηση πορτραίτων όταν η λεπτομερής καταγραφή ατελειών ενός προσώπου είναι μειονέκτημα». Σποτ — διαχύσεως με τρύπα στο κέντρο: «το αντικείμενο … στο κέντρο θα βγει καθαρό, ενώ γύρω γύρω η εικόνα θα είναι θολή», άρα απομονώνει το πρόσωπο. Ομίχλης — «παραλλαγή του διαχύσεως», για «παραμυθένια ατμόσφαιρα», αν και το βιβλίο το προορίζει «στα τοπία». Αστερίσκος — «μετατρέπει μια σημειακή φωτεινή πηγή σε αστεράκια», άρα χρειάζεται σημειακή πηγή στο κάδρο. Πολλαπλών εικόνων — «επαναλαμβάνει το κεντρικό αντικείμενο … από τρεις έως έξι φορές». Χρωματικής διαβάθμισης — «χρωματισμένα μόνο κατά το ένα ήμισυ τους». Χρωματικών εφέ: τα σκούρα δίνουν «μονοχρωματικές φωτογραφίες … στις οποίες υπερισχύει ένα μόνο έντονο χρώμα», τα φωτεινά «εμποδίζουν μικρό ποσοστό του χρώματος … αποδίδοντας μεγάλη ποικιλία χρωμάτων». ⚠️ Το πιο κρίσιμο για να μη χαλάσει η άσκηση είναι η έκθεση: «εάν υπολογίσουμε τη φωτοέκθεση χωρίς το φίλτρο … και φωτογραφήσουμε με το φίλτρο, θα πάρουμε μια υποφωτισμένη φωτογραφία». Για τα σκούρα φίλτρα το βιβλίο δίνει ρητά τη μέθοδο του bracketing: «μία λήψη σύμφωνα με τις ενδείξεις του φωτομέτρου, μία με αύξηση της έκθεσης κατά ένα στοπ και μία με μείωση κατά ένα στοπ»· τα φωτεινά «απαιτούν … ελάχιστη αύξηση». Και προσοχή: ακόμα και το T.T.L. φωτόμετρο «υπάρχει περίπτωση … να μας δώσει λανθασμένη ένδειξη …, όταν χρησιμοποιούμε αρκετά σκούρο φίλτρο» που «ξεγελάει το φωτοκύτταρο». Δύο πρακτικά: μη βιδώνεις πολλά φίλτρα μαζί, γιατί «αυξάνονται οι πιθανότητες του βινιεταρίσματος» («μαύρισμα στις άκρες της φωτογραφίας»)· και προτίμησε φίλτρα «καλής κατασκευής», αφού πρόκειται για «ένα επιπλέον στοιχείο που τοποθετείται μπροστά από έναν προσεχτικά κατασκευασμένο φακό». Το συμπέρασμα το δίνει το ίδιο το βιβλίο με δύο προειδοποιήσεις: τα φίλτρα εφέ «δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται σε καθημερινή βάση», και «επαφίεται στον φωτογράφο να ταιριάξει το φίλτρο που έχει επιλέξει με την ήδη υπάρχουσα ατμόσφαιρα του θέματός του» — δηλαδή η άσκηση δεν σου μαθαίνει τι κάνει κάθε φίλτρο, αλλά πότε ταιριάζει. (Οι περιγραφές του αποτελέσματος είναι του βιβλίου· η καταλληλότητα για το συγκεκριμένο πορτραίτο είναι κρίση του φωτογράφου.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ΠΡΩΤΑ ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΕ ΤΟΝ ΟΡΟ: «δημιουργικό φίλτρο» δεν το λέει το βιβλίο — λέει «φίλτρα ΧΡΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΦΕ» και «φίλτρα ΕΙΔΙΚΩΝ ΕΦΕ». Χρησιμοποίησε τους όρους του βιβλίου και αντιδιάστειλέ τα από τα ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ: σβήνουν σφάλμα ≠ προσθέτουν σκόπιμα. ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΙΑΧΥΣΕΩΣ — γιατί το βιβλίο ΤΟ ΣΥΝΔΕΕΙ ΡΗΤΑ ΜΕ ΤΟ ΠΟΡΤΡΑΙΤΟ: «όταν η λεπτομερής καταγραφή ΑΤΕΛΕΙΩΝ ενός προσώπου είναι ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ». Αυτή η φράση απαντά στο «γιατί πορτραίτο». ΑΝΑΦΕΡΕ 3-4 ΦΙΛΤΡΑ, ΟΧΙ ΟΛΑ — αλλά με το αποτέλεσμά τους: σποτ (κέντρο καθαρό, γύρω θολό), αστερίσκος, πολλαπλών εικόνων (3 έως 6 φορές), σκούρα χρωματικών εφέ (μονοχρωματική εικόνα). ⚠️ ΚΑΙ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ — ΕΚΕΙ ΧΑΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ: φωτομέτρηση χωρίς φίλτρο → υποφωτισμένη φωτογραφία. Το βιβλίο δίνει ονομαστικά τη λύση: BRACKETING — κανονική, +1 στοπ, −1 στοπ. Γράψε τη λέξη. 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «επαφίεται στον φωτογράφο να ταιριάξει το φίλτρο … με την ήδη υπάρχουσα ατμόσφαιρα του θέματος». Δείχνει ότι κατάλαβες πως η άσκηση αφορά ΚΡΙΣΗ, όχι τεχνική.
Άσκηση 3 (σελ. 87) — Χρωματική κάρτα και έντεκα εκθέσεις σε ένα κοντάκτ
Ερώτηση: Ταυτόχρονη φωτογράφηση θέματος και χρωματικής κάρτας με μεσημεριανό ήλιο. Το θέμα θα πρέπει να περιέχει γνωστά στοιχεία (άνθρωπο, δέντρα κ.λ.π.) και η χρωματική κάρτα να είναι σε εμφανές σημείο του κάδρου. Η λήψη θα γίνει με μηχανή μικρού φορμά και έγχρωμο αρνητικό. Με βάση τις ενδείξεις του φωτομέτρου θα γίνουν υποεκθέσεις και υπερεκθέσεις ± 5 stop. Στη συνέχεια το φιλμ θα εμφανιστεί και θα εκτυπωθεί εξ επαφής πάνω σε χαρτί 20 επί 25 cm (κοντάκτ), με σκοπό τη σύγκριση και τον σχολιασμό της απόδοσης των χρωμάτων στις διαφορετικές εκθέσεις.
Απάντηση:
-
ΚΑΘΕ ΟΡΟΣ ΤΗΣ ΕΚΦΩΝΗΣΗΣ ΕΧΕΙ ΛΟΓΟ — ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΕ ΤΟΥΣ
| Απαίτηση | Γιατί την βάζει η άσκηση |
|---|---|
| ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΡΤΑ | ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΣΥΓΚΡΙΣΗΣ — γνωστά, τυποποιημένα χρώματα σε κάθε καρέ |
| ΓΝΩΣΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (άνθρωπος, δέντρα) | ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΚΟ μέτρο — ξέρεις πώς πρέπει να είναι το δέρμα και το φύλλωμα |
| ΜΕΣΗΜΕΡΙΑΝΟΣ ΗΛΙΟΣ | σταθερή, γνωστή θερμοκρασία χρώματος — καμία χρωματική απόκλιση να μπερδέψει το πείραμα |
| ΜΙΚΡΟ ΦΟΡΜΑ | χωράνε ΠΟΛΛΑ καρέ σε ένα φιλμ — χρειάζονται έντεκα |
| ΕΓΧΡΩΜΟ ΑΡΝΗΤΙΚΟ | έχει ΜΕΓΑΛΗ ΑΝΟΧΗ — με slide τα ακραία καρέ θα ήταν τελείως κενά |
| ΚΟΝΤΑΚΤ (εξ επαφής) | ΟΛΑ ΤΑ ΚΑΡΕ ΣΕ ΕΝΑ ΦΥΛΛΟ, ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΚΤΥΠΩΣΗ |
ΤΟ ΚΟΝΤΑΚΤ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ: αν τύπωνες χωριστά κάθε καρέ, θα διόρθωνες την έκθεση στην εκτύπωση και θα εξαφάνιζες ακριβώς αυτό που θέλεις να μελετήσεις.
ΠΟΣΕΣ ΛΗΨΕΙΣ ΕΙΝΑΙ; ΕΝΤΕΚΑ
−5 −4 −3 −2 −1 ΚΑΝΟΝΙΚΗ +1 +2 +3 +4 +5Είναι bracketing ακραίας κλίμακας — πολύ πιο μεγάλης από το «μία κανονική, μία +1, μία −1» που δίνει το βιβλίο για τα φίλτρα εφέ. Σκοπός: να δεις πού ΣΠΑΕΙ το φιλμ.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ ΣΤΟ ΚΟΝΤΑΚΤ — ΤΡΕΙΣ ΖΩΝΕΣ
| Ζώνη | Καρέ | Τι θα δεις |
|---|---|---|
| ⚠️ ΒΑΘΙΑ ΥΠΟΕΚΘΕΣΗ | −5 έως −3 | σκοτεινά, «λασπωμένα»· τα χρώματα της κάρτας ΔΕΝ ΞΕΧΩΡΙΖΟΥΝ μεταξύ τους· κορεσμός φαινομενικά υψηλός αλλά τόνοι κλειστοί |
| ΧΡΗΣΙΜΟ ΕΥΡΟΣ | −2 έως +2 (περίπου) | ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΙΜΑ ΧΡΩΜΑΤΑ σε όλα· η κάρτα δείχνει τη διαφορά, αλλά η εικόνα «στέκει» |
| ⚠️ ΒΑΘΙΑ ΥΠΕΡΕΚΘΕΣΗ | +3 έως +5 | ξεπλυμένα, ωχρά· τα χρώματα ΞΑΣΠΡΙΖΟΥΝ προς το λευκό· χάνεται ο ΚΟΡΕΣΜΟΣ |
Η ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ: η υποέκθεση και η υπερέκθεση ΔΕΝ είναι συμμετρικές. Στην υπερέκθεση τα χρώματα ξεπλένονται· στην υποέκθεση σκοτεινιάζουν και μπερδεύονται μεταξύ τους.
ΤΟ ΓΙΑΤΙ — ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΦΙΛΜ
Το έγχρωμο φιλμ έχει τρεις φωτοευαίσθητες επιστρώσεις, «κάθε μία … ευαίσθητη στο ΕΝΑ ΤΡΙΤΟ του φωτοφάσματος»: μπλε → κίτρινη χρωστική, πράσινο → ματζέντα, κόκκινο → κυανή.
ΚΑΙ ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ Η ΑΙΤΙΑ: οι τρεις στρώσεις ΔΕΝ αντιδρούν ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟ ΙΔΙΟ στα άκρα της κλίμακας. Όταν η έκθεση φύγει πολύ, η μία στρώση «τελειώνει» πριν από τις άλλες, και τότε δεν χάνεται μόνο η φωτεινότητα — αλλοιώνεται και Η ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ.
⚠️ (Η ανομοιόμορφη συμπεριφορά των τριών στρώσεων στα άκρα δεν διατυπώνεται ρητά από το βιβλίο· είναι συναγωγή από την περιγραφή της κατασκευής. Δήλωσέ το ως συναγωγή.)
ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ Η ΑΣΚΗΣΗ ΘΕΛΕΙ ΑΝΘΡΩΠΟ ΚΑΙ ΔΕΝΤΡΑ
Το βιβλίο εξηγεί γιατί η κρίση του χρώματος δεν είναι αντικειμενική: «κάθε απόπειρα … ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ενός χρώματος θα ήταν ΑΤΟΠΗ, αφού δεν υπάρχει τρόπος αντικειμενικής μέτρησης» — επιδρούν η ψυχολογική κατάσταση, το πολιτισμικό υπόβαθρο, οι συνθήκες φωτισμού.
Η ΑΣΚΗΣΗ ΤΟ ΠΑΡΑΚΑΜΠΤΕΙ ΜΕ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΥΣ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ:
α) η ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΡΤΑ δίνει σταθερή αναφορά — μετράς, δεν κρίνεις.
β) ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ και τα ΔΕΝΤΡΑ δίνουν «χρώματα μνήμης» — ξέρεις πώς είναι το δέρμα και το πράσινο, και βλέπεις αμέσως πότε «ξεφεύγει».
💡 Οι δύο μέθοδοι ΕΛΕΓΧΟΥΝ Η ΜΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ.
💡 Ο ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΠΟΥ ΖΗΤΑ Η ΑΣΚΗΣΗ
1. Υπάρχει ΕΥΡΟΣ ΑΝΟΧΗΣ — γύρω στα ± 2 stop — μέσα στο οποίο το έγχρωμο αρνητικό δίνει χρησιμοποιήσιμη εικόνα.
2. Έξω από αυτό, η βλάβη ΔΕΝ είναι μόνο στη φωτεινότητα, είναι ΣΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ.
3. Τα δύο άκρα ΔΕΝ βλάπτουν με τον ίδιο τρόπο: υπερέκθεση → ΞΕΠΛΥΜΑ · υποέκθεση → ΜΠΕΡΔΕΜΑ.
💡 ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: ακριβώς επειδή το αρνητικό έχει αυτή την ανοχή, «η απόδοση των χρωμάτων» μπορεί να διορθωθεί στην εκτύπωση με τα φίλτρα ματζέντα, κίτρινου, κυανού. Με slide, το πείραμα θα είχε δώσει μόνο 3-4 χρησιμοποιήσιμα καρέ αντί για πέντε.
⚠️ (Το εύρος «± 2 stop» είναι ενδεικτικό — εξαρτάται από το φιλμ. Το ζητούμενο είναι να βρεις πού είναι ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΟΥ όριο, κοιτάζοντας το κοντάκτ.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Κάθε όρος της εκφώνησης έχει λόγο. Η χρωματική κάρτα δίνει αντικειμενικό μέτρο σύγκρισης — γνωστά, τυποποιημένα χρώματα σε κάθε καρέ. Τα «γνωστά στοιχεία» (άνθρωπος, δέντρα) δίνουν το υποκειμενικό μέτρο: ξέρεις πώς πρέπει να είναι το δέρμα και το φύλλωμα. Ο μεσημεριανός ήλιος εξασφαλίζει σταθερή, γνωστή θερμοκρασία χρώματος, ώστε καμία χρωματική απόκλιση να μη μπερδέψει το πείραμα. Το μικρό φορμά χρειάζεται επειδή οι λήψεις είναι έντεκα (−5 … κανονική … +5). Το έγχρωμο αρνητικό επιλέγεται επειδή έχει μεγάλη ανοχή — με slide τα ακραία καρέ θα ήταν τελείως κενά. Και το κοντάκτ είναι το κλειδί όλης της άσκησης: αν τύπωνες χωριστά κάθε καρέ, θα διόρθωνες την έκθεση στην εκτύπωση και θα εξαφάνιζες ακριβώς αυτό που θέλεις να μελετήσεις· εξ επαφής, όλα τα καρέ δέχονται την ίδια ακριβώς εκτύπωση. ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ — τρεις ζώνες: στα −5 έως −3 εικόνες σκοτεινές και «λασπωμένες», όπου τα χρώματα της κάρτας δεν ξεχωρίζουν μεταξύ τους· από −2 έως +2 περίπου, χρησιμοποιήσιμες εικόνες με αναγνωρίσιμα χρώματα· στα +3 έως +5 εικόνες ξεπλυμένες και ωχρές, όπου τα χρώματα ξασπρίζουν προς το λευκό και χάνεται ο κορεσμός. Η παρατήρηση που κάνει την άσκηση είναι ότι τα δύο άκρα δεν είναι συμμετρικά: η υπερέκθεση ξεπλένει, η υποέκθεση μπερδεύει. ΤΟ ΓΙΑΤΙ προκύπτει από την κατασκευή του φιλμ: έχει τρεις φωτοευαίσθητες επιστρώσεις, «κάθε μία … ευαίσθητη στο ένα τρίτο του φωτοφάσματος» (μπλε → κίτρινη χρωστική, πράσινο → ματζέντα, κόκκινο → κυανή), και οι τρεις δεν αντιδρούν ακριβώς το ίδιο στα άκρα της κλίμακας· όταν η έκθεση φύγει πολύ, η μία στρώση «τελειώνει» πριν από τις άλλες, οπότε δεν χάνεται μόνο η φωτεινότητα αλλά αλλοιώνεται και η ισορροπία των χρωμάτων. ⚠️ (Η ανομοιόμορφη συμπεριφορά των τριών στρώσεων στα άκρα δεν διατυπώνεται ρητά από το βιβλίο — είναι συναγωγή από την περιγραφή της κατασκευής.) Γιατί άνθρωπος και δέντρα: το βιβλίο εξηγεί ότι «κάθε απόπειρα … αντικειμενικού προσδιορισμού ενός χρώματος θα ήταν άτοπη, αφού δεν υπάρχει τρόπος αντικειμενικής μέτρησης», αφού επιδρούν «τα ερεθίσματα και η ψυχολογική κατάσταση του παρατηρητή, το πολιτισμικό του υπόβαθρο, το γενικότερο κλίμα της στιγμής». Η άσκηση το παρακάμπτει με δύο τρόπους ταυτόχρονα: η κάρτα δίνει σταθερή αναφορά (μετράς, δεν κρίνεις), και τα χρώματα μνήμης (δέρμα, πράσινο) σου δείχνουν αμέσως πότε ξέφυγε — οι δύο μέθοδοι ελέγχουν η μία την άλλη. Ο σχολιασμός: υπάρχει εύρος ανοχής, γύρω στα ± 2 stop, μέσα στο οποίο το έγχρωμο αρνητικό δίνει χρησιμοποιήσιμη εικόνα· έξω από αυτό η βλάβη δεν είναι μόνο στη φωτεινότητα αλλά στα χρώματα· και τα δύο άκρα δεν βλάπτουν με τον ίδιο τρόπο. Πρακτικά, ακριβώς επειδή το αρνητικό έχει αυτή την ανοχή, η «απόδοση των χρωμάτων» μπορεί να διορθωθεί στην εκτύπωση «με τη χρήση των φίλτρων ματζέντα, κίτρινου και κυανού σε διαφορετικές πυκνότητες». (Το εύρος «± 2 stop» είναι ενδεικτικό και εξαρτάται από το φιλμ — το ζητούμενο είναι να βρεις πού είναι το δικό σου όριο, κοιτάζοντας το κοντάκτ.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΑΠΟΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΕ ΤΗΝ ΕΚΦΩΝΗΣΗ — ΚΑΘΕ ΟΡΟΣ ΕΧΕΙ ΛΟΓΟ. Αν εξηγήσεις γιατί ζητά κάρτα, γνωστά στοιχεία, μεσημεριανό ήλιο, αρνητικό και κοντάκτ, έχεις ήδη γράψει τη μισή απάντηση. ΤΟ ΠΙΟ ΕΞΥΠΝΟ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΟΝΤΑΚΤ: αν τύπωνες χωριστά κάθε καρέ, θα διόρθωνες την έκθεση στην εκτύπωση και θα κατέστρεφες το πείραμα. Ελάχιστοι το σκέφτονται — γράψ' το. ΜΕΤΡΗΣΕ ΤΙΣ ΛΗΨΕΙΣ: ΕΙΝΑΙ ΕΝΤΕΚΑ (−5 έως +5), όχι δέκα. ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: τα δύο άκρα ΔΕΝ βλάπτουν με τον ίδιο τρόπο. ΥΠΕΡΕΚΘΕΣΗ → ΞΕΠΛΥΜΑ (χάνεται ο κορεσμός) · ΥΠΟΕΚΘΕΣΗ → ΜΠΕΡΔΕΜΑ (τα χρώματα δεν ξεχωρίζουν). Δεν είναι συμμετρικά. ΓΙΑ ΤΟ «ΓΙΑΤΙ», ΣΤΗΡΙΞΟΥ ΣΤΙΣ ΤΡΕΙΣ ΣΤΡΩΣΕΙΣ: αν η μία τελειώσει πριν από τις άλλες, αλλοιώνεται η ισορροπία των χρωμάτων — ⚠️ αλλά δήλωσε ότι το συνάγεις, το βιβλίο δεν το λέει ρητά. 💡 ΤΕΛΟΣ, ΣΥΝΔΕΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 1: με slide το ίδιο πείραμα θα έδινε πολύ λιγότερα χρησιμοποιήσιμα καρέ. Η επιλογή «έγχρωμο αρνητικό» ΔΕΝ είναι τυχαία.
Άσκηση 4 (σελ. 87) — Εσωτερικός χώρος με φιλμ ημέρας και λάμπες φθορισμού
Ερώτηση: Να φωτογραφηθεί ένας εσωτερικός χώρος με φιλμ ημέρας και με φωτισμό λαμπτήρων φθορισμού. Τι φίλτρο θα χρησιμοποιήσουμε και γιατί;
Απάντηση:
-
✅ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ: FLD (fluorecent daylight) — ΤΟ ΜΑΤΖΕΝΤΑ ΦΙΛΤΡΟ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ
Το βιβλίο δίνει την απάντηση ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ, με δύο ονομασίες που εννοούν το ίδιο πράγμα:
| Πού | Ονομασία | Ακριβής διατύπωση |
|---|---|---|
| Κεφ. III, «Φίλτρα μετατροπής» | FLD | «φίλτρα ειδικά για χρήση σε φωτισμό ΦΘΟΡΙΟΥ FL … σε δύο τύπους: για φωτογράφηση με φιλμ ημέρας ονομάζονται FLD (fluorecent daylight) και FLT ή FLB (fluorecent tungsten)» |
| Κεφ. II, «Φίλτρα διορθωτικά» | ΜΑΤΖΕΝΤΑ — FL ή CC30M | «τα διορθωτικά φίλτρα που χρησιμοποιούνται για τη ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ … είναι φίλτρα σε απόχρωση ΜΑΤΖΕΝΤΑΣ (FL ή CC30M)» |
ΕΠΕΙΔΗ ΤΟ ΦΙΛΜ ΕΙΝΑΙ ΗΜΕΡΑΣ, ΔΙΑΛΕΓΕΙΣ ΤΟ FLD, ΟΧΙ ΤΟ FLT/FLB. Το D σημαίνει daylight — είναι το γράμμα που απαντά στην ερώτηση.
ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» — ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ
ΒΗΜΑ 1: ΤΙ ΕΚΠΕΜΠΕΙ Ο ΦΘΟΡΙΣΜΟΣ
Οι λαμπτήρες φθορισμού εκπέμπουν ΠΡΑΣΙΝΗ κυριαρχία: «η θερμοκρασία χρώματός τους ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΑΘΕΡΗ, έχει ως αποτέλεσμα άλλοι να εκπέμπουν ακτινοβολία στην οποία ΥΠΕΡΤΕΡΕΙ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ μήκος κύματος».
ΒΗΜΑ 2: ΤΙ ΘΑ ΓΙΝΟΤΑΝ ΧΩΡΙΣ ΦΙΛΤΡΟ
Το φιλμ ημέρας είναι ζυγισμένο για 5500 K και δεν έχει τρόπο να «ξέρει» ότι το φως είναι πράσινωπό. Θα κατέγραφε ό,τι του δόθηκε → ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΙΚΟΝΑ ΘΑ ΕΒΓΑΙΝΕ ΜΕ ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ — και ιδίως τα πρόσωπα, που θα φαίνονταν νοσηρά.
ΒΗΜΑ 3: ΓΙΑΤΙ ΜΑΤΖΕΝΤΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΚΑΤΙ ΑΛΛΟ
Εδώ μπαίνει η θεωρία των συμπληρωματικών χρωμάτων του κεφαλαίου:
Η ΜΑΤΖΕΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΟΥ ΠΡΑΣΙΝΟΥ.
Το βιβλίο το λέει με δύο τρόπους: R + B = Μ (η ματζέντα φτιάχνεται από κόκκινο και μπλε — χωρίς πράσινο), και «το ματζέντα φίλτρο ΣΥΓΚΡΑΤΕΙ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ και αφήνει να περάσει το μπλε και το κόκκινο».
ΑΡΑ Η ΑΛΥΣΙΔΑ ΚΛΕΙΝΕΙ: ο φθορισμός δίνει ΠΡΑΣΙΝΟ περίσσευμα · το ματζέντα φίλτρο ΣΥΓΚΡΑΤΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ · η ισορροπία αποκαθίσταται.
💡 Και το γενικό: «αν … εμποδιστεί να περάσει κάποια ακτινοβολία, το φως θα έχει τον ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΤΟΝΟ της ακτινοβολίας που συγκρατήθηκε».
⚠️ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΡΙΣΤΗ: Ο ΦΘΟΡΙΣΜΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΟΣ
Δεν αρκεί να πεις «FLD και τελείωσε». Το βιβλίο προειδοποιεί ρητά ότι εδώ η διόρθωση δεν είναι σίγουρη:
«Επειδή, όμως, η ΕΠΙΛΟΓΗ του διορθωτικού φίλτρου ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΥΚΟΛΗ ΥΠΟΘΕΣΗ όταν πρόκειται για λάμπες φθορισμού, αφού η θερμοκρασία χρώματος ΔΙΑΦΕΡΕΙ ΑΠΟ ΠΗΓΗ ΣΕ ΠΗΓΗ, καλό είναι να συμβουλεύεται κανείς ΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΤΩΝ ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΩΝ ΦΙΛΤΡΩΝ που διατίθενται στην αγορά από τους κατασκευαστές των φωτογραφικών φιλμ.»
Και ο λόγος είναι δομικός: «σε άλλους υπερτερεί το ΠΡΑΣΙΝΟ …, ενώ σε άλλους ΤΟ ΚΟΚΚΙΝΟ …, πράγμα που τους κάνει ΔΥΣΧΡΗΣΤΟΥΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΧΡΩΜΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ, αφού οι διορθώσεις που απαιτούνται ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΣΤΑΘΕΡΕΣ».
ΑΡΑ Η ΠΛΗΡΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ: FLD ως ΑΦΕΤΗΡΙΑ, και μέτρηση με ΚΕΛΒΙΝΟΜΕΤΡΟ ή πίνακες κατασκευαστή για την ακριβή πυκνότητα — αφού τα διορθωτικά μπαίνουν «με ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΑΝΑΛΟΓΗ ΤΗΣ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΩΣ».
⚠️ ΔΥΟ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΧΩΡΟ
1) ΜΟΝΟ ΜΙΑ ΠΗΓΗ. «Δύο ή περισσότερες φωτιστικές πηγές με ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ θερμοκρασία χρώματος δίνουν μία ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗ … ΑΠΟΧΡΩΣΗ που ΧΑΛΑΕΙ ΤΗ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ.» ⚠️ Άρα κλείσε τα παράθυρα και σβήσε κάθε άλλο φωτιστικό — αλλιώς κανένα φίλτρο δεν διορθώνει τίποτα.
2) ΤΑΧΥΤΗΤΑ. Λόγω των αυξομειώσεων στην ένταση των λαμπτήρων φθορισμού, «είναι ΔΥΣΚΟΛΗ η λήψη με χρόνους έκθεσης … ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΥΣ ΑΠΟ 1/50 του δευτερολέπτου». Μείνε στα αργά.
💡 ΚΑΙ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΦΙΛΤΡΟΥ: κάθε φίλτρο απορροφά φως — αν φωτομετρήσεις χωρίς αυτό, θα πάρεις υποφωτισμένη εικόνα.
Σύνοψη: ✅ Η απάντηση είναι το FLD (fluorecent daylight) — το φίλτρο ματζέντας για φθορισμό. Το βιβλίο τη δίνει δύο φορές, με δύο ονομασίες που εννοούν το ίδιο πράγμα: στο κεφ. III, «υπάρχουν και κάποια φίλτρα ειδικά για χρήση σε φωτισμό φθορίου FL … σε δύο τύπους: για φωτογράφηση με φιλμ ημέρας … ονομάζονται FLD (fluorecent daylight) και FLT ή FLB (fluorecent tungsten)»· και στο κεφ. II, «τα διορθωτικά φίλτρα που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της πράσινης ακτινοβολίας … είναι φίλτρα σε απόχρωση ματζέντας (FL ή CC30M)». Επειδή το φιλμ είναι ημέρας, διαλέγεις το FLD και όχι το FLT/FLB — το «D» σημαίνει daylight, και είναι το γράμμα που απαντά στην ερώτηση. ΤΟ ΓΙΑΤΙ, ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ. (1) Οι λαμπτήρες φθορισμού εκπέμπουν πράσινη κυριαρχία: «η θερμοκρασία χρώματός τους δεν είναι σταθερή, έχει ως αποτέλεσμα άλλοι να εκπέμπουν ακτινοβολία στην οποία υπερτερεί το πράσινο μήκος κύματος». (2) Το φιλμ ημέρας είναι ζυγισμένο για 5500 K και θα κατέγραφε ό,τι του δόθηκε — ολόκληρη η εικόνα θα έβγαινε με πράσινη απόχρωση, και ιδίως τα πρόσωπα θα φαίνονταν νοσηρά. (3) Και γιατί ματζέντα: επειδή η ματζέντα είναι το συμπληρωματικό του πράσινου. Το βιβλίο το λέει με δύο τρόπους — R + B = Μ (η ματζέντα φτιάχνεται από κόκκινο και μπλε, χωρίς πράσινο), και «το ματζέντα φίλτρο συγκρατεί το πράσινο και αφήνει να περάσει το μπλε και το κόκκινο». Η αλυσίδα κλείνει: ο φθορισμός δίνει πράσινο περίσσευμα, το ματζέντα φίλτρο συγκρατεί ακριβώς το πράσινο, η ισορροπία αποκαθίσταται — σύμφωνα με τον γενικό κανόνα ότι αν «εμποδιστεί να περάσει» μια ακτινοβολία, το φως παίρνει «τον συμπληρωματικό τόνο της ακτινοβολίας που συγκρατήθηκε». ⚠️ Το σημείο που κάνει την απάντηση πλήρη είναι ότι ο φθορισμός δεν είναι προβλέψιμος. Το βιβλίο προειδοποιεί ρητά: «επειδή … η επιλογή του διορθωτικού φίλτρου δεν είναι εύκολη υπόθεση όταν πρόκειται για λάμπες φθορισμού, αφού η θερμοκρασία χρώματος διαφέρει από πηγή σε πηγή, καλό είναι να συμβουλεύεται κανείς τους πίνακες των διορθωτικών φίλτρων … από τους κατασκευαστές των φωτογραφικών φιλμ» — και ο λόγος είναι δομικός, αφού σε άλλους λαμπτήρες «υπερτερεί το πράσινο» και σε άλλους «το κόκκινο», πράγμα που τους κάνει «δύσχρηστους για την έγχρωμη φωτογραφία, αφού οι διορθώσεις που απαιτούνται δεν είναι σταθερές». Άρα η πλήρης απάντηση έχει δύο σκέλη: FLD ως αφετηρία, και μέτρηση με κελβινόμετρο ή τους πίνακες του κατασκευαστή για την ακριβή πυκνότητα, αφού τα διορθωτικά μπαίνουν «με πυκνότητα ανάλογη της χρωματικής αποκλίσεως». ⚠️ Δύο πρακτικά για τον εσωτερικό χώρο: πρώτον, μία μόνο πηγή — «δύο ή περισσότερες φωτιστικές πηγές με διαφορετική θερμοκρασία χρώματος δίνουν μία ανεπιθύμητη … απόχρωση που χαλάει τη χρωματική ισορροπία», άρα κλείνεις τα παράθυρα και σβήνεις κάθε άλλο φωτιστικό· δεύτερον, μείνε στις αργές ταχύτητες, αφού λόγω των αυξομειώσεων στην ένταση «είναι δύσκολη η λήψη με χρόνους έκθεσης … μικρότερους από 1/50 του δευτερολέπτου». Και μην ξεχάσεις τον συντελεστή φίλτρου: κάθε φίλτρο απορροφά φως, οπότε φωτομέτρηση χωρίς αυτό δίνει υποφωτισμένη εικόνα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΕ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ — ΔΩΣΕ ΤΗΝ ΚΑΘΑΡΑ ΚΑΙ ΑΜΕΣΩΣ: FLD. Και εξήγησε το γράμμα: D = daylight, γι' αυτό όχι το FLT/FLB που είναι για tungsten. ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ που δίνει το κεφ.2: ματζέντα, FL ή CC30M. Δείχνει ότι διάβασες ΟΛΟ το βιβλίο, όχι μόνο το κεφάλαιο. ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ: ο φθορισμός δίνει ΠΡΑΣΙΝΟ · η ΜΑΤΖΕΝΤΑ είναι το συμπληρωματικό του πράσινου · «το ματζέντα φίλτρο ΣΥΓΚΡΑΤΕΙ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ». Αν προσθέσεις και το R + B = M (φτιάχνεται χωρίς πράσινο), δείχνεις ότι δεν απομνημόνευσες τον κωδικό αλλά κατάλαβες τον μηχανισμό. ⚠️ ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: μην πεις «FLD και τελείωσε». Το βιβλίο ρητά λέει ότι στον φθορισμό η επιλογή «δεν είναι εύκολη υπόθεση», γιατί «η θερμοκρασία χρώματος διαφέρει από πηγή σε πηγή» και «οι διορθώσεις … δεν είναι σταθερές». Άρα: FLD ως αφετηρία + ΚΕΛΒΙΝΟΜΕΤΡΟ ή πίνακες κατασκευαστή. 💡 ΔΥΟ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΓΙΑ ΜΠΟΝΟΥΣ: σβήσε κάθε άλλη πηγή (αλλιώς «ανεπιθύμητη απόχρωση» και κανένα φίλτρο δεν σώζει), και μείνε πάνω από 1/50 — ο φθορισμός αυξομειώνεται με τη φάση του ρεύματος.
Άσκηση 5 (σελ. 87) — Γραφείο με λαμπτήρες πυρακτώσεως και φιλμ ημέρας
Ερώτηση: Να φωτογραφήσετε τον εσωτερικό χώρο ενός γραφείου, όπου ο φωτισμός θα προέρχεται από λαμπτήρες πυρακτώσεως και το φιλμ που θα χρησιμοποιήσετε θα είναι κατάλληλο για φως ημέρας. Τι φίλτρο θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε για να βγει σωστά η εικόνα σε σχέση με τα χρώματα και γιατί;
Απάντηση:
-
✅ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΜΠΛΕ ΦΙΛΤΡΟ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ — 80Α ή 80Β
Και εδώ το βιβλίο απαντά ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ:
| Πού | Διατύπωση |
|---|---|
| Κεφ. II | «όταν γίνεται λήψη με φιλμ ημέρας και τεχνητό φωτισμό χρησιμοποιείται ένα ΜΠΛΕ ΦΙΛΤΡΟ (80Α ή 80Β)» |
| Κεφ. III, «Φίλτρα μετατροπής» | «στην πρώτη σειρά ανήκουν εκείνα των οποίων το χρώμα είναι ΣΚΟΥΡΟ ΜΠΛΕ και χρησιμοποιούνται όταν φωτογραφίζουμε με φιλμ ημέρας σε τεχνητό φωτισμό, ώστε να ΕΞΑΦΑΝΙΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ» |
ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: είναι φίλτρο ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ, όχι εξισορρόπησης. Τα μετατροπής «μετατρέπουν μια ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ χρωματική θερμοκρασία σε ΚΑΠΟΙΑ ΑΛΛΗ» — και εδώ η απόκλιση είναι ΤΕΡΑΣΤΙΑ, όχι μικρή.
ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» — ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
| Στοιχείο | Θερμοκρασία χρώματος |
|---|---|
| ΦΙΛΜ ΗΜΕΡΑΣ (ζυγισμένο για…) | 5500 K |
| ΛΑΜΠΤΗΡΕΣ ΠΥΡΑΚΤΩΣΕΩΣ | 3200 K (ή 3400 K) |
| ⚠️ ΑΠΟΚΛΙΣΗ | ΠΕΡΙΠΟΥ 2300 ΒΑΘΜΟΙ |
Ο κανόνας που εξηγεί τα πάντα: «όσο ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΗ θερμοκρασία χρώματος έχουμε από μια φωτεινή πηγή, τόσο ΠΛΟΥΣΙΟΤΕΡΟ είναι το φως σε ΚΟΚΚΙΝΕΣ ΚΑΙ ΚΙΤΡΙΝΕΣ ακτίνες».
ΑΡΑ ΧΩΡΙΣ ΦΙΛΤΡΟ: το φιλμ, ζυγισμένο για ψυχρότερο φως, δέχεται πολύ θερμότερο → «το αποτέλεσμα … θα είναι μια ΕΝΤΟΝΗ ΚΙΤΡΙΝΗ ΑΠΟΧΡΩΣΗ» (κεφ. III), ή, με τη διατύπωση του κεφ. II, πρέπει να απορροφηθεί «η υπερβολικά ΚΟΚΚΙΝΗ ακτινοβολία».
💡 ⚠️ (Οι δύο διατυπώσεις δεν αντιφάσκουν — και οι δύο περιγράφουν ΘΕΡΜΟ φως. Το κεφ.2 λέει «κόκκινη», το κεφ.3 «κίτρινη».)
ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΜΠΛΕ
Το βιβλίο δίνει τη λειτουργία ρητά: «πρέπει να χρησιμοποιηθεί ένα μπλε φίλτρο, ώστε να ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΕΙ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΑ ΚΟΚΚΙΝΗΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑΣ που εκπέμπουν αυτές οι φωτιστικές πηγές».
ΚΑΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΤΟ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ: ΜΠΛΕ ↔ ΚΙΤΡΙΝΟ είναι ζευγάρι συμπληρωματικών («B + Y = λευκό»). Το μπλε φίλτρο σβήνει το κίτρινο περίσσευμα.
💡 Ο ΜΝΗΜΟΝΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΓΙΑ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ: ΘΕΡΜΟ ΦΩΣ → ΨΥΧΡΟ ΦΙΛΤΡΟ · ΨΥΧΡΟ ΦΩΣ → ΘΕΡΜΟ ΦΙΛΤΡΟ.
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 4 — ΓΡΑΨΕ ΤΗΝ, ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ
| Άσκηση 4 | Άσκηση 5 | |
|---|---|---|
| Πηγή | φθορισμός | πυρακτώσεως |
| Περίσσευμα | ΠΡΑΣΙΝΟ | ΚΙΤΡΙΝΟ / ΚΟΚΚΙΝΟ |
| ΦΙΛΤΡΟ | ΜΑΤΖΕΝΤΑ (FLD, FL, CC30M) | ΜΠΛΕ (80Α, 80Β) |
| Προβλεψιμότητα | ⚠️ «δεν είναι εύκολη υπόθεση» | ✅ ΣΤΑΘΕΡΗ, ΓΝΩΣΤΗ |
Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΕΙΝΑΙ Η ΟΥΣΙΩΔΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ: οι λάμπες πυρακτώσεως έχουν σταθερή, τυποποιημένη θερμοκρασία (3200 ή 3400 K), άρα η διόρθωση είναι ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΗ· ⚠️ ο φθορισμός όχι.
⚠️ ΚΑΙ ΔΥΟ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ
1) ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΧΘΡΟΣ. Ένα γραφείο έχει σχεδόν πάντα παράθυρο, και το φως ημέρας που μπαίνει είναι 5500 K ενώ οι λάμπες 3200 K. Τότε ισχύει: «δύο ή περισσότερες φωτιστικές πηγές με διαφορετική θερμοκρασία χρώματος δίνουν μία ΑΝΕΠΙΘΥΜΗΤΗ … ΑΠΟΧΡΩΣΗ» — και μάλιστα το ένα μισό του δωματίου θα βγει ΚΙΤΡΙΝΟ και το άλλο ΜΠΛΕ. ⚠️ Κλείσε τα κουρτίνες.
2) Ο ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΦΙΛΤΡΟΥ. Το 80Α είναι σκούρο μπλε και απορροφά αρκετό φως. «Εάν υπολογίσουμε τη φωτοέκθεση χωρίς το φίλτρο … και φωτογραφήσουμε με το φίλτρο, θα πάρουμε μια ΥΠΟΦΩΤΙΣΜΕΝΗ φωτογραφία.» Πολλαπλασίασε την έκθεση με τον filter factor.
💡 Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΕΙΣ
Το πρόβλημα λύνεται και ΧΩΡΙΣ φίλτρο: με φιλμ ΤΕΧΝΗΤΟΥ ΦΩΤΙΣΜΟΥ (tungsten), που είναι ήδη ζυγισμένο για τα 3200 K.
⚠️ Η άσκηση όμως ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ φιλμ ημέρας — ακριβώς για να σε αναγκάσει να δουλέψεις με φίλτρο. Το να το επισημάνεις δείχνει ότι κατάλαβες το πρόβλημα σε βάθος, όχι ότι απαντάς εκτός θέματος.
Σύνοψη: ✅ Η απάντηση είναι ένα ΜΠΛΕ φίλτρο μετατροπής — 80Α ή 80Β. Και εδώ το βιβλίο απαντά δύο φορές: στο κεφ. II, «όταν γίνεται λήψη με φιλμ ημέρας και τεχνητό φωτισμό χρησιμοποιείται ένα μπλε φίλτρο (80Α ή 80Β)»· και στο κεφ. III, «στην πρώτη σειρά [των φίλτρων μετατροπής] ανήκουν εκείνα των οποίων το χρώμα είναι σκούρο μπλε και χρησιμοποιούνται όταν φωτογραφίζουμε με φιλμ ημέρας σε τεχνητό φωτισμό, ώστε να εξαφανίσουμε την κίτρινη απόχρωση». Πρόσεξε την κατηγορία: είναι φίλτρο ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ, όχι εξισορρόπησης — τα μετατροπής «μετατρέπουν μια συγκεκριμένη χρωματική θερμοκρασία σε κάποια άλλη», και εδώ η απόκλιση είναι τεράστια, όχι μικρή. ΤΟ ΓΙΑΤΙ, ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: το φιλμ ημέρας είναι ζυγισμένο για 5500 K, ενώ «ένας λαμπτήρας τεχνητού φωτισμού έχει προσδιορισθεί σε χρωματική θερμοκρασία 3200 Kelvin» (ή 3400) — απόκλιση περίπου 2300 βαθμών. Και ο κανόνας: «όσο χαμηλότερη θερμοκρασία χρώματος έχουμε …, τόσο πλουσιότερο είναι το φως σε κόκκινες και κίτρινες ακτίνες». Άρα χωρίς φίλτρο το φιλμ, ζυγισμένο για ψυχρότερο φως, δέχεται πολύ θερμότερο, και «το αποτέλεσμα … θα είναι μια έντονη κίτρινη απόχρωση». (Το κεφ. II περιγράφει το ίδιο ως «υπερβολικά κόκκινη ακτινοβολία» — οι δύο διατυπώσεις δεν αντιφάσκουν, και οι δύο περιγράφουν θερμό φως.) Και γιατί ΜΠΛΕ: το βιβλίο δίνει τη λειτουργία ρητά — «πρέπει να χρησιμοποιηθεί ένα μπλε φίλτρο, ώστε να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά κόκκινης ακτινοβολίας που εκπέμπουν αυτές οι φωτιστικές πηγές». Το επιβεβαιώνει και η θεωρία των συμπληρωματικών του ίδιου κεφαλαίου: μπλε και κίτρινο είναι ζευγάρι συμπληρωματικών (B + Y = λευκό), άρα το μπλε φίλτρο σβήνει το κίτρινο περίσσευμα. Ο μνημονικός κανόνας: θερμό φως → ψυχρό φίλτρο, ψυχρό φως → θερμό φίλτρο. Η σύγκριση με την άσκηση 4 αξίζει να γραφτεί: εκεί η πηγή ήταν φθορισμός με πράσινο περίσσευμα και φίλτρο ματζέντα (FLD/FL/CC30M)· εδώ η πηγή είναι πυρακτώσεως με κίτρινο/κόκκινο περίσσευμα και φίλτρο μπλε (80Α/80Β). Η ουσιώδης διαφορά όμως είναι η προβλεψιμότητα: οι λάμπες πυρακτώσεως έχουν σταθερή, τυποποιημένη θερμοκρασία (3200 ή 3400 K), άρα η διόρθωση είναι γνωστή εκ των προτέρων, ενώ στον φθορισμό «η επιλογή … δεν είναι εύκολη υπόθεση». ⚠️ Δύο πρακτικά για το γραφείο: πρώτον, το παράθυρο είναι ο εχθρός — ένα γραφείο έχει σχεδόν πάντα παράθυρο, και το φως ημέρας που μπαίνει είναι 5500 K ενώ οι λάμπες 3200 K, οπότε «δύο ή περισσότερες φωτιστικές πηγές με διαφορετική θερμοκρασία χρώματος δίνουν μία ανεπιθύμητη … απόχρωση» και το ένα μισό του δωματίου θα βγει κίτρινο και το άλλο μπλε· δεύτερον, το 80Α είναι σκούρο μπλε και απορροφά αρκετό φως, οπότε πρέπει να πολλαπλασιάσεις την έκθεση με τον συντελεστή φίλτρου, αλλιώς «θα πάρουμε μια υποφωτισμένη φωτογραφία». Και μια εναλλακτική που αξίζει να αναφερθεί: το πρόβλημα λύνεται και χωρίς φίλτρο, με φιλμ τεχνητού φωτισμού (tungsten), που είναι ήδη ζυγισμένο για τα 3200 K — η άσκηση όμως επιβάλλει φιλμ ημέρας, ακριβώς για να σε αναγκάσει να δουλέψεις με φίλτρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ — ΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΜΕΣΩΣ: ΜΠΛΕ ΦΙΛΤΡΟ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ, 80Α ή 80Β. ΚΑΙ ΠΕΣ ΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ, όχι εξισορρόπησης — γιατί «μετατρέπουν μια συγκεκριμένη χρωματική θερμοκρασία σε κάποια ΑΛΛΗ», και η απόκλιση εδώ είναι τεράστια. Ελάχιστοι κάνουν αυτή τη διάκριση. ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» ΘΕΛΕΙ ΔΥΟ ΑΡΙΘΜΟΥΣ: 5500 K το φιλμ, 3200 K η λάμπα — απόκλιση ~2300 βαθμών. Και τον κανόνα: χαμηλότερη θερμοκρασία → πλουσιότερο σε ΚΟΚΚΙΝΕΣ ΚΑΙ ΚΙΤΡΙΝΕΣ. ΓΙΑΤΙ ΜΠΛΕ: «να απορροφήσει μέρος της υπερβολικά ΚΟΚΚΙΝΗΣ ακτινοβολίας» — και ΜΠΛΕ ↔ ΚΙΤΡΙΝΟ είναι ζευγάρι ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΩΝ (B + Y = λευκό). 💡 Ο μνημονικός: ΘΕΡΜΟ ΦΩΣ → ΨΥΧΡΟ ΦΙΛΤΡΟ. ΓΡΑΨΕ ΤΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ 4 — είναι το ζευγάρι της: φθορισμός → ΠΡΑΣΙΝΟ → ΜΑΤΖΕΝΤΑ · πυρακτώσεως → ΚΙΤΡΙΝΟ → ΜΠΛΕ. Και πρόσθεσε την ουσιώδη διαφορά: εδώ η θερμοκρασία είναι σταθερή και τυποποιημένη, άρα η διόρθωση είναι ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΗ — ⚠️ στον φθορισμό όχι. ⚠️ ΚΑΙ ΤΟ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΠΟΥ ΤΑΙΡΙΑΖΕΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΣΕ ΓΡΑΦΕΙΟ: ΤΟ ΠΑΡΑΘΥΡΟ. Αν μείνει ανοιχτό, το μισό δωμάτιο βγαίνει κίτρινο και το άλλο μισό μπλε — δύο πηγές, δύο θερμοκρασίες, καμία σωτηρία.
Άσκηση 6 (σελ. 87) — Βιτρίνα με και χωρίς πολωτικό φίλτρο
Ερώτηση: Να φωτογραφηθεί μια βιτρίνα: α) με πολωτικό φίλτρο, β) χωρίς πολωτικό φίλτρο. Να συγκρίνετε τις εικόνες σας.
Απάντηση:
-
ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΑΥΤΗΝ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΗ ΧΡΗΣΗ, ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΑ
«Το φίλτρο πολώσεως είναι το φίλτρο που μας επιτρέπει να ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΖΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΖΑΜΙΑ Ή ΒΙΤΡΙΝΕΣ, ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΝΟΧΛΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΥΑΛΙΟΥ.»
Η άσκηση δεν είναι τυχαία — είναι το σχολικό παράδειγμα του βιβλίου, γυρισμένο σε πείραμα.
ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ
| Λήψη | Αποτέλεσμα |
|---|---|
| ⚠️ β) ΧΩΡΙΣ φίλτρο | Το τζάμι λειτουργεί σαν ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ: βλέπεις τον δρόμο, τα απέναντι κτίρια, τον ουρανό — και τον ίδιο σου τον εαυτό, ενώ το περιεχόμενο της βιτρίνας ΧΑΝΕΤΑΙ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΕΙΣ |
| α) ΜΕ φίλτρο | Οι αντανακλάσεις ΣΒΗΝΟΥΝ (ή μειώνονται δραστικά) και φαίνεται καθαρά ΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ της βιτρίνας· τα χρώματα των εκθεμάτων γίνονται πιο κορεσμένα |
ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» — ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΟΛΩΜΕΝΟ ΦΩΣ
«Όπως γνωρίζουμε, οι ακτίνες του φωτός ΤΑΞΙΔΕΥΟΥΝ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΑΛΛΑ ΠΑΛΛΟΝΤΑΙ ΠΡΟΣ ΟΛΕΣ τις κατευθύνσεις. Στην περίπτωση, όμως, που το φως ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΤΑΙ ΑΠΟ ΜΙΑ ΓΥΑΛΙΣΤΕΡΗ, ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ, ΟΙ ΑΚΤΙΝΕΣ ΤΟΥ ΠΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΛΕΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ. Τότε το φως λέγεται ΠΟΛΩΜΕΝΟ.»
ΚΑΙ ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ — ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΦΩΤΑ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΚΑΔΡΟ:
| Τι βλέπεις | Πηγή του φωτός | Είναι πολωμένο; |
|---|---|---|
| ⚠️ ΟΙ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΕΙΣ | ανάκλαση ΠΑΝΩ στο τζάμι | ΝΑΙ — ΠΟΛΩΜΕΝΟ |
| ΤΑ ΕΚΘΕΜΑΤΑ | φως που ΠΕΡΝΑΕΙ ΜΕΣΑ από το τζάμι | ΟΧΙ |
ΓΙ' ΑΥΤΟ ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΑ ΔΥΟ: «χρησιμοποιούμε το φίλτρο πολώσεως για να ΕΜΠΟΔΙΣΕΙ ΤΟ ΠΟΛΩΜΕΝΟ ΦΩΣ να περάσει από τον φακό» — κόβει την αντανάκλαση και αφήνει την εικόνα.
⚠️ ΤΟ «ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ» ΕΙΝΑΙ ΚΡΙΣΙΜΟ: αν στη βιτρίνα υπάρχουν μεταλλικά αντικείμενα που γυαλίζουν, οι δικές τους λάμψεις ΔΕΝ θα σβήσουν — το μέταλλο δεν πολώνει το ανακλώμενο φως.
ΠΩΣ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΣ — ΤΟ ΣΤΡΙΨΙΜΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΝ
Κατασκευή: «αποτελείται από δύο δακτυλίους, από τους οποίους ο ένας ΒΙΔΩΝΕΤΑΙ στον φακό και ο άλλος ΚΙΝΕΙΤΑΙ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΑ, ώστε να μπορούμε να τον ρυθμίσουμε ΚΑΘΕΤΑ ΣΤΟ ΠΟΛΩΜΕΝΟ ΦΩΣ».
ΑΡΑ ΤΟ ΦΙΛΤΡΟ ΔΕΝ ΔΟΥΛΕΥΕΙ ΜΟΝΟ ΤΟΥ: αν δεν το στρίψεις στη σωστή θέση, ΔΕΝ ΚΑΝΕΙ ΤΙΠΟΤΑ. Και το καλό νέο: «το αποτέλεσμα αυτό είναι ΕΚΔΗΛΟ όταν κοιτάμε μέσα από το ΣΚΟΠΕΥΤΡΟ της ΡΕΦΛΕΞ μηχανής» — βλέπεις ζωντανά τις αντανακλάσεις να σβήνουν καθώς στρίβεις.
| Τύπος | Χαρακτηριστικό |
|---|---|
| ΓΡΑΜΜΙΚΑ | ⚠️ «παρουσίαζαν προβλήματα … με κάποιες αυτόματες μηχανές, ιδιαίτερα αυτές που είχαν ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΕΣΤΙΑΣΗ» |
| ΚΥΚΛΙΚΑ | «λειτουργούν καλά με ΟΛΟΥΣ τους τύπους μηχανών» — ⚠️ αλλά πιο ακριβά |
ΚΑΙ ΟΙ ΑΛΛΕΣ ΤΡΕΙΣ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ, ΠΟΥ ΘΑ ΔΕΙΣ ΩΣ «ΠΑΡΕΝΕΡΓΕΙΕΣ»
Το βιβλίο αναφέρει ότι τα πολωτικά «χρησιμοποιούνται συνήθως»:
| Χρήση | Τι θα προσέξεις στη λήψη σου |
|---|---|
| «να αποδίδουν πιο έντονα το ΜΠΛΕ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΟΥ» | αν ο ουρανός καθρεφτίζεται στο τζάμι ή φαίνεται πάνω από τη βιτρίνα, θα βαθύνει |
| «να αυξάνουν ή να μειώνουν τη ΣΚΙΑ ή τον ΦΩΤΙΣΜΟ» | αλλάζει η συνολική ισορροπία της εικόνας |
| «να ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ στην έγχρωμη φωτογραφία» | τα εκθέματα δείχνουν πιο κορεσμένα — γιατί φεύγει το άχρωμο ανακλώμενο φως που τα «ξέπλενε» |
⚠️ (Το «γιατί» της αύξησης του κορεσμού είναι συναγωγή — το βιβλίο δηλώνει το γεγονός, όχι τον μηχανισμό.)
⚠️ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ
Το πολωτικό είναι σχετικά σκούρο και απορροφά αισθητή ποσότητα φωτός. «Εάν υπολογίσουμε τη φωτοέκθεση ΧΩΡΙΣ το φίλτρο … και φωτογραφήσουμε ΜΕ το φίλτρο, θα πάρουμε μια ΥΠΟΦΩΤΙΣΜΕΝΗ φωτογραφία.»
ΑΡΑ ΟΙ ΔΥΟ ΛΗΨΕΙΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΡΥΘΜΙΣΗ — πρέπει να πολλαπλασιάσεις την έκθεση με τον ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΦΙΛΤΡΟΥ (filter factor), αλλιώς η σύγκριση θα δείχνει διαφορά ΦΩΤΕΙΝΟΤΗΤΑΣ αντί για διαφορά ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΕΩΝ.
💡 Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΠΟΥ ΓΡΑΦΕΙΣ
1. Στη λήψη χωρίς φίλτρο φωτογράφησες το ΤΖΑΜΙ· στη λήψη με φίλτρο φωτογράφησες ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ.
2. Η διαφορά ΔΕΝ είναι θέμα σκοτεινιάσματος ή χρώματος — είναι θέμα ΤΟΥ ΤΙ ΦΩΣ ΑΦΗΝΕΙΣ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ ΣΤΟ ΦΙΛΜ.
3. Το πολωτικό είναι το ΜΟΝΟ φίλτρο του κεφαλαίου που ΔΕΝ αλλάζει χρώματα — επιλέγει ΠΟΙΕΣ ΑΚΤΙΝΕΣ θα περάσουν, με βάση ΤΗΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΗΣ τους και όχι το μήκος κύματος.
💡 ΑΥΤΗ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΗ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: όλα τα άλλα φίλτρα του κεφαλαίου κόβουν ΧΡΩΜΑΤΑ· το πολωτικό κόβει ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ.
⚠️ (Η διατύπωση «κόβει κατευθύνσεις, όχι χρώματα» είναι δική μας σύνοψη των όσων λέει το βιβλίο για την πόλωση· δεν είναι φράση του βιβλίου.)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βιβλίο περιγράφει αυτήν ακριβώς τη χρήση, ονομαστικά: «το φίλτρο πολώσεως είναι το φίλτρο που μας επιτρέπει να φωτογραφίζουμε μέσα από τζάμια ή βιτρίνες, εξαφανίζοντας τις ενοχλητικές αντανακλάσεις του γυαλιού». ΤΙ ΘΑ ΔΕΙΣ: (β) Χωρίς φίλτρο, το τζάμι λειτουργεί σαν καθρέφτης — βλέπεις τον δρόμο, τα απέναντι κτίρια, τον ουρανό και τον ίδιο σου τον εαυτό, ενώ το περιεχόμενο της βιτρίνας χάνεται πίσω από τις αντανακλάσεις. (α) Με φίλτρο, οι αντανακλάσεις σβήνουν ή μειώνονται δραστικά και φαίνεται καθαρά το εσωτερικό, με τα χρώματα των εκθεμάτων πιο κορεσμένα. ΤΟ ΓΙΑΤΙ: «οι ακτίνες του φωτός ταξιδεύουν προς μια κατεύθυνση αλλά πάλλονται προς όλες. Στην περίπτωση όμως που το φως αντανακλάται από μια γυαλιστερή, όχι μεταλλική επιφάνεια, οι ακτίνες του πάλλονται όλες προς την ίδια κατεύθυνση — τότε το φως λέγεται πολωμένο». Και εδώ είναι το κλειδί: στο ίδιο κάδρο υπάρχουν δύο διαφορετικά φώτα. Οι αντανακλάσεις προέρχονται από ανάκλαση πάνω στο τζάμι και είναι πολωμένες· τα εκθέματα φαίνονται με φως που περνάει μέσα από το τζάμι και δεν είναι πολωμένο. Το φίλτρο, που μπαίνει «για να εμποδίσει το πολωμένο φως να περάσει από τον φακό», κόβει την αντανάκλαση και αφήνει την εικόνα. ⚠️ Το «όχι μεταλλική» είναι κρίσιμο: αν στη βιτρίνα υπάρχουν μεταλλικά αντικείμενα που γυαλίζουν, οι δικές τους λάμψεις δεν θα σβήσουν. ΠΩΣ ΤΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΣ: «αποτελείται από δύο δακτυλίους, από τους οποίους ο ένας βιδώνεται στον φακό και ο άλλος κινείται περιστροφικά, ώστε να μπορούμε να τον ρυθμίσουμε κάθετα στο πολωμένο φως» — άρα αν δεν το στρίψεις στη σωστή θέση, δεν κάνει τίποτα· ευτυχώς «το αποτέλεσμα αυτό είναι έκδηλο όταν κοιτάμε μέσα από το σκόπευτρο της ρεφλέξ», οπότε βλέπεις ζωντανά τις αντανακλάσεις να σβήνουν. (Και δύο τύποι: τα γραμμικά «παρουσίαζαν προβλήματα … με κάποιες αυτόματες μηχανές, ιδιαίτερα αυτόματης εστίασης», ενώ τα κυκλικά «λειτουργούν καλά με όλους τους τύπους» αλλά είναι πιο ακριβά.) Θα προσέξεις και τις άλλες τρεις χρήσεις που αναφέρει το βιβλίο ως «παρενέργειες»: «να αποδίδουν πιο έντονα το μπλε του ουρανού», «να αυξάνουν ή να μειώνουν τη σκιά ή τον φωτισμό» και «να βελτιώνουν την ποιότητα των χρωμάτων» — τα εκθέματα δείχνουν πιο κορεσμένα, επειδή φεύγει το άχρωμο ανακλώμενο φως που τα «ξέπλενε» (αυτό το τελευταίο «γιατί» είναι συναγωγή: το βιβλίο δηλώνει το γεγονός, όχι τον μηχανισμό). ⚠️ Μην ξεχάσεις την έκθεση: το πολωτικό είναι σχετικά σκούρο, και «εάν υπολογίσουμε τη φωτοέκθεση χωρίς το φίλτρο … και φωτογραφήσουμε με το φίλτρο, θα πάρουμε μια υποφωτισμένη φωτογραφία» — οι δύο λήψεις της άσκησης δεν έχουν την ίδια ρύθμιση, και πρέπει να πολλαπλασιάσεις την έκθεση με τον συντελεστή φίλτρου, αλλιώς η σύγκριση θα δείχνει διαφορά φωτεινότητας αντί για διαφορά αντανακλάσεων. Η σύγκριση: στη λήψη χωρίς φίλτρο φωτογράφησες το τζάμι, στη λήψη με φίλτρο φωτογράφησες τη βιτρίνα· η διαφορά δεν είναι θέμα σκοτεινιάσματος ή χρώματος αλλά του τι φως αφήνεις να φτάσει στο φιλμ· και το πολωτικό είναι το μόνο φίλτρο του κεφαλαίου που δεν αλλάζει χρώματα — επιλέγει ποιες ακτίνες θα περάσουν με βάση την κατεύθυνση της ταλάντωσής τους και όχι το μήκος κύματος. Όλα τα άλλα φίλτρα κόβουν χρώματα· το πολωτικό κόβει κατευθύνσεις. (Η τελευταία διατύπωση είναι δική μας σύνοψη, όχι φράση του βιβλίου.)
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΑ — ΠΑΡΑΘΕΣΕ ΤΗ ΦΡΑΣΗ: «μας επιτρέπει να φωτογραφίζουμε μέσα από τζάμια ή ΒΙΤΡΙΝΕΣ, εξαφανίζοντας τις ενοχλητικές αντανακλάσεις». ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΔΕΙΞΕΙΣ ΟΤΙ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΚΑΔΡΟ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΔΥΟ ΦΩΤΑ: η ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ (ανακλάται ΠΑΝΩ στο τζάμι → ΠΟΛΩΜΕΝΗ) και τα ΕΚΘΕΜΑΤΑ (το φως ΠΕΡΝΑΕΙ ΜΕΣΑ → ΟΧΙ πολωμένο). Το φίλτρο κόβει το πρώτο και αφήνει το δεύτερο. Αυτή η διάκριση είναι όλη η άσκηση. ⚠️ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ «ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΙΚΗ» — είναι μέσα στον ορισμό, και σημαίνει ότι οι λάμψεις από μεταλλικά αντικείμενα ΔΕΝ σβήνουν. Ελάχιστοι το προσέχουν. ΚΑΙ ΠΕΣ ΟΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΤΟ ΣΤΡΙΨΕΙΣ: δύο δακτύλιοι, ο ένας περιστρεφόμενος, να μπει «κάθετα στο πολωμένο φως» — χωρίς σωστό στρίψιμο, το φίλτρο δεν κάνει τίποτα. Και «το αποτέλεσμα … είναι έκδηλο μέσα από το σκόπευτρο της ρεφλέξ». ⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ: το πολωτικό απορροφά φως. Αν κρατήσεις ίδια ρύθμιση στις δύο λήψεις, η σύγκριση θα δείχνει ΦΩΤΕΙΝΟΤΗΤΑ αντί για ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΕΙΣ — και θα έχεις χαλάσει το πείραμα. 💡 ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: όλα τα άλλα φίλτρα του κεφαλαίου κόβουν ΧΡΩΜΑΤΑ — το πολωτικό κόβει ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ.
