Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 90-91) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 90-91)

Απαντήσεις στις 17 ερωτήσεις του κεφαλαίου 6 (οι 3 εργαστηριακές ασκήσεις κατασκευής αγκίστρων-ελατηρίου είναι εκτός).

Ερώτηση 1 — Ρόλος ακροσφαιρικών αγκίστρων

Ερώτηση: Ποιος ο ρόλος των ακροσφαιρικών αγκίστρων;

Απάντηση:

• Ακροσφαιρικά ονομάζονται τα άγκιστρα που καταλήγουν σε απλό σφαιρικό ή τριγωνικό άκρο (σελ. 75). Χρησιμοποιούνται στα κινητά ορθοδοντικά μηχανήματα για να προσφέρουν συμπληρωματική συγκράτηση, ή σε περιπτώσεις που δεν μπορούν να κατασκευαστούν πρωτεύοντα ή κύρια άγκιστρα (όπως το Adams, που προσφέρει τη βασική συγκράτηση). Το σφαιρικό άκρο τους τοποθετείται στη μεσοδόντια θηλή, κάτω από τη μέγιστη περίμετρο των παρακείμενων δοντιών (προστομιακά), η απόληξή τους ενσωματώνεται υπερώια ή γλωσσικά στο ακρυλικό· κατασκευάζονται από στρογγυλό σύρμα 0,6 χιλ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προσφέρουν συμπληρωματική συγκράτηση στα κινητά μηχανήματα ή αντικαθιστούν τα κύρια άγκιστρα όταν αυτά δεν μπορούν να κατασκευαστούν· σφαιρικό/τριγωνικό άκρο στη μεσοδόντια θηλή κάτω από τη μέγιστη περίμετρο, σύρμα 0,6 χιλ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Μέρη ακροσφαιρικού αγκίστρου

Ερώτηση: Από ποια μέρη αποτελείται ένα ακροσφαιρικό άγκιστρο;

Απάντηση:

• Από τη διαμόρφωση του σύρματος (σελ. 76) προκύπτουν τα μέρη του: 1. Το σφαιρικό (ή τριγωνικό) άκρο — κύκλος διαμέτρου ≈ 2 χιλ., η ελεύθερη παρειακή απόληξη που εισχωρεί κάτω από τη μέγιστη περίμετρο στη μεσοδόντια θηλή. 2. Το παρειακό τμήμα, που πλησιάζει το μεσοδόντιο διάστημα των δύο δοντιών. 3. Το μασητικό (μεσοδόντιο) πέρασμα, που περνά σφικτά από το μεσοδόντιο στο ύψος των μασητικών επιφανειών. 4. Το υπερώιο ή γλωσσικό τμήμα, που απέχει 1 χιλ. από τον βλεννογόνο και εκτείνεται 5-7 χιλ. από τον αυχένα. 5. Η υπερώια ή γλωσσική απόληξη σε σχήμα ορθής γωνίας, που ενσωματώνεται στο ακρυλικό. Το άκρο λειαίνεται για να μην τραυματίζει τον βλεννογόνο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σφαιρικό/τριγωνικό άκρο (κύκλος Ø 2 χιλ.), παρειακό τμήμα, μασητικό-μεσοδόντιο πέρασμα, υπερώιο ή γλωσσικό τμήμα (1 χιλ. από τον βλεννογόνο, 5-7 χιλ.), απόληξη σε ορθή γωνία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Θέση τοποθέτησης ακροσφαιρικού

Ερώτηση: Πού τοποθετείται το ακροσφαιρικό άγκιστρο;

Απάντηση:

