Λύσεις — Κεφάλαιο 10 (σελ. 117-128) – ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΕΚΤΥΠΩΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις — Κεφάλαιο 10
Λύσεις πάνω σε αυτούσια αποσπάσματα του κεφαλαίου 10: η έννοια του προτύπου και η διάκριση από το πρωτότυπο, διαφανή και αδιαφανή πρότυπα, τα γραμμικά πρότυπα και οι τρεις προϋποθέσεις τους, τα ορθοχρωματικά φιλμ με το γαλάζιο που δεν αποτυπώνεται και το κόκκινο που αποτυπώνεται σαν μαύρο, το μέγεθος σχεδίασης +20% και το λείο υπόστρωμα, τα τονικά πρότυπα με τις έξι προϋποθέσεις, η κλίμακα ASA με τα κενά της και το διπλό όριο των αργών φιλμ, ο κόκκος του φιλμ και τα όρια μεγέθυνσης, το ημιτονικό φιλμ, η χρωματική ισορροπία και οι θετικές διαφάνειες, τα τυπωμένα πρότυπα με το πρόβλημα των παλιών κουκίδων και την ασυνέπεια της «μεγέθυνσης 95%», και οι οδηγίες επιλογής των προτύπων.
Η έννοια του προτύπου
Ερώτηση: Πρότυπο είναι μία εικόνα, ένα κείμενο ή ένας συνδυασμός εικόνας-κειμένου, που χρησιμοποιείται ως υπόδειγμα, στη μορφή που βρίσκεται, για να αναπαραχθεί φωτογραφικά με τις μηχανές που χρησιμοποιούνται στο στάδιο της φωτοαναπαραγωγής. Πώς διαφέρει το πρότυπο από το πρωτότυπο;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.1, σελ. 117): «Το πρότυπο δεν είναι πάντοτε και πρωτότυπο. Πρωτότυπο είναι το αρχικό έργο.»
-
ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ: ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΗ; ΟΧΙ → ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ──φωτογραφείται──► ΠΡΟΤΥΠΟ (ζωγραφικός (αρνητικό ή πίνακας) θετικό φιλμ) ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΝΑΙ → ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ = ΠΡΟΤΥΠΟ (σχέδιο σε κατάλληλο υπόστρωμα) ΤΑΥΤΙΖΟΝΤΑΙ⚠️ Η φράση «στη μορφή που βρίσκεται» του ορισμού είναι το κλειδί: πρότυπο είναι ό,τι μπορεί να μπει ως έχει στη μηχανή.
-
Το παράδειγμα του βιβλίου, αυτούσιο: «Για να γίνει κατανοητή η διαφορά μεταξύ προτύπου και πρωτοτύπου, αναφέρεται ως παράδειγμα ένα ζωγραφικό έργο, το οποίο είναι ένα έργο πρωτότυπο, γνήσιο. Για να αναπαραχθεί ένα ζωγραφικό έργο στη μορφή που βρίσκεται, πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα τοποθέτησής του σε κάποια από τις μηχανές φωτοαναπαραγωγής. Στην περίπτωση που κάτι τέτοιο δε μπορεί να γίνει, το έργο φωτογραφίζεται σε φιλμ, αρνητικό (για να τυπωθεί σε φωτογραφικό χαρτί) ή ακόμη καλύτερα θετικό (slide). Στη συνέχεια το προϊόν της φωτογράφησης χρησιμοποιείται ως πρότυπο αναπαραγωγής.»
⚠️ Γιατί «ακόμη καλύτερα» το θετικό: η απάντηση δίνεται στη σελ. 124 — «οι θετικές διαφάνειες αποδίδουν πολύ καλύτερα τις λεπτομέρειες του θέματος από τις φωτογραφίες» και «είναι και οι μόνες που μπορούν να υποστούν μεγάλες μεγεθύνσεις».
-
Η αντίστροφη περίπτωση, αυτούσια: «Αντίθετα, στην περίπτωση που το πρωτότυπο είναι ένα σχέδιο φιλοτεχνημένο σε υπόστρωμα τέτοιο, ώστε να μπορεί να τοποθετηθεί στη μηχανή φωτοαναπαραγωγής, τότε πρωτότυπο και πρότυπο ταυτίζονται. Ο όρος πρότυπο, με λίγα λόγια, είναι σχετικός και αποδίδεται σε ό,τι χρησιμεύει ως υπόδειγμα για φωτογραφική αναπαραγωγή.»
⚠️ «Σχετικός» σημαίνει: κανένα αντικείμενο δεν είναι «πρότυπο» από μόνο του. Γίνεται πρότυπο μόνο ως προς μια συγκεκριμένη αναπαραγωγή. Ένα slide είναι πρότυπο για την εκτύπωση, αλλά πρωτότυπο αν το φωτογραφήσει κάποιος άλλος.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το πρότυπο δεν είναι πάντοτε και πρωτότυπο: πρωτότυπο είναι το αρχικό έργο. Για παράδειγμα, ένας ζωγραφικός πίνακας είναι έργο πρωτότυπο και γνήσιο· αν δεν μπορεί να τοποθετηθεί σε κάποια από τις μηχανές φωτοαναπαραγωγής, φωτογραφίζεται σε φιλμ, αρνητικό ή ακόμη καλύτερα θετικό, και το προϊόν της φωτογράφησης χρησιμοποιείται ως πρότυπο αναπαραγωγής, οπότε πρότυπο και πρωτότυπο είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Αντίθετα, όταν το πρωτότυπο είναι σχέδιο φιλοτεχνημένο σε υπόστρωμα τέτοιο ώστε να μπορεί να τοποθετηθεί στη μηχανή φωτοαναπαραγωγής, πρωτότυπο και πρότυπο ταυτίζονται. Ο όρος πρότυπο είναι σχετικός και αποδίδεται σε ό,τι χρησιμεύει ως υπόδειγμα για φωτογραφική αναπαραγωγή.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Διαφανή και αδιαφανή πρότυπα
Ερώτηση: Όλα τα πρότυπα μπορούν να ενταχθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: στα διαφανή και στα αδιαφανή. Διαφανή ονομάζονται τα πρότυπα εκείνα που κατά την αναπαραγωγή το φως περνάει μέσα από την ύλη τους (π.χ. slides). Πώς ορίζονται τα αδιαφανή και πώς αλλιώς ονομάζονται;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 118): «Αντίθετα, αδιαφανή λέγονται τα πρότυπα των οποίων η αναπαραγωγή πραγματοποιείται με αντανάκλαση του φωτός (π.χ. φωτογραφίες, σχέδια σε χαρτί κ.ά.). Τα αδιαφανή ονομάζονται και ΧΑΡΤΙΝΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ή ΧΑΡΤΟΜΑΚΕΤΕΣ.»
-
ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ: ΠΩΣ ΦΤΑΝΕΙ ΤΟ ΦΩΣ ΣΤΟ ΦΙΛΜ ΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΡΟΤΥΠΟ (slide) ☀ ──► ▓▓▓ ──► ΦΙΛΜ ΤΟ ΦΩΣ ΠΕΡΝΑΕΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΛΗ ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΡΟΤΥΠΟ (φωτογραφία, σχέδιο σε χαρτί) ☀ ──► ███ ╲ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ ──► ΦΙΛΜ⚠️ Το ίδιο κριτήριο εμφανίζεται και στον χρωμογράφο (κεφ. 9, σελ. 109): «Αν το πρότυπο είναι διαφάνεια, η δέσμη φωτός το διαπερνά κι αν είναι χάρτινο αντανακλάται.» Δηλαδή η διάκριση δεν είναι θεωρητική — καθορίζει τον τρόπο λειτουργίας της μηχανής.
-
Γιατί υπάρχει η ταξινόμηση, αυτούσια: «Τα πρότυπα παρουσιάζουν ποικιλία τόσο ως προς το υλικό από το οποίο είναι κατασκευασμένα, πολύ περισσότερο, όμως, ως προς την τεχνική επεξεργασία που απαιτείται για την αναπαραγωγή τους. Προκειμένου οι άνθρωποι που εργάζονται στις γραφικές τέχνες να επικοινωνούν σωστά μεταξύ τους, ταξινομούν τα πρότυπα σε κατηγορίες.»
⚠️ Η ταξινόμηση είναι επαγγελματική γλώσσα: όταν ο γραφίστας λέει «σου στέλνω μια χαρτομακέτα», ο τεχνίτης του ατελιέ ξέρει αμέσως ότι θα χρειαστεί ανάκλαση, όχι διαπερατότητα.
