Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 59) – ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗΣ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 4 (Ερωτήσεις σελ. 59)

Απαντήσεις στις 9 ερωτήσεις του κεφαλαίου 4 (οι 2 εργαστηριακές ασκήσεις κατασκευής-διαμόρφωσης εκμαγείων είναι εκτός).

Ερώτηση 1 — Τύποι εκμαγείων στην ορθοδοντική θεραπεία

Ερώτηση: Ποιοι τύποι εκμαγείων κατασκευάζονται σε μια ορθοδοντική θεραπεία;

Απάντηση:

• Κατά τη διάρκεια μιας ορθοδοντικής θεραπείας κατασκευάζονται δύο τύποι εκμαγείων (σελ. 53): 1. Το εκμαγείο εργασίας, πάνω στο οποίο θα γίνουν τα ορθοδοντικά μηχανήματα· ο τρόπος κατασκευής του είναι ο ίδιος με τα συνήθη εκμαγεία των οδοντοτεχνικών εργασιών. 2. Τα εκμαγεία μελέτης της άνω και της κάτω γνάθου, με τα οποία θα γίνει η ανάλυση, η μελέτη και θα αποφασισθεί το είδος της θεραπείας που θα ακολουθήσει ο Ορθοδοντικός σε κάθε ορθοδοντική ανωμαλία — κατασκευάζονται με ειδικές προδιαγραφές από ορθοδοντική σκληρή γύψο και διαμορφώνονται στο τρίμμερ με συγκεκριμένες γωνίες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο τύποι: το εκμαγείο εργασίας (για την κατασκευή των μηχανημάτων, όπως τα συνήθη οδοντοτεχνικά) και τα εκμαγεία μελέτης άνω-κάτω γνάθου (ανάλυση, μελέτη, απόφαση θεραπείας — ειδικές προδιαγραφές).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Ρόλος των εκμαγείων μελέτης

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος των εκμαγείων μελέτης;

Απάντηση:

• Τα εκμαγεία μελέτης είναι η κυριότερη πηγή πληροφοριών της στοματικής κοιλότητας του ασθενούς (σελ. 53). Αναπαριστούν με απόλυτη ακρίβεια τη θέση και τη σχέση των δοντιών στον φραγμό, τις φατνιακές αποφύσεις, τους χαλινούς και καταγράφουν τη σύγκλειση συνήθειας. Με αυτά ο Ορθοδοντικός κάνει την ανάλυση και τη μελέτη της ανωμαλίας και αποφασίζει το είδος της θεραπείας· διατηρούν την άρθρωση και ισορροπούν όταν στηρίζονται στις πίσω, πλάγιες και λοξές επιφάνειές τους, ώστε να μελετάται η σύγκλειση χωρίς αρθρωτήρα. Γι' αυτό η κατασκευή τους απαιτεί ειδικές προδιαγραφές (ορθοδοντική σκληρή γύψος, τρία στάδια, διαμόρφωση με τυποποιημένες γωνίες) και αναγραφή των στοιχείων του ασθενούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κυριότερη πηγή πληροφοριών του στόματος: αναπαριστούν με ακρίβεια θέση-σχέση δοντιών, φατνιακές αποφύσεις, χαλινούς και τη σύγκλειση συνήθειας, για ανάλυση-μελέτη και απόφαση θεραπείας από τον Ορθοδοντικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Μέρη των εκμαγείων μελέτης

Ερώτηση: Από ποια μέρη αποτελούνται τα εκμαγεία μελέτης;

Απάντηση:

• Τα εκμαγεία μελέτης αποτελούνται από δύο μέρη, που κατασκευάζονται σε αντίστοιχα στάδια (σελ. 53): Α. Το ανατομικό τμήμα, που αναπαριστά τον φραγμό με τα δόντια, τους χαλινούς, τις φατνιακές αποφύσεις, την υπερώα και άλλα στοιχεία του στόματος· το ύψος του αποτελεί τα 2/3 του συνολικού ύψους του τελειωμένου εκμαγείου. Β. Το τεχνικό τμήμα, που αποτελεί τη βάση του εκμαγείου και κατασκευάζεται με τις ελαστικές μήτρες (ύψος ≈ 1/3). Τρίτο στάδιο είναι η διαμόρφωση των εκμαγείων στο τρίμμερ (βάση, πλάγιες, πρόσθιες, πίσω λοξές επιφάνειες), ώστε τα δύο εκμαγεία σε άρθρωση να έχουν συνολικό ύψος 7 εκ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανατομικό τμήμα (φραγμός με δόντια, χαλινούς, φατνιακές αποφύσεις, υπερώα — 2/3 του ύψους) και τεχνικό τμήμα (βάση από τις ελαστικές μήτρες)· τρίτο στάδιο η διαμόρφωση στο τρίμμερ.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Προστασία αποτυπωμάτων

Ερώτηση: Πώς προστατεύουμε τα αποτυπώματα μέχρι να ρίξουμε τη γύψο;

Απάντηση:

• Το αποτυπωτικό υλικό των ορθοδοντικών εκμαγείων είναι το υδροκολλοειδές αλγινικό, στο οποίο πρέπει να ρίχνεται αμέσως η γύψος (σελ. 53). Εάν δεν μπορούμε να ρίξουμε αμέσως τη γύψο, προστατεύουμε τα αποτυπώματα φυλάγοντάς τα σε υγρό περιβάλλον — διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος να αλλοιωθούν οι διαστάσεις τους (το αλγινικό χάνει νερό και συρρικνώνεται). Πριν τη γύψο γίνεται απολύμανση και καθαρισμός από το σάλιο και τυχόν υπολείμματα τροφών σε απολυμαντικό διάλυμα, που βοηθά και στη δημιουργία ομοιογενούς επιφάνειας χωρίς να επηρεάζει την ακρίβεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γύψος ρίχνεται αμέσως στο αλγινικό αποτύπωμα· αν όχι, φυλάσσεται σε υγρό περιβάλλον για να μην αλλοιωθούν οι διαστάσεις· πριν τη γύψο απολύμανση-καθαρισμός σε απολυμαντικό διάλυμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Ρόλος του κέρινου δαγκώματος

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος του κέρινου δαγκώματος;

Απάντηση:

• Μαζί με τα αποτυπώματα των δύο φραγμών στο εργαστήριο έρχεται ένα δάγκωμα που έχει παρθεί με ειδικό κερί δήξης και δείχνει τη σχέση της σύγκλεισης των δοντιών της άνω και κάτω γνάθου (σελ. 53). Με αυτό: ελέγχεται η σύγκλειση των εκμαγείων κατά την προετοιμασία της διαμόρφωσης (σελ. 56), φέρονται τα δύο εκμαγεία σε σύγκλειση ώστε να σημειωθεί το συνολικό ύψος των 7 εκ. και να τροχιστεί το κάτω με οδηγό το άνω· και στα λειτουργικά μηχανήματα (activator, κεφ. 7) το κερί δήξης του Ορθοδοντικού δείχνει την επιθυμητή πρόσθια θέση της κάτω γνάθου για την ανάρτηση στον αρθρωτήρα. Έτσι τα εκμαγεία μελέτης καταγράφουν τη σύγκλειση συνήθειας του ασθενούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καταγράφει τη σχέση σύγκλεισης άνω-κάτω γνάθου: χρησιμεύει για τον έλεγχο της σύγκλεισης, τη σύγκλειση των εκμαγείων στη διαμόρφωση (ύψος 7 εκ., τρόχισμα κάτω με οδηγό το άνω) και, στα λειτουργικά μηχανήματα, για την ανάρτηση στην επιθυμητή θέση της κάτω γνάθου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Κατασκευή ανατομικού τμήματος

Ερώτηση: Πώς κατασκευάζουμε το ανατομικό τμήμα του εκμαγείου;

Απάντηση:

• Υλικά: αποτυπώματα, ειδική σκληρή γύψος για ορθοδοντικά εκμαγεία, μπολ και σπάθη (ή αναδευτήρας κενού), δονητής (σελ. 54). Διαδικασία: 1. Ρίχνουμε στο μπολ τη γύψο και το νερό στις αναλογίες του κατασκευαστή και ανακατεύουμε καλά, ώστε οι φυσαλίδες να ανέβουν στην επιφάνεια και η γύψος να γίνει λεία και ομοιογενής. 2. Βάζουμε το αποτύπωμα στον δονητή σε χαμηλή ταχύτητα και ρίχνουμε σιγά-σιγά τη γύψο, ξεκινώντας από τα πίσω δόντια, συνεχίζοντας στα μπροστινά και τελειώνοντας στα πίσω της άλλης πλευράς, ώστε η γύψος να πάει σε όλα τα δόντια χωρίς φυσαλίδες. 3. Γεμίζουμε όλο το αποτύπωμα μέχρι το ύψος της φατνιακής ακρολοφίας. 4. Αφήνουμε τη γύψο να πήξει καλά, περίπου για μία ώρα. Το ανατομικό τμήμα αναπαριστά τον φραγμό, τα δόντια, τους χαλινούς, τις φατνιακές αποφύσεις και την υπερώα και αποτελεί τα 2/3 του ύψους του τελικού εκμαγείου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανάμιξη ορθοδοντικής σκληρής γύψου-νερού κατά τον κατασκευαστή ως λείο φύραμα· αποτύπωμα στον δονητή σε χαμηλή ταχύτητα, γύψος σιγά-σιγά από τα πίσω δόντια → μπροστινά → πίσω της άλλης πλευράς, ως τη φατνιακή ακρολοφία· πήξη ≈ 1 ώρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Κατασκευή τεχνικού τμήματος

Ερώτηση: Πώς κατασκευάζουμε το τεχνικό τμήμα του εκμαγείου;

Απάντηση:

• Το τεχνικό τμήμα (βάση) κατασκευάζεται με τις ειδικές ελαστικές μήτρες — η μήτρα της άνω γνάθου σχηματίζει μπροστά γωνία στη μέση γραμμή, της κάτω είναι αποστρογγυλεμένη· η διαδικασία είναι ίδια για άνω και κάτω (σελ. 55): 1. Ετοιμάζουμε γύψο όπως για το ανατομικό τμήμα και γεμίζουμε τη μήτρα, προσέχοντας να μη δημιουργηθούν φυσαλίδες. 2. Εμβυθίζουμε το δισκάριο με το αποτύπωμα και το ήδη κατασκευασμένο ανατομικό τμήμα στο κέντρο της μήτρας με προσοχή, ώστε να βυθιστεί μόνο η γύψος και όχι το δισκάριο, και να υπάρχει αρκετή γύψος γύρω από το εκμαγείο. 3. Ρίχνουμε την υπόλοιπη γύψο για να γεμίσουν τα κενά και διαμορφώνουμε τη γύψο όσο είναι μαλακή, ώστε τα δύο μέρη να ενωθούν. 4. Αφήνουμε να πήξει μισή με μία ώρα. 5. Καθαρίζουμε δισκάριο-αποτύπωμα από τις περίσσειες, αφαιρούμε πρώτα το δισκάριο με το αποτυπωτικό υλικό (προσοχή να μην καταστραφούν τα δόντια) και μετά βγάζουμε τις μήτρες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γέμισμα της ελαστικής μήτρας με γύψο χωρίς φυσαλίδες· εμβύθιση του δισκαρίου με το ανατομικό τμήμα στο κέντρο (βυθίζεται μόνο η γύψος, αρκετή γύψος γύρω)· συμπλήρωση κενών, ένωση των δύο μερών όσο η γύψος είναι μαλακή· πήξη ½-1 ώρα· αφαίρεση πρώτα του δισκαρίου-αποτυπώματος και μετά της μήτρας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Γωνίες πίσω και πλάγιων επιφανειών

Ερώτηση: Τι είδους γωνίες σχηματίζονται από την πίσω επιφάνεια και τις πλάγιες πλευρές του εκμαγείου κατά τη διαμόρφωση;

Απάντηση:

• Η διαμόρφωση των πλάγιων επιφανειών γίνεται σε σχέση με την πίσω επιφάνεια του εκμαγείου (σελ. 57): σημειώνουμε με χάρακα-μολύβι στην παρειακή επιφάνεια μια γραμμή παράλληλη με τη νοητή γραμμή που ενώνει την κορυφή του φύματος του κυνόδοντα με το εγγύς παρειακό φύμα του β΄ γομφίου. Οι γωνίες που σχηματίζουν οι πλάγιες επιφάνειες με την πίσω επιφάνεια είναι: για το εκμαγείο της άνω γνάθου 65°, για το εκμαγείο της κάτω γνάθου 55° (μετρούνται με το μοιρογνωμόνιο του τρίμμερ). Συμπληρωματικά: το προστόμιο της άνω (γραμμή μέση γραμμή – άξονας κυνόδοντα) σχηματίζει 30° με την πίσω επιφάνεια, στην κάτω τοξοειδής γραμμή 33-43· οι πίσω λοξές επιφάνειες (από το εγγύς παρειακό φύμα του β΄ γομφίου) σχηματίζουν 120° με την πίσω επιφάνεια και έχουν μήκος 7-10 χιλ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλάγιες επιφάνειες (παράλληλες στη γραμμή φύμα κυνόδοντα – εγγύς παρειακό φύμα β΄ γομφίου) με την πίσω επιφάνεια: άνω 65°, κάτω 55°· επίσης προστόμιο άνω 30°, πίσω λοξές 120° (7-10 χιλ.).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Προϋποθέσεις σωστού εκμαγείου μελέτης

Ερώτηση: Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για ένα σωστό εκμαγείο μελέτης;

Απάντηση:

• Κατά την § 4.5 (σελ. 58): 1. Να αναπαριστάται με ακρίβεια η οδοντοφατνιακή εικόνα του ασθενούς, δηλαδή η συνήθης σύγκλειση των οδοντικών φραγμών και η σχέση των φατνιακών και οστικών βάσεων. 2. Να διατηρούν την άρθρωση και να ισορροπούν, χωρίς να αποχωρίζονται το ένα από το άλλο, όταν στηρίζονται στις πίσω, πλάγιες και λοξές επιφάνειες. Για να επιτευχθούν: ορθοδοντική σκληρή γύψος, αποτύπωμα χωρίς αλλοίωση, ανατομικό τμήμα χωρίς φυσαλίδες, σωστή διαμόρφωση (ύψος 7 εκ., γωνίες 65°/55°, 30°, 120°, πίσω επιφάνεια 2-3 χιλ. από το γναθιαίο κύρτωμα), τελείωμα-στίλβωση και αναγραφή των στοιχείων του ασθενούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) Ακριβής αναπαράσταση της οδοντοφατνιακής εικόνας — συνήθης σύγκλειση φραγμών και σχέση φατνιακών-οστικών βάσεων· 2) διατήρηση άρθρωσης και ισορροπία χωρίς αποχωρισμό όταν στηρίζονται στις πίσω, πλάγιες και λοξές επιφάνειες.

Κριτήρια αξιολόγησης: