Λύσεις — Κεφάλαιο 12 (σελ. 141-152) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΚΤΥΠΩΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 12
Λύσεις πάνω σε αυτούσια αποσπάσματα του κεφαλαίου 12: ο ορισμός του μοντάζ και η ορολογία του επαγγέλματος, οι πέντε κανόνες διάταξης και αρίθμησης των σελίδων με τον αριθμητικό τους έλεγχο και τον γενικό τύπο n+1 και 2(n+1), η τούμπα γωνία και η τούμπα δόντια με τις δύο δυνατότητες εκτύπωσης, η γραμμογράφηση με τα δόντια, την ουρά και το αυλάκι, και τα σημάδια του μοντάζ — σταυροί σύμπτωσης, σημάδια διπλώματος και ξακρίσματος, οδηγός εκτύπωσης και λάμα ακίδων σύμπτωσης.
Ο ορισμός και οι όροι του μοντάζ
Ερώτηση: Το μοντάζ είναι η συναρμολόγηση των λιθογραφικών φιλμ, που αντιστοιχούν στις σελίδες ενός εντύπου, πάνω σε μία αδιάσταλτη διαφανή επιφάνεια (χρωμοφάν), η οποία χρησιμεύει στην κατασκευή της εκτυπωτικής πλάκας. Ποιος είναι ο σκοπός της συναρμολόγησης αυτής και πώς ονομάζεται ο τεχνίτης;
Απάντηση:
-
Ο σκοπός, αυτούσια (§12.1, σελ. 141): «Κατά τη συναρμολόγηση αυτή, γίνεται προσπάθεια για την καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση όλης της επιφάνειας της εκτυπωτικής πλάκας και ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες διάταξης των λιθογραφικών φιλμ.»
-
Η ορολογία, αυτούσια: «Στην ελληνική γλώσσα μοντάζ σημαίνει συναρμολόγηση. Ωστόσο, στην αγορά εργασίας έχει επικρατήσει ο συγκεκριμένος γαλλικός όρος μοντάζ (montage). Έτσι, ακούμε συχνά για το μοντέρ, τον τεχνίτη που συναρμολογεί ή αλλιώς τον συναρμοστή, που μοντάρει, συναρμολογεί τα φιλμ με τη βοήθεια της μονταζιέρας, δηλαδή της φωτοτράπεζας.»
ΜΟΝΤΑΖ (montage) = ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗ (γαλλικός όρος) ΜΟΝΤΕΡ / ΣΥΝΑΡΜΟΣΤΗΣ (monteur) = ο τεχνίτης ΜΟΝΤΑΖΙΕΡΑ = η ΦΩΤΟΤΡΑΠΕΖΑ ΧΡΩΜΟΦΑΝ = η αδιάσταλτη διαφάνεια -
Η θέση του μοντάζ στη ροή παραγωγής:
ΑΤΕΛΙΕ ΦΩΤΟΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ (κεφ. 9) → χρωματικός διαχωρισμός → ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΚΑ ΦΙΛΜ ↓ ΜΟΝΤΑΖ (κεφ. 12) → τα φιλμ κολλιούνται στο ΧΡΩΜΟΦΑΝ στη σωστή διάταξη ↓ ΦΩΤΟΜΕΤΑΦΟΡΑ → το θέμα περνά από το χρωμοφάν στην ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΗ ΠΛΑΚΑ ↓ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ↓ ΑΠΟΠΕΡΑΤΩΣΗ (κεφ. 13) — δίπλωμα, ξάκρισμα, βιβλιοδεσία⚠️ Το μοντάζ είναι το τελευταίο στάδιο της προεκτύπωσης: το σημείο όπου οι ξεχωριστές σελίδες παύουν να είναι ανεξάρτητες και γίνονται μία ενιαία εκτυπωτική πλάκα.
-
Γιατί χρειάζεται καν: οι σελίδες δεν μπαίνουν στη σειρά πάνω στην πλάκα. Πρέπει να τοποθετηθούν έτσι ώστε μετά τις διαδοχικές διπλώσεις του τυπωμένου φύλλου να βρεθούν στη σωστή σειρά. Αυτό ακριβώς ζητούσε το τρίτο βήμα σχεδιασμού του κεφ. 11: «να σχεδιαστεί ο χώρος που καταλαμβάνουν οι σελίδες στο χαρτί εκτύπωσης, αφού αποφασιστεί ο τρόπος σύνδεσής τους, έτσι ώστε με τις διαδοχικές διπλώσεις του χαρτιού να προκύψουν οι σελίδες του εντύπου στη σωστή τους σειρά».
Γι' αυτό και η διάταξη υπακούει σε αυστηρούς αριθμητικούς κανόνες (§12.2) και όχι στη διαίσθηση του τεχνίτη.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το μοντάζ είναι η συναρμολόγηση των λιθογραφικών φιλμ, που αντιστοιχούν στις σελίδες ενός εντύπου, πάνω σε μία αδιάσταλτη διαφανή επιφάνεια, το χρωμοφάν, η οποία χρησιμεύει στην κατασκευή της εκτυπωτικής πλάκας. Κατά τη συναρμολόγηση αυτή γίνεται προσπάθεια για την καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση όλης της επιφάνειας της εκτυπωτικής πλάκας και ακολουθούνται συγκεκριμένοι κανόνες διάταξης των φιλμ. Στην ελληνική γλώσσα μοντάζ σημαίνει συναρμολόγηση, έχει όμως επικρατήσει στην αγορά εργασίας ο γαλλικός όρος montage· ο τεχνίτης που συναρμολογεί ονομάζεται μοντέρ ή συναρμοστής και δουλεύει με τη μονταζιέρα, δηλαδή τη φωτοτράπεζα. Το μοντάζ αποτελεί το τελευταίο στάδιο της προεκτύπωσης, αφού εκεί οι ξεχωριστές σελίδες γίνονται μία ενιαία εκτυπωτική πλάκα, και είναι απαραίτητο επειδή οι σελίδες πρέπει να τοποθετηθούν έτσι ώστε μετά τις διαδοχικές διπλώσεις του τυπωμένου φύλλου να βρεθούν στη σωστή τους σειρά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι κανόνες αρίθμησης των σελίδων
Ερώτηση: Οι κανόνες του μοντάζ αφορούν τη διευθέτηση των σελίδων στην εκτυπωτική πλάκα και την αρίθμησή τους, η οποία εξαρτάται από το δίπλωμά τους και τη στάχωση. Ποιοι είναι οι κανόνες αυτοί και σε ποια βιβλιοδεσία αναφέρονται;
Απάντηση:
-
Σε ποια βιβλιοδεσία, αυτούσια (§12.2, σελ. 141): «Αναφέρονται οι κανόνες που αφορούν τη βιβλιοδεσία σε σειρά, γιατί μόνο στην περίπτωση αυτή το τυπογραφικό είναι ευδιάκριτο και μετά τη στάχωση.»
⚠️ Πρβλ. κεφ. 11: «Εάν η βιβλιοδεσία είναι τετραδίου, μετά το ξάκρισμα του εντύπου δε μπορούμε να καταλάβουμε τον αριθμό των σελίδων που περιλαμβάνει το τυπογραφικό.»
-
Οι πέντε κανόνες, αυτούσιοι:
① «Η ΠΡΩΤΗ ΚΑΙ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΕΛΙΔΑ κάθε τυπογραφικού έχουν ΚΟΙΝΗ ΡΑΧΗ. π.χ. 1-16, 17-32, 33-48 κ.λ.π.» ② «Οι σελίδες που έχουν κοινή ράχη, ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ συγχρόνως να είναι και οι δύο ΑΡΤΙΕΣ (ζυγές) ή και οι δύο ΠΕΡΙΤΤΕΣ (μονές).» ③ «Αν προστεθούν οι αριθμοί δύο σελίδων με κοινή ράχη, δίνουν ένα ΣΤΑΘΕΡΟ ΑΘΡΟΙΣΜΑ για κάθε τυπογραφικό, π.χ. 12+5=17, 4+13=17» ④ «Το άθροισμα των αριθμών των σελίδων που έχουν ΚΟΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ ΠΟΔΙΩΝ, είναι αριθμός ΣΤΑΘΕΡΟΣ, π.χ. (4+13+16+1=34 & 5+12+9+8=34 κ.λ.π.)» ⑤ «Αν οι πρώτες τέσσερις σελίδες… με τη ΦΟΡΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΓΙΟΥ η διάταξή τους είναι ΑΥΞΟΥΣΑ, τότε οι επόμενες τέσσερις έχουν αύξουσα διάταξη ΑΝΤΙΘΕΤΑ ΑΠΟ ΤΗ ΦΟΡΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΓΙΟΥ.» -
✔ Ο αριθμητικός έλεγχος — όλα τα παραδείγματα του βιβλίου επαληθεύονται:
ΔΕΚΑΕΞΑΣΕΛΙΔΟ (σελ. 1-16) ΚΟΙΝΗ ΡΑΧΗ → σταθερό άθροισμα 17 1 + 16 = 17 ✔ 4 + 13 = 17 ✔ 8 + 9 = 17 ✔ 12 + 5 = 17 ✔ ΚΟΙΝΗ ΠΛΕΥΡΑ ΠΟΔΙΩΝ → σταθερό άθροισμα 34 4 + 13 + 16 + 1 = 34 ✔ 5 + 12 + 9 + 8 = 34 ✔ ⚠️ 34 = 2 X 17 — είναι ΔΥΟ ζεύγη κοινής ράχης μαζί Ο ΓΕΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ (τυπογραφικό n σελίδων): άθροισμα ΡΑΧΗΣ = n + 1 άθροισμα ΠΟΔΙΩΝ = 2(n + 1) 4 σελ. → 5 / 10 16 σελ. → 17 / 34 8 σελ. → 9 / 18 32 σελ. → 33 / 66Η απόδειξη του κανόνα ② — δεν είναι ανεξάρτητος, προκύπτει από τον ③: το άθροισμα n+1 με n άρτιο είναι περιττός αριθμός. Δύο αριθμοί αθροίζουν σε περιττό μόνο όταν ο ένας είναι άρτιος και ο άλλος περιττός. Άρα ποτέ δεν μπορεί να είναι και οι δύο ζυγές ή και οι δύο μονές.
-
⚠️ Η κρίσιμη λεπτομέρεια της διατύπωσης «για κάθε τυπογραφικό»: το άθροισμα είναι σταθερό μέσα σε ένα τυπογραφικό, όχι το ίδιο σε όλα τα τυπογραφικά του βιβλίου.
1ο δεκαεξασέλιδο σελ. 1-16 → άθροισμα ράχης 1+16 = 17 2ο δεκαεξασέλιδο σελ. 17-32 → άθροισμα ράχης 17+32 = 49 3ο δεκαεξασέλιδο σελ. 33-48 → άθροισμα ράχης 33+48 = 81Ο γενικός τύπος για το k-οστό τυπογραφικό n σελίδων: άθροισμα = 2n(k−1) + n + 1. Για n=16: k=1 → 17, k=2 → 49, k=3 → 81 ✔
Η πρακτική χρησιμότητα των κανόνων: ο συναρμοστής μπορεί να ελέγξει τη διάταξη χωρίς να διπλώσει το χαρτί — αρκεί να αθροίσει τα ζεύγη. Αν κάποιο άθροισμα δεν βγαίνει, η σελίδα είναι σε λάθος θέση και το λάθος θα φαινόταν μόνο μετά την εκτύπωση, όταν πια θα ήταν πολύ ακριβό.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι κανόνες του μοντάζ αφορούν τη διευθέτηση των σελίδων στην εκτυπωτική πλάκα και την αρίθμησή τους, η οποία εξαρτάται από το δίπλωμά τους και τη στάχωση, και διατυπώνονται για τη βιβλιοδεσία σε σειρά, γιατί μόνο στην περίπτωση αυτή το τυπογραφικό είναι ευδιάκριτο και μετά τη στάχωση. Πρώτον, η πρώτη και η τελευταία σελίδα κάθε τυπογραφικού έχουν κοινή ράχη, για παράδειγμα 1-16, 17-32, 33-48. Δεύτερον, οι σελίδες που έχουν κοινή ράχη δεν μπορούν συγχρόνως να είναι και οι δύο άρτιες ή και οι δύο περιττές. Τρίτον, αν προστεθούν οι αριθμοί δύο σελίδων με κοινή ράχη δίνουν ένα σταθερό άθροισμα για κάθε τυπογραφικό, όπως 12+5=17 και 4+13=17. Τέταρτον, το άθροισμα των αριθμών των σελίδων που έχουν κοινή πλευρά ποδιών είναι επίσης σταθερό, όπως 4+13+16+1=34 και 5+12+9+8=34. Πέμπτον, αν οι πρώτες τέσσερις σελίδες είναι διαταγμένες ώστε με τη φορά του ρολογιού η διάταξή τους να είναι αύξουσα, τότε οι επόμενες τέσσερις έχουν αύξουσα διάταξη αντίθετα από τη φορά του ρολογιού. Σημειώνεται ότι για τυπογραφικό n σελίδων το άθροισμα της ράχης είναι n+1 και των ποδιών 2(n+1), και ότι ο δεύτερος κανόνας προκύπτει από τον τρίτο: επειδή το n+1 είναι περιττός αριθμός, η μία σελίδα του ζεύγους είναι υποχρεωτικά άρτια και η άλλη περιττή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τούμπα γωνία και τούμπα δόντια
Ερώτηση: Τα μοντάζ, ανάλογα με τον τρόπο που περιστρέφεται το χαρτί, ώστε να εκτυπωθεί και από τις δύο όψεις, κατηγοριοποιούνται ως εξής. Ποια είναι η διαφορά της τούμπας γωνίας από την τούμπα δόντια;
Απάντηση:
-
Τούμπα γωνία, αυτούσια (§12.3.1, σελ. 143): «Στην τούμπα γωνία το χαρτί, μόλις τυπωθεί από τη μία όψη του, περιστρέφεται ως προς τον κατακόρυφο άξονα. Στην περίπτωση αυτή η πλευρά εισαγωγής του χαρτιού παραμένει σταθερή, δηλαδή οι αρπάγες (δόντια) της μηχανής πιάνουν στα ίδια σημεία το χαρτί.»
Τούμπα δόντια, αυτούσια (§12.3.2): «Όταν ολοκληρωθεί η εκτύπωση της μίας όψης του χαρτιού, το χαρτί περιστρέφεται ως προς τον οριζόντιο άξονα και αλλάζει η πλευρά εισαγωγής του στη μηχανή εκτύπωσης. Με άλλα λόγια οι αρπάγες της μηχανής πιάνουν την απέναντι σε σχέση με αυτή που έπιαναν πλευρά του χαρτιού.»
-
ΤΟΥΜΠΑ ΓΩΝΙΑ ΤΟΥΜΠΑ ΔΟΝΤΙΑ ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΟΣ άξονας ΟΡΙΖΟΝΤΙΟΣ άξονας ▲ άξονας ┌──────────┐ │ │ │ ┌─────┼─────┐ │ ▣ │ │ │ │ │ │ │ ▣ │ │ └──────────┘ │ │ │ ═══ άξονας ═══════ └─────┼─────┘ ┌──────────┐ ▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓ δόντια │ ▓▓▓▓▓▓▓▓ │ δόντια ▼ └──────────┘ ΠΛΕΥΡΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ: ΣΤΑΘΕΡΗ ΠΛΕΥΡΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ: ΑΛΛΑΖΕΙ ΑΡΠΑΓΕΣ: στα ΙΔΙΑ σημεία ΑΡΠΑΓΕΣ: στην ΑΠΕΝΑΝΤΙ πλευράΠώς να το θυμάστε: το όνομα λέει τι μένει σταθερό ή τι αλλάζει στα δόντια. Στην τούμπα γωνία γυρίζεις το φύλλο σαν να γυρίζεις σελίδα βιβλίου — τα δόντια μένουν στην ίδια πλευρά. Στην τούμπα δόντια το γυρίζεις «ανάποδα» — τα δόντια αλλάζουν πλευρά, γι' αυτό και το όνομα.
-
Οι δύο δυνατότητες εκτύπωσης — ισχύουν και στις δύο τούμπες, αυτούσια (σελ. 143-144): «Τόσο στην περίπτωση της τούμπας γωνίας περιστροφής, όσο και σε αυτή της τούμπας δοντιών είναι δυνατόν το χαρτί να τυπωθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους.»
ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ① ΤΟ ΑΝΑΠΤΥΓΜΑ σε ΜΙΑ όψη του χαρτιού «Μετά το τέλος της εκτύπωσης, το χαρτί ΚΟΒΕΤΑΙ ΣΤΗ ΜΕΣΗ και προκύπτουν ΔΥΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ.» ✔ «η επιφάνεια του χαρτιού γίνεται ΠΛΗΡΩΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΙΜΗ» ✔ «κατασκευάζεται ΜΙΑ ΜΟΝΟ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΗ ΠΛΑΚΑ» ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ② ΜΙΑ ΟΨΗ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ σε ΜΙΑ όψη του χαρτιού «η κάθε όψη του τυπογραφικού αντιστοιχεί σε μία όψη του χαρτιού εκτύπωσης» → «προκύπτει ΕΝΑ ολοκληρωμένο τυπογραφικό με τη χρήση ΔΙΠΛΑΣΙΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ» -
⚠️ Η οικονομική σύγκριση των δύο δυνατοτήτων:
ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ① ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ② ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ 1 2 (διπλάσιες) ΑΝΤΙΤΥΠΑ ανά φύλλο 2 1 ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΧΑΡΤΙΟΥ ΠΛΗΡΗΣ — ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑ κόψιμο στη μέση —Η δυνατότητα ① συμφέρει σαφώς όταν το μέγεθος της εργασίας το επιτρέπει: μισές πλάκες, διπλάσια αντίτυπα. Συνδέεται άμεσα με την αρχή του κεφ. 11, ότι «η εκτύπωση όμοιων εργασιών στην ίδια εκτυπωτική επιφάνεια προσφέρει περισσότερα αντίτυπα με ένα μόνο πέρασμα του χαρτιού από την εκτυπωτική μηχανή».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα μοντάζ κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τον τρόπο που περιστρέφεται το χαρτί ώστε να εκτυπωθεί και από τις δύο όψεις. Στην τούμπα γωνία το χαρτί, μόλις τυπωθεί από τη μία όψη του, περιστρέφεται ως προς τον κατακόρυφο άξονα· η πλευρά εισαγωγής του παραμένει σταθερή, δηλαδή οι αρπάγες, τα δόντια, της μηχανής πιάνουν στα ίδια σημεία το χαρτί. Στην τούμπα δόντια, όταν ολοκληρωθεί η εκτύπωση της μίας όψης, το χαρτί περιστρέφεται ως προς τον οριζόντιο άξονα και αλλάζει η πλευρά εισαγωγής του στη μηχανή, δηλαδή οι αρπάγες πιάνουν την απέναντι πλευρά σε σχέση με αυτή που έπιαναν. Και στις δύο περιπτώσεις το χαρτί μπορεί να τυπωθεί με δύο τρόπους: είτε το ανάπτυγμα του τυπογραφικού να τυπώνεται σε μία όψη του χαρτιού, οπότε μετά την εκτύπωση το χαρτί κόβεται στη μέση και προκύπτουν δύο ολοκληρωμένα αντίτυπα με πλήρη εκμετάλλευση της επιφάνειας και μία μόνο εκτυπωτική πλάκα, είτε μία όψη του τυπογραφικού να τυπώνεται σε μία όψη του χαρτιού, οπότε προκύπτει ένα ολοκληρωμένο τυπογραφικό με τη χρήση διπλάσιου αριθμού εκτυπωτικών πλακών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η γραμμογράφηση του μοντάζ
Ερώτηση: Για τη σωστή διάταξη των λιθογραφικών φιλμ στην αδιάσταλτη διαφάνεια ακολουθείται η διαδικασία της λεγόμενης γραμμογράφησης, η οποία έχει ως εξής: μια μεγάλη επιφάνεια μιλιμετρέ τοποθετείται πάνω σε φωτοτράπεζα και πάνω σε αυτή ένα κομμάτι χαρτί, ανάλογου μεγέθους με αυτό που πρόκειται να τυπωθεί. Τι σχεδιάζεται με μολύβι και χάρακα;
Απάντηση:
-
Τα τέσσερα στοιχεία, αυτούσια (§12.4.1, σελ. 144-145):
● «μια ΕΥΘΕΙΑ, ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΠΡΟΣ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ, που απέχει 10-15mm περίπου από αυτή» ● «ΔΥΟ ΚΑΘΕΤΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΑ ΤΜΗΜΑΤΑ που διέρχονται από ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ» ● «οι ΧΩΡΟΙ-ΠΛΑΙΣΙΑ, όπου πρόκειται να τοποθετηθούν οι σελίδες» ● «οι ΓΡΑΜΜΕΣ ΣΤΙΣ ΘΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΘΑ ΔΙΠΛΩΘΟΥΝ οι σελίδες του εντύπου» -
ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ — ο ορισμός, αυτούσιος: η πρώτη ευθεία «ορίζει την πλευρά εισαγωγής του χαρτιού στη μηχανή. Επίσης, ορίζει το ατύπωτο τμήμα του χαρτιού, δηλαδή την επιφάνεια από την οποία θα πιάσουν το χαρτί οι αρπάγες της μηχανής. Η ευθεία αυτή καθώς και η περιοχή που ορίζει, ονομάζεται δόντια.»
┌────────────────────────────────────────┐ │ ▓▓▓▓▓▓▓▓ ΔΟΝΤΙΑ (10-15 mm) ▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓ │ ← ΑΤΥΠΩΤΟ ├────────────────────────────────────────┤ εδώ πιάνουν │ ┆ │ οι ΑΡΠΑΓΕΣ │ ┌────┐ ┆ ┌────┐ │ │ │σελ.│ ┆ │σελ.│ ← ΧΩΡΟΙ-ΠΛΑΙΣΙΑ │ │ └────┘ ┆ └────┘ │ ┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┼┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┤ ← γραμμή │ ┌────┐ ┆ ┌────┐ │ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ │ │σελ.│ ┆ │σελ.│ │ │ └────┘ ┆ └────┘ │ └──────────┴─────────────────────────────┘ ↑ τα ΔΥΟ ΚΑΘΕΤΑ ΤΜΗΜΑΤΑ του κέντρου⚠️ Προσοχή στη διπλή σημασία της λέξης «δόντια»: (α) οι αρπάγες της μηχανής, (β) η ζώνη του χαρτιού που πιάνουν — και (γ) στα σημάδια του μοντάζ, οι δύο μικρές γραμμές 1-2 cm που τη σημειώνουν πάνω στην πλάκα.
-
ΟΥΡΑ και ΑΥΛΑΚΙ, αυτούσια (σελ. 145): «Η απόσταση που μεσολαβεί μεταξύ δύο σελίδων που είναι τοποθετημένες με τέτοιο τρόπο, ώστε τα πόδια της μίας να γειτονεύουν με τα πόδια της άλλης, ονομάζεται ΟΥΡΑ, ενώ ο αντίστοιχος χώρος μεταξύ δύο σελίδων που γειτονεύουν με τις κεφαλές τους ονομάζεται ΑΥΛΑΚΙ.»
ΟΥΡΑ (πόδια με πόδια) ΑΥΛΑΚΙ (κεφαλές με κεφαλές) ┌──────────┐ ← κεφαλή ┌──────────┐ ← πόδι │ σελίδα │ │ σελίδα │ └──────────┘ ← πόδι └──────────┘ ← κεφαλή ══════ ΟΥΡΑ ══════ ═════ ΑΥΛΑΚΙ ═════ ┌──────────┐ ← πόδι ┌──────────┐ ← κεφαλή │ σελίδα │ │ σελίδα │ └──────────┘ ← κεφαλή └──────────┘ ← πόδιΓιατί η ουρά είναι φαρδύτερη: το κεφ. 12 δίνει ξάκρισμα ~3 mm στις κεφαλές και ~6 mm στα πόδια — άρα δύο σελίδες που ενώνονται με τα πόδια χρειάζονται 6 + 6 = 12 mm, ενώ δύο που ενώνονται με τις κεφαλές μόνο 3 + 3 = 6 mm.
-
Τι ακολουθεί — η συναρμολόγηση, αυτούσια (§12.4.2, σελ. 145): «Στη συνέχεια, πάνω από τη γραμμογράφηση αυτή τοποθετείται το χρωμοφάν, για να κολληθούν με τη βοήθεια ειδικού κολλητικού σπρέι οι διαχωρισμένες από το ατελιέ σε λιθογραφικά φιλμ σελίδες του εντύπου.»
ΣΤΡΩΣΕΙΣ ΠΑΝΩ ΣΤΗ ΦΩΤΟΤΡΑΠΕΖΑ ┌─── ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΚΑ ΦΙΛΜ (κολλημένα με σπρέι) ───┐ ├─── ΧΡΩΜΟΦΑΝ (αδιάσταλτη διαφάνεια) ─────────┤ ├─── ΧΑΡΤΙ ΓΡΑΜΜΟΓΡΑΦΗΣΗΣ (μολύβι/χάρακας) ───┤ ├─── ΜΙΛΙΜΕΤΡΕ ──────────────────────────────┤ └─── ΦΩΤΟΤΡΑΠΕΖΑ (φωτίζει από κάτω) ─────────┘Πολύχρωμη εργασία: «χρησιμοποιούνται τόσα χρωμοφάν, όσα είναι τα χρώματα αυτά. Στην περίπτωση αυτή, τα χρωμοφάν πρέπει να μη διαστέλλονται καθόλου (αδιάσταλτα) με την αλλαγή της θερμοκρασίας και της υγρασίας, για να επιτευχθεί η πλήρης σύμπτωση των χρωμάτων κατά την εκτύπωση.»
⚠️ Ο λόγος της αδιαστολίας είναι ο ίδιος με τα νερά του χαρτιού (κεφ. 11): κάθε υλικό που μεταβάλλει διαστάσεις με την υγρασία καταστρέφει τη σύμπτωση.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Στη γραμμογράφηση μια μεγάλη επιφάνεια μιλιμετρέ τοποθετείται πάνω σε φωτοτράπεζα και πάνω σε αυτή ένα κομμάτι χαρτί ανάλογου μεγέθους με αυτό που πρόκειται να τυπωθεί. Με μολύβι και χάρακα σχεδιάζονται με ακρίβεια τέσσερα πράγματα: μια ευθεία παράλληλη προς τη μεγάλη διάσταση, που απέχει 10-15 mm περίπου από αυτή και ορίζει την πλευρά εισαγωγής του χαρτιού στη μηχανή καθώς και το ατύπωτο τμήμα από το οποίο θα πιάσουν το χαρτί οι αρπάγες — η ευθεία αυτή και η περιοχή που ορίζει ονομάζεται δόντια· δύο κάθετα μεταξύ τους ευθύγραμμα τμήματα που διέρχονται από το κέντρο του χαρτιού· οι χώροι-πλαίσια όπου θα τοποθετηθούν οι σελίδες· και οι γραμμές στις θέσεις όπου θα διπλωθούν οι σελίδες του εντύπου. Η απόσταση μεταξύ δύο σελίδων που γειτονεύουν με τα πόδια τους ονομάζεται ουρά, ενώ ο αντίστοιχος χώρος μεταξύ σελίδων που γειτονεύουν με τις κεφαλές τους ονομάζεται αυλάκι. Στη συνέχεια, πάνω από τη γραμμογράφηση τοποθετείται το χρωμοφάν, για να κολληθούν με ειδικό κολλητικό σπρέι οι διαχωρισμένες από το ατελιέ σε λιθογραφικά φιλμ σελίδες.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα σημάδια του μοντάζ
Ερώτηση: Δόντια· δύο μικρές γραμμές, μήκους περίπου 1-2 cm, σημειώνονται στις άκρες της εκτυπωτική πλάκας, στην αντίστοιχη γραμμή που είχε σχεδιαστεί στη γραμμογράφηση. Οι γραμμές αυτές ορίζουν την πλευρά εισαγωγής του χαρτιού στη μηχανή. Ποια άλλα σημάδια τοποθετούνται στο μοντάζ και τι ορίζει το καθένα;
Απάντηση:
-
Τα σημάδια «τοποθετούνται με βάση τις γραμμές της γραμμογράφησης» (σελ. 147). Τα πέντε βασικά, αυτούσια:
● ΔΟΝΤΙΑ «δύο μικρές γραμμές, μήκους περίπου 1-2 cm, σημειώνονται στις άκρες της εκτυπωτική πλάκας, στην αντίστοιχη γραμμή που είχε σχεδιαστεί στη γραμμογράφηση. Οι γραμμές αυτές ΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΧΑΡΤΙΟΥ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΗ.» ● ΚΕΝΤΡΟ ΧΑΡΤΙΟΥ «στο μέσο της μεγάλης διάστασης, από την πλευρά που βρίσκονται τα δόντια… ευθύγραμμο τμήμα μήκους 1,5-2 cm, ΚΑΘΕΤΟ στη διάσταση αυτή… χρησιμεύει στη ΣΩΣΤΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΡΩΜΟΦΑΝ στην εκτυπωτική πλάκα ΚΑΤΑ ΤΗ ΦΩΤΟΜΕΤΑΦΟΡΑ» -
● ΣΤΑΥΡΟΙ ΣΥΜΠΤΩΣΗΣ ΧΡΩΜΑΤΩΝ (ή ΣΤΑΥΡΟΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ) «δύο σταυροί τοποθετούνται στο χρωμοφάν, ΣΤΟ ΜΕΣΟ ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΜΙΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ της εργασίας, ΑΝΤΙΚΡΙΣΤΑ, 2-5 ΧΙΛΙΟΣΤΑ συνήθως, ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΕΙΩΜΑ της.» ΔΥΟ ΧΡΗΣΕΙΣ: ① «για τον ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΣΥΜΠΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ κατά την εκτύπωση» ② «Διευκολύνουν επίσης και το ΣΥΝΑΡΜΟΣΤΗ (monteur) να φέρει σε σύμπτωση τις διαφάνειες για τυχόν ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ή ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ» ⚠️ «Οι σταυροί σύμπτωσης ΕΧΟΥΝ ΝΟΗΜΑ ΥΠΑΡΞΗΣ, ΟΤΑΝ Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟ ΕΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ.» ┼ ← σταυρός ┌───────────────┐ │ │ │ ΕΡΓΑΣΙΑ │ 2-5 mm έξω από το τελείωμα, │ │ αντικριστά στο μέσο των └───────────────┘ ΜΙΚΡΩΝ πλευρών ┼ ← σταυρός -
● ΣΗΜΑΔΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ «έχουν τη μορφή ΔΙΑΚΕΚΟΜΜΕΝΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ και τοποθετούνται σε μία ΝΟΗΤΗ ΕΥΘΕΙΑ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΘΕΜΑ, για να ορίσουν την ΑΚΡΙΒΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ.» ⚠️ «τοποθετούνται στο χρωμοφάν ΜΟΝΟ στην περίπτωση που οι εργασίες, μετά το πέρας της εκτύπωσης, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΔΙΠΛΩΘΟΥΝ» ● ΣΗΜΑΔΙΑ ΞΑΚΡΙΣΜΑΤΟΣ «έχουν τη μορφή ΓΩΝΙΑΣ, αποτελούνται δηλ. από ΔΥΟ ΚΑΘΕΤΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΓΡΑΜΜΕΣ, οι οποίες τοποθετούνται 2-3 mm ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΣΕΛΙΔΑΣ γιατί ΟΛΑ ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ, μετά την εκτύπωση, χρειάζονται κάποια στιγμή να ΞΑΚΡΙΣΤΟΥΝ (κοπούν).» ┐ ┌ ← σημάδια ξακρίσματος, 2-3 mm έξω ┌─────────┐ από το τέλος της σελίδας │ ΣΕΛΙΔΑ │ └─────────┘ ┘ └Ο ορισμός του ξακρίσματος: «ο καθαρισμός του εντύπου απ' όλα τα βοηθητικά σημάδια, η χρησιμότητα των οποίων έχει λάβει τέλος στα προηγούμενα στάδια της εκτυπωτικής διαδικασίας.» Διαστάσεις: «από τη μεριά των κεφαλών της σελίδας υπολογίζονται περίπου 3 mm, ενώ από τη μεριά των ποδιών γύρω στα 6 mm».
-
Τα τρία επιπλέον σύμβολα, αυτούσια (σελ. 149):
● «ΧΡΩΜΑ ΠΟΥ ΤΥΠΩΝΕΙ και στοιχεία που ορίζουν ΤΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΦΥΛΛΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΟΨΗ στα οποία ανήκει η εκτυπωτική πλάκα. Σημειώνονται, συνήθως, ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΔΟΝΤΙΩΝ.» ● ΛΩΡΙΔΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ ή ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ «λωρίδα φιλμ που περιλαμβάνει ένα ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΦΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΚΟΥΚΙΔΩΝ, για τον έλεγχο του ΧΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΟΣ», με γραμμές «για καλύτερο έλεγχο των χρωματικών συμπτώσεων»· χωρισμένη «σε ΠΕΔΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ» για την οπτική παρακολούθηση «της ΑΝΤΙΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ κατά τη φωτομεταφορά» και «της ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΛΑΝΩΜΑΤΟΣ σε όλο το πλάτος τους» → επιλέγεται «ανάλογα με τον ΑΡΙΘΜΟ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ (τρίχρωμη, τετράχρωμη, εξάχρωμη κ.λ.π.)» → «ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ σε κάθε εργασία με ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ» → «τοποθετείται κατά μήκος της ΜΕΓΑΛΗΣ ΔΙΑΣΤΑΣΗΣ του χαρτιού, ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΑΠΟ ΤΑ ΔΟΝΤΙΑ» ● ΣΗΜΕΙΑ-ΔΕΙΚΤΕΣ «προσδιορίζουν τη ΦΟΡΑ με την οποία θα ΠΕΡΙΣΤΡΑΦΕΙ ΤΟ ΧΑΡΤΙ για να τυπωθεί και η άλλη όψη του. Σημειώνονται στην ΑΚΡΗ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ.»⚠️ Τα σημεία-δείκτες συνδέονται άμεσα με την §12.3: δηλώνουν αν η εργασία είναι τούμπα γωνία ή τούμπα δόντια.
-
Η τελική σύμπτωση των χρωμοφάν, αυτούσια (σελ. 149): «Για να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή σύμπτωση χρωμάτων, που προέρχονται από τα χρωματικά διαχωρισμένα στα ατελιέ φιλμ, όλα τα χρωμοφάν — το καθένα από τα οποία, όπως είδαμε, είναι υπεύθυνο για την τύπωση ενός και μόνου χρώματος — πρέπει να τοποθετηθούν το ένα ακριβώς πάνω στο άλλο. Το αποτέλεσμα αυτό το εξασφαλίζει το τρύπημά τους στο ίδιο σημείο, για να είναι δυνατή η συγκράτησή τους από μια λάμα.»
ΛΑΜΑ ΑΚΙΔΩΝ ΣΥΜΠΤΩΣΗΣ (Εικ. 12.7) ▼ ακίδες ══╪════════╪══ ← η λάμα ┌─○────────○─┐ χρωμοφάν ΚΥΑΝΟ ├─○────────○─┤ χρωμοφάν ΜΑΤΖΕΝΤΑ ├─○────────○─┤ χρωμοφάν ΚΙΤΡΙΝΟ └─○────────○─┘ χρωμοφάν ΜΑΥΡΟ ΙΔΙΕΣ τρύπες → ΙΔΙΑ θέση → ΤΕΛΕΙΑ ΣΥΜΠΤΩΣΗΤρία επίπεδα εξασφάλισης της σύμπτωσης σε αυτό το κεφάλαιο: (α) αδιάσταλτα χρωμοφάν, (β) λάμα ακίδων για μηχανική ταύτιση, (γ) σταυροί σύμπτωσης για οπτικό έλεγχο του αποτελέσματος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα σημάδια του μοντάζ τοποθετούνται με βάση τις γραμμές της γραμμογράφησης και είναι τα εξής. Τα δόντια: δύο μικρές γραμμές μήκους περίπου 1-2 cm στις άκρες της εκτυπωτικής πλάκας, που ορίζουν την πλευρά εισαγωγής του χαρτιού στη μηχανή. Το κέντρο χαρτιού: ευθύγραμμο τμήμα μήκους 1,5-2 cm, κάθετο στη μεγάλη διάσταση και στο μέσο της, από την πλευρά των δοντιών, που χρησιμεύει στη σωστή τοποθέτηση του χρωμοφάν στην πλάκα κατά τη φωτομεταφορά. Οι σταυροί σύμπτωσης χρωμάτων ή σταυροί εκτύπωσης: δύο σταυροί αντικριστά, στο μέσο κάθε μικρής πλευράς, 2-5 χιλιοστά έξω από το τελείωμα της εργασίας, για τον έλεγχο της σύμπτωσης των χρωμάτων και για να διευκολύνουν τον συναρμοστή σε διορθώσεις· έχουν νόημα μόνο όταν η εκτύπωση περιλαμβάνει παραπάνω από ένα χρώματα. Τα σημάδια διπλώματος: διακεκομμένες γραμμές σε νοητή ευθεία έξω από το θέμα, που ορίζουν την ακριβή θέση του διπλώματος και μπαίνουν μόνο αν η εργασία πρέπει να διπλωθεί. Τα σημάδια ξακρίσματος: δύο κάθετες μεταξύ τους γραμμές σε μορφή γωνίας, 2-3 mm έξω από το τέλος κάθε σελίδας. Προστίθενται ακόμη το χρώμα που τυπώνει με τα στοιχεία του τυπογραφικού φύλλου και της όψης, στον χώρο των δοντιών, η λωρίδα ελέγχου ή οδηγός εκτύπωσης, που τοποθετείται κατά μήκος της μεγάλης διάστασης απέναντι από τα δόντια, και τα σημεία-δείκτες, που προσδιορίζουν τη φορά περιστροφής του χαρτιού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