• Το σφαιρικό άκρο του ακροσφαιρικού αγκίστρου τοποθετείται στη μεσοδόντια θηλή, ανάμεσα σε δύο παρακείμενα δόντια, κάτω από τη μέγιστη περίμετρό τους (σελ. 75, 90) — για τον σκοπό αυτό αφαιρούμε από το εκμαγείο 2-3 χιλ. γύψου στην περιοχή της μεσοδόντιας θηλής, κάτω από τη μέγιστη περίμετρο, ώστε να δημιουργηθεί ο απαραίτητος χώρος. Το σφαιρικό άκρο βρίσκεται προστομιακά (παρειακά), το σύρμα περνά από το μεσοδόντιο στο ύψος των μασητικών επιφανειών και η απόληξη βρίσκεται υπερώια ή γλωσσικά, όπου ενσωματώνεται στην ακρυλική πλάκα. Η παρειακή απόληξη πρέπει να εισχωρεί κάτω από τη μέγιστη περίμετρο χωρίς να έχει επαφή με τα δόντια ούτε να υπερπιέζει το σημείο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σφαιρικό άκρο στη μεσοδόντια θηλή, προστομιακά, κάτω από τη μέγιστη περίμετρο των παρακείμενων δοντιών (αφού αφαιρεθούν 2-3 χιλ. γύψου)· το σύρμα περνά το μεσοδόντιο μασητικά και η απόληξη ενσωματώνεται υπερώια/γλωσσικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Στάδια κατασκευής ακροσφαιρικού αγκίστρου

Ερώτηση: Ποια είναι τα βασικά στάδια κατασκευής ενός ακροσφαιρικού αγκίστρου;

Απάντηση:

• Υλικά: στρογγυλό σύρμα ανοξείδωτου χάλυβα 0,6 χιλ., εργαστηριακός κόφτης, μαχαιράκι Lecron, μολύβι, πένσα 139, ελαστικό στίλβωσης, εκμαγείο εργασίας (σελ. 75-76). Α. Προετοιμασία του εκμαγείου: με το μαχαιράκι αφαιρούμε 2-3 χιλ. γύψου στην περιοχή της μεσοδόντιας θηλής, κάτω από τη μέγιστη περίμετρο, για τον απαραίτητο χώρο. Β. Διαμόρφωση του σύρματος: 1. κόβουμε σύρμα 4-5 εκ.· 2. πιάνουμε με την πένσα ≈ 3 χιλ. από το άκρο και το κάμπτουμε γύρω από το κυλινδρικό σκέλος (κοντά στα άκρα) σε κύκλο διαμέτρου 2 χιλ.· 3. κρατώντας το σύρμα ακριβώς πάνω από το κυκλικό άκρο, κατασκευάζουμε το παρειακό τμήμα που πλησιάζει το μεσοδόντιο· 4. σημειώνουμε με μολύβι το σημείο κάμψης και περνάμε το σύρμα σφικτά από το μεσοδόντιο στο ύψος των μασητικών επιφανειών (μασητικό πέρασμα)· 5. σημειώνουμε το σημείο ένωσης μασητικής-υπερώιας/γλωσσικής επιφάνειας και διαμορφώνουμε το υπερώιο ή γλωσσικό τμήμα, 1 χιλ. από τον βλεννογόνο· 6. διαμορφώνουμε την απόληξη σε σχήμα ορθής γωνίας· 7. λειαίνουμε την ελεύθερη απόληξη (άκρο) για να μην τραυματίζει τον βλεννογόνο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προετοιμασία εκμαγείου (2-3 χιλ. γύψου από τη μεσοδόντια θηλή)· σύρμα 0,6 χιλ. 4-5 εκ.· κύκλος Ø 2 χιλ. στο άκρο με το κυλινδρικό σκέλος· παρειακό τμήμα προς το μεσοδόντιο· μασητικό πέρασμα σφικτά· υπερώιο/γλωσσικό τμήμα 1 χιλ. από τον βλεννογόνο· απόληξη σε ορθή γωνία· λείανση του άκρου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Ρόλος αγκίστρου Adams

Ερώτηση: Ποιος ο ρόλος του αγκίστρου Adams;

Απάντηση:

