Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (σελ. 71-80) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΚΤΥΠΩΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 6
Δώδεκα αναπτυγμένες λύσεις πάνω σε αυτούσια αποσπάσματα του κεφαλαίου 6: η αρχή της βαθυτυπίας με τον εσώγλυφα χαραγμένο χάλκινο κύλινδρο, η χαλκογραφία ως πρόδρομος και οι τρόποι χάραξής της, η χαλκογραφική εκτύπωση και η ανάγκη καθρεπτισμένης χάραξης, τα χαλκογραφικά έργα και το πέρασμα στη σύγχρονη βαθυτυπία του Καρλ Κλιτς, ο πύργος και το σύστημα μελάνωσης, η κυρίως εκτυπωτική μονάδα με τους κυλίνδρους πίεσης, τα μαχαίρια και το στεγνωτικό σύστημα, η μορφή του εκτυπωτικού κυλίνδρου και οι απαιτήσεις χάραξης των κυψελών, τα τρία είδη κυψελών, η χάραξη με ηλεκτρομηχανική διαδικασία, η χάραξη με λέιζερ μαζί με τα δύο κριτήρια κατάταξης των μηχανών, και η γενική αξιολόγηση με τα πλεονεκτήματα, τα μειονεκτήματα και τις εφαρμογές της μεθόδου.
Η αρχή της βαθυτυπίας και η διαδικασία της εκτύπωσης
Ερώτηση: Η βαθυτυπία (γκραβούρα, ιντάλιο) είναι μία μέθοδος εκτύπωσης, που χρησιμοποιεί ως εκτυπωτική πλάκα ένα χάλκινο κύλινδρο εσώγλυφα χαραγμένο. Πώς γίνεται η εκτύπωση;
Απάντηση:
- Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ (§6.1, σελ. 71), αυτούσια: «Κατά τη διαδικασία της εκτύπωσης ο κύλινδρος βαπτίζεται σε δοχείο μελάνης και, καθώς περιστρέφεται, σκουπίζεται από μία σπάτουλα. Η σπάτουλα αφαιρεί τη μελάνη από τις περιοχές που δεν τυπώνονται. Συγχρόνως ο κύλινδρος πιέζεται από έναν κύλινδρο πίεσης. Το εκτυπούμενο υλικό περνά ανάμεσά τους.»
- ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ:
ΣΚΑΦΗ ΜΕΛΑΝΕΙΟΥ ▲ (ΒΑΠΤΙΣΗ) ╭─────────╮ ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ — χάλκινος, ΕΣΩΓΛΥΦΟΣ │ ▼▼▼▼▼ │ οι ΚΥΨΕΛΕΣ κρατούν τη μελάνη ╰────┬────╯ ◄── ΣΠΑΤΟΥΛΑ: σκουπίζει ΟΛΗ την υπόλοιπη │ επιφάνεια ════════│════════ ΕΚΤΥΠΟΥΜΕΝΟ ΥΛΙΚΟ (περνά ΑΝΑΜΕΣΑ) ╭────┴────╮ ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ ΠΙΕΣΗΣ ╰─────────╯ - ΤΟ ΜΕΛΑΝΙ: «Το μελάνι της βαθυτυπίας είναι λεπτόρρευστο και στεγνώνει αμέσως μετά την εκτύπωση, μόλις εξατμιστεί το διαλυτικό που έχει χρησιμοποιηθεί μέσα σ' αυτό, για να ρυθμίσει την πυκνότητά του.» ⚠️ Το λεπτόρρευστο μελάνι είναι απαραίτητο για να γεμίζει τις κυψέλες και να φεύγει καθαρά κάτω από τη λάμα· το ταχύ στέγνωμα είναι απαραίτητο για τις μεγάλες ταχύτητες (πρβλ. σελ. 78).
- ⚠️ Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΒΑΘΥΤΥΠΙΑΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ:
ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ (κεφ.3) το θέμα ΠΡΟΕΞΕΧΕΙ ΕΞΩΓΛΥΦΟ ΕΠΙΠΕΔΟΤΥΠΙΑ (κεφ.4) ΙΔΙΟ ΕΠΙΠΕΔΟ νερό ↔ λιπαρή μελάνη ΜΕΤΑΞΟΤΥΠΙΑ (κεφ.5) ΔΙΑΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ διάτρητο πρότυπο ΒΑΘΥΤΥΠΙΑ (κεφ.6) το θέμα ΣΕ ΒΑΘΟΣ ΕΣΩΓΛΥΦΟΗ βαθυτυπία είναι το ακριβές αντίθετο της τυπογραφίας: εκεί η μελάνη μένει στις προεξοχές, εδώ στις εσοχές.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η βαθυτυπία, γνωστή και ως γκραβούρα ή ιντάλιο, χρησιμοποιεί ως εκτυπωτική πλάκα έναν χάλκινο κύλινδρο εσώγλυφα χαραγμένο. Κατά τη διαδικασία της εκτύπωσης ο κύλινδρος βαπτίζεται σε δοχείο μελάνης και, καθώς περιστρέφεται, σκουπίζεται από μία σπάτουλα, η οποία αφαιρεί τη μελάνη από τις περιοχές που δεν τυπώνονται. Συγχρόνως ο κύλινδρος πιέζεται από έναν κύλινδρο πίεσης και το εκτυπούμενο υλικό περνά ανάμεσά τους. Το μελάνι της βαθυτυπίας είναι λεπτόρρευστο και στεγνώνει αμέσως μετά την εκτύπωση, μόλις εξατμιστεί το διαλυτικό που έχει χρησιμοποιηθεί μέσα σε αυτό για να ρυθμίσει την πυκνότητά του.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η χαλκογραφία ως πρόδρομος και οι τρόποι χάραξής της
Ερώτηση: Ως πρόδρομος της βαθυτυπίας θεωρείται η χαλκογραφία. Η χαλκογραφία είναι η παραδοσιακή βαθυτυπία και εφαρμόζεται για την αναπαραγωγή περιορισμένου αριθμού αντιτύπων. Πότε εμφανίστηκε και πώς κατασκευαζόταν η πλάκα της;
Απάντηση:
- Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ (§6.2, σελ. 72), αυτούσια: «Πρωτοεμφανίστηκε ως μέθοδος εικονογράφησης στο τέλος του 15ου αιώνα στην Ευρώπη. Καθώς εξελισσόταν επιλεγόταν συχνότερα, γιατί η μεταλλική επιφάνεια που χρησιμοποιούσε ήταν πιο ανθεκτική από εκείνη του ξύλου της ξυλογραφίας.» ⚠️ Το επιχείρημα είναι καθαρά πρακτικό: η αντοχή του υλικού καθορίζει πόσα αντίτυπα μπορεί να δώσει η πλάκα.
- ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΧΑΡΑΞΗΣ — «Ενδεικτικά αναφέρονται ορισμένοι τρόποι χάραξης», αυτούσια:
● «ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ (απευθείας χάραξη με ΛΕΠΤΑ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ όπως ΤΟ ΚΑΛΕΜΙ)» ● «ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΙΑΒΡΩΤΙΚΩΝ ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ (όπως συμβαίνει στη μέθοδο ΑΚΟΥΑ ΦΟΡΤΕ, στη μέθοδο ΑΚΟΥΑΤΙΝΤΑ ή στη μέθοδο ΜΕΖΟΤΙΝΤΑ)» ● «ΜΕ ΦΩΤΟΧΑΡΑΚΤΙΚΗ» ● «ΜΕ ΜΙΚΤΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ» - ⚠️ ΔΥΟ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ: η πρώτη είναι μηχανική (το εργαλείο αφαιρεί υλικό)· η δεύτερη χημική (το οξύ διαβρώνει το μέταλλο). Η ίδια διάκριση επανέρχεται αιώνες αργότερα στις σύγχρονες μεθόδους (§6.3.4): ηλεκτρομηχανική χάραξη με κόφτη διαμαντιού (μηχανική) απέναντι σε λέιζερ + ηλεκτρολύτες (χημική).
- Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΜΕΘΟΔΩΝ:
ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΒΑΘΥΤΥΠΙΑ πλάκα ΕΠΙΠΕΔΗ πλάκα ΚΥΛΙΝΔΡΙΚΗ χάραξη ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ / οξέα ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ή ΛΕΙΖΕΡ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ αντίτυπα ΠΑΝΩ ΑΠΟ 200.000 (σελ. 79) ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ-ΧΑΡΑΚΤΕΣ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ, ΕΚΔΟΣΕΙΣ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ως πρόδρομος της βαθυτυπίας θεωρείται η χαλκογραφία, που είναι η παραδοσιακή βαθυτυπία και εφαρμόζεται για την αναπαραγωγή περιορισμένου αριθμού αντιτύπων. Πρωτοεμφανίστηκε ως μέθοδος εικονογράφησης στο τέλος του 15ου αιώνα στην Ευρώπη και, καθώς εξελισσόταν, επιλεγόταν συχνότερα, γιατί η μεταλλική επιφάνεια που χρησιμοποιούσε ήταν πιο ανθεκτική από εκείνη του ξύλου της ξυλογραφίας. Στη χαλκογραφία χρησιμοποιήθηκαν διάφοροι τρόποι για την κατασκευή της πλάκας εκτύπωσης: με το χέρι, δηλαδή απευθείας χάραξη με λεπτά και σκληρά εργαλεία όπως το καλέμι· με τη χρήση διαβρωτικών χημικών ουσιών, όπως συμβαίνει στη μέθοδο άκουα φόρτε, στη μέθοδο ακουατίντα ή στη μέθοδο μεζοτίντα· με φωτοχαρακτική· και με μικτές τεχνικές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η χαλκογραφική εκτύπωση και η καθρεπτισμένη χάραξη
Ερώτηση: Στη χαλκογραφία η εκτυπωτική πλάκα ήταν εσώγλυφη και επίπεδη. Πώς ολοκληρωνόταν η εκτύπωση και ποια συνέπεια είχε η άμεση επαφή πλάκας και υλικού;
Απάντηση:
- ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ (§6.2, σελ. 72), αυτούσια:
① «Η επιφάνεια αυτή ΜΕΛΑΝΩΝΟΤΑΝ» ② «στη συνέχεια με τη βοήθεια ΥΦΑΣΜΑΤΟΣ Ή ΜΑΛΑΚΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΟΤΑΝ Η ΠΑΡΑΠΑΝΙΣΙΑ ΠΟΣΟΤΗΤΑ ΜΕΛΑΝΙΟΥ» ③ «ΕΝΑ ΥΓΡΟ ΧΑΡΤΙ τοποθετούνταν πάνω σε αυτή και ΠΙΕΖΟΤΑΝ ΜΕ ΔΥΝΑΜΗ» ④ «ΕΝΑΣ ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ ΠΙΕΣΗΣ κυλώντας ΣΕ ΤΕΛΕΙΑ ΕΠΑΦΗ με το εκτυπούμενο υλικό, ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΕ ΤΗΝ ΕΚΤΥΠΩΣΗ»⚠️ Το βήμα ② είναι ο πρόγονος της σπάτουλας: ό,τι κάνει σήμερα το μαχαίρι στον κύλινδρο, το έκανε τότε το ύφασμα ή το μαλακό χαρτί με το χέρι.
- ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΥΓΡΟ ΧΑΡΤΙ: το νερό μαλακώνει τις ίνες, ώστε το χαρτί να μπει μέσα στις εσοχές υπό πίεση και να ρουφήξει τη μελάνη από τον πυθμένα τους. Στην εσώγλυφη εκτύπωση η μελάνη δεν μεταφέρεται με επαφή επιφανειών αλλά εξάγεται από το βάθος.
- Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΕΠΑΦΗΣ: «Η άμεση εκτύπωση του υλικού πάνω στην εκτυπωτική πλάκα, επέβαλλε τη χάραξη του θέματος σε καθρεπτισμένη μορφή.»
ΑΜΕΣΗ (χαλκογραφία) ΕΜΜΕΣΗ (όφσετ, κεφ. 4) ΠΛΑΚΑ ──────────► ΧΑΡΤΙ ΠΛΑΚΑ ──► ΚΑΟΥΤΣΟΥΚ ──► ΧΑΡΤΙ θέμα ΚΑΘΡΕΠΤΙΣΜΕΝΟ θέμα ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟ στην πλάκα⚠️ Είναι ακριβώς το ίδιο πρόβλημα που ταλαιπώρησε και τον Σενεφέλντερ στα πρώτα του πειράματα (κεφ. 4, σελ. 45): «η δυσκολία του σχεδιασμού των γραμμάτων σε αντεστραμμένη μορφή».
- ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ: «Η χαλκογραφία χρησιμοποιήθηκε τα πρώτα χρόνια της επινόησής της κυρίως από καλλιτέχνες, που βρήκαν μία άλλη μέθοδο για να παράγουν σε περιορισμένο αριθμό τις εργασίες τους.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη χαλκογραφία η εκτυπωτική πλάκα ήταν εσώγλυφη και επίπεδη. Η επιφάνεια αυτή μελανωνόταν και στη συνέχεια, με τη βοήθεια υφάσματος ή μαλακού χαρτιού, απομακρυνόταν η παραπανίσια ποσότητα μελανιού. Ένα υγρό χαρτί τοποθετούνταν πάνω σε αυτή και πιεζόταν με δύναμη, ενώ ένας κύλινδρος πίεσης, κυλώντας σε τέλεια επαφή με το εκτυπούμενο υλικό, ολοκλήρωνε την εκτύπωση. Η άμεση εκτύπωση του υλικού πάνω στην εκτυπωτική πλάκα επέβαλλε τη χάραξη του θέματος σε καθρεπτισμένη μορφή. Η χαλκογραφία χρησιμοποιήθηκε τα πρώτα χρόνια της επινόησής της κυρίως από καλλιτέχνες, που βρήκαν μία άλλη μέθοδο για να παράγουν σε περιορισμένο αριθμό τις εργασίες τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα χαλκογραφικά έργα και το πέρασμα στη σύγχρονη βαθυτυπία
Ερώτηση: Μερικά από τα χαλκογραφικά έργα στα οποία αξίζει να γίνει αναφορά, είναι Το Άγιο Όρος του Θεού (1447 Φλωρεντία), η εικονογράφηση της Θείας Κωμωδίας του Dante. Πώς εξελίχθηκε στη συνέχεια η μέθοδος;
Απάντηση:
- ΤΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ (§6.2, σελ. 73), αυτούσια: η εικονογράφηση της Θείας Κωμωδίας έγινε «από το Μπάτζο Μπαλτίνι (1481) με σχέδια του Μποτιτσέλι», ενώ αναφέρονται «διάφορα λευκώματα, χάρτες κ.λ.π., κυρίως από Ιταλούς καλλιτέχνες όπως ο Αντώνιο Πολαϊουντόλο (Antonio Pollaiudolo), ο Αντρέα Μαντένια (Andrea Mantegna), ο Παρμιτσανίνο (Parmizanino)». ⚠️ ΛΑΘΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: τα σωστά ονόματα είναι Baccio Baldini, Antonio Pollaiuolo και Parmigianino· στη λεζάντα της ίδιας σελίδας διαβάζουμε «Albercht Dürer» αντί Albrecht Dürer.
- ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΗΣ ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑΣ: «Ωστόσο, στην παραγωγική διαδικασία η χαλκογραφία δεν αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποδοτική μέθοδος.» ⚠️ Ο λόγος προκύπτει από την ίδια τη διαδικασία της σελ. 72: επίπεδη πλάκα, μελάνωμα και σκούπισμα με το χέρι, ένα φύλλο τη φορά, υγρό χαρτί. Καμία από αυτές τις κινήσεις δεν είναι συνεχής, άρα η μέθοδος δεν κλιμακώνεται.
- Η ΕΞΕΛΙΞΗ: «Ύστερα, λοιπόν, από πειραματισμούς εξελίχθηκε στη σημερινή βαθυτυπική μέθοδο εκτύπωσης, εφευρέτης της οποίας θεωρείται ο Βιεννέζος Καρλ Κλιτς (Karl Klitsch).» ⚠️ Πρόκειται για τον Karel Klíč / Karl Klietsch — το βιβλίο αποδίδει το επώνυμο ως «Klitsch».
- Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΗΜΕΡΑ: «η χαλκογραφία χρησιμοποιείται σήμερα σχεδόν αποκλειστικά από τους καλλιτέχνες-χαράκτες. Ωστόσο σήμερα πια υπάρχουν και σύγχρονες χαλκογραφικές μηχανές.» ⚠️ Ο ΙΔΙΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ (κεφ. 4): και εκεί η βιομηχανική γραμμή οδήγησε στην όφσετ, ενώ η καλλιτεχνική τεχνική «χρησιμοποιείται από τους καλλιτέχνες ακόμα και σήμερα».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Μερικά από τα χαλκογραφικά έργα στα οποία αξίζει να γίνει αναφορά είναι Το Άγιο Όρος του Θεού, του 1447 στη Φλωρεντία, και η εικονογράφηση της Θείας Κωμωδίας του Dante από τον Μπάτζο Μπαλτίνι το 1481, με σχέδια του Μποτιτσέλι, καθώς και διάφορα λευκώματα και χάρτες, κυρίως από Ιταλούς καλλιτέχνες όπως ο Αντώνιο Πολαϊουντόλο, ο Αντρέα Μαντένια και ο Παρμιτσανίνο. Ωστόσο, στην παραγωγική διαδικασία η χαλκογραφία δεν αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποδοτική μέθοδος. Ύστερα, λοιπόν, από πειραματισμούς εξελίχθηκε στη σημερινή βαθυτυπική μέθοδο εκτύπωσης, εφευρέτης της οποίας θεωρείται ο Βιεννέζος Καρλ Κλιτς, ενώ η χαλκογραφία χρησιμοποιείται σήμερα σχεδόν αποκλειστικά από τους καλλιτέχνες-χαράκτες. Ωστόσο σήμερα πια υπάρχουν και σύγχρονες χαλκογραφικές μηχανές.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ο πύργος και το σύστημα μελάνωσης
Ερώτηση: Η βασική μονάδα της βαθυτυπικής μηχανής είναι ο πύργος. Κάθε χρώμα τυπώνεται σε διαφορετικό πύργο εκτύπωσης. Από τι αποτελείται το σύστημα μελάνωσης ενός πύργου;
Απάντηση:
- Ο ΠΥΡΓΟΣ (§6.3.1, σελ. 74), αυτούσια: «Μια εκτυπωτική μηχανή βαθυτυπίας αποτελείται συνήθως από έξι ως οκτώ πύργους.» ⚠️ Ο αριθμός αυτός επανέρχεται στη σελ. 78 ως το δεύτερο κριτήριο κατάταξης των μηχανών: «με ένα πέρασμα τυπώνονται έξι με οκτώ χρώματα».
- ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΜΕΛΑΝΩΣΗΣ, αυτούσια:
● «Η ΣΚΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΛΑΝΕΙΟΥ, μέσα στην οποία ΒΑΠΤΙΖΕΤΑΙ ο εκτυπωτικός κύλινδρος.» ● «ΜΙΑ ΑΝΤΛΙΑ, η οποία εξασφαλίζει ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΜΕΛΑΝΙΟΥ στην επιφάνεια του κυλίνδρου.» ● «ΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΨΥΞΗΣ, υπεύθυνο για τη ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΣΕ ΣΤΑΘΕΡΑ ΚΑΙ ΧΑΜΗΛΑ ΕΠΙΠΕΔΑ.» - ⚠️ Η ΚΡΙΣΙΜΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «Το μελάνι καλύπτει ολόκληρη την επιφάνεια του κυλίνδρου και όχι μόνο την εσώγλυφη επιφάνειά του.»
ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΚΑΦΗ: ▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓ ΟΛΟΣ ο κύλινδρος μελανωμένος ΜΕΤΑ ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ: ░▓░░▓▓░░░▓░░▓ μελάνη ΜΟΝΟ μέσα στις κυψέλεςΆρα το θέμα δεν το ορίζει η μελάνωση αλλά το σκούπισμα: η σπάτουλα δεν κάνει απλώς καθαρισμό — αυτή δημιουργεί την εικόνα.
- ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΨΥΞΗ: το μελάνι περιέχει πτητικά διαλυτικά (σελ. 71 και 75). Αν ανέβει η θερμοκρασία, το διαλυτικό εξατμίζεται πρόωρα μέσα στη σκάφη, το μελάνι πυκνώνει, οι κυψέλες δεν γεμίζουν σωστά και η απόδοση του χρώματος παύει να είναι σταθερή — ακριβώς το πλεονέκτημα που διεκδικεί η μέθοδος στη σελ. 78.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η βασική μονάδα της βαθυτυπικής μηχανής είναι ο πύργος, καθώς κάθε χρώμα τυπώνεται σε διαφορετικό πύργο εκτύπωσης, και μια εκτυπωτική μηχανή βαθυτυπίας αποτελείται συνήθως από έξι ως οκτώ πύργους. Το σύστημα μελάνωσης περιλαμβάνει τη σκάφη του μελανείου, μέσα στην οποία βαπτίζεται ο εκτυπωτικός κύλινδρος, με το μελάνι να καλύπτει ολόκληρη την επιφάνεια του κυλίνδρου και όχι μόνο την εσώγλυφη επιφάνειά του· μία αντλία, η οποία εξασφαλίζει ομοιόμορφη κατανομή του μελανιού στην επιφάνεια του κυλίνδρου· και ένα σύστημα ψύξης, υπεύθυνο για τη διατήρηση της θερμοκρασίας σε σταθερά και χαμηλά επίπεδα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η κυρίως εκτυπωτική μονάδα και οι κύλινδροι πίεσης
Ερώτηση: Η κυρίως εκτυπωτική μονάδα αποτελείται από τον κύλινδρο εκτύπωσης και από έναν ή περισσότερους κυλίνδρους πίεσης του εκτυπούμενου υλικού πάνω στον κύλινδρο εκτύπωσης. Πώς διαφοροποιείται ο αριθμός τους;
Απάντηση:
- ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ (§6.3.1.β, σελ. 74), αυτούσια:
ΜΙΚΡΟΥ ΠΛΑΤΟΥΣ «Στις εκτυπωτικές μηχανές μικρού πλάτους Η ΠΙΕΣΗ ΑΣΚΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΑ ΜΟΝΟ ΚΥΛΙΝΔΡΟ.» ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ «Στις μεγαλύτερες μηχανές η εκτυπωτική μονάδα ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΚΑΙ ΕΝΑΝ ΑΚΟΜΑ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΚΥΛΙΝΔΡΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΗΣ ΠΙΕΣΗΣ σε ολόκληρη την επιφάνεια του εκτυπούμενου υλικού.» ΣΥΝΘΕΤΟΤΕΡΕΣ «Ωστόσο, όμως, υπάρχουν και ΠΙΟ ΣΥΝΘΕΤΕΣ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ, οι οποίες ΔΙΑΘΕΤΟΥΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΥΣ ΚΥΛΙΝΔΡΟΥΣ ΠΙΕΣΗΣ.» - ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΚΥΛΙΝΔΡΟΙ: όσο μεγαλώνει το πλάτος του κυλίνδρου, τόσο κάμπτεται στο μέσον του κάτω από την πίεση. Ένας μόνο κύλινδρος πίεσης θα έδινε δυνατή πίεση στις άκρες και ασθενέστερη στο κέντρο, άρα ανομοιόμορφο αποτύπωμα.
ΕΝΑΣ ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ ΠΙΕΣΗΣ ΜΕ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΥΣ ╭─────────╮ ╭─────────╮ ╰────╥────╯ ╰────╥────╯ ════╤╨╤════ άνιση ═══╤═╨═╤═══ ╰───╯ πίεση ╭─╯ ╰─╮ ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ╰───────╯ κατανομή - Η ΕΙΚΟΝΑ 6.14 ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ απαριθμεί τέσσερα «συστήματα πιέσεων της βαθυτυπίας»:
α) με ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ κύλινδρο πίεσης β) με ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ και ΕΝΑ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ κύλινδρο γ) με ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ και ΔΥΟ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΥΣ δ) με ΕΝΑ ΒΑΣΙΚΟ και ΤΡΕΙΣ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΥΣ - ⚠️ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΦΣΕΤ (κεφ. 4): εκεί ανάμεσα στην πλάκα και στο χαρτί παρεμβάλλεται κύλινδρος καουτσούκ· εδώ δεν υπάρχει ενδιάμεσος — η εκτύπωση είναι άμεση, όπως και στη χαλκογραφία. Γι' αυτό ακριβώς η κατανομή της πίεσης είναι τόσο κρίσιμη στη βαθυτυπία.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η κυρίως εκτυπωτική μονάδα αποτελείται από τον κύλινδρο εκτύπωσης και από έναν ή περισσότερους κυλίνδρους πίεσης του εκτυπούμενου υλικού πάνω στον κύλινδρο εκτύπωσης. Στις εκτυπωτικές μηχανές μικρού πλάτους η πίεση ασκείται από ένα μόνο κύλινδρο. Στις μεγαλύτερες μηχανές η εκτυπωτική μονάδα περιλαμβάνει και έναν ακόμα βοηθητικό κύλινδρο για την καλύτερη κατανομή της πίεσης σε ολόκληρη την επιφάνεια του εκτυπούμενου υλικού. Υπάρχουν ωστόσο και πιο σύνθετες εκτυπωτικές μονάδες, οι οποίες διαθέτουν περισσότερους από έναν βοηθητικούς κυλίνδρους πίεσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα μαχαίρια και το στεγνωτικό σύστημα
Ερώτηση: Τα μαχαίρια είναι σχετικά εύκαμπτες σπάτουλες, τόσες στον αριθμό, όσοι είναι και οι κύλινδροι εκτύπωσης. Ποιος είναι ο ρόλος τους και πώς στεγνώνει η μελάνη;
Απάντηση:
- ΤΑ ΜΑΧΑΙΡΙΑ (§6.3.1.γ, σελ. 75), αυτούσια: «Τα μαχαίρια έχουν διάφορα σχήματα και τοποθετούνται σε διαφορετικές γωνίες στήριξης. Τόσο το σχήμα τους όσο και οι γωνίες στήριξης διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ταχύτητες εκτύπωσης, κατά περίπτωση. Ρόλος τους είναι η απομάκρυνση του μελανιού από τις περιοχές του εκτυπωτικού κυλίνδρου που δεν έχουν θέμα για εκτύπωση.»
- ⚠️ ΓΙΑΤΙ Η ΓΩΝΙΑ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΑΧΥΤΗΤΑ: σε υψηλή ταχύτητα το μελάνι προλαβαίνει λιγότερο να αποστραγγιστεί και ο υδροδυναμικός θύλακας κάτω από τη λάμα μεγαλώνει. Αλλάζοντας γωνία και σχήμα ρυθμίζεται πόσο «σφιχτά» πατά η λάμα.
▼ ΜΑΧΑΙΡΙ (εύκαμπτη σπάτουλα) ╲ γωνία στήριξης ╲ ▓▓▓▓▓▓▓▓▓╲▓░░░▓░░▓ ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ ΜΕΛΑΝΩΜΕΝΟΣ ΚΑΘΑΡΟΣ — μελάνη ΜΟΝΟ στις κυψέλες⚠️ Τα μαχαίρια είναι «τόσες στον αριθμό, όσοι είναι και οι κύλινδροι εκτύπωσης» — δηλαδή ένα ανά πύργο, άρα έξι ως οκτώ σε μια συνηθισμένη μηχανή.
- ΤΟ ΣΤΕΓΝΩΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (§6.3.1.δ): «Κάθετα στην επιφάνεια του υλικού εκτύπωσης μία σειρά από ακροφύσια διοχετεύει αέρα για να εξασφαλιστεί το στέγνωμα, ενώ συγχρόνως ο απαγωγός (ειδικός απορροφητήρας) απορροφά τις αναθυμιάσεις των διαλυτών, που ανακατεύονται μέσα στη μελάνη για να ρυθμίζουν την πυκνότητά της.»
- ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΑΠΑΓΩΓΟΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΑΕΡΑΣ: το στέγνωμα εδώ γίνεται με εξάτμιση (σελ. 71: «μόλις εξατμιστεί το διαλυτικό»). Οι ατμοί των διαλυτών είναι πτητικοί και επιβλαβείς, οπότε η απαγωγή τους είναι ταυτόχρονα τεχνική ανάγκη και μέτρο υγιεινής και ασφάλειας.
ΒΑΘΥΤΥΠΙΑ ΑΚΡΟΦΥΣΙΑ ΑΕΡΑ + ΑΠΑΓΩΓΟΣ (εξάτμιση διαλυτών) ΜΕΤΑΞΟΤΥΠΙΑ φούρνοι / αντιστάσεις / (κεφ. 5, σελ. 67) ειδικά ράφια ΟΦΣΕΤ ειδική πούδρα με αέρα (κεφ. 4, σελ. 56)
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα μαχαίρια είναι σχετικά εύκαμπτες σπάτουλες, τόσες στον αριθμό όσοι είναι και οι κύλινδροι εκτύπωσης. Έχουν διάφορα σχήματα και τοποθετούνται σε διαφορετικές γωνίες στήριξης, ενώ τόσο το σχήμα τους όσο και οι γωνίες στήριξης διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ταχύτητες εκτύπωσης, κατά περίπτωση. Ρόλος τους είναι η απομάκρυνση του μελανιού από τις περιοχές του εκτυπωτικού κυλίνδρου που δεν έχουν θέμα για εκτύπωση. Ως προς το στεγνωτικό σύστημα της μελάνης, κάθετα στην επιφάνεια του υλικού εκτύπωσης μία σειρά από ακροφύσια διοχετεύει αέρα για να εξασφαλιστεί το στέγνωμα, ενώ συγχρόνως ο απαγωγός, ειδικός δηλαδή απορροφητήρας, απορροφά τις αναθυμιάσεις των διαλυτών που ανακατεύονται μέσα στη μελάνη για να ρυθμίζουν την πυκνότητά της.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η μορφή του εκτυπωτικού κυλίνδρου και οι κυψέλες
Ερώτηση: Στον εκτυπωτικό κύλινδρο της βαθυτυπίας κατασκευάζονται διαδοχικές εσώγλυφες επιφάνειες (κυψέλες). Ποιες απαιτήσεις πρέπει να ικανοποιεί η χάραξή τους;
Απάντηση:
- ΟΙ ΔΥΟ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΧΑΡΑΞΗΣ (§6.3.2, σελ. 75), αυτούσια: οι κυψέλες «αποδίδουν το θέμα διαφορετικά απ' ό,τι στη χαλκογραφία». «Η χάραξη των κυψελών γίνεται κατά τέτοιον τρόπο, ώστε αυτές από τη μια να κατακρατούν τη μελάνη, και από την άλλη να αντέχουν στις χημικές οξειδώσεις των διαλυτικών που αυτή περιέχει για τη ρύθμιση της πυκνότητάς της.»
- Η ΤΡΙΤΗ ΑΠΑΙΤΗΣΗ — ΤΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ: «Παράλληλα, τα διαστήματα που υπάρχουν μεταξύ των κυψελών, είναι τέτοια, ώστε η μορφή της εκτυπωτικής πλάκας να μην αλλοιώνεται από τη σπάτουλα.» ⚠️ Τα τοιχώματα ανάμεσα στις κυψέλες είναι η επιφάνεια στήριξης της λάμας. Αν ήταν πολύ λεπτά, η σπάτουλα θα τα έφθειρε ή θα τα λύγιζε, και μαζί θα χανόταν η ακρίβεια όλης της πλάκας.
- Η ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΑΤΑΞΗΣ: «Οι κυψέλες είναι κατασκευασμένες κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μην έχουν την ίδια διεύθυνση διάταξης με τη διεύθυνση που κινείται η ελαστική σπάτουλα απομάκρυνσης του μελανιού. Αυτό εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη αντοχή τόσο της σπάτουλας, όσο και των κυψελών του εκτυπωτικού κυλίνδρου.»
ΛΑΘΟΣ — ίδια διεύθυνση ΣΩΣΤΟ — λοξή διάταξη ═══════════════ →σπάτουλα ╱╱╱╱╱╱╱╱╱ →σπάτουλα ═══════════════ ╱╱╱╱╱╱╱╱╱ η λάμα «πέφτει» μέσα στα η λάμα πατά ΠΑΝΤΑ πάνω σε υλικό αυλάκια και σκαλώνει ⇒ αντοχή ΣΠΑΤΟΥΛΑΣ ΚΑΙ ΚΥΨΕΛΩΝ - ⚠️ Η ΟΥΣΙΩΔΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗ ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑ: εκεί το θέμα ήταν συνεχείς χαραγμένες γραμμές που τις έκανε το χέρι του χαράκτη· εδώ το θέμα αναλύεται σε διακριτές κυψέλες, δηλαδή σε ένα πλέγμα. Αυτό ακριβώς επιτρέπει τη μηχανική χάραξη (§6.3.4) και την απόδοση τόνων μέσω του βάθους ή του εμβαδού τους (§6.3.3).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στον εκτυπωτικό κύλινδρο της βαθυτυπίας κατασκευάζονται διαδοχικές εσώγλυφες επιφάνειες, οι κυψέλες, οι οποίες αποδίδουν το θέμα διαφορετικά από ό,τι στη χαλκογραφία. Η χάραξη των κυψελών γίνεται κατά τέτοιον τρόπο ώστε αυτές από τη μια να κατακρατούν τη μελάνη και από την άλλη να αντέχουν στις χημικές οξειδώσεις των διαλυτικών που αυτή περιέχει για τη ρύθμιση της πυκνότητάς της. Παράλληλα, τα διαστήματα που υπάρχουν μεταξύ των κυψελών είναι τέτοια, ώστε η μορφή της εκτυπωτικής πλάκας να μην αλλοιώνεται από τη σπάτουλα. Οι κυψέλες είναι επίσης κατασκευασμένες κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μην έχουν την ίδια διεύθυνση διάταξης με τη διεύθυνση που κινείται η ελαστική σπάτουλα απομάκρυνσης του μελανιού, γεγονός που εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη αντοχή τόσο της σπάτουλας όσο και των κυψελών του εκτυπωτικού κυλίνδρου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα τρία είδη κυψελών των εκτυπωτικών κυλίνδρων
Ερώτηση: Οι κύλινδροι ανάλογα με τη μορφή που έχουν οι κυψέλες χωρίζονται σε κυλίνδρους με κυψέλες ίσου εμβαδού, διαφορετικού βάθους. Ποια είναι τα τρία είδη και πού χρησιμοποιείται το καθένα;
Απάντηση:
- ① ΙΣΟΥ ΕΜΒΑΔΟΥ, ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΒΑΘΟΥΣ — ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ (§6.3.3, σελ. 76), αυτούσια: «στον εκτυπωτικό κύλινδρο εγχαράσσονται τετράγωνες κυψέλες ίσου εμβαδού, αλλά διαφορετικού βάθους. Έτσι, τα φωτεινά σημεία του θέματος που θα εκτυπωθεί, τα αποδίδουν κυψέλες μικρού βάθους, που αφήνουν πολύ λεπτό στρώμα μελανιού, ενώ τα σκοτεινά σημεία του κυψέλες αρκετά βαθύτερες. Οι κύλινδροι συμβατικής μορφής είναι οι πρώτοι που χρησιμοποιήθηκαν στη βαθυτυπία.»
ΦΩΤΕΙΝΟ ▁▁▁ ρηχή κυψέλη → ΛΕΠΤΟ στρώμα μελανιού ΣΚΟΤΕΙΝΟ ▁▁▁▁▁▁▁▁ βαθιά → ΠΑΧΥ στρώμα μελανιού (ΙΔΙΟ ΠΛΑΤΟΣ σε όλες) - ② ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΕΜΒΑΔΟΥ, ΙΔΙΟΥ ΒΑΘΟΥΣ: «Οι κύλινδροι σε αυτή την περίπτωση περιλαμβάνουν κυψέλες που έχουν ίδιο βάθος αλλά διαφορετικό εμβαδόν. Χρησιμοποιούνται κυρίως για την εκτύπωση ειδών συσκευασίας.»
ΑΝΟΙΧΤΟ ▁▁ μικρό εμβαδόν ΣΚΟΥΡΟ ▁▁▁▁▁▁ μεγάλο εμβαδόν (ΙΔΙΟ ΒΑΘΟΣ σε όλες)⚠️ Ταιριάζει στη συσκευασία, όπου κυριαρχούν πλακάτα, συμπαγή χρώματα και όχι λεπτές τονικές διαβαθμίσεις.
- ③ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΕΜΒΑΔΟΥ, ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΒΑΘΟΥΣ — ΑΝΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ: «Το σύστημα αυτό χάραξης αναπτύχθηκε για την πιστότερη απόδοση των θεμάτων στην εκτύπωση, ειδικά αυτών που περιέχουν εικόνες. Οι κυψέλες διαφοροποιούνται μεταξύ τους τόσο ως προς το εμβαδόν τους, όσο και ως προς το βάθος τους. Οι κύλινδροι που έχουν αυτή τη μορφή χρησιμοποιούνται για εκτυπώσεις σε περιοδικά, εφημερίδες.»
- ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ:
ΜΟΡΦΗ ΕΜΒΑΔΟΝ ΒΑΘΟΣ ΧΡΗΣΗ ① ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟ ΔΙΑΦΟΡ. η ΠΡΩΤΗ ιστορικά ② ΔΙΑΦΟΡ. ΙΔΙΟ ΕΙΔΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ ③ ΑΝΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΔΙΑΦΟΡ. ΔΙΑΦΟΡ. ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ, ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ⚠️ Η ανεστραμμένη μορφή είναι, κατά τη γενική αξιολόγηση (σελ. 78), το ισχυρότερο επιχείρημα της μεθόδου: «αποδίδει καλύτερα εκτυπωτικά αποτελέσματα από ό,τι η όφσετ, η ανταγωνιστική της μέθοδος», και «κατά κύριο λόγο χρησιμοποιούνται σήμερα».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κύλινδροι, ανάλογα με τη μορφή που έχουν οι κυψέλες, χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες. Πρώτον, σε κυλίνδρους με κυψέλες ίσου εμβαδού και διαφορετικού βάθους, τη συμβατική μορφή: εγχαράσσονται τετράγωνες κυψέλες ίσου εμβαδού αλλά διαφορετικού βάθους, ώστε τα φωτεινά σημεία του θέματος να τα αποδίδουν κυψέλες μικρού βάθους, που αφήνουν πολύ λεπτό στρώμα μελανιού, ενώ τα σκοτεινά σημεία κυψέλες αρκετά βαθύτερες· οι κύλινδροι συμβατικής μορφής είναι οι πρώτοι που χρησιμοποιήθηκαν στη βαθυτυπία. Δεύτερον, σε κυλίνδρους με κυψέλες διαφορετικού εμβαδού και ίδιου βάθους, οι οποίοι χρησιμοποιούνται κυρίως για την εκτύπωση ειδών συσκευασίας. Τρίτον, σε κυλίνδρους με κυψέλες διαφορετικού εμβαδού και διαφορετικού βάθους, την ανεστραμμένη μορφή: το σύστημα αυτό χάραξης αναπτύχθηκε για την πιστότερη απόδοση των θεμάτων στην εκτύπωση, ειδικά αυτών που περιέχουν εικόνες, και οι κύλινδροι αυτοί χρησιμοποιούνται για εκτυπώσεις σε περιοδικά και εφημερίδες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η χάραξη με ηλεκτρομηχανική διαδικασία
Ερώτηση: Για τη βιομηχανική κατασκευή βαθυτυπικών κυλίνδρων διάφορες μέθοδοι εφαρμόζονται. Πώς γίνεται η χάραξη με ηλεκτρομηχανική διαδικασία;
Απάντηση:
- ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (§6.3.4, σελ. 76), αυτούσια: «Οι πιο σύγχρονοι τρόποι χάραξης γίνονται είτε με ηλεκτρομηχανική διαδικασία είτε με λέιζερ.»
- ΟΙ ΔΥΟ ΚΥΛΙΝΔΡΟΙ (σελ. 76-77): «Στη μέθοδο αυτή χρησιμοποιούνται δύο κύλινδροι. Στον έναν τοποθετείται το πρότυπο που φέρει το θέμα και έχει μετατραπεί σε φιλμ και ο δεύτερος δέχεται χάραξη για να διαμορφωθεί σε εκτυπωτική επιφάνεια. Το φιλμ τοποθετούμενο στον πρώτο κύλινδρο (κύλινδρο ανάγνωσης), φωτίζεται καθώς περιστρέφεται.»
ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΥΛΙΝΔΡΟΣ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ ╭─────────╮ ╭─────────╮ │ ΦΙΛΜ │ ──φως──► [Η/Υ] ──► │ ΧΑΡΑΞΗ │ ╰─────────╯ ανάκλαση πίεση ╰─────────╯ ▲ ΚΟΦΤΗΣ με ΚΕΦΑΛΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΟΥ - Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΦΩΤΟΣ ΣΕ ΠΙΕΣΗ: «Ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής διαβάζει με τη βοήθεια της φωτεινής δέσμης που αντανακλάται από τις σχεδιασμένες περιοχές του φιλμ, τις πληροφορίες του θέματος που βρίσκονται στο πρότυπο. Τις πληροφορίες αυτές τις μεταφράζει σε πίεση που ασκείται πάνω σ' έναν κόφτη με κεφαλή διαμαντιού. Η κεφαλή κινείται και χαράζει το δεύτερο κύλινδρο στα σημεία του θέματος.»
- ⚠️ ΓΙΑΤΙ Η ΠΙΕΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ: όσο μεγαλύτερη η πίεση, τόσο βαθύτερα και πλατύτερα μπαίνει η κωνική κεφαλή στον χαλκό — δηλαδή τόσο μεγαλύτερη κυψέλη. Έτσι η ίδια κίνηση παράγει και το βάθος και το εμβαδόν, που είναι ακριβώς τα δύο μεγέθη της ανεστραμμένης μορφής (§6.3.3).
μικρή πίεση → ▁▁ μικρή, ρηχή κυψέλη → ΑΝΟΙΧΤΟΣ τόνος μεγάλη πίεση → ▁▁▁▁▁▁ μεγάλη, βαθιά → ΣΚΟΥΡΟΣ τόνος«Έτσι με βάση τις πληροφορίες που λαμβάνονται από το θέμα του φιλμ, χαράσσεται και ο κύλινδρος εκτύπωσης.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τη βιομηχανική κατασκευή βαθυτυπικών κυλίνδρων εφαρμόζονται διάφορες μέθοδοι, με τους πιο σύγχρονους τρόπους χάραξης να γίνονται είτε με ηλεκτρομηχανική διαδικασία είτε με λέιζερ. Στη χάραξη με ηλεκτρομηχανική διαδικασία χρησιμοποιούνται δύο κύλινδροι: στον έναν τοποθετείται το πρότυπο που φέρει το θέμα και έχει μετατραπεί σε φιλμ, ενώ ο δεύτερος δέχεται χάραξη για να διαμορφωθεί σε εκτυπωτική επιφάνεια. Το φιλμ, τοποθετούμενο στον πρώτο κύλινδρο, τον κύλινδρο ανάγνωσης, φωτίζεται καθώς περιστρέφεται. Ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής διαβάζει, με τη βοήθεια της φωτεινής δέσμης που αντανακλάται από τις σχεδιασμένες περιοχές του φιλμ, τις πληροφορίες του θέματος που βρίσκονται στο πρότυπο, και τις μεταφράζει σε πίεση που ασκείται πάνω σε έναν κόφτη με κεφαλή διαμαντιού. Η κεφαλή κινείται και χαράζει τον δεύτερο κύλινδρο στα σημεία του θέματος, οπότε, με βάση τις πληροφορίες που λαμβάνονται από το θέμα του φιλμ, χαράσσεται και ο κύλινδρος εκτύπωσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η χάραξη με λέιζερ και η κατάταξη των βαθυτυπικών μηχανών
Ερώτηση: Σε αυτή τη μέθοδο, πρώτα γίνεται κατεργασία του κυλίνδρου που προορίζεται για εκτυπωτική επιφάνεια, με οξύ, ώστε αυτός να γίνει τραχύς. Πώς συνεχίζεται η διαδικασία και με ποια κριτήρια κατατάσσονται οι μηχανές;
Απάντηση:
- ΤΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΑΡΑΞΗΣ ΜΕ ΛΕΙΖΕΡ (§6.3.4.Β, σελ. 77), αυτούσια:
① ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΟΞΥ «ώστε αυτός να γίνει ΤΡΑΧΥΣ» ② «Έπειτα ο κύλινδρος ΚΑΛΥΠΤΕΤΑΙ ΜΕ ΛΕΙΟ ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ.» ③ ΑΝΑΓΝΩΣΗ «Με την ίδια διαδικασία που διαβάζεται το πρότυπο στην προηγούμενη μέθοδο, διαβάζεται και σε αυτή, ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΟΤΙ ΕΔΩ Ο ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ ΚΑΘΟΔΗΓΕΙ ΜΙΑ ΔΕΣΜΗ ΛΕΙΖΕΡ, ΠΟΥ ΑΦΑΙΡΕΙ ΟΣΑ ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΠΛΑΣΤΙΚΗΣ ΚΑΛΥΨΗΣ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ.» ④ «ο κύλινδρος ΔΙΑΒΡΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ στα σημεία που το πλαστικό κάλυμμα έχει αφαιρεθεί» ⑤ «ακολουθούν ΧΗΜΙΚΕΣ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΤΟΥ (ΧΡΩΜΙΩΣΗ)» - ⚠️ Η ΟΥΣΙΩΔΗΣ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΜΕΘΟΔΩΝ:
ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ο ΚΟΦΤΗΣ ΜΕ ΚΕΦΑΛΗ ΔΙΑΜΑΝΤΙΟΥ χαράζει ο ίδιος τον χαλκό → ΜΗΧΑΝΙΚΗ αφαίρεση υλικού ΛΕΙΖΕΡ η δέσμη ΔΕΝ αγγίζει τον χαλκό: αφαιρεί ΜΟΝΟ το ΠΛΑΣΤΙΚΟ ΚΑΛΥΜΜΑ· τη χάραξη την κάνουν ΟΙ ΗΛΕΚΤΡΟΛΥΤΕΣ → ΧΗΜΙΚΗ διάβρωση⚠️ Στο λέιζερ το πλαστικό παίζει τον ρόλο μάσκας — ακριβώς όπως η χάρτινη μάσκα στη μεταξοτυπία (κεφ. 5) και η φωτοευαίσθητη στρώση στην όφσετ (κεφ. 4).
- ⚠️ ΓΙΑΤΙ ΤΡΑΧΥΣ ΠΡΩΤΑ ΚΑΙ ΧΡΩΜΙΩΣΗ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ: η τραχύτητα δίνει στο πλαστικό πρόσφυση, ώστε να μη σηκωθεί κατά τη διάβρωση· η χρωμίωση επιστρώνει τον μαλακό χαλκό με σκληρό χρώμιο, γι' αυτό και οι κύλινδροι είναι, κατά τη σελ. 78, «εξαιρετικά ανθεκτικοί» και «μπορούν να τυπώσουν μεγάλο αριθμό αντιτύπων».
- Η ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΩΝ (§6.4, σελ. 77-78): «Οι μηχανές βαθυτυπίας κατατάσσονται σε κατηγορίες με βάση δύο κριτήρια.»
ΚΡΙΤΗΡΙΟ 1 «Ο ΤΡΟΠΟΣ ΤΡΟΦΟΔΟΣΙΑΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ που πρόκειται να τυπωθεί. Αν και ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ… κατασκευάζονται για να τυπώνουν ΡΟΛΟ, ωστόσο υπάρχουν και κάποιες μηχανές που τυπώνουν ΞΕΧΩΡΙΣΤΑ ΦΥΛΛΑ.» ΚΡΙΤΗΡΙΟ 2 «Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ που τυπώνονται ΜΕ ΕΝΑ ΠΕΡΑΣΜΑ.» «ο συνηθέστερος αριθμός πύργων… είναι ΕΞΙ ΜΕ ΟΚΤΩ και κάθε πύργος χρησιμοποιείται για ένα χρώμα, με ένα πέρασμα ΤΥΠΩΝΟΝΤΑΙ ΕΞΙ ΜΕ ΟΚΤΩ ΧΡΩΜΑΤΑ»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη χάραξη με τη βοήθεια λέιζερ γίνεται πρώτα κατεργασία του κυλίνδρου που προορίζεται για εκτυπωτική επιφάνεια, με οξύ, ώστε αυτός να γίνει τραχύς, και έπειτα ο κύλινδρος καλύπτεται με λείο πλαστικό υλικό. Με την ίδια διαδικασία που διαβάζεται το πρότυπο στην προηγούμενη μέθοδο διαβάζεται και σε αυτή, με τη διαφορά ότι εδώ ο υπολογιστής καθοδηγεί μία δέσμη λέιζερ, που αφαιρεί όσα κομμάτια της πλαστικής κάλυψης αντιστοιχούν στην επιφάνεια του θέματος. Ύστερα από αυτό ο κύλινδρος διαβρώνεται με ειδικούς ηλεκτρολύτες στα σημεία που το πλαστικό κάλυμμα έχει αφαιρεθεί και ακολουθούν χημικές κατεργασίες για την αύξηση της αντοχής του, δηλαδή η χρωμίωση. Ως προς τις μηχανές, αυτές κατατάσσονται σε κατηγορίες με βάση δύο κριτήρια. Το πρώτο κριτήριο είναι ο τρόπος τροφοδοσίας του υλικού που πρόκειται να τυπωθεί: αν και οι περισσότερες βαθυτυπικές μηχανές κατασκευάζονται για να τυπώνουν ρολό, υπάρχουν και κάποιες μηχανές που τυπώνουν ξεχωριστά φύλλα. Το δεύτερο κριτήριο είναι ο αριθμός των χρωμάτων που τυπώνονται με ένα πέρασμα από τη μηχανή: με δεδομένο ότι ο συνηθέστερος αριθμός πύργων είναι έξι με οκτώ και κάθε πύργος χρησιμοποιείται για ένα χρώμα, με ένα πέρασμα τυπώνονται έξι με οκτώ χρώματα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η γενική αξιολόγηση: πλεονεκτήματα, μειονεκτήματα, εφαρμογές
Ερώτηση: Η τεχνολογική ανάπτυξη καθιερώνει σταθερά τη βαθυτυπία στο χώρο των γραφικών τεχνών, ιδιαίτερα στον τομέα των εκτυπώσεων ειδών συσκευασίας και σε αυτόν των εκδόσεων. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της;
Απάντηση:
- ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (§6.5, σελ. 78), αυτούσια:
① «Η βαθυτυπία είναι ΙΔΑΝΙΚΗ ΓΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΥΨΗΛΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΤΑΧΥΤΗΤΕΣ.» ② «Η ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ σε όλη τη διάρκεια της εκτύπωσης είναι ΣΤΑΘΕΡΗ ΚΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΕ ΥΛΙΚΑ ΧΑΜΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ.» ③ «Ειδικά Η ΑΝΕΣΤΡΑΜΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ ΤΩΝ ΚΥΨΕΛΙΔΩΝ εκτύπωσης, που κατά κύριο λόγο χρησιμοποιούνται σήμερα στη βαθυτυπία, ΑΠΟΔΙΔΕΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ Ο,ΤΙ Η ΟΦΣΕΤ, Η ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΣ.» ④ «Η βαθυτυπία ΑΠΑΙΤΕΙ ΤΗ ΛΙΓΟΤΕΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΥΛΙΚΟΥ για την προετοιμασία της εκτύπωσης. Η «ΦΥΡΑ» αυτή είναι ΔΙΠΛΑΣΙΑ στην εκτυπωτική διαδικασία ΤΗΣ ΟΦΣΕΤ.» ⑤ «ΟΙ ΚΥΛΙΝΔΡΟΙ της βαθυτυπίας είναι ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΙ και μπορούν να τυπώσουν ΜΕΓΑΛΟ ΑΡΙΘΜΟ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ.» - ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ (σελ. 78-79): «Ο χρόνος που απαιτείται για την κατασκευή του εκτυπωτικού κυλίνδρου και για την αντικατάστασή του κατά την εκτυπωτική διαδικασία, καθώς επίσης και το υψηλό κόστος κατασκευής του.»
«Αυτός είναι και ο λόγος που η βαθυτυπία δεν προτιμάται ως μέθοδος εκτύπωσης για σχετικά μικρό αριθμό αντιτύπων (κάτω από 200.000).»
- ⚠️ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΤΩΝ 200.000: το κόστος του κυλίνδρου είναι σταθερό και πληρώνεται πριν τυπωθεί το πρώτο αντίτυπο. Όσο μεγαλώνει το τιράζ, τόσο μοιράζεται σε περισσότερα αντίτυπα και το κόστος ανά αντίτυπο πέφτει.
ΜΙΚΡΟ ΤΙΡΑΖ ακριβός κύλινδρος ÷ λίγα αντίτυπα → ΑΣΥΜΦΟΡΟ ΜΕΓΑΛΟ ΤΙΡΑΖ ακριβός κύλινδρος ÷ ΠΟΛΛΑ → ΣΥΜΦΕΡΟΝ, + ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΙ κύλινδροι + μικρή φύραΓι' αυτό ακριβώς η μεταξοτυπία (κεφ. 5) κερδίζει στα μικρά τιράζ και η βαθυτυπία στα πολύ μεγάλα.
- ΟΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ (σελ. 79), αυτούσια:
● ΕΙΔΩΝ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ «τσάντες, κουτιά, περιτυλίγματα δώρων, ετικέτες, εύκαμπτα υλικά κ.λ.π.» ● «ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ, ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ, ΚΑΤΑΛΟΓΩΝ κ.λ.π.» ● ΕΙΔΙΚΩΝ ΥΛΙΚΩΝ «όπως ΤΑΠΕΤΣΑΡΙΕΣ, ΒΙΝΥΛΙΟ κ.λ.π.»⚠️ Και οι τρεις κατηγορίες έχουν ένα κοινό: είναι τεράστια τιράζ σε ρολό — ακριβώς εκεί όπου το ακριβό, αλλά αντοχής, χάλκινο κύλινδρο αποσβένεται.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η τεχνολογική ανάπτυξη καθιερώνει σταθερά τη βαθυτυπία στο χώρο των γραφικών τεχνών, ιδιαίτερα στον τομέα των εκτυπώσεων ειδών συσκευασίας και σε αυτόν των εκδόσεων. Τα πλεονεκτήματά της είναι ότι η βαθυτυπία είναι ιδανική για εκτυπώσεις που απαιτούν υψηλή ποιότητα και μεγάλες ταχύτητες· ότι η απόδοση του χρώματος σε όλη τη διάρκεια της εκτύπωσης είναι σταθερή και ικανοποιητική, ακόμα και σε υλικά χαμηλής ποιότητας· ότι ειδικά η ανεστραμμένη μορφή των κυψελίδων εκτύπωσης, που κατά κύριο λόγο χρησιμοποιούνται σήμερα, αποδίδει καλύτερα εκτυπωτικά αποτελέσματα από ό,τι η όφσετ, η ανταγωνιστική της μέθοδος· ότι απαιτεί τη λιγότερη απώλεια υλικού για την προετοιμασία της εκτύπωσης, καθώς η φύρα αυτή είναι διπλάσια στην εκτυπωτική διαδικασία της όφσετ· και ότι οι κύλινδροί της είναι εξαιρετικά ανθεκτικοί και μπορούν να τυπώσουν μεγάλο αριθμό αντιτύπων. Ως μειονεκτήματα θεωρούνται ο χρόνος που απαιτείται για την κατασκευή του εκτυπωτικού κυλίνδρου και για την αντικατάστασή του κατά την εκτυπωτική διαδικασία, καθώς και το υψηλό κόστος κατασκευής του· αυτός είναι και ο λόγος που η βαθυτυπία δεν προτιμάται ως μέθοδος εκτύπωσης για σχετικά μικρό αριθμό αντιτύπων, κάτω από 200.000. Βρίσκει έτσι εφαρμογές σε εκτυπώσεις ειδών συσκευασίας, όπως τσάντες, κουτιά, περιτυλίγματα δώρων, ετικέτες και εύκαμπτα υλικά, σε εκτυπώσεις εφημερίδων, περιοδικών και καταλόγων, καθώς και σε εκτυπώσεις ειδικών υλικών, όπως ταπετσαρίες και βινύλιο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