-
Η δεύτερη ταξινόμηση, αυτούσια: «Ανάλογα με την τεχνική επεξεργασία που απαιτείται για την αναπαραγωγή τους, τα πρότυπα κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες: στα ΓΡΑΜΜΙΚΑ, στα ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΑ ή γενικότερα ΜΟΝΟΧΡΩΜΑ ΤΟΝΙΚΑ και στα ΕΓΧΡΩΜΑ ΤΟΝΙΚΑ.»
ΔΥΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ — ΕΝΑ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΑΙΡΝΕΙ ΜΙΑ ΕΤΙΚΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΜΙΑ ΥΛΗ: ΔΙΑΦΑΝΕΣ ή ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ ΤΕΧΝΙΚΗ: ΓΡΑΜΜΙΚΟ · ΜΟΝΟΧΡΩΜΟ ΤΟΝΙΚΟ · ΕΓΧΡΩΜΟ ΤΟΝΙΚΟ π.χ. ένα SLIDE = ΔΙΑΦΑΝΕΣ + ΕΓΧΡΩΜΟ ΤΟΝΙΚΟ μια ΜΑΚΕΤΑ = ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ + ΓΡΑΜΜΙΚΟΤο βιβλίο προσθέτει μια τέταρτη τεχνική κατηγορία, τα τυπωμένα πρότυπα (σελ. 125).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αδιαφανή λέγονται τα πρότυπα των οποίων η αναπαραγωγή πραγματοποιείται με αντανάκλαση του φωτός, όπως οι φωτογραφίες και τα σχέδια σε χαρτί, και ονομάζονται και χάρτινα πρότυπα ή χαρτομακέτες. Η διάκριση αυτή είναι πρακτική: στον χρωμογράφο, αν το πρότυπο είναι διαφάνεια η δέσμη φωτός το διαπερνά, ενώ αν είναι χάρτινο αντανακλάται. Παράλληλα με τη διάκριση σε διαφανή και αδιαφανή, τα πρότυπα κατατάσσονται, ανάλογα με την τεχνική επεξεργασία που απαιτείται, σε γραμμικά, σε ασπρόμαυρα ή γενικότερα μονόχρωμα τονικά και σε έγχρωμα τονικά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα γραμμικά πρότυπα και οι προϋποθέσεις τους
Ερώτηση: Γραμμικά ονομάζονται τα πρότυπα στα οποία δεν υπάρχουν τονικές διαβαθμίσεις, αλλά σαφής διαχωρισμός μεταξύ λευκού και μαύρου. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν τα κείμενα που προέρχονται από τις μηχανές στοιχειοθεσίας, οι οποίες λειτουργούν με φωτογραφικές μεθόδους (μηχανές φωτοστοιχειοθεσίας), οι λιθογραφικές μακέτες (που κατασκευάζονται με το χέρι), τα αρχιτεκτονικά ή μηχανολογικά σχέδια. Τι πρέπει να διαθέτει ένα τέτοιο πρότυπο;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 118): «Ένα τέτοιο πρότυπο, για να θεωρηθεί κατάλληλο για αναπαραγωγή, πρέπει να διαθέτει: ευκρίνεια γραμμών · καθαρή επιφάνεια σχεδιασμού · ικανοποιητική πυκνότητα μαύρων σημείων.»
-
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ — ΚΑΙ ΤΙ ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΕΙ Η ΚΑΘΕ ΜΙΑ ● ΕΥΚΡΙΝΕΙΑ ΓΡΑΜΜΩΝ αν οι γραμμές είναι θολές, το φιλμ δεν θα ξέρει πού τελειώνει το μαύρο και πού αρχίζει το λευκό ● ΚΑΘΑΡΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ⚠️ «με τη φωτοαναπαραγωγή ΟΛΕΣ ΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ ΑΤΕΛΕΙΕΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΦΙΛΜ» (σελ. 121) — μουντζούρες, δαχτυλιές, υπολείμματα γόμας ΘΑ ΦΑΝΟΥΝ ● ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΜΑΥΡΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ένα ξεθωριασμένο μαύρο ΑΝΤΑΝΑΚΛΑ κάποιο φως → το φιλμ μπορεί να το πάρει για ΓΚΡΙ ή ΛΕΥΚΟ⚠️ Το γραμμικό πρότυπο δεν επιτρέπει «ενδιάμεσα»: επειδή «δεν υπάρχουν τονικές διαβαθμίσεις», κάθε ασάφεια είναι σφάλμα, όχι απόχρωση.
-
Πού πάνε τα γραμμικά πρότυπα, αυτούσια (σελ. 119): «Τα γραμμικά πρότυπα φωτογραφίζονται στη ρεπροκάμερα σε ορθοχρωματικά φιλμ, δηλαδή σε φιλμ που είναι ευαίσθητα μόνο στο μπλε και στο πράσινο φως, γι' αυτό και η φωτογράφηση μπορεί να γίνει σε σκοτεινό θάλαμο που φωτίζεται με κόκκινο φως, καθώς ο φωτισμός του θαλάμου δεν επηρεάζει αυτόν τον τύπο του φιλμ.»
ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ──► ΡΕΠΡΟΚΑΜΕΡΑ ──► ΟΡΘΟΧΡΩΜΑΤΙΚΟ ΦΙΛΜ ΤΟΝΙΚΟ / ΕΓΧΡΩΜΟ ──► ΧΡΩΜΟΓΡΑΦΟΣ ──► ΗΜΙΤΟΝΙΚΑ ΦΙΛΜ⚠️ Η ίδια διάκριση όπως στο κεφ. 9: η ρεπροκάμερα για γραμμικά, ο χρωμογράφος για τονικά/έγχρωμα.
-
Οι τρεις παράμετροι σχεδιασμού, αυτούσιες (σελ. 120-121):
① ΜΕΓΕΘΟΣ «Καταρχήν τα γραμμικά σχέδια είναι καλό να σχεδιάζονται ΣΕ ΜΕΓΕΘΟΣ ΙΣΟ Ή ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΚΑΤΑ 20% από τις τελικές διαστάσεις της αναπαραγωγής. ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΣΜΙΚΡΥΝΣΗ, κατά τη φωτογράφηση, ΒΟΗΘΑ ΣΤΟΝ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΥΧΟΝ ΑΤΕΛΕΙΩΝ του σχεδίου, ενώ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΣΜΙΚΡΥΝΣΗ μπορεί να οδηγήσει ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΛΕΠΤΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ.» ② ΛΕΙΟ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑ «για να αποφεύγονται τα προβλήματα κατά τη μελάνωση» — «εξασφαλίζει ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΜΕΛΑΝΗΣ σε όλη την έκταση του προτύπου και ΕΥΚΟΛΙΑ… ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΤΥΧΟΝ ΛΑΘΩΝ» ③ ΑΠΟΛΥΤΑ ΛΕΥΚΟ ΧΑΡΤΙ (αν είναι αδιαφανές) «ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΔΥΝΑΤΗ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ»⚠️ Το ③ συνδέεται άμεσα με τον ορισμό των αδιαφανών: αφού η αναπαραγωγή γίνεται με αντανάκλαση, όσο λευκότερο το χαρτί, τόσο δυνατότερη η αντανάκλαση και καθαρότερη η διάκριση από το μαύρο θέμα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα γραμμικό πρότυπο, για να θεωρηθεί κατάλληλο για αναπαραγωγή, πρέπει να διαθέτει ευκρίνεια γραμμών, καθαρή επιφάνεια σχεδιασμού και ικανοποιητική πυκνότητα μαύρων σημείων. Οι τρεις απαιτήσεις προκύπτουν από το ότι στα γραμμικά πρότυπα δεν υπάρχουν τονικές διαβαθμίσεις αλλά σαφής διαχωρισμός λευκού και μαύρου, ενώ με τη φωτοαναπαραγωγή όλες οι σχεδιαστικές ατέλειες μεταφέρονται στο φιλμ. Τα γραμμικά πρότυπα φωτογραφίζονται στη ρεπροκάμερα σε ορθοχρωματικά φιλμ, ευαίσθητα μόνο στο μπλε και στο πράσινο φως, γι' αυτό η φωτογράφηση μπορεί να γίνει σε σκοτεινό θάλαμο που φωτίζεται με κόκκινο φως.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Γιατί το γαλάζιο δεν αποτυπώνεται
Ερώτηση: Στα ορθοχρωματικά φιλμ το κυανό (γαλάζιο) χρώμα συμπεριφέρεται όπως και το λευκό. Το κυανό ανακλά τις μπλε και τις πράσινες ακτινοβολίες, ενώ το λευκό ανακλά όλες τις ακτινοβολίες (μπλε, πράσινες και κόκκινες). Καθώς, όμως, το φιλμ είναι ορθοχρωματικό, οι κόκκινες ακτινοβολίες δεν το επηρεάζουν. Ποια πρακτική δυνατότητα παρέχεται για το λόγο αυτό;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 119): «Αν, λοιπόν, μια λευκή επιφάνεια έχει σχεδιαστεί με γαλάζιο μολύβι, οι ακτινοβολίες που ανακλώνται τόσο από τη λευκή περιοχή, όσο και από τους γαλάζιους σχεδιασμούς, επηρεάζουν με τον ίδιο τρόπο το φιλμ. Έτσι το ορθοχρωματικό φιλμ αμαυρώνεται, κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο, από το λευκό και το γαλάζιο. Για το λόγο αυτό, παρέχεται η δυνατότητα χρησιμοποίησης γαλάζιου μολυβιού για τις βοηθητικές γραμμές ενός γραμμικού σχεδίου (αφού αυτές δε θα αποτυπωθούν τελικά).»
-
Η ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΟΡΘΟΧΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΦΙΛΜ ΤΟ ΦΙΛΜ ΒΛΕΠΕΙ: ΜΠΛΕ ✔ ΠΡΑΣΙΝΟ ✔ ΚΟΚΚΙΝΟ ✘ ΛΕΥΚΟ ανακλά ΜΠΛΕ + ΠΡΑΣΙΝΟ + κόκκινο ───────────────── (αγνοείται) το φιλμ «βλέπει»: ΜΠΛΕ + ΠΡΑΣΙΝΟ ΓΑΛΑΖΙΟ ανακλά ΜΠΛΕ + ΠΡΑΣΙΝΟ το φιλμ «βλέπει»: ΜΠΛΕ + ΠΡΑΣΙΝΟ ΙΔΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ──► ΑΜΑΥΡΩΝΕΤΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ──► στο τελικό θετικό και τα δύο βγαίνουν ΛΕΥΚΑ = ΑΤΥΠΩΤΑ⚠️ Η μόνη διαφορά λευκού-γαλάζιου είναι το κόκκινο — και αυτό ακριβώς το φιλμ δεν το βλέπει.
-
Η πρακτική σημασία — εδώ κλείνει ο κύκλος με το κεφ. 8 (σελ. 91): «Η διάταξη του εντύπου κατασκευάζεται σε ειδικά χαρτιά με βοηθητικές γαλάζιες γραμμές, σχεδόν για όλες τις εργασίες που περιέχουν συνδυασμό εικόνων και κειμένων.»
ΤΙ ΒΛΕΠΕΙ Ο ΓΡΑΦΙΣΤΑΣ ΤΙ ΒΛΕΠΕΙ ΤΟ ΦΙΛΜ ┌───────────────────┐ ┌───────────────────┐ │ ┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄ │ │ │ │ ┊ ΚΕΙΜΕΝΟ ┊ │ │ ΚΕΙΜΕΝΟ │ │ ┊ ┊ │ │ │ │ ┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄┄ │ │ │ └───────────────────┘ └───────────────────┘ γαλάζιοι οδηγοί ΟΙ ΟΔΗΓΟΙ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΑΝ⚠️ Είναι η ίδια λογική με τη διαφάνεια των εντολών (κεφ. 8, §8.4.2Δ): πληροφορία για τον τεχνίτη, αόρατη στο φιλμ.
-
Η αντίστροφη περίπτωση — το κόκκινο σαν μαύρο, αυτούσια (σελ. 120): «Από την άλλη, τα ορθοχρωματικά φιλμ αποτυπώνουν το κόκκινο χρώμα των εικόνων ή των σχεδίων με πυκνότητα ίδια με το μαύρο. Το μαύρο απορροφά όλες τις ακτινοβολίες. Το κόκκινο απορροφά όλες τις ακτινοβολίες, εκτός από τις κόκκινες που τις ανακλά. Αφού το ορθοχρωματικό φιλμ, όμως, δεν επηρεάζεται από τις κόκκινες το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Έτσι, μπορούμε και δεχόμαστε και πρότυπα σχεδιασμένα με κόκκινο χρώμα και όχι αποκλειστικά με μαύρο.»
ΜΑΥΡΟ ανακλά ΤΙΠΟΤΑ → φιλμ: ΤΙΠΟΤΑ ΚΟΚΚΙΝΟ ανακλά μόνο κόκκινο (✘) → φιλμ: ΤΙΠΟΤΑ ΙΔΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ⚠️ Δύο χρώματα, δύο αντίθετες χρήσεις: το γαλάζιο γίνεται αόρατο (βοηθητικές γραμμές), το κόκκινο γίνεται μαύρο (κανονικό θέμα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή το ορθοχρωματικό φιλμ αμαυρώνεται κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο από το λευκό και το γαλάζιο, παρέχεται η δυνατότητα χρησιμοποίησης γαλάζιου μολυβιού για τις βοηθητικές γραμμές ενός γραμμικού σχεδίου, αφού αυτές δεν θα αποτυπωθούν τελικά. Ο λόγος είναι ότι η μόνη διαφορά ανάμεσα στο λευκό και στο γαλάζιο είναι η κόκκινη ακτινοβολία, από την οποία όμως το ορθοχρωματικό φιλμ δεν επηρεάζεται. Αντίστροφα, τα ορθοχρωματικά φιλμ αποτυπώνουν το κόκκινο με πυκνότητα ίδια με το μαύρο, οπότε γίνονται δεκτά και πρότυπα σχεδιασμένα με κόκκινο χρώμα και όχι αποκλειστικά με μαύρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Το μέγεθος σχεδίασης των γραμμικών προτύπων
Ερώτηση: Καταρχήν τα γραμμικά σχέδια είναι καλό να σχεδιάζονται σε μέγεθος ίσο ή μεγαλύτερο κατά 20% από τις τελικές διαστάσεις της αναπαραγωγής. Μία μικρή σμίκρυνση, κατά τη φωτογράφηση, βοηθά στον περιορισμό τυχόν ατελειών του σχεδίου, ενώ μία μεγάλη σμίκρυνση μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στην εξαφάνιση των λεπτών γραμμών. Ποιες άλλες παράμετροι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 120-121): «Παράλληλα, για να αποφεύγονται τα προβλήματα κατά τη μελάνωση των προτύπων, προτείνεται ο σχεδιασμός τους σε λείο υπόστρωμα. Αυτό εξασφαλίζει ομοιόμορφη κατανομή μελάνης σε όλη την έκταση του προτύπου και ευκολία, κατ' επέκταση, στο σχεδιασμό και στη διόρθωση τυχόν λαθών. Αναφορικά με το σημείο αυτό, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς με τη φωτοαναπαραγωγή όλες οι σχεδιαστικές ατέλειες μεταφέρονται στο φιλμ. Τέλος, στην περίπτωση που επιλέγεται αδιαφανές χαρτί για το σχεδιασμό του γραμμικού προτύπου, πρέπει το χαρτί αυτό να είναι απόλυτα λευκό για την καλύτερη δυνατή αντανάκλαση του φωτός.»
-
ΓΙΑΤΙ ΣΧΕΔΙΑΖΟΥΜΕ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ — Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΗΣ ΣΜΙΚΡΥΝΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟ 120% ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ 100% ┌─────────────────┐ ┌──────────┐ │ ╱╲ ·μουτζούρα│ σμίκρυνση │ ╱╲ │ │ ╱ ╲ · │ ──────► │ ╱ ╲ │ │╱____╲ ~ανώμαλη │ │╱____╲ │ │ γραμμή │ │ │ └─────────────────┘ └──────────┘ οι ΑΤΕΛΕΙΕΣ σμικραίνουν κι αυτές → ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΟΡΑΤΕΣ ✔ ΟΜΩΣ, ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΗ ΣΜΙΚΡΥΝΣΗ ══════════ → ───── → · · · → (τίποτα) οι ΛΕΠΤΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ✘⚠️ Το 20% είναι ισορροπία: αρκετά για να «κρυφτούν» οι ατέλειες, όχι τόσο ώστε να χαθούν οι λεπτές γραμμές.
-
ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ① ΜΕΓΕΘΟΣ ΙΣΟ ή +20% ② ΛΕΙΟ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑ ομοιόμορφη ΜΕΛΑΝΩΣΗ + εύκολη ΔΙΟΡΘΩΣΗ ③ ΑΠΟΛΥΤΑ ΛΕΥΚΟ καλύτερη ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ ΧΑΡΤΙ (μόνο αν είναι ΑΔΙΑΦΑΝΕΣ)⚠️ Το ③ έχει προϋπόθεση: ισχύει μόνο «στην περίπτωση που επιλέγεται αδιαφανές χαρτί» — γιατί ακριβώς τα αδιαφανή αναπαράγονται με αντανάκλαση. Σε ένα διαφανές πρότυπο η λευκότητα δεν έχει νόημα.
-
Γιατί το λείο υπόστρωμα λύνει δύο προβλήματα ταυτόχρονα:
ΤΡΑΧΥ ΧΑΡΤΙ ΛΕΙΟ ΧΑΡΤΙ η μελάνη «τρέχει» στις ΟΜΟΙΟΜΟΡΦΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ίνες → ανώμαλα άκρα │ │ ▼ ▼ ΚΑΘΑΡΕΣ, ΕΥΚΡΙΝΕΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ «ΚΑΚΕΣ ΜΕΛΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΑ + ΑΚΡΑ» (σελ. 126) ΕΥΚΟΛΗ ΔΙΟΡΘΩΣΗ (η μελάνη │ ξύνεται χωρίς να χαλάσει ▼ η επιφάνεια) ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΦΙΛΜΤο βιβλίο το επαναλαμβάνει στις οδηγίες επιλογής (σελ. 126): «Όσον αφορά στα γραμμικά σχέδια, πρέπει να δίνεται προσοχή στις ατέλειες που παρουσιάζουν οι κακές μελανώσεις στα άκρα τους, γι' αυτό και είναι προτιμότερο να γίνονται σε λείο χαρτί.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Εκτός από το μέγεθος, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι ο σχεδιασμός προτείνεται να γίνεται σε λείο υπόστρωμα, ώστε να αποφεύγονται τα προβλήματα κατά τη μελάνωση: αυτό εξασφαλίζει ομοιόμορφη κατανομή μελάνης σε όλη την έκταση του προτύπου και ευκολία στον σχεδιασμό και στη διόρθωση τυχόν λαθών. Απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στο σημείο αυτό, καθώς με τη φωτοαναπαραγωγή όλες οι σχεδιαστικές ατέλειες μεταφέρονται στο φιλμ. Τέλος, στην περίπτωση που επιλέγεται αδιαφανές χαρτί για τον σχεδιασμό του γραμμικού προτύπου, πρέπει το χαρτί αυτό να είναι απόλυτα λευκό για την καλύτερη δυνατή αντανάκλαση του φωτός.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα τονικά πρότυπα και οι έξι προϋποθέσεις τους
Ερώτηση: Τονικά ονομάζονται τα πρότυπα που έχουν τονικές διαβαθμίσεις από το λευκό ως το μαύρο, διαβαθμίσεις, δηλαδή, του γκρι. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες, τα ζωγραφικά σχέδια με μολύβι, κάρβουνο και, γενικά, με υλικά που μπορούν να προσφέρουν ποικιλία τόνων (πυκνοτήτων). Τι πρέπει να διαθέτει ένα τονικό πρότυπο για να θεωρηθεί κατάλληλο για αναπαραγωγή;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 121): «ευκρίνεια θέματος · καθαρότητα υποστρώματος · τονικό πλούτο · ομαλή μετάβαση από τον έναν τόνο στον άλλο · ικανοποιητική αντίθεση μεταξύ των λευκών και των σκούρων τόνων (κοντράστ) · κανονικό επίπεδο έκθεσης στο φως· αποφεύγονται οι υπερφωτισμένες ή υποφωτισμένες φωτογραφίες γιατί στη μία περίπτωση είναι εξαιρετικά λευκές, σαν ξεθωριασμένες, και στην άλλη σκούρες και σκοτεινές.»
-
ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΝΙΚΩΝ — ΤΡΕΙΣ ΕΝΑΝΤΙ ΕΞΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΡΑΜΜΙΚΑ (3) ΤΟΝΙΚΑ (6) ● ευκρίνεια ΓΡΑΜΜΩΝ ● ευκρίνεια ΘΕΜΑΤΟΣ ● καθαρή ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ● καθαρότητα ΥΠΟΣΤΡΩΜΑΤΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ● πυκνότητα ΜΑΥΡΩΝ ● ΤΟΝΙΚΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ ΣΗΜΕΙΩΝ ● ΟΜΑΛΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ τόνων ● ΚΟΝΤΡΑΣΤ ● ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ⚠️ Οι ΤΡΕΙΣ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΑΦΟΡΟΥΝ ΟΛΕΣ ΤΟΥΣ ΤΟΝΟΥΣ — γιατί αυτό ακριβώς είναι που ΛΕΙΠΕΙ από τα γραμμικά. -
Τι σημαίνει καθεμιά από τις τρεις «τονικές» απαιτήσεις:
ΤΟΝΙΚΟΣ ΠΛΟΥΤΟΣ να ΥΠΑΡΧΟΥΝ πολλοί διαφορετικοί τόνοι (όχι μόνο σκούρα και ανοιχτά) ΟΜΑΛΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ να ΠΕΡΝΑΕΙ ΒΑΘΜΙΑΙΑ ο ένας στον άλλο (όχι απότομα «σκαλοπάτια») ΚΟΝΤΡΑΣΤ να υπάρχει ΑΡΚΕΤΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ ανάμεσα στο πιο ανοιχτό και στο πιο σκούρο⚠️ Τονικός πλούτος και κοντράστ δεν είναι το ίδιο: μια εικόνα μπορεί να έχει δυνατό κοντράστ (πολύ μαύρο, πολύ λευκό) αλλά φτωχό τονικό πλούτο (τίποτα ενδιάμεσα) — και το αντίστροφο.
-
Η κανονική έκθεση — τα δύο σφάλματα, αυτούσια:
ΥΠΕΡΦΩΤΙΣΜΕΝΗ «ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΛΕΥΚΕΣ, ΣΑΝ ΞΕΘΩΡΙΑΣΜΕΝΕΣ» ░░░░░░░░░░ όλοι οι τόνοι στριμωγμένοι στο ΑΝΟΙΧΤΟ άκρο ΥΠΟΦΩΤΙΣΜΕΝΗ «ΣΚΟΥΡΕΣ ΚΑΙ ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ» ▓▓▓▓▓▓▓▓▓▓ όλοι οι τόνοι στριμωγμένοι στο ΣΚΟΥΡΟ άκρο ΚΑΝΟΝΙΚΗ ░░▒▒▓▓██ τόνοι ΑΠΛΩΜΕΝΟΙ σε όλο το εύρος ✔⚠️ Και τα δύο σφάλματα καταστρέφουν ταυτόχρονα και τον τονικό πλούτο και το κοντράστ — γι' αυτό η κανονική έκθεση είναι η προϋπόθεση των άλλων δύο. Και δεν διορθώνονται: το φιλμ δεν μπορεί να βρει τόνους που δεν υπάρχουν στο πρότυπο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα τονικό πρότυπο, για να θεωρηθεί κατάλληλο για αναπαραγωγή, πρέπει να διαθέτει ευκρίνεια θέματος, καθαρότητα υποστρώματος, τονικό πλούτο, ομαλή μετάβαση από τον έναν τόνο στον άλλο, ικανοποιητική αντίθεση μεταξύ των λευκών και των σκούρων τόνων, δηλαδή κοντράστ, και κανονικό επίπεδο έκθεσης στο φως. Αποφεύγονται οι υπερφωτισμένες ή υποφωτισμένες φωτογραφίες, γιατί στη μία περίπτωση είναι εξαιρετικά λευκές, σαν ξεθωριασμένες, και στην άλλη σκούρες και σκοτεινές. Σε σύγκριση με τα γραμμικά, που απαιτούν μόνο ευκρίνεια γραμμών, καθαρή επιφάνεια και πυκνότητα μαύρων σημείων, οι τρεις επιπλέον απαιτήσεις αφορούν ακριβώς την ποιότητα των τόνων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η κλίμακα ASA και οι κατηγορίες των φιλμ
Ερώτηση: Υπάρχει μία διεθνής τυποποίηση της ευαισθησίας των φιλμ σύμφωνα με μία κλίμακα που ονομάζεται ASA. Τα φιλμ που χρειάζονται πολύ μικρό χρόνο για να αποτυπώσουν το θέμα, ονομάζονται υπερευαίσθητα και έχουν ASA πάνω από 1250. Πώς ονομάζονται και τι τιμές ASA έχουν οι υπόλοιπες κατηγορίες;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 122): «Τα φιλμ που απαιτούν μικρό χρόνο, ονομάζονται γρήγορα (160-800 ASA), εκείνα που απαιτούν περισσότερο χρόνο ονομάζονται μεσαία (80-125 ASA) και τέλος αυτά που χρειάζονται πολύ χρόνο για την αποτύπωση του θέματος καλούνται αργά (λιγότερο από 80 ASA).»
-
Η ΚΛΙΜΑΚΑ ASA ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗΣ ASA ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΑ «πολύ μικρό χρόνο» πάνω από 1250 ΓΡΗΓΟΡΑ «μικρό χρόνο» 160 ── 800 ΜΕΣΑΙΑ «περισσότερο χρόνο» 80 ── 125 ΑΡΓΑ «πολύ χρόνο» λιγότερο από 80⚠️ Το ASA είναι μέτρο ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ, όχι ταχύτητας κίνησης: όσο μεγαλύτερος ο αριθμός, τόσο λιγότερο φως χρειάζεται το φιλμ, άρα τόσο μικρότερος ο χρόνος έκθεσης.
-
💡 ΛΑΘΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — Η ΚΛΙΜΑΚΑ ΔΕΝ ΚΑΛΥΠΤΕΙ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ. Βάζοντας τα τέσσερα εύρη στη σειρά:
ΑΡΓΑ 0 ──── 79 ΜΕΣΑΙΑ 80 ──── 125 ▓▓▓▓▓▓ ΚΕΝΟ: 126 ── 159 ▓▓▓▓▓▓ ΓΡΗΓΟΡΑ 160 ──── 800 ▓▓▓▓▓ ΚΕΝΟ: 801 ── 1250 ▓▓▓▓▓ ΥΠΕΡΕΥΑΙΣΘΗΤΑ > 1250Ένα φιλμ 140 ASA ή ένα φιλμ 1000 ASA δεν ανήκει σε καμία κατηγορία του βιβλίου. Το λάθος είναι δομικό στη διατύπωση: τα άκρα των διαστημάτων δεν συνδέονται μεταξύ τους.
💡 ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΣΥΝΕΠΕΙΑ — ΤΟ ΟΡΙΟ ΤΩΝ ΑΡΓΩΝ ΔΙΝΕΤΑΙ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ:
σελ. 122 «αργά (ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΑΠΟ 80 ASA)» → 80 ΕΞΩ σελ. 124 «αργό φιλμ (ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΑΠΟ 80 ASA)» → 80 ΕΞΩ σελ. 126 «Αν έχουν ΛΙΓΑ ASA (40-80)» → 80 ΜΕΣΑ, και εμφανίζεται ΚΑΤΩ ΟΡΙΟ 40 που δεν αναφέρεται πουθενά αλλού -
Γιατί ενδιαφέρει τις γραφικές τέχνες η ευαισθησία, αυτούσια (σελ. 122): «Όλα τα φιλμ αποτελούνται από κόκκους αλάτων αργύρου. Σε μεγάλες μεγεθύνσεις προτύπων αυτός ο κόκκος του φιλμ γίνεται ορατός. Η ευαισθησία του φιλμ εξαρτάται από το μέγεθος των κόκκων. Όσο πιο αργό είναι ένα φιλμ, τόσο μικρότερους κόκκους έχει καθώς και λεπτότερη επίστρωση. Εάν, λοιπόν, είναι γνωστή η μεταβολή των διαστάσεων που θα υποστεί το πρότυπο, πρέπει να γίνει και η σωστή επιλογή του φιλμ. Τα αργά φιλμ είναι τα μόνα κατάλληλα για μεγάλες μεγεθύνσεις, με πολλή λεπτομέρεια, διότι ο κόκκος δε γίνεται ορατός μετά από αυτές.»
ΑΡΓΟ ΦΙΛΜ ΓΡΗΓΟΡΟ ΦΙΛΜ ΜΙΚΡΟΙ κόκκοι ΜΕΓΑΛΟΙ κόκκοι ΛΕΠΤΗ επίστρωση ΧΟΝΔΡΗ επίστρωση · · · · · · · · ● ● ● ● χρειάζεται ΠΟΛΥ ΦΩΣ χρειάζεται ΛΙΓΟ ΦΩΣ ↓ μεγέθυνση ↓ μεγέθυνση Ο ΚΟΚΚΟΣ ΜΕΝΕΙ ΑΟΡΑΤΟΣ ✔ Ο ΚΟΚΚΟΣ ΦΑΙΝΕΤΑΙ ✘ → ΩΣ ΚΑΙ 800% (σελ. 124)⚠️ Ο κανόνας: «Εάν είναι γνωστή η μεταβολή των διαστάσεων που θα υποστεί το πρότυπο, πρέπει να γίνει και η σωστή επιλογή του φιλμ» — δηλαδή η απόφαση για το φιλμ παίρνεται πριν τη λήψη, με βάση το πόσο θα μεγεθυνθεί αργότερα.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα φιλμ που απαιτούν μικρό χρόνο ονομάζονται γρήγορα και έχουν 160-800 ASA, εκείνα που απαιτούν περισσότερο χρόνο ονομάζονται μεσαία με 80-125 ASA, και όσα χρειάζονται πολύ χρόνο για την αποτύπωση του θέματος καλούνται αργά, με λιγότερο από 80 ASA. Σημειώνεται ότι η κλίμακα όπως τη δίνει το βιβλίο αφήνει κενά: οι τιμές 126-159 και 801-1250 δεν ανήκουν σε καμία κατηγορία. Επιπλέον, το όριο των αργών φιλμ δίνεται στις σελίδες 122 και 124 ως «λιγότερο από 80 ASA», ενώ στη σελίδα 126 ως «λίγα ASA (40-80)», δηλαδή με το 80 μέσα στο εύρος και με κάτω όριο 40 που δεν αναφέρεται αλλού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ο κόκκος του φιλμ και οι μεγεθύνσεις
Ερώτηση: Όλα τα φιλμ αποτελούνται από κόκκους αλάτων αργύρου. Σε μεγάλες μεγεθύνσεις προτύπων αυτός ο κόκκος του φιλμ γίνεται ορατός. Η ευαισθησία του φιλμ εξαρτάται από το μέγεθος των κόκκων. Όσο πιο αργό είναι ένα φιλμ, τόσο μικρότερους κόκκους έχει καθώς και λεπτότερη επίστρωση. Ποια φιλμ είναι τα μόνα κατάλληλα για μεγάλες μεγεθύνσεις και γιατί;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 122): «Τα αργά φιλμ είναι τα μόνα κατάλληλα για μεγάλες μεγεθύνσεις, με πολλή λεπτομέρεια, διότι ο κόκκος δε γίνεται ορατός μετά από αυτές.»
-
ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΟΤΑΝ ΜΕΓΕΘΥΝΟΥΜΕ Η ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ ΔΕΝ ΠΡΟΣΘΕΤΕΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ — ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΚΚΟ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟ ΘΕΜΑ ΓΡΗΓΟΡΟ ΦΙΛΜ (μεγάλοι κόκκοι) ● ● ● ● ──ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ──► ██ ██ ██ ΟΡΑΤΟ «ΓΡΑΝΑΖΙ», η εικόνα μοιάζει «σπυριάρικη» ΑΡΓΟ ΦΙΛΜ (μικροί κόκκοι, λεπτή επίστρωση) · · · · · ──ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ──► ·· ·· ·· ·· Ο ΚΟΚΚΟΣ ΜΕΝΕΙ ΑΟΡΑΤΟΣ ✔⚠️ Η ευαισθησία και η λεπτομέρεια είναι αντίστροφα μεγέθη: για να «πιάσει» πολύ φως γρήγορα, ο κόκκος πρέπει να είναι μεγάλος — και τότε φαίνεται στη μεγέθυνση.
-
Ο κανόνας απόφασης, αυτούσιος: «Εάν, λοιπόν, είναι γνωστή η μεταβολή των διαστάσεων που θα υποστεί το πρότυπο, πρέπει να γίνει και η σωστή επιλογή του φιλμ.»
ΕΡΩΤΗΣΗ ΠΡΙΝ ΤΗ ΛΗΨΗ: ΠΟΣΟ ΘΑ ΜΕΓΕΘΥΝΘΕΙ; ΜΙΚΡΗ ή ΚΑΘΟΛΟΥ μεγέθυνση → μπορεί και ΓΡΗΓΟΡΟ φιλμ ΜΕΓΑΛΗ μεγέθυνση → ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΑΡΓΟ φιλμ⚠️ Η απόφαση παίρνεται τη στιγμή της φωτογράφησης, όχι στο ατελιέ. Είναι από τις λίγες περιπτώσεις όπου η επιλογή της προεκτύπωσης πρέπει να γίνει πριν καν υπάρξει το πρότυπο.
-
Τα νούμερα της μεγέθυνσης, αυτούσια (σελ. 124 και 126):
ΘΕΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΑΝΕΙΕΣ με ΑΡΓΟ ΦΙΛΜ «η μεγέθυνσή του μπορεί να φτάσει ΤΟ 800% ΤΟΥ ΑΡΧΙΚΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ» (σελ. 124) «Αν έχουν λίγα ASA (40-80), μπορούν να δώσουν ικανοποιητική μεγέθυνση, ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟ 800%… ΧΩΡΙΣ ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ» (σελ. 126) ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ «οι μεγεθύνσεις καλό είναι ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΕΡΒΑΙΝΟΥΝ ΤΟ 130% του αρχικού μεγέθους τους» (σελ. 124, 126) ΤΥΠΩΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ «δεν πρέπει να υπερβαίνει ΤΟ 95% του μεγέθους τους» (σελ. 126)⚠️ Η διαφορά 800% έναντι 130% είναι τεράστια και εξηγείται από τη σελ. 124: «οι θετικές διαφάνειες αποδίδουν πολύ καλύτερα τις λεπτομέρειες του θέματος από τις φωτογραφίες. Για το λόγο αυτό, οι θετικές διαφάνειες είναι και οι μόνες που μπορούν να υποστούν μεγάλες μεγεθύνσεις.» Η φωτογράφηση σε χαρτί είναι ήδη μία αναπαραγωγή — έχει χάσει λεπτομέρεια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα αργά φιλμ είναι τα μόνα κατάλληλα για μεγάλες μεγεθύνσεις, με πολλή λεπτομέρεια, διότι ο κόκκος δεν γίνεται ορατός μετά από αυτές: όσο πιο αργό είναι ένα φιλμ, τόσο μικρότερους κόκκους έχει καθώς και λεπτότερη επίστρωση. Επειδή η μεγέθυνση μεγαλώνει και τον κόκκο μαζί με το θέμα, ένα γρήγορο φιλμ με μεγάλους κόκκους θα έδειχνε ορατό τον κόκκο. Γι' αυτό, εάν είναι γνωστή η μεταβολή των διαστάσεων που θα υποστεί το πρότυπο, πρέπει να γίνει και η σωστή επιλογή του φιλμ ήδη από τη λήψη.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Το ημιτονικό φιλμ
Ερώτηση: Κατά τη διαδικασία της φωτοαναπαραγωγής οι διάφοροι τόνοι της εικόνας μετατρέπονται σε γραμμικές κουκίδες. Οι κουκίδες αυτές είναι τόσο μικρές, που δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι, γι’ αυτό η αίσθηση των τονικών διαβαθμίσεων παραμένει. Πώς ονομάζεται το φιλμ που προκύπτει;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 122): «Το προϊόν της φωτοαναπαραγωγής, δηλαδή, είναι μία εικόνα αποτελούμενη από κουκίδες που έχουν την ίδια απόσταση μεταξύ τους αλλά διαφορετική ατομική έκταση, ανάλογη με την πυκνότητα του προτύπου στο σημείο αυτό. Το φιλμ που προκύπτει ονομάζεται ΗΜΙΤΟΝΙΚΟ.»
-
ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ: ΙΔΙΑ ΑΠΟΣΤΑΣΗ, ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΠΡΟΤΥΠΟ (συνεχείς τόνοι) ΗΜΙΤΟΝΙΚΟ ΦΙΛΜ (κουκίδες) ░░░▒▒▒▓▓▓███ · · · ●●● ███ ανοιχτό ──► σκούρο μικρές ► μεγάλες κουκίδες ΤΟ ΠΛΕΓΜΑ ΕΙΝΑΙ ΣΤΑΘΕΡΟ: · · · · ● ● ● ● ίδια απόσταση ίδια απόσταση ΑΛΛΑΖΕΙ ΜΟΝΟ Η «ΑΤΟΜΙΚΗ ΕΚΤΑΣΗ» ΤΗΣ ΚΑΘΕ ΚΟΥΚΙΔΑΣ⚠️ Η «απόσταση» είναι ακριβώς το ράστερ: σταθερή = οι κουκίδες/cm του κεφ. 9 (35-90 για την όφσετ). Η έκταση είναι η κάλυψη επιφάνειας (1% ως 99%).
-
Γιατί λέγεται «ΗΜΙ-ΤΟΝΙΚΟ»: δεν είναι ούτε γραμμικό (μόνο μαύρο/λευκό) ούτε πραγματικά τονικό (συνεχείς διαβαθμίσεις):
ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΦΙΛΜ ΗΜΙΤΟΝΙΚΟ ΦΙΛΜ ΠΡΟΤΥΠΟ μαύρο ή λευκό ΚΟΥΚΙΔΕΣ μαύρου ΣΥΝΕΧΕΙΣ τόνοι διαφόρων μεγεθών ΟΧΙ τόνοι ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΗ τόνων ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ τόνοι⚠️ Το φιλμ και η μελάνη παραμένουν «όλο ή τίποτα» — η μελάνη είναι μία και πάντα 100%. Η ψευδαίσθηση του γκρι γεννιέται μόνο από τη σχέση καλυμμένης / ακάλυπτης επιφάνειας. Αυτό ακριβώς ήταν το πρόβλημα που, κατά τη σελ. 101, «ήταν σχεδόν αδύνατο» για τον τεχνίτη με το χέρι.
-
Πού χρειάζεται το ημιτονικό, αυτούσια (σελ. 124, έγχρωμα πρότυπα): «Για να αναπαραχθούν τα πρότυπα αυτά, απαιτείται ο διαχωρισμός των χρωμάτων τους στα τέσσερα χρώματα της εκτύπωσης. Για καθένα από τα χρώματα αυτά πρέπει να δημιουργηθεί και ένα διαφορετικό φιλμ. Και επειδή τα έγχρωμα πρότυπα είναι και τονικά, το καθένα από τα φιλμ πρέπει να γίνει ημιτονικό. Η μηχανή που χρησιμοποιείται για την αναπαραγωγή των έγχρωμων προτύπων, όπως είναι ήδη γνωστό, ονομάζεται χρωμογράφος.»
ΕΓΧΡΩΜΟ ΠΡΟΤΥΠΟ = ΕΓΧΡΩΜΟ + ΤΟΝΙΚΟ │ ├─► ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ σε 4 χρώματα (επειδή είναι ΕΓΧΡΩΜΟ) └─► ΚΑΘΕ φιλμ ΗΜΙΤΟΝΙΚΟ (επειδή είναι ΤΟΝΙΚΟ) ↓ 4 ΗΜΙΤΟΝΙΚΑ ΦΙΛΜ με ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΜΟΙΡΕΣ ΡΑΣΤΕΡ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το φιλμ που προκύπτει ονομάζεται ημιτονικό. Το προϊόν της φωτοαναπαραγωγής είναι μία εικόνα αποτελούμενη από κουκίδες που έχουν την ίδια απόσταση μεταξύ τους αλλά διαφορετική ατομική έκταση, ανάλογη με την πυκνότητα του προτύπου στο σημείο αυτό· επειδή οι κουκίδες είναι τόσο μικρές ώστε να μην είναι ορατές με γυμνό μάτι, η αίσθηση των τονικών διαβαθμίσεων παραμένει. Επειδή τα έγχρωμα πρότυπα είναι και τονικά, καθένα από τα τέσσερα φιλμ του χρωματικού διαχωρισμού πρέπει επίσης να γίνει ημιτονικό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Η χρωματική ισορροπία και οι θετικές διαφάνειες
Ερώτηση: Χρωματική ισορροπία υπάρχει όταν στα χρώματα της φωτογραφίας ή της θετικής διαφάνειας δεν υπερισχύει κάποιο συγκεκριμένο χρώμα, δηλαδή η φωτογραφία δεν έχει συγκεκριμένη απόχρωση (δεν κοκκινίζει ή δεν πρασινίζει κ.λ.π.) σε όλη της την έκταση. Γιατί οι θετικές διαφάνειες είναι οι μόνες που μπορούν να υποστούν μεγάλες μεγεθύνσεις;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 124): «Σε γενικές γραμμές, οι θετικές διαφάνειες αποδίδουν πολύ καλύτερα τις λεπτομέρειες του θέματος από τις φωτογραφίες. Οπτικά αυτό γίνεται αντιληπτό με την προσεκτική παρατήρηση μιας θετικής διαφάνειας με τη βοήθεια του ειδικού μεγεθυντικού φακού που χρησιμοποιείται στις γραφικές τέχνες, της ΛΟΥΠΑΣ. Για το λόγο αυτό, οι θετικές διαφάνειες είναι και οι μόνες που μπορούν να υποστούν μεγάλες μεγεθύνσεις.»
-
ΤΑ ΟΡΙΑ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ ΑΝΑ ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΘΕΤΙΚΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ με ΑΡΓΟ ΦΙΛΜ (< 80 ASA) ────────────────────────────────────► ΩΣ 800% ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ──► ΩΣ 130% ΤΥΠΩΜΕΝΟ ΘΕΜΑ ─► ΩΣ 95% (δηλαδή ΚΑΘΟΛΟΥ μεγέθυνση)⚠️ Γιατί η φωτογραφία υστερεί: είναι ήδη μία αναπαραγωγή — το θέμα πέρασε από το φιλμ στο χαρτί και έχασε λεπτομέρεια. Η διαφάνεια είναι το πρωτογενές υλικό της λήψης.
-
Η προϋπόθεση της χρωματικής ισορροπίας, αυτούσια: «Όταν τα πρότυπα είναι φωτογραφίες ή θετικές διαφάνειες πρέπει να διαθέτουν, εκτός από τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στα ασπρόμαυρα τονικά πρότυπα, και χρωματική ισορροπία.»
ΟΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΩΡΕΥΟΝΤΑΙ ΓΡΑΜΜΙΚΟ 3 προϋποθέσεις ΤΟΝΙΚΟ 6 προϋποθέσεις ΕΓΧΡΩΜΟ 6 ΤΟΥ ΤΟΝΙΚΟΥ + ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ = 7⚠️ Γιατί η ολική απόχρωση είναι πρόβλημα: στην τετραχρωμία, η διόρθωση μιας «κοκκινίλας» σε όλη την εικόνα σημαίνει αλλαγή και των τεσσάρων φιλμ — άρα και των τεσσάρων πλακών. Πολύ ευκολότερο να επιλεγεί σωστό πρότυπο εξαρχής.
-
Τι είναι τα έγχρωμα πρότυπα και τι απαιτούν, αυτούσια (σελ. 124): «Έγχρωμα πρότυπα είναι οι έγχρωμες φωτογραφίες και διαφάνειες, οι ζωγραφιές που γίνονται με ξυλομπογιές, υδατοχρώματα, λαδοχρώματα κ.ά. σε υποστρώματα εύκαμπτα και ικανά να τοποθετηθούν στη μηχανή φωτοαναπαραγωγής.»
⚠️ Η φράση «εύκαμπτα υποστρώματα» επανέρχεται στην §10.3 ως πρώτη οδηγία επιλογής (σελ. 125-126): «Τα πρότυπα είναι καλύτερο να είναι από εύκαμπτο υλικό, για να είναι δυνατός ο χρωματικός διαχωρισμός τους από χρωμογράφο, ο οποίος δίνει ποιοτικότερο αποτέλεσμα, και όχι από σαρωτή.»
ΓΙΑΤΙ ΕΥΚΑΜΠΤΟ; Ο ΧΡΩΜΟΓΡΑΦΟΣ έχει «ΔΙΑΦΑΝΕΣ ΠΕΡΙΣΤΡΕΦΟΜΕΝΟ ΚΥΛΙΝΔΡΙΚΟ ΤΥΜΠΑΝΟ. Πάνω του τοποθετούνται ΤΑ ΕΥΚΑΜΠΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ» (κεφ. 9, σελ. 109) ↓ ΑΚΑΜΠΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΔΕΝ ΤΥΛΙΓΕΤΑΙ → πηγαίνει σε ΣΑΡΩΤΗ → ΚΑΤΩΤΕΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι θετικές διαφάνειες αποδίδουν, σε γενικές γραμμές, πολύ καλύτερα τις λεπτομέρειες του θέματος από τις φωτογραφίες, κάτι που γίνεται αντιληπτό με την προσεκτική παρατήρηση μιας θετικής διαφάνειας με τη βοήθεια του ειδικού μεγεθυντικού φακού των γραφικών τεχνών, της λούπας· για τον λόγο αυτό είναι και οι μόνες που μπορούν να υποστούν μεγάλες μεγεθύνσεις. Σε περιπτώσεις που χρησιμοποιήθηκε αργό φιλμ, με λιγότερο από 80 ASA, η μεγέθυνση μπορεί να φτάσει το 800% του αρχικού μεγέθους, ενώ στην περίπτωση των φωτογραφιών οι μεγεθύνσεις καλό είναι να μην υπερβαίνουν το 130% του αρχικού μεγέθους τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τα τυπωμένα πρότυπα και το πρόβλημα του ράστερ
Ερώτηση: Υπάρχει, τέλος, μία κατηγορία προτύπων, η οποία θεωρητικά δε θα έπρεπε να επιλέγεται, διότι το αποτέλεσμα που παράγει είναι σαφώς κατώτερο από τα επιθυμητά επίπεδα. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν οι τυπωμένες εικόνες, από οποιαδήποτε μέθοδο εκτύπωσης και αν προέρχονται. Γιατί τα τονικά τυπωμένα πρότυπα παρουσιάζουν μεγάλο πρόβλημα;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.2, σελ. 125): «Από την προηγούμενη αναπαραγωγή τους έχουν ήδη κουκίδες εκτύπωσης. Για να αναπαραχθούν εκ νέου, πρέπει πάλι να μετατραπούν σε ημιτονικά φιλμ. Για να ελαττωθεί, όμως, η εντύπωση των κουκίδων εκτύπωσης, το πρότυπο πρέπει να χάσει την ευκρίνεια του θέματός του και να γίνει θολό -μόνο τότε μπορεί να δεχθεί το νέο ράστερ. Η διαδικασία αυτή πραγματοποιείται στις μηχανές φωτοαναπαραγωγής.»
-
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ: ΚΟΥΚΙΔΕΣ ΠΑΝΩ ΣΕ ΚΟΥΚΙΔΕΣ ΤΥΠΩΜΕΝΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΝΕΟ ΡΑΣΤΕΡ ● ● ● ● ● ● ○ ○ ○ ○ ○ ○ ● ● ● ● ● + ○ ○ ○ ○ ○ ● ● ● ● ● ● ○ ○ ○ ○ ○ ○ ╲ ╱ ▼ ▼ ΔΥΟ ΠΛΕΓΜΑΤΑ ΤΟ ΕΝΑ ΠΑΝΩ ΣΤΟ ΑΛΛΟ ↓ ΜΟΥΑΡΕ / ΨΑΘΑ (κεφ. 9, εικ. 9.12) Η ΜΟΝΗ ΛΥΣΗ: ΘΟΛΩΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ● ● ● ● ──θόλωμα──► ░░░░░░░░ → δέχεται νέο ράστερ ✔ αλλά ΕΧΑΣΕ ΤΗΝ ΕΥΚΡΙΝΕΙΑ ✘⚠️ Πληρώνεις ευκρίνεια για να γλιτώσεις το μουαρέ. Γι' αυτό «το αποτέλεσμα είναι σαφώς κατώτερο από τα επιθυμητά επίπεδα».
-
Η κλιμάκωση του προβλήματος, αυτούσια: «Χαμηλά ποιοτικά αποτελέσματα μπορούν να προκύψουν τόσο από γραμμικά, όσο και από τονικά, έγχρωμα ή ασπρόμαυρα, τυπωμένα πρότυπα. Ωστόσο, αν η εκτύπωση των γραμμικών προτύπων ήταν άριστη η ποιότητα της αναπαραγωγής τους μπορεί να είναι ικανοποιητική. Μεγάλο πρόβλημα, όμως, παρουσιάζεται στα τονικά ασπρόμαυρα και ακόμα μεγαλύτερο στα έγχρωμα πρότυπα.»
ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΤΥΠΩΜΕΝΑ ΧΩΡΙΣ ράστερ (μόνο μαύρο/λευκό) → αν η εκτύπωση ήταν ΑΡΙΣΤΗ, ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟ αποτέλεσμα ✔ ΤΟΝΙΚΑ ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΑ ΕΝΑ πλέγμα κουκίδων → ΜΕΓΑΛΟ πρόβλημα ΕΓΧΡΩΜΑ ΤΕΣΣΕΡΑ πλέγματα κουκίδων, το καθένα με ΔΙΚΕΣ ΤΟΥ ΜΟΙΡΕΣ → ΑΚΟΜΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ⚠️ Η βαθμίδωση ακολουθεί τον αριθμό των πλεγμάτων: κανένα → ένα → τέσσερα.
-
💡 ΑΣΥΝΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ ΤΩΝ ΤΥΠΩΜΕΝΩΝ:
σελ. 125 «τα τυπωμένα που χρησιμοποιούνται ως πρότυπα, εκτός από το γεγονός ότι δεν έχουν την ευκρίνεια και την καθαρότητα που απαιτεί ένα πρότυπο, ΑΠΟΚΛΕΙΟΥΝ ΚΑΙ ΤΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗΣ»σελ. 126 «Η ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ των προτύπων πρέπει να αποφεύγεται. Για τα τυπωμένα θέματα ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΕΡΒΑΙΝΕΙ ΤΟ 95% ΤΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΤΟΥΣ»
⚠️ **95% του μεγέθους είναι ΜΙΚΡΟΤΕΡΟ από το αρχικό** — δηλαδή **σμίκρυνση**, όχι μεγέθυνση. Ένα «ανώτατο όριο μεγέθυνσης» **κάτω** από το 100% είναι λογικά ασυνεπές ως διατύπωση. **Επί της ουσίας**, πάντως, οι δύο σελίδες **συμφωνούν**: τα τυπωμένα πρότυπα **δεν μεγεθύνονται**.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα τονικά τυπωμένα πρότυπα παρουσιάζουν μεγάλο πρόβλημα γιατί από την προηγούμενη αναπαραγωγή τους έχουν ήδη κουκίδες εκτύπωσης. Για να αναπαραχθούν εκ νέου πρέπει πάλι να μετατραπούν σε ημιτονικά φιλμ, αλλά για να ελαττωθεί η εντύπωση των παλιών κουκίδων το πρότυπο πρέπει να χάσει την ευκρίνεια του θέματός του και να γίνει θολό — μόνο τότε μπορεί να δεχθεί το νέο ράστερ, διαδικασία που πραγματοποιείται στις μηχανές φωτοαναπαραγωγής. Το πρόβλημα κλιμακώνεται: στα γραμμικά τυπωμένα, αν η εκτύπωση ήταν άριστη, η ποιότητα μπορεί να είναι ικανοποιητική, στα τονικά ασπρόμαυρα το πρόβλημα είναι μεγάλο και στα έγχρωμα ακόμα μεγαλύτερο. Τέλος, τα τυπωμένα δεν έχουν την ευκρίνεια και την καθαρότητα που απαιτεί ένα πρότυπο και αποκλείουν τη δυνατότητα μεγέθυνσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Οι οδηγίες για τα έγχρωμα πρότυπα και η προσεκτική χρήση
Ερώτηση: Πρέπει να αποφεύγονται τα χρώματα που φωσφορίζουν, γιατί δε μπορούν να αναπαραχθούν με πιστότητα, με τη μέθοδο της τετραχρωμίας. Η αναπαραγωγή ασπρόμαυρου αντιτύπου από έγχρωμο πρότυπο παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία, γιατί υπάρχει πιθανότητα να χαθούν τόνοι. Τι προτιμάται γι αυτό και γιατί είναι πρωταρχικής σημασίας η προσεκτική χρήση των προτύπων;
Απάντηση:
-
Η απάντηση, αυτούσια (§10.3, σελ. 127): «Γι' αυτό προτιμάται η απευθείας αναπαραγωγή τους από ασπρόμαυρο πρότυπο. Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι η προσεκτική χρήση των προτύπων είναι πρωταρχικής σημασίας, αφού σημάδια από γρατσουνιές, τσαλακώματα, τσακίσματα ή σχισίματα μεταφέρονται στο τελικό αναπαραγόμενο έντυπο και η προσπάθεια απομάκρυνσής τους είναι επίπονη και μερικές φορές αδύνατη.»
-
ΓΙΑΤΙ ΤΑ ΦΩΣΦΟΡΙΖΟΝΤΑ ΔΕΝ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΧΡΩΜΑ ΑΝΑΚΛΑ μέρος του φωτός που δέχεται → το «βλέπει» η τετραχρωμία ✔ ΦΩΣΦΟΡΙΖΟΝ ΕΚΠΕΜΠΕΙ φως δικό του, πέρα από ό,τι ανακλά → ΚΑΝΕΝΑΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ κυανού-ματζέντας- κίτρινου-μαύρου ΔΕΝ ΤΟ ΑΠΟΔΙΔΕΙ ✘⚠️ Η τετραχρωμία λειτουργεί αφαιρετικά (κεφ. 9): αφαιρεί ακτινοβολίες από το λευκό φως. Ένα χρώμα που προσθέτει φως βρίσκεται εκτός των δυνατοτήτων της.
-
ΓΙΑΤΙ ΧΑΝΟΝΤΑΙ ΤΟΝΟΙ ΣΤΟ ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΟ ΑΠΟ ΕΓΧΡΩΜΟ ΔΥΟ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ μπορεί να έχουν ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΦΩΤΕΙΝΟΤΗΤΑ: ΚΟΚΚΙΝΟ ┐ ΠΡΑΣΙΝΟ ┘ ── σε ασπρόμαυρο ──► ΤΟ ΙΔΙΟ ΓΚΡΙ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΧΑΘΗΚΕ ΛΥΣΗ: «ΠΡΟΤΙΜΑΤΑΙ Η ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΟ ΠΡΟΤΥΠΟ» γιατί το ασπρόμαυρο πρότυπο έχει ΗΔΗ τους τόνους ΣΩΣΤΑ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΕΝΟΥΣ από τη στιγμή της λήψης -
Οι υπόλοιπες οδηγίες επιλογής, αυτούσια (§10.3, σελ. 125-126) — «Επειδή η επιλογή των προτύπων προσδιορίζει την ποιότητα του τελικού αποτελέσματος, πρέπει να γίνεται προσεκτικά»:
● ΕΥΚΑΜΠΤΟ ΥΛΙΚΟ → διαχωρισμός από ΧΡΩΜΟΓΡΑΦΟ («ο οποίος δίνει ΠΟΙΟΤΙΚΟΤΕΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ»), ΟΧΙ από σαρωτή ● ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ με ΜΕΓΕΘΥΝΤΙΚΟ ΦΑΚΟ, οι διαφάνειες σε ΦΩΤΕΙΝΗ ΤΡΑΠΕΖΑ — για ΚΟΝΤΡΑΣΤ, ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΝΩΝ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΩΝ, ΣΧΕΔΙΟ, ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ● ΟΧΙ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΜΕΓΕΘΥΝΣΗ: τυπωμένα 95%, φωτογραφίες 130%, διαφάνειες με λίγα ASA (40-80) ως και 800% ● ΔΙΑΦΑΝΗ ΠΡΟΤΥΠΑ (slides) ΕΝΔΕΙΚΝΥΝΤΑΙ περισσότερο από ΧΑΡΤΟΜΑΚΕΤΕΣ και ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΦΙΛΜ, «λόγω της ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ ΤΟΥΣ ΕΜΦΑΣΗΣ ΣΤΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ» — κατά προτίμηση οι ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ (5cm X 6cm, 10cm X 15cm) ● ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΟΙΟΤΙΚΟΤΕΡΕΣ από τις ΤΥΠΩΜΕΝΕΣ εικόνες ● ΟΙ ΓΥΑΛΑΔΕΣ των φωτογραφιών δημιουργούν προβλήματα → προτιμότερη η αποτύπωση σε ΣΤΙΛΠΝΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ● ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ: προσοχή στις ΚΑΚΕΣ ΜΕΛΑΝΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΑΚΡΑ → ΛΕΙΟ ΧΑΡΤΙ⚠️ Το τελευταίο σημείο του κεφαλαίου είναι το πιο πρακτικό: η φθορά του προτύπου δεν είναι «αισθητικό» ζήτημα — μεταφέρεται στο τελικό έντυπο και η αφαίρεσή της είναι «επίπονη και μερικές φορές αδύνατη».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Επειδή η αναπαραγωγή ασπρόμαυρου αντιτύπου από έγχρωμο πρότυπο παρουσιάζει ιδιαίτερη δυσκολία, καθώς υπάρχει πιθανότητα να χαθούν τόνοι, προτιμάται η απευθείας αναπαραγωγή από ασπρόμαυρο πρότυπο. Τέλος, η προσεκτική χρήση των προτύπων είναι πρωταρχικής σημασίας, αφού σημάδια από γρατσουνιές, τσαλακώματα, τσακίσματα ή σχισίματα μεταφέρονται στο τελικό αναπαραγόμενο έντυπο και η προσπάθεια απομάκρυνσής τους είναι επίπονη και μερικές φορές αδύνατη. Τα φωσφορίζοντα χρώματα πρέπει επίσης να αποφεύγονται, γιατί δεν μπορούν να αναπαραχθούν με πιστότητα με τη μέθοδο της τετραχρωμίας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