• Το άγκιστρο Adams (C. P. Adams, 1949) είναι το πιο γνωστό και συχνό άγκιστρο που χρησιμοποιείται σήμερα στην κατασκευή των κινητών ορθοδοντικών μηχανημάτων και βοηθά στη συγκράτηση και στη στήριξή τους (σελ. 77) — είναι το πρωτεύον/κύριο άγκιστρο, που προσφέρει τη βασική συγκράτηση του μηχανήματος στο στόμα (π.χ. δύο Adams στους πρώτους μόνιμους γομφίους στο Hawley). Τοποθετείται συνήθως στον πρώτο μόνιμο γομφίο, αλλά και σε προγομφίους και νεογιλούς γομφίους. Η μεγάλη του συγκράτηση οφείλεται στις δύο αγκύλες εγγύς-άπω, τοποθετημένες κάτω από τη μέγιστη περίμετρο, στις εσοχές του δοντιού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κύριο άγκιστρο συγκράτησης και στήριξης των κινητών μηχανημάτων — το πιο γνωστό και συχνό, συνήθως στον πρώτο μόνιμο γομφίο (και σε προγομφίους-νεογιλούς γομφίους).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Γιατί το Adams είναι το αποτελεσματικότερο άγκιστρο

Ερώτηση: Γιατί θεωρείται το αποτελεσματικότερο ορθοδοντικό άγκιστρο;

Απάντηση:

• Το άγκιστρο Adams θεωρείται το αποτελεσματικότερο γιατί έχει μεγάλη συγκράτηση, η οποία οφείλεται (σελ. 78): 1. στην ύπαρξη δύο αγκυλών, εγγύς και άπω του αγκίστρου — δύο σημεία συγκράτησης αντί ενός· 2. στην τοποθέτηση των αγκυλών κάτω από τη μέγιστη περίμετρο των δοντιών — το άγκιστρο «κλειδώνει» κάτω από την ισημερινή γραμμή του δοντιού και αντιστέκεται στην απόπτωση· 3. στην τοποθέτηση των αγκυλών στις εσοχές εγγύς και άπω του δοντιού, όπου εφαρμόζουν με κλίση 45° ως προς την οριζόντια δοκό. Επιπλέον, η οριζόντια δοκός απέχει 2 χιλ. από το δόντι ώστε να μπαίνει εύκολα χωρίς να τραυματίζει, και οι απολήξεις 5-7 χιλ. εξασφαλίζουν συγκράτηση στο ακρυλικό — έτσι ικανοποιεί το βασικό κριτήριο: αντίσταση στην απόπτωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί έχει μεγάλη συγκράτηση: δύο αγκύλες εγγύς-άπω, τοποθετημένες κάτω από τη μέγιστη περίμετρο του δοντιού και μέσα στις εγγύς-άπω εσοχές (κλίση 45°) → αντίσταση στην απόπτωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Μήκος οριζόντιας δοκού

Ερώτηση: Ποιο είναι το μήκος της οριζόντιας δοκού του αγκίστρου Adams;

Απάντηση:

• Η οριζόντια δοκός κατασκευάζεται στο μέσο του σύρματος και έχει μήκος όσο η εγγύς-άπω μασητική διάμετρος του δοντιού (του γομφίου) (σελ. 79, 81). Το σωστό μήκος είναι κρίσιμο: εάν είναι πολύ μικρή, οι αγκύλες δεν θα μπαίνουν στις εσοχές ή θα πρέπει να ανοιχτούν πολύ, δεν θα σχηματίζουν γωνία 45° με τη δοκό και το άγκιστρο θα χάνει τη συγκράτησή του· εάν είναι πολύ μεγάλη, ή θα εμποδίζει τα παρακείμενα δόντια ή οι αγκύλες θα καμφθούν περισσότερο από 45°, με αποτέλεσμα το άγκιστρο να μη μπαίνει στο δόντι. Η δοκός πρέπει επίσης να απέχει ≈ 2 χιλ. από την παρειακή επιφάνεια και από τον αυχένα του δοντιού.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όσο η εγγύς-άπω μασητική διάμετρος του γομφίου· πολύ μικρή → οι αγκύλες δεν μπαίνουν στις εσοχές, χάνεται η συγκράτηση· πολύ μεγάλη → εμποδίζει τα διπλανά ή αγκύλες > 45° και δεν μπαίνει· απόσταση 2 χιλ. από δόντι-αυχένα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Γωνία αγκυλών-δοκού

Ερώτηση: Πόσες μοίρες είναι η γωνία που σχηματίζεται από τις αγκύλες και την οριζόντια δοκό;

Απάντηση:

• Οι αγκύλες του αγκίστρου Adams κάμπτονται σε γωνία 45° ως προς την οριζόντια δοκό (σελ. 80-81), ώστε να εφαρμόζουν στις εγγύς-άπω εσοχές του δοντιού· στο βάθος των εσοχών τα δύο σκέλη κάθε αγκύλης δεν πρέπει ούτε να εφάπτονται μεταξύ τους ούτε να είναι πολύ ανοιχτά. (Να μη συγχέεται με τις δύο γωνίες ≈ 60° που κάμπτονται πρώτα, εγγύς και άπω, στα άκρα της οριζόντιας δοκού με το πυραμιδικό σκέλος της πένσας — από αυτές ξεκινούν οι αγκύλες εύρους ≈ 2 χιλ.) Αν η δοκός έχει λάθος μήκος, η γωνία αποκλίνει από τις 45° και το άγκιστρο χάνει συγκράτηση ή δεν εφαρμόζει.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 45° — οι αγκύλες κάμπτονται σε γωνία 45° ως προς την οριζόντια δοκό για να εφαρμόζουν στις εσοχές (οι αρχικές γωνίες στη δοκό είναι ≈ 60°).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Μέρη του αγκίστρου Adams

Ερώτηση: Από ποια μέρη αποτελείται το άγκιστρο Adams;

Απάντηση:

• Το άγκιστρο Adams αποτελείται από έξι μέρη (σελ. 78): 1. Οι αγκύλες — δύο, εγγύς και άπω, εύρους ≈ 2 χιλ., κεκλιμένες 45°, στις εσοχές κάτω από τη μέγιστη περίμετρο. 2. Η οριζόντια δοκός — στο μέσο, μήκους όσο η εγγύς-άπω μασητική διάμετρος, 2 χιλ. από την παρειακή επιφάνεια-αυχένα. 3. Οι παρειακές προεκτάσεις — από τις αγκύλες προς τα μεσοδόντια, κοντά στο δόντι. 4. Τα οριζόντια ή μασητικά περάσματα — σε στενή επαφή με το δόντι, για να μην παρεμβαίνουν στη σύγκλειση. 5. Οι υπερώιες ή γλωσσικές προεκτάσεις — εφάπτονται στη μύλη, όχι στον βλεννογόνο. 6. Οι απολήξεις — σε ορθή γωνία, μήκους 5-7 χιλ., για συγκράτηση στο ακρυλικό. Παραλλαγές: στις καμπύλες, στη δοκό, στις παρειακές προεκτάσεις, στις υπερώιες/γλωσσικές απολήξεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έξι μέρη: αγκύλες (2), οριζόντια δοκός, παρειακές προεκτάσεις, οριζόντια/μασητικά περάσματα, υπερώιες ή γλωσσικές προεκτάσεις, απολήξεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Σε ποια δόντια κατασκευάζεται το Adams

Ερώτηση: Σε ποια δόντια είναι δυνατόν να κατασκευαστεί το άγκιστρο Adams;

Απάντηση:

• Το άγκιστρο Adams τοποθετείται συνήθως στον πρώτο μόνιμο γομφίο (σελ. 77) — π.χ. δύο άγκιστρα Adams στους πρώτους μόνιμους γομφίους της άνω γνάθου στο μηχάνημα Hawley. Μπορεί ακόμα να τοποθετηθεί σε προγομφίους και σε νεογιλούς γομφίους (στην περίοδο του μικτού φραγμού, όταν οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι δεν έχουν ακόμη ανατείλει ή δεν προσφέρουν εσοχές). Προϋπόθεση είναι το δόντι να έχει εγγύς-άπω εσοχές κάτω από τη μέγιστη περίμετρο, στις οποίες θα εφαρμόσουν οι αγκύλες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συνήθως στον πρώτο μόνιμο γομφίο· επίσης σε προγομφίους και σε νεογιλούς γομφίους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Τι είναι το ορθοδοντικό ελατήριο

Ερώτηση: Τι είναι το ορθοδοντικό ελατήριο;

Απάντηση:

• Ελατήριο ονομάζεται η συρμάτινη κατασκευή η οποία ενσωματώνεται σε ένα κινητό ή ακίνητο ορθοδοντικό μηχάνημα και προκαλεί μετακινήσεις ενός ή περισσότερων δοντιών, ανάλογα με τον τύπο του (σελ. 82). Είναι το κύριο ενεργό στοιχείο (εφαρμογής κινητηρίου δύναμης) των κινητών μηχανημάτων. Κατασκευάζεται από σύρμα διαμέτρου 0,4-1,2 χιλ., συνηθέστερα 0,5 ή 0,6 χιλ., και αποτελείται από ενεργό τμήμα (σε επαφή με τα δόντια, ελεύθερο) και παθητικό (ενσωματωμένο στην ακρυλική πλάκα). Ταξινομείται σε πέντε τύπους ανάλογα με την οδοντική μετακίνηση που προκαλεί.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συρμάτινη κατασκευή (σύρμα 0,4-1,2, συνήθως 0,5-0,6 χιλ.) που ενσωματώνεται σε κινητό ή ακίνητο μηχάνημα και προκαλεί μετακινήσεις ενός ή περισσότερων δοντιών — το ενεργό στοιχείο του μηχανήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 12 — Λειτουργία ελατηρίου

Ερώτηση: Πώς λειτουργεί ένα ελατήριο;

Απάντηση:

• Η απαραίτητη δύναμη για να μετακινηθούν ένα ή περισσότερα δόντια παράγεται με την παραμόρφωση του ελατηρίου κατά την τοποθέτηση του ορθοδοντικού μηχανήματος στο στόμα (ο Ορθοδοντικός το ενεργοποιεί ανοίγοντάς το)· η δύναμη που απελευθερώνεται από το ελατήριο, καθώς τείνει να επανέλθει, προκαλεί την επιθυμητή οδοντική μετακίνηση (σελ. 83). Για να λειτουργεί σωστά, το ενεργό τμήμα πρέπει να κατασκευάζεται με όσο το δυνατόν μεγαλύτερου μήκους σύρμα (ηπιότερη, μακρύτερης διάρκειας δύναμη)· επειδή ο χώρος είναι περιορισμένος, προστίθενται σπείρες και αγκύλες (στο απλό ελατήριο: δεύτερη-τρίτη κάμψη ίσου μήκους σε απόσταση 1,5-2 χιλ.). Επειδή στην ενεργοποίηση τείνει να ολισθαίνει στη γλωσσική επιφάνεια, πρέπει να ασκεί δυνάμεις όσο το δυνατόν πιο κάθετες στον άξονα του δοντιού και κοντά στα ούλα χωρίς να πιέζει τον βλεννογόνο, και το ενεργό τμήμα να προστατεύεται από την ακρυλική πλάκα χωρίς να ενσωματώνεται σε αυτήν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παραμορφώνεται κατά την τοποθέτηση του μηχανήματος και η δύναμη που απελευθερώνει μετακινεί το δόντι· χρειάζεται μακρύ ενεργό σύρμα (σπείρες-αγκύλες), δυνάμεις κάθετες στον άξονα κοντά στα ούλα, και ενεργό τμήμα καλυμμένο αλλά όχι ενσωματωμένο στην πλάκα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 13 — Μέρη ελατηρίου

Ερώτηση: Από ποια μέρη αποτελείται ένα ελατήριο;

Απάντηση:

• Κάθε ελατήριο αποτελείται από δύο μέρη (σελ. 82-83): α) το ενεργό, το οποίο έρχεται σε επαφή με τα δόντια, προκαλεί τις οδοντικές μετακινήσεις και βρίσκεται συνήθως ελεύθερο — στο απλό ελατήριο προστομιακής μετακίνησης είναι το τμήμα που αγκαλιάζει τον αυχένα του δοντιού (μήκος = πλάτος δοντιού) μαζί με τη δεύτερη και τρίτη κάμψη (αγκύλες σε απόσταση 1,5-2 χιλ.)· β) το παθητικό, το οποίο ενσωματώνεται και συγκρατείται από την ακρυλική πλάκα — η απόληξη, που κατασκευάζεται στο μέσο της τελευταίας αγκύλης, απέχει 1-1,5 χιλ. από τον βλεννογόνο, έχει μήκος 4-6 χιλ. και μικρή κάμψη 90° στο άκρο για καλύτερη συγκράτηση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ενεργό τμήμα (σε επαφή με τα δόντια, ελεύθερο, προκαλεί τη μετακίνηση) και παθητικό τμήμα (απόληξη ενσωματωμένη στην ακρυλική πλάκα — 1-1,5 χιλ. από τον βλεννογόνο, 4-6 χιλ., κάμψη 90°).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 14 — Τύποι ελατηρίων

Ερώτηση: Πόσοι και ποιοι είναι οι τύποι των ελατηρίων που γνωρίζετε;

Απάντηση:

• Η ταξινόμηση των ελατηρίων είναι σύνθετη λόγω της πληθώρας τους· το βιβλίο επιλέγει ως βασικό κριτήριο τις οδοντικές μετακινήσεις που προκαλούν και τα κατατάσσει σε πέντε κατηγορίες (σελ. 83): 1. Ελατήρια προστομιακών μετακινήσεων (χειλικές-παρειακές) — π.χ. το απλό ελατήριο πίσω από τομέα που μετακινείται χειλικά· 2. Ελατήρια γλωσσικών και υπερώιων μετακινήσεων· 3. Ελατήρια εγγύς και άπω μετακινήσεων· 4. Ελατήρια αξονικών μετακινήσεων (εμβύθιση — ακροριζική κατεύθυνση, ανέλκυση — μασητική)· 5. Ελατήρια περιστροφικών μετακινήσεων (στροφή γύρω από τον επιμήκη άξονα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε τύποι κατά την οδοντική μετακίνηση: προστομιακών (χειλικών-παρειακών), γλωσσικών-υπερώιων, εγγύς-άπω, αξονικών (εμβύθιση-ανέλκυση), περιστροφικών μετακινήσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 15 — Κριτήρια σωστού ελατηρίου

Ερώτηση: Ποια είναι τα κριτήρια για τη σωστή κατασκευή ενός ελατηρίου;

Απάντηση:

• Προϋποθέσεις για ένα ικανοποιητικό ελατήριο (σελ. 85): 1. Να μην εκτοπίζει το ορθοδοντικό μηχάνημα κατά την ενεργοποίησή του. 2. Να προκαλεί την οδοντική μετακίνηση μόνο του δοντιού που επιθυμούμε και όχι των διπλανών. 3. Να μην τραυματίζει τη γλώσσα ή άλλους ιστούς του στόματος. 4. Να είναι κατασκευασμένο με σύρμα σωστής διατομής (συνήθως 0,5 χιλ.). 5. Η απόληξή του να απέχει 1-1,5 χιλ. από τον υπερώιο βλεννογόνο, ώστε να εισχωρεί το ακρυλικό κάτω από αυτήν, και να έχει ικανοποιητικό μήκος (4-6 χιλ.) για σωστή συγκράτηση στην πλάκα. 6. Να μη γίνονται διορθωτικές κάμψεις, γιατί το σύρμα θα γίνει εύθραυστο. 7. Το ενεργό τμήμα να καλύπτεται από ακρυλικό χωρίς να ενσωματώνεται σε αυτό, για να μην εμποδίζεται η ενεργοποίησή του. Επιπλέον (σελ. 84): δυνάμεις κάθετες στον άξονα του δοντιού και κοντά στα ούλα, χωρίς πίεση στον βλεννογόνο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Να μην εκτοπίζει το μηχάνημα· να μετακινεί μόνο το επιθυμητό δόντι· να μην τραυματίζει· σωστή διατομή (0,5 χιλ.)· απόληξη 1-1,5 χιλ. από τον βλεννογόνο, μήκος 4-6 χιλ.· όχι διορθωτικές κάμψεις· ενεργό τμήμα καλυμμένο αλλά όχι ενσωματωμένο στο ακρυλικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 16 — Τι είναι η εξελίκτρα

Ερώτηση: Τι είναι η εξελίκτρα;

Απάντηση:

• Η εξελίκτρα είναι ένας μικρός μεταλλικός μηχανισμός που δρα σύμφωνα με την αρχή του κοχλία. Αποτελείται από τον κοχλία και δύο οδηγούς βραχίονες (εκατέρωθεν του κοχλία), οι οποίοι βοηθούν στην παράλληλη διάνοιξη του μηχανήματος (σελ. 86)· υπάρχουν και εξελίκτρες με έναν βραχίονα. Ο κοχλίας φέρει στο μέσο του άνοιγμα στρογγυλής διατομής, όπου προσαρμόζεται μεταλλικός στυλίσκος — το «κλειδί» — με το οποίο ενεργοποιείται ο μηχανισμός. Μήκος 9-20 χιλ. ανάλογα με το είδος. Στην Ορθοδοντική χρησιμοποιείται κυρίως για τη διεύρυνση του οδοντικού τόξου (άνω ή κάτω γνάθου), αλλά και για σύγκλειση των δύο ημιμορίων του τόξου ή για μετακίνηση ενός δοντιού ή ομάδας δοντιών. Ενσωματώνεται στην ακρυλική πλάκα πριν από τον πολυμερισμό· ο κοχλίας προστατεύεται από πλαστική κάθετη προεξοχή που αφαιρείται μετά, αφήνοντας ελεύθερη την υποδοχή του κλειδιού. Είδη: απλή, μονόπλευρη, τριπλή, ταχείας διεύρυνσης (Hyrax), «ψαλίδα», μικρές σε σχήμα βίδας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικρός μεταλλικός μηχανισμός με την αρχή του κοχλία — κοχλίας + δύο οδηγοί βραχίονες για παράλληλη διάνοιξη, ενεργοποίηση με «κλειδί», μήκος 9-20 χιλ.· κυρίως για διεύρυνση του οδοντικού τόξου· ενσωματώνεται στην πλάκα πριν τον πολυμερισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 17 — Κανόνες κατασκευής μηχανημάτων με εξελίκτρα

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες που πρέπει να ακολουθούνται για την κατασκευή των μηχανημάτων με εξελίκτρα;

Απάντηση:

• Η κατασκευή των μηχανημάτων με εξελίκτρα ακολουθεί τέσσερις βασικούς κανόνες (σελ. 87): 1. Τα μηχανήματα με εξελίκτρα πρέπει να έχουν αυξημένη συγκράτηση, ώστε να μην εκτοπίζονται κατά την ενεργοποίησή τους (άγκιστρα Adams, προστομιακό τόξο). 2. Η εξελίκτρα τοποθετείται όσο το δυνατόν πιο κοντά στον βλεννογόνο, για να μην είναι ογκώδες το μηχάνημα και να μη δημιουργεί πρόβλημα στις φυσιολογικές λειτουργίες του στόματος (ομιλία, μάσηση, κατάποση)· πάχος πλάκας 2,5-3,5 χιλ. 3. Να υπάρχει πάντα βέλος που δείχνει τη φορά διάνοιξης — οι περισσότερες του εμπορίου το έχουν ενσωματωμένο· αλλιώς δημιουργείται με ακρυλικό διαφορετικού χρώματος, με μικρό πλαστικό ή μεταλλικό βέλος, ή χαράζοντας με φρέζα τη φορά πάνω στην εξελίκτρα. 4. Το μηχάνημα να είναι καλά γυαλισμένο, για να καθαρίζεται εύκολα από τον ασθενή. Επιπλέον (κεφ. 7): η εξελίκτρα τοποθετείται πριν τον πολυμερισμό, στο μέσο της υπερώιας ραφής (αμφοτερόπλευρη σταυροειδής) ή υπερώια του δοντιού (μεμονωμένη), με το τέλος της στη νοητή γραμμή των εγγύς επιφανειών των πρώτων μόνιμων γομφίων και το βέλος με φορά από πίσω προς τα εμπρός.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) Αυξημένη συγκράτηση για να μην εκτοπίζεται στην ενεργοποίηση· 2) εξελίκτρα όσο πιο κοντά στον βλεννογόνο (όχι ογκώδες, χωρίς πρόβλημα ομιλίας-μάσησης-κατάποσης)· 3) πάντα βέλος φοράς διάνοιξης (ενσωματωμένο, ακρυλικό άλλου χρώματος, μικρό βέλος ή χάραξη)· 4) καλά γυαλισμένο για εύκολο καθαρισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης: